{"id":3915,"date":"2025-04-07T22:56:11","date_gmt":"2025-04-07T20:56:11","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3915"},"modified":"2025-04-07T22:56:11","modified_gmt":"2025-04-07T20:56:11","slug":"zbrodnia-katynska-1940","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3915","title":{"rendered":"Zbrodnia Katy\u0144ska \u2013 1940"},"content":{"rendered":"\n

Przebaczy\u0107, nie znaczy zapomnie\u0107.<\/em>
Ks. Stanis\u0142aw Peszkowski<\/p>\n\n\n\n

Okre\u015blenie zbrodnia katy\u0144ska \u2014 na trwa\u0142e zapisa\u0142a si\u0119 w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142owe odniesienie do konkretnej miejscowo\u015bci oraz tragicznego dla narodu polskiego wydarzenia rozszerzone zosta\u0142o symbolicznie na inne miejsca, w kt\u00f3rych sowieckie w\u0142adze w kwietniu i maju 1940 roku dokona\u0142y mordu na internowanych polskich oficerach, \u017candarmach, policjantach, osadnikach, ziemia\u00adnach i inteligencji. Katy\u0144 to te\u017c symbol wieloletniego fa\u0142szowania prawdy oraz przemilczania faktu \u2013 i\u017c zbrodnia pope\u0142niona zosta\u0142a w konsekwencji wsp\u00f3\u0142pracy politycznej oraz militarnej Stalina i Hitlera.<\/p>\n\n\n\n

Zgodn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 Niemiec i Rosji w kwestii Polski potwierdzi\u0142y wydarzenia poprzedzaj\u0105ce wybuch II wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce trwaj\u0105cy blisko dwa lata sojusz Trzeciej Rzeszy Niemieckiej i Zwi\u0105zku Sowieckiego, kt\u00f3ry po raz kolejny pozbawi\u0142 Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Podejmowana od pocz\u0105tku roku 1939 konsekwentna odmowa rz\u0105du RP \u2013 wsp\u00f3lnego z Niemcami, zbrojnego wyst\u0105pienia przeciw ZSRS i mo\u017cliwo\u015bci uzyskania Ukrainy, w zamian za ust\u0119pstwa w kwestii Gda\u0144ska i korytarza do Prus Wschodnich, zmieni\u0142a koncepcj\u0119 Hitlera realizacji jego politycznych plan\u00f3w podboju Europy Wschodniej. \u015awiadczy\u0142y o tym wzmo\u017cone kontakty z Rosj\u0105 Sowieck\u0105 oraz decyzja Stalina o dymisji Maksima Litwinowa, sowieckiego ministra spraw zagranicznych \u017cydowskiego pochodzenia i zast\u0105pienie go przez Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa, zwolennika porozumienia z Trzeci\u0105 Rzesz\u0105. Potwierdzeniem plan\u00f3w Niemiec by\u0142y wypowiedziane ju\u017c 6 maja 1939 roku przez gen. Karla Bodenschatza do ambasadora Francji Roberta Coulondre s\u0142owa: Hitler nie my\u015bli za\u0142atwia\u0107 sporu z Polsk\u0105 bez Rosji […] By\u0142y ju\u017c trzy rozbiory Polski zobaczycie czwarty.<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Ks. Stanis\u0142aw Jasi\u0144ski w dolach \u015bmierci w Katyniu 1943<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W Europie toczy\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas wzmo\u017con\u0105 akcja dyplomatyczna. Jej stawk\u0105 by\u0142o zachowanie pokoju oraz suwerenno\u015bci pa\u0144stw znajduj\u0105cych si\u0119 pomi\u0119dzy III Rzesz\u0105 Niemieck\u0105 a Zwi\u0105zkiem Sowieckim. Dzia\u0142ania te obejmowa\u0142y podw\u00f3jne rokowania: angielsko-francusko-sowieckie oraz niemiecko-sowieckie. Bieg wypadk\u00f3w pozwala\u0142 ZSRS \u201erozgrywa\u0107\u201d obie strony. Celem tych zabieg\u00f3w by\u0142o uzyskanie przez Stalina jak najwi\u0119kszych korzy\u015bci, za deklaracj\u0119 udzielenia kt\u00f3rej\u015b ze stron swego wsparcia.<\/p>\n\n\n\n

