Pochmurnego popo\u0142udnia w po\u0142owie marca nagle b\u0142ysn\u0119\u0142o, hukn\u0119\u0142o i pierwszym w tym roku grzmotem waln\u0119\u0142o w ziemi\u0119. \u2013 No i skuty \u0142a\u0144cuchem! \u2013 krzykn\u0119\u0142am rado\u015bnie do J\u00f3zeczka, a on przytakn\u0105\u0142 powa\u017cnie, bo wiedzia\u0142 o czym m\u00f3wi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Od czasu, kiedy pozna\u0142am nasz ludowy mit kosmogoniczny wyja\u015bniaj\u0105cy rol\u0119 wiosennego pioruna, ka\u017cd\u0105 pierwsz\u0105 burz\u0119 witam z entuzjastycznym okrzykiem. I wiem nie tylko z literatury, tak\u017ce z w\u0142asnych obserwacji, \u017ce ten pierwszy grzmot jest jak g\u0142\u0119boki oddech ziemi, \u017ce po nim na dobre rusza wegetacja, p\u0105ki li\u015bciowe nabrzmiewaj\u0105 i ju\u017c po kilku dniach ro\u015blinno\u015b\u0107 pokrywa si\u0119 delikatn\u0105, seledynow\u0105 jakby mgie\u0142k\u0105, ledwie uchwytn\u0105 szmaragdow\u0105 po\u015bwiat\u0105. To najpi\u0119kniejszy moment wiosny, jej przed\u015bpiew. Za chwil\u0119 wybuchnie soczyst\u0105, po\u0142yskuj\u0105c\u0105 w s\u0142o\u0144cu zieleni\u0105 i staniemy w zachwycie nad pi\u0119knem podarowanej nam natury.<\/p>\n\n\n\n
A o co chodzi z tym \u0142a\u0144cuchem? W wielu krajach s\u0142owia\u0144skich wyst\u0119powa\u0142 (czas przesz\u0142y, bo dzisiaj znany jest ju\u017c tylko z opracowa\u0144 etnograficznych) mit m\u00f3wi\u0105cy o stworzeniu \u015bwiata przez Pana Boga, ale z udzia\u0142em podst\u0119pnego diab\u0142a. Znanych jest wiele wersji tego mitu, przywo\u0142am jedn\u0105 z nich zanotowan\u0105 w XIX wieku w centralnej Polsce. Ludzie opowiadali tak:<\/p>\n\n\n\n
Najpierw by\u0142o tylko niebo i morze, a po tym morzu Pan B\u00f3g p\u0142ywa\u0142 w \u0142\u00f3dce. Napotka\u0142 g\u0119st\u0105 pian\u0119, w kt\u00f3rej mieszka\u0142 diabe\u0142. Kto\u015b ty? \u2013 zapyta\u0142, na co diabe\u0142 odpowiedzia\u0142: \u2013 We\u017a mnie do \u0142\u00f3dki, to ci powiem. Chod\u017a \u2013 rzek\u0142 Pan B\u00f3g i po chwili us\u0142ysza\u0142 od w\u0142a\u017c\u0105cego: \u2013 Ja jestem czart. P\u0142yn\u0119li razem w milczeniu, a\u017c diabe\u0142 odezwa\u0142 si\u0119: \u2013 Dobrze by by\u0142o, aby to miejsce, na kt\u00f3rym p\u0142yniemy, by\u0142o twarde. \u2013 B\u0119dzie \u2013 odpowiedzia\u0142 B\u00f3g \u2013 zejd\u017a na d\u00f3\u0142 w morze i przynie\u015b mi gar\u015b\u0107 piasku, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce niesiesz w moim imieniu. Diabe\u0142 wykona\u0142 zadanie, ale po swojemu, zamiast powiedzie\u0107 w \u201eimi\u0119 Boga\u201d, powiedzia\u0142 \u201ew imi\u0119 moje\u201d i gdy wyp\u0142yn\u0105\u0142, nie mia\u0142 w gar\u015bci ani ziarenka. Zanurkowa\u0142 ponownie, tym razem wype\u0142niaj\u0105c polecenie Boga s\u0142owo w s\u0142owo.<\/p>\n\n\n\n
