{"id":4118,"date":"2025-05-05T16:01:46","date_gmt":"2025-05-05T14:01:46","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4118"},"modified":"2025-05-05T16:01:46","modified_gmt":"2025-05-05T14:01:46","slug":"zywicielka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=4118","title":{"rendered":"\u017bywicielka"},"content":{"rendered":"\n

ogrodowo<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po ubieg\u0142orocznych kwietniowych przymrozkach, kt\u00f3re miejscami dochodzi\u0142y do minus 10 stopni i zmasakrowa\u0142y wybuja\u0142\u0105 ju\u017c ro\u015blinno\u015b\u0107, obawiali\u015bmy si\u0119 wszyscy powt\u00f3rzenia tej anomalii pogodowej w tym roku. Pozosta\u0142 w pami\u0119ci przygn\u0119biaj\u0105cy widok sczernia\u0142ych p\u0119d\u00f3w orzech\u00f3w w\u0142oskich, winoro\u015bli i pn\u0105czy wszelakich, obumar\u0142ych kwiat\u00f3w wisterii, pora\u017conych przyrost\u00f3w ro\u015blin ozdobnych, opad\u0142ych zawi\u0105zk\u00f3w owoc\u00f3w. Ze smutkiem i \u017calem patrzy\u0142o si\u0119 na spustoszenia w ogrodach. Czy zmro\u017cone ro\u015bliny od\u017cyj\u0105 \u2013 zastanawiali\u015bmy si\u0119, nie do ko\u0144ca ufaj\u0105c sile przyrody. Pozbiera\u0142y si\u0119, wyros\u0142y nowe p\u0119dy i \u015bwie\u017ce listki, tylko zakwitn\u0105\u0107 ju\u017c nie zdo\u0142a\u0142y, drzewa owocowe nie obrodzi\u0142y.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mamy w ogrodzie kilka wiekowych jab\u0142oni, jeszcze poniemieckich, sadzonych r\u0119k\u0105 Schirdewahna, pierwszego w\u0142a\u015bciciela domu. Mia\u0142 chyba szczeg\u00f3lne upodobanie do jab\u0142oni, bo jak pami\u0119tam z dzieci\u0144stwa by\u0142o ich bardzo du\u017co, ka\u017cda innej odmiany, w tym moja ulubiona koksa, na kt\u00f3r\u0105 zaprasza\u0142am kole\u017canki, gdy wraca\u0142y\u015bmy ze szko\u0142y. Wzd\u0142u\u017c p\u0142otu r\u00f3s\u0142 szereg jab\u0142oni prowadzonych na rozpi\u0119tych drutach. Nie dba\u0142o si\u0119 potem o ich formowanie \u2013 m\u00f3j tato zaj\u0119ty prac\u0105 naukow\u0105 nie mia\u0142 do tego g\u0142owy, ani umiej\u0119tno\u015bci \u2013 wi\u0119c stopniowo traci\u0142y narzucony im rytm. Po drutach te\u017c nic nie zosta\u0142o \u2013 z moim bratem i okoliczn\u0105 dzieciarni\u0105 wspinali\u015bmy si\u0119 po nich i z upodobaniem hu\u015btali, wi\u0119c z czasem si\u0119 poobrywa\u0142y, jedynie po s\u0142upkach tu i \u00f3wdzie zosta\u0142 jeszcze \u015blad, bo wkopuj\u0105c jak\u0105\u015b now\u0105 ro\u015blin\u0119 trafiam czasami szpadlem na tkwi\u0105ce w ziemi \u017celastwo. Z tego zaplanowanego prawie sto lat temu szpaleru uchowa\u0142y si\u0119 dwie jab\u0142onki: reneta landsberska i chyba szara \u2013 trudno powiedzie\u0107, bo od dawna nie rodzi. Obie pochylone, jedna prawie le\u017c\u0105ca na ziemi, o konarach powyginanych jak r\u0119ce zreumatyzowanych staruszek, w\u0142a\u015bciwie bezu\u017cyteczne, ale swoj\u0105 form\u0105 nadaj\u0105ce ogrodowi oryginalny charakter i ani my\u015bl\u0119 pozbawia\u0107 go tych akcent\u00f3w. Nie rozumiem ludzi, kt\u00f3rzy zak\u0142adaj\u0105c ogr\u00f3d na zakupionej parceli wycinaj\u0105 w pie\u0144 wszystkie stare drzewa, bo im si\u0119 nie komponuj\u0105. W staruszkach jest przecie\u017c tyle zatrzymanego pi\u0119kna, wyrazu i uroku przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3low\u0105 po\u015br\u00f3d naszych starych drzew pozostaje rosn\u0105ca w centrum ogrodu, wi\u0119c niepodlegaj\u0105ca jakim\u015b szpalerom przy p\u0142ocie, dostojna szara reneta nazwana przez moja mam\u0119 \u017bywicielk\u0105, poniewa\u017c w ci\u0119\u017ckich powojennych latach by\u0142a niezast\u0105pionym dostawc\u0105 surowca na wszelkie oszcz\u0119dno\u015bciowe dania: makaron z jab\u0142kami, racuchy z jab\u0142kami, zupy jab\u0142czanki, przeciery jab\u0142kowe \u2013 do znudzenia. Rodzi do dzisiaj, ale jak wszystkie stare odmiany co drugi rok. Ugina si\u0119 wtedy od owoc\u00f3w, czasem nie ma ju\u017c si\u0142 ich utrzyma\u0107 i ga\u0142\u0119zie \u0142ami\u0105 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem jab\u0142ek, jak to mia\u0142o miejsce kilka lat temu, gdy z szumem przypominaj\u0105cym nawa\u0142nic\u0119 osun\u0105\u0142 si\u0119 na ziemi\u0119 najwi\u0119kszy konar drzewa. W ubieg\u0142ym roku, zanim przyszed\u0142 w ostatnich dniach kwietnia ten w\u015bciek\u0142y przymrozek, zakwit\u0142a pi\u0119knie i zapowiedzia\u0142a obfite zbiory zgodnie ze swoim cyklem p\u0142odno\u015bci. Ju\u017c mia\u0142a zawi\u0105zki owoc\u00f3w \u2013 wszystkie opad\u0142y, nie urodzi\u0142a ani jednego jab\u0142ka.<\/p>\n\n\n\n