Epilogiem prowadzonych rozm\u00f3w by\u0142o podpisanie 23 sierpnia w Moskwie tzw. paktu Ribenntrop-Mo\u0142otow \u2013 formalnie paktu o nieagresji mi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105, faktycznie za\u015b \u2013 wed\u0142ug tajnego protoko\u0142u \u2013 dokonuj\u0105cego rozbioru terytori\u00f3w i znosz\u0105cego niepodleg\u0142o\u015b\u0107 suwerennych pa\u0144stw: Polski, Litwy, \u0141otwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. Tymczasowo ustalona w\u00f3wczas demarkacyjna linia podzia\u0142u \u2013 IV rozbioru Polski, u\u015bci\u015blona mia\u0142a by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Po wkroczeniu 1 wrze\u015bnia 1939 roku wojsk niemieckich do Polski Hitler zabiega\u0142 u Stalina o rozpocz\u0119cie dzia\u0142a\u0144 zbrojnych na wschodzie. Nast\u0105pi\u0142o to 17 wrze\u015bnia. Interwencja sowiecka w istotnym stopniu wp\u0142yn\u0119\u0142a na przebieg przegranej dla Polski kampanii wrze\u015bniowej. Dyrektywa generalna marsza\u0142ka Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego wydana pod wiecz\u00f3r 17 wrze\u015bnia w Kutach, informuj\u0105c o wkroczeniu Armii Czerwonej w granice RP, nakazywa\u0142a jednocze\u015bnie wycofanie oddzia\u0142\u00f3w polskich na W\u0119gry i do Rumunii. Ponadto zezwala\u0142a na podj\u0119cie walki jedynie w przypadkach natarcia ze strony Sowiet\u00f3w lub pr\u00f3by rozbrojenia polskich oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Madonna Katy\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W tym czasie wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza uczestniczy\u0142a ju\u017c w potyczkach i bitwach z wrogiem. Niekt\u00f3re oddzia\u0142y sk\u0142a\u00adda\u0142y bro\u0144, dow\u00f3dcy innych b\u0142\u0119dnie uznawali Armi\u0119 Czerwon\u0105 jako sojusznika. Nier\u00f3wnej i skazanej na kl\u0119sk\u0119 walce towarzyszy\u0142y zbrodnie pope\u0142niane przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 oraz wspieraj\u0105ce j\u0105 mniejszo\u015bci narodowe. Bieg tragicznych dla Polski wypadk\u00f3w wojennych sprawi\u0142, i\u017c ju\u017c 28 wrze\u015bnia Rzesza Niemiecka i Zwi\u0105zek Sowiecki mog\u0142y zdecydowa\u0107 o ostatecznym przebiegu linii demarkacyjnej. Wed\u0142ug sugestii Stalina przesuni\u0119to j\u0105 z linii Wis\u0142y na Bug. Zgodnie z tajnymi protoko\u0142ami, w zamian za pozostawienie Polski \u015brodkowej pod okupacj\u0105 niemieck\u0105, nast\u0105pi\u0107 mia\u0142o w\u0142\u0105czenie Litwy do sowieckiej strefy wp\u0142yw\u00f3w, jednocze\u015bnie podj\u0119ta mia\u0142a by\u0107 wsp\u00f3\u0142praca obu stron w zwalczaniu jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych organizowanych przez Polak\u00f3w na okupowanych terytoriach.<\/p>\n\n\n\n