Przyni\u00f3s\u0142 gar\u015b\u0107 piasku, kt\u00f3ry Pan B\u00f3g sypn\u0105\u0142 na wod\u0119 i sta\u0142a si\u0119 ziemia. Niewielka, lecz wystarczaj\u0105ca, by obydwaj mogli si\u0119 na niej po\u0142o\u017cy\u0107: Pan B\u00f3g ku wschodowi, diabe\u0142 ku zachodowi. Gdy diabe\u0142 uzna\u0142, \u017ce Pan B\u00f3g zasn\u0105\u0142, j\u0105\u0142 go spycha\u0107 do morza, by zgin\u0105\u0142. Jednak pod Panem Bogiem zacz\u0119\u0142o przybywa\u0107 l\u0105du i im bardziej by\u0142 spychany, tym rozleglejsza stawa\u0142a si\u0119 ziemia. Pan B\u00f3g obudziwszy si\u0119, wsta\u0142 i poszed\u0142 na niebiosa. Diabe\u0142 usi\u0142owa\u0142 pobiec za nim, lecz B\u00f3g skin\u0105\u0142, uderzy\u0142y pioruny, diabe\u0142 zosta\u0142 str\u0105cony do wn\u0119trza ziemi i tam przykuty \u0142a\u0144cuchem do s\u0142upa.<\/p>\n\n\n\n
I teraz najwa\u017cniejsze w tym micie: przez ca\u0142y rok diabe\u0142 usi\u0142uje si\u0119 uwolni\u0107, rozrywa ogniwa \u0142a\u0144cucha, w czym pomagaj\u0105 mu towarzysze z piek\u0142a rodem. Gdy jest ju\u017c bliski uwolnienia, uderza piorun i scala nadwer\u0119\u017cone ogniwa. Wed\u0142ug niegdysiejszych ludowych opowie\u015bci dzieje si\u0119 to zawsze w okresie poprzedzaj\u0105cym Wielkanoc i jest warunkiem trwania \u015bwiata. Diabe\u0142 pozostaje w okowach do nast\u0119pnej wiosny, tkwi\u0105c w podziemiach przykuty do s\u0142upa.<\/p>\n\n\n\n
Marzy mi si\u0119, by po tej pierwszej wiosennej burzy z b\u0142yskawicami i grzmotami, posz\u0142y nast\u0119pne i przez najbli\u017csze dwa miesi\u0105ce skuwa\u0142y wszelkie duchy z\u0142e, kt\u00f3re na zgub\u0119 dusz ludzkich po tym \u015bwiecie i naszym kraju kr\u0105\u017c\u0105, by nie tylko ziemia, ale i ludzie mogli odetchn\u0105\u0107 spokojnie. Potem niech\u017ce ju\u017c przyjdzie czas na normalne zjawiska atmosferyczne.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pochmurnego popo\u0142udnia w po\u0142owie marca nagle b\u0142ysn\u0119\u0142o, hukn\u0119\u0142o i pierwszym w tym roku grzmotem waln\u0119\u0142o w ziemi\u0119. \u2013 No i skuty \u0142a\u0144cuchem! \u2013 krzykn\u0119\u0142am rado\u015bnie do J\u00f3zeczka, a on przytakn\u0105\u0142 powa\u017cnie, bo wiedzia\u0142 o czym m\u00f3wi\u0119. Od czasu, kiedy pozna\u0142am nasz ludowy mit kosmogoniczny wyja\u015bniaj\u0105cy rol\u0119 wiosennego pioruna, ka\u017cd\u0105 pierwsz\u0105 burz\u0119 witam z entuzjastycznym okrzykiem.… Czytaj dalej Moc pierwszej burzy<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":84,"featured_media":3839,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[381],"tags":[],"class_list":["post-3838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-58","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/84"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3840,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3838\/revisions\/3840"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}