Zastanawia\u0142am si\u0119, jak zareaguje w tym roku: czy zachowa dotychczasowy cykl, zgodnie z kt\u00f3rym powinna odpoczywa\u0107 i nie owocowa\u0107, czy nadrobi ubieg\u0142oroczne straty i jednak zakwitnie. Obserwowa\u0142am j\u0105 od wczesnej wiosny, ws\u0142uchiwa\u0142am w jej zamys\u0142y. Przysz\u0142y ciep\u0142e dni i \u017bywicielka ujawni\u0142a sw\u00f3j plan \u2013 na Wielkanoc stan\u0119\u0142a w pe\u0142nym rozkwicie jak m\u0142\u00f3dka, ca\u0142a korona rozbuja\u0142a si\u0119 bia\u0142or\u00f3\u017cowymi kwiatami. Nie pami\u0119tam, kiedy kwit\u0142a tak pi\u0119knie. Pokaza\u0142a swoj\u0105 si\u0142\u0119, nadrabia zaleg\u0142o\u015bci. B\u0119dzie w tym roku przecier\u00f3w w br\u00f3d, bo nie marnujemy dar\u00f3w Bo\u017cych. Wszystkie jab\u0142ka id\u0105 na przetwory, a i na rozdawanie pozostaje sporo, bo wielu naszych znajomych docenia walory szarej renety, najlepszego jab\u0142ka na szarlotki. O dziwo, nawet te dwie pod p\u0142otem, z przedwojennego szpaleru, landsberska i \u201echyba szara\u201d pokry\u0142y si\u0119 w tym roku kwiatami, cho\u0107 od dawna do tego zupe\u0142nie si\u0119 nie kwapi\u0142y. Wygl\u0105da na to, \u017ce i w nich ubieg\u0142oroczny przymrozek uruchomi\u0142 si\u0142\u0119 owocowania.<\/p>\n\n\n\n

Z podziwem patrz\u0119 na \u017bywicielk\u0119 i okazan\u0105 przez ni\u0105 wol\u0119 \u017cycia. Czy\u017c nie jest podobnie w naszych ludzkich losach? Po wojnach zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 wy\u017ce demograficzne, ludzie ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 podnosz\u0105 z ruin miasta, po kl\u0119skach \u017cywio\u0142owych mobilizuj\u0105 si\u0142y, by przywr\u00f3ci\u0107 poprzedni stan. Po \u017cyciowych pora\u017ckach szukaj\u0105 nadziei w nowych zadaniach. I potrafi\u0105 rozkwita\u0107 jak te stare drzewa, kt\u00f3re si\u0119 nie podda\u0142y fanaberiom klimatycznym minionego roku.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ogrodowo Po ubieg\u0142orocznych kwietniowych przymrozkach, kt\u00f3re miejscami dochodzi\u0142y do minus 10 stopni i zmasakrowa\u0142y wybuja\u0142\u0105 ju\u017c ro\u015blinno\u015b\u0107, obawiali\u015bmy si\u0119 wszyscy powt\u00f3rzenia tej anomalii pogodowej w tym roku. Pozosta\u0142 w pami\u0119ci przygn\u0119biaj\u0105cy widok sczernia\u0142ych p\u0119d\u00f3w orzech\u00f3w w\u0142oskich, winoro\u015bli i pn\u0105czy wszelakich, obumar\u0142ych kwiat\u00f3w wisterii, pora\u017conych przyrost\u00f3w ro\u015blin ozdobnych, opad\u0142ych zawi\u0105zk\u00f3w owoc\u00f3w. Ze smutkiem i \u017calem patrzy\u0142o… Czytaj dalej \u017bywicielka<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":84,"featured_media":4120,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[384],"tags":[],"class_list":["post-4118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-61","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/84"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4121,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4118\/revisions\/4121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4120"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}