\u0141\u0105cznie do niewoli sowieckiej dosta\u0142o si\u0119 ok. 240-250 tys. \u017co\u0142nierzy, w tym ok. 180 tys. wzi\u0119tych bezpo\u015brednio w walce. Pozostali \u2013 przewa\u017cnie oficerowie \u2013 aresztowani zostali ju\u017c po zako\u0144czeniu kampanii 1939. Wielu spo\u015br\u00f3d nich by\u0142o w stanie spoczynku, a nawet inwalidztwa z okresu I wojny \u015bwiatowej. Internowani przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 we wrze\u015bniu 1939 roku \u017co\u0142nierze i oficerowie polscy zostali wkr\u00f3tce rozdzieleni. \u017bo\u0142nierzy zwykle kierowano do pracy w \u0142agrach b\u0105d\u017a w innych miejscach odosobnienia. Oficerowie i je\u0144cy specjalnych kategorii zatrzymani w p\u00f3\u017aniejszym okresie, w pewnej cz\u0119\u015bci trafili do areszt\u00f3w \u015bledczych, zdecydowana jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 skierowana zosta\u0142a do trzech oboz\u00f3w zorganizowanych w zabudowaniach poklasztornych oraz do dw\u00f3ch wi\u0119zie\u0144 NKWD w Kijowie i Mi\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n

W obozie w Kozielsku usytuowanym na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Smo\u00adle\u0144ska, w listopadzie 1939 znajdowa\u0142o si\u0119 ok. 6 tys. je\u0144c\u00f3w \u2013 pod koniec za\u015b istnienia obozu przetrzymywano w nim ok. 4,5 tys. os\u00f3b. Po\u0142ow\u0119 je\u0144c\u00f3w stanowili oficerowie rezerwy. Byli w\u015br\u00f3d nich: in\u00adwalidzi wojenni, jedna kobieta \u2013 ppor. lotnictwa Janina Lewandowska, c\u00f3rka gen. J\u00f3zefa Dowbor-Mu\u015bnickiego; ponadto duchowni, profesorowie, nauczyciele, lekarze, prawnicy, literaci, dziennikarze, in\u017cynierowie, przemys\u0142owcy.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142o\u017conym na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Charkowa obozie w Starobielsku, w okresie od listopada 1939 do pocz\u0105tku kwietnia 1940 przebywa\u0142o ponad 5,5 tys. je\u0144c\u00f3w \u2013 wy\u0142\u0105czcie oficer\u00f3w zawodowych i rezerwy. Grup\u0119 t\u0119 stanowili oficerowie wzi\u0119ci do niewoli we Lwowie oraz podczas toczonych potyczek z Armi\u0105 Czerwon\u0105, a tak\u017ce aresztowani podczas zarz\u0105dzonej przez NKWD rejestracji polskich oficer\u00f3w. W obozie tym znajdowa\u0142a si\u0119 najliczniejsza grupa o\u015bmiu genera\u0142\u00f3w. W\u015br\u00f3d oficer\u00f3w rezerwy by\u0142o kilkunastu profesor\u00f3w i docent\u00f3w polskich uczelni, blisko 400 lekarzy wojskowych i cywilnych, kilkuset praw\u00adnik\u00f3w, kilkuset in\u017cynier\u00f3w, wielu poet\u00f3w, literat\u00f3w, dziennikarzy oraz dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych i politycznych. Ponadto wi\u0119ziono tu lotnik\u00f3w, lekarzy i kapelan\u00f3w wojskowych wszystkich wyzna\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z w Ostaszkowie znajdowa\u0142 si\u0119 na wyspach jeziora Seliger, po\u0142o\u017conego ok. 300 km na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Moskwy. W okresie od listopada 1939 do kwietnia 1940 przebywa\u0142o tam ponad 12 tys. je\u0144c\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich znajdowali si\u0119 uznani przez NKWD za szczeg\u00f3lnie niebezpiecznych \u2013 oficerowie, podofi\u00adcerowie i szeregowi wywiadu, \u017candarmerii, KOP, policji oraz stra\u017cy wi\u0119ziennej. Poza tym przebywa\u0142o tam kilkudziesi\u0119ciu duchownych, osadnik\u00f3w wojskowych, ziemian i prawnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Tematyka wsp\u00f3\u0142pracy niemieckiej i sowieckiej dotycz\u0105ca przeciwdzia\u0142ania polskim d\u0105\u017ceniom niepodleg\u0142o\u015bciowym oraz eksterminacji narodu i os\u0142abieniu wp\u0142ywu elit polskich na og\u00f3\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwa towarzyszy\u0142a oficjalnym spotkaniom funkcjonariuszy NKWD i Gestapo. Kwestie te podejmowano w czasie organizowanych wsp\u00f3lnych konferencji. Odbywa\u0142y si\u0119 one od listopada 1939 do prze\u0142omu marca i kwietnia 1940 kolejno w Brze\u015bciu nad Bugiem, Przemy\u015blu, Zakopanem i w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n

5 marca 1940 roku Ludowy Komisarz Spraw Wewn\u0119trznych \u0141awrientij Beria sporz\u0105dzi\u0142 notatk\u0119 z propozycj\u0105 wymordowania polskich je\u0144c\u00f3w wojennych. Zyska\u0142a ona akceptacj\u0119 Stalina, Woroszy\u0142owa, Mo\u0142otowa i Mikojana. Do realizacji tego zbrodniczego postanowienia przyst\u0105piono na prze\u0142omie kwietnia i maja 1940 roku. Istnieje zatem chronologiczna, cho\u0107 nie maj\u0105ca potwierdzenia w dost\u0119pnych dokumentach, zbie\u017cno\u015b\u0107 przyczynowo-skutkowa zako\u0144czenia cyklu wsp\u00f3lnych konferencji NKWD i Gestapo z terminem podj\u0119cia decyzji przez w\u0142adze sowieckie i okresem dokonania zag\u0142ady polskich je\u0144c\u00f3w przetrzymywanych w obozach i wi\u0119zieniach ZSRS. Dope\u0142nieniem tego tragicznego aktu w odniesieniu do rodzin straconych by\u0142a realizacja dyrektywy Berii do komisarzy ludowych spraw wewn\u0119trznych Ukrai\u0144skiej i Bia\u0142oruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej z 7 marca 1940, polecaj\u0105cej deportacj\u0119 do Kazachstanucz\u0142onk\u00f3w rodzin Polak\u00f3w przetrzymywanych \u201ew obozach dla je\u0144c\u00f3w wojennych w wi\u0119zieniach zachodnich obwod\u00f3w Ukrainy i Bia\u0142orusi\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Zmiana sytuacji politycznej po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 roku i ponoszone przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 kl\u0119ski militarne zdecydowa\u0142y o mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia rozm\u00f3w dyplomatycznych mi\u0119dzy Rz\u0105dem RP na Uchod\u017astwie a Kremlem. 30 lipca 1941 podpisano polsko-sowiecki uk\u0142ad, kt\u00f3rego dodatkowy protok\u00f3\u0142 zapewnia\u0142 o ca\u0142kowitej \u201eamnestii\u201d dla Polak\u00f3w przebywaj\u0105cych w wi\u0119zieniach, \u0142agrach i w miejscach zes\u0142ania na terytorium ZSRS. Ponadto 14 sierpnia podpisano umow\u0119 o mo\u017cliwo\u015bci tworzenia polskich jednostek wojskowych w ZSRR. Zadanie to zlecono zwolnionemu z wi\u0119zienia na \u0141ubiance gen. W\u0142adys\u0142awowi Andersowi.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c od pocz\u0105tku tworzenia Armii Polskiej dostrze\u017cono dysproporcje mi\u0119dzy ilo\u015bci\u0105 zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 do s\u0142u\u017cby, a og\u00f3ln\u0105 liczb\u0105 oficer\u00f3w wzi\u0119tych do niewoli w 1939 r. Rozmowy i poszukiwania zaginionych trwa\u0142y do lata 1942 \u2013 czyli do czasu ostatecznej ewakuacji wojsk polskich z ZSRR. Strona sowiecka na pytania dotycz\u0105ce losu zaginionych udziela\u0142a niejasnych, wymijaj\u0105cych i fa\u0142szuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 wypowiedzi, co uzna\u0107 mo\u017cna za narodziny tzw. k\u0142amstwa katy\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Po opuszczeniu ZSRR przez Armi\u0119 Andersa w\u0142adze polskie zabiega\u0142y u Winstona Churchilla o pomoc w odnalezieniu zaginionych oficer\u00f3w polskich. Premier Wielkiej Brytanii nie podj\u0105\u0142 jednak dzia\u0142a\u0144 oczekiwanych przez stron\u0119 polsk\u0105. Podobne stanowisko w sprawie Katynia zajmowa\u0142y w\u0142adze ameryka\u0144skie, reprezentowane przez prosowieck\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ekipy prezydenta Franklina Roosevelta. Takie postawy wynika\u0142y z obawy przed mo\u017cliwym os\u0142abieniem relacji ze Stalinem, co zagra\u017ca\u0142o koalicji antyhitlerowskiej.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142om w poznaniu tragicznego losu oficer\u00f3w polskich przebywaj\u0105cych w obozach jenieckich na terenie ZSRR przynios\u0142a wiosna 1943 roku. 13 kwietnia Radio Berlin poinformowa\u0142o o odkryciu masowych grob\u00f3w polskich w Katyniu. Od ko\u0144ca marca Niemcy prowadzili tam ekshumacje pod kierunkiem prof. Gerharda Buhtza, dyrektora Instytutu Medycyny S\u0105dowej i Kryminalistyki Uniwersytetu w Breslau (Wroc\u0142aw). W reakcji na to doniesienie Radio Moskwa poda\u0142o wiadomo\u015b\u0107, \u017ce je\u0144cy polscy wraz z za\u0142og\u0105 obozu wzi\u0119ci zostali w 1941 do niewoli niemieckiej \u2013 podobnie jak zaginieni z Ostaszkowa i Starobielska.<\/p>\n\n\n\n

Niemcy starali si\u0119 wykorzysta\u0107 ujawnione fakty propagandowo. 16 kwietnia zwr\u00f3cili si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o przeprowadzenie ekshumacji i stosownych analiz w ramach dzia\u0142alno\u015bci Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca. Nast\u0119pnego dnia \u2013 niezale\u017cnie od niemieckiego apelu \u2013 z podobn\u0105 pro\u015bb\u0105 wyst\u0105pi\u0142 do MCK rz\u0105d genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. To posuni\u0119cie strony polskiej pos\u0142u\u017cy\u0142o Stalinowi jako pretekst do oskar\u017cenia Rz\u0105du RP na Uchod\u017astwie o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z III Rzesz\u0105. Kolejnym krokiem Kremla by\u0142o wr\u0119czenie 25 kwietnia 1943 ambasadorowi polskiemu w Moskwie noty o zerwaniu przez rz\u0105d ZSRS stosunk\u00f3w dyplomatycznych z rz\u0105dem RP na Uchod\u017astwie. Tymczasem stanowisko zaj\u0119te przez w\u0142adze Mi\u0119dzynarodowego Czerwonego Krzy\u017ca zak\u0142ada\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 podj\u0119cia prac ekshumacyjnych w przypadku zg\u0142oszenia takiej woli przez wszystkie zainteresowane strony. W ten spos\u00f3b umo\u017cliwiono Stalinowi zablokowanie stosownych dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych pod patronatem MCK.<\/p>\n\n\n\n

Wobec odmowy Moskwy, Niemcy zdecydowali si\u0119 na powo\u0142anie w\u0142asnej Mi\u0119dzynarodowej Komisji Lekarskiej z\u0142o\u017conej z dwunastu wybitnych specjalist\u00f3w medycyny s\u0105dowej z kraj\u00f3w zale\u017cnych od III Rzeszy i jednego eksperta ze Szwajcarii. Przebywa\u0142a ona w Katyniu w dniach 28-30 kwietnia. Jej orzeczenie nie pozostawia\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce egzekucje odbywa\u0142y si\u0119 w okresie przynale\u017cno\u015bci Smole\u0144szczyzny do Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n\n\n\n

Ponadto Niemcy za\u017c\u0105dali od Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca skierowanie na miejsce zbrodni oficjalnej delegacji PCK. Konsultuj\u0105c ostateczn\u0105 decyzj\u0119 z w\u0142adzami Armii Krajowej Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny PCK powo\u0142a\u0142 Komisj\u0119 Techniczn\u0105 reprezentowan\u0105 przez cz\u0142onk\u00f3w PCK i Rady G\u0142\u00f3wnej Opieku\u0144czej. Zabieg ten udaremni\u0107 mia\u0142 Niemcom wykorzystanie orzecze\u0144 Komisji do cel\u00f3w propagandowych, przy jednoczesnym wype\u0142nieniu misji informacyjnej wobec rodzin pomordowanych w Katyniu \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n

Gdy wraz z kl\u0119sk\u0105 pod Stalingradem i odwrotem Niemc\u00f3w na zach\u00f3d Armia Czerwona ponownie wkroczy\u0142a na Smole\u0144szczyzn\u0119, rz\u0105d ZSRS powo\u0142a\u0142 w 1944 komisj\u0119 specjaln\u0105, kt\u00f3rej celem by\u0142o \u201eudowodnienie\u201d pope\u0142nienia zbrodni przez Niemc\u00f3w w 1941 roku. Na czele komisji stan\u0105\u0142 znany sowiecki chirurg i akademik Niko\u0142aj Burdenko. Podczas przeprowadzonych ponownie ekshumacji dokonano zabiegu fa\u0142szowania artefakt\u00f3w, co potwierdzi\u0107 mia\u0142o lansowan\u0105 przez Moskw\u0119 tez\u0119 o pope\u0142nieniu zbrodni przez Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Zagadnienie zbrodni katy\u0144skiej podniesione zosta\u0142o w 1946 roku podczas procesu norymberskiego. W przedstawionym przez prokuratora sowieckiego Romana Rudenk\u0119 akcie oskar\u017cenia zarzucono III Rzeszy Niemieckiej dokonanie w Katyniu na ok. 11 tys. polskich oficer\u00f3w zbrodni ludob\u00f3jstwa. W\u0142\u0105czywszy do akt sprawy sprawozdanie Komisji Burdenki, prokuratorzy radzieccy za\u017c\u0105dali, by Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Wojskowy w Norymberdze przyj\u0105\u0142 je bez dowod\u00f3w i przes\u0142uchiwania \u015bwiadk\u00f3w. S\u0119dziowie nie wyrazili na to zgody. Przes\u0142uchania \u015bwiadk\u00f3w ujawni\u0142y nie\u015bcis\u0142o\u015bci i b\u0142\u0119dy w komunikacie Komisji Burdenki. W konsekwencji spraw\u0119 zbrodni katy\u0144skiej z powodu braku dowod\u00f3w w wyroku Trybuna\u0142u pomini\u0119to.<\/p>\n\n\n\n

Przez kolejne lata kraje wolnego \u015bwiata milcza\u0142y w kwestii mordu katy\u0144skiego. Ponad ujawnienie prawdy o tym wydarzeniu, przedk\u0142adano lojalno\u015b\u0107 wobec sowieckiego sojusznika i unikanie temat\u00f3w mog\u0105cych stanowi\u0107 zarzewie brzemiennego w skutki dla ca\u0142ego \u015bwiata konfliktu. Temat zbrodni katy\u0144skiej powr\u00f3ci\u0142 wraz z nasilaj\u0105c\u0105 si\u0119 atmosfer\u0105 Zimnej Wojny. W 1952 powo\u0142ano Specjaln\u0105 Komisj\u0119 \u015aledcz\u0105 Kongresu Stan\u00f3w Zjednoczonych do Zbadania Zbrodni Katy\u0144skiej.22 grudnia Komisja og\u0142osi\u0142a ko\u0144cowy raport, zwany Raportem Maddena, w kt\u00f3rym sprawstwo zbrodni przypisano Sowietom i wezwano spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 do ustanowienia trybuna\u0142u mi\u0119dzynarodowego do os\u0105dzenia tej zbrodni.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce przez p\u00f3\u0142 wieku, do 1989 roku istnia\u0142 strze\u017cony przez cenzur\u0119 zakaz publikacji na ten temat. Je\u015bli m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o Katyniu to z sugesti\u0105, \u017ce by\u0142a to zbrodnia dokonana przez hitlerowc\u00f3w. W relacjach polsko-rosyjskich czasowy prze\u0142om w kwestii zbrodni katy\u0144skiej nast\u0105pi\u0142 na fali post\u0119puj\u0105cej w ZSRR pieriestrojki i g\u0142asnosti. Po 1990 Polska otrzyma\u0142a od w\u0142adz radzieckich pe\u0142niejsze informacje o losie polskich je\u0144c\u00f3w wojennych w Zwi\u0105zku Sowieckim. Poza zyskaniem wiedzy o decydentach, sprawcach bezprecedensowej zbrodni ludob\u00f3jstwa pope\u0142nionej na 21 857 polskich je\u0144cach, z czasem zyskano informacje o miejscach masowych pochowk\u00f3w ofiar. Wed\u0142ug nich wi\u0119kszo\u015b\u0107 je\u0144c\u00f3w z Kozielska stracono i pochowano w Katyniu, cho\u0107 niekt\u00f3rzy zamordowani zostali w piwnicach Wi\u0119zienia Wewn\u0119trznego Obwodowego Zarz\u0105du NKWD w Smole\u0144sku. Je\u0144c\u00f3w obozu starobielskiego pozbawiono \u017cycia w siedzibie Obwodowego Zarz\u0105du NKWD w Charkowie, sk\u0105d cia\u0142a przewo\u017cono i grzebano w pobliskich Piatichatkach. Je\u0144c\u00f3w z Ostaszkowa pomordowano w siedzibie Obwodowego Zarz\u0105du NKWD w Kalininie (obecnie i poprzednio Twer) i grzebano w pobliskim Miednoje. Cia\u0142a zamordowanych z tzw. listy ukrai\u0144skiej ukryto w r\u00f3\u017cnych miejscach m.in. w znajduj\u0105cej si\u0119 w granicach Kijowa \u2013 Bykowni. Zw\u0142oki ofiar z tzw. listy bia\u0142oruskiej grzebano w Kuropatach.<\/p>\n\n\n\n

Ujawnienie prawdy o kulisach zbrodni katy\u0144skiej stworzy\u0142o sposobno\u015b\u0107 wyst\u0105pienia przez prokuratur\u0119 polsk\u0105 w 1989 roku do w\u0142adz radzieckich o wszcz\u0119cie \u015bledztwa. Pomimo pocz\u0105tkowej odmowy, spe\u0142niono oczekiwania strony polskiej. \u015aledztwo w latach 1990-2004 prowadzone by\u0142o przez G\u0142\u00f3wn\u0105 Prokuratur\u0119 Wojskow\u0105 ZSRR, nast\u0119pnie Federacji Rosyjskiej. Cho\u0107 je umorzono 21 IX 2004, informacja o tym wydarzeniu przekazana zosta\u0142a opinii publicznej dopiero 11 III 2005 r. W\u00f3wczas g\u0142\u00f3wny prokurator wojskowy Rosji gen. Aleksander Sawienkow o\u015bwiadczy\u0142: Na pro\u015bb\u0119 strony polskiej dok\u0142adnie zbadali\u015bmy wszystkie okoliczno\u015bci i na podstawie wynik\u00f3w tych bada\u0144 wydali\u015bmy odpowiednie orzeczenie s\u0105dowe. Sprawa karna zosta\u0142a zamkni\u0119ta z powodu braku znamion przest\u0119pstwa, poniewa\u017c ludob\u00f3jstwo narodu polskiego nie mia\u0142o miejsca, ani na poziomie pa\u0144stwowym, ani w sensie prawnym. Sprawa zosta\u0142a zamkni\u0119ta jako wojskowe przest\u0119pstwo s\u0142u\u017cbowe, zwi\u0105zane z przekroczeniem uprawnie\u0144 s\u0142u\u017cbowych. [\u2026] Nie by\u0142o ludob\u00f3jstwa [\u2026] I nie b\u0119d\u0119 podejmowa\u0107 dyskusji na ten temat<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Postanowienie o umorzeniu \u015bledztwa \u2013 motywowane obaw\u0105 przed konieczno\u015bci\u0105 wyp\u0142aty stronie polskiej odszkodowania \u2013 opatrzono klauzulami tajno\u015bci, co oznacza \u017ce jego tre\u015b\u0107 nie jest dost\u0119pna stronie polskiej. Istotn\u0105 rol\u0119 w utajnieniu znacznej cz\u0119\u015bci akt prowadzonego w Rosji \u015bledztwa odegra\u0142a Federalna S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa, typuj\u0105c dokumenty mog\u0105ce zawiera\u0107 tajemnic\u0119 pa\u0144stwow\u0105. W kilka dni po zako\u0144czeniu \u015bledztwa rosyjskiego 30 listopada 2004 roku wszcz\u0119te zosta\u0142o przez IPN polskie \u015bledztwo w sprawie zbrodni katy\u0144skiej, kt\u00f3re prowadzone jest do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Pojawienie si\u0119 tematu zbrodni katy\u0144skiej w przestrzeni publicznej, prowadzone \u015bledztwa, przes\u0142uchania \u017cyj\u0105cych \u015bwiadk\u00f3w i oprawc\u00f3w, kwerendy archiwalne, badania terenowe i przeprowadzone ekshumacje w miejscach ka\u017ani i poch\u00f3wk\u00f3w \u2013 pozwoli\u0142y zrekonstruowa\u0107 wstrz\u0105saj\u0105cy obraz wydarze\u0144 z kwietnia i maja 1940 r. Liczne publikacje ukazuj\u0105 obecnie w pe\u0142niejszym \u015bwietle zar\u00f3wno okoliczno\u015bci poprzedzaj\u0105ce zbrodni\u0119, jej kulisy i przebieg oraz konsekwencje. Szczeg\u00f3\u0142owe zeznania by\u0142ych funkcjonariuszy NKWD: Piotra Sprunienki, Dmitrija Tokariewa i Mitrofana Syromiatnikowa dotycz\u0105ce technologii zbrodni budz\u0105 groz\u0119. Drzwi i \u015bciany obite woj\u0142okiem, by st\u0142umi\u0107 strza\u0142y. Kajdanki lub skr\u0119powane sznurem d\u0142onie mordowanych. Strza\u0142 z bliskiej odleg\u0142o\u015bci w potylic\u0119. Wi\u00f3ry na pod\u0142odze, by \u0142atwiej by\u0142o posprz\u0105ta\u0107 \u015blady krwi. Ubranie kata \u2013 odzie\u017c specjalna: br\u0105zowa sk\u00f3rzana czapka, d\u0142ugi sk\u00f3rzany br\u0105zowy fartuch, sk\u00f3rzane br\u0105zowe r\u0119kawice z mankietami powy\u017cej \u0142okci.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142em tych barbarzy\u0144skich dzia\u0142a\u0144 by\u0142a zbrodnicza ideologia, kt\u00f3ra w przeciwie\u0144stwie do nazizmu, nie zosta\u0142a na forum mi\u0119dzynarodowym pot\u0119piona i wbrew kompromituj\u0105cym j\u0105 faktom r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b posiada wielu zwolennik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przebaczy\u0107, nie znaczy zapomnie\u0107.Ks. Stanis\u0142aw Peszkowski Okre\u015blenie zbrodnia katy\u0144ska \u2014 na trwa\u0142e zapisa\u0142a si\u0119 w zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142owe odniesienie do konkretnej miejscowo\u015bci oraz tragicznego dla narodu polskiego wydarzenia rozszerzone zosta\u0142o symbolicznie na inne miejsca, w kt\u00f3rych sowieckie w\u0142adze w kwietniu i maju 1940 roku dokona\u0142y mordu na internowanych polskich oficerach, \u017candarmach, policjantach, osadnikach, ziemia\u00adnach… Czytaj dalej Zbrodnia Katy\u0144ska \u2013 1940<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":107,"featured_media":3917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[382],"tags":[],"class_list":["post-3915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-59","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/107"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3915"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3920,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3915\/revisions\/3920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}