{"id":3829,"date":"2025-03-27T15:44:23","date_gmt":"2025-03-27T14:44:23","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3829"},"modified":"2025-03-27T15:44:23","modified_gmt":"2025-03-27T14:44:23","slug":"wirtuozeria-i-styl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3829","title":{"rendered":"Wirtuozeria i styl"},"content":{"rendered":"\n

Kochajmy bogat\u0105 <\/strong>wyobra\u017ani\u0119<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

RECENZJA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 opowiedzie\u0107 o ksi\u0105\u017cce niezwyk\u0142ej. O ksi\u0105\u017cce powa\u017cnej, a zarazem dowcipnej, pe\u0142nej humoru i anegdot, o ksi\u0105\u017cce dla tych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy lubi\u0105 intelektualne gry i nieco absurdalne zabawy. Chc\u0119 opowiedzie\u0107 o autorze, kt\u00f3ry sprawia wra\u017cenie dystyngowanego d\u017centelmena, a d\u017centelmen \u00f3w mruga do nas porozumiewawczo, dusi si\u0119 od \u015bmiechu i daje do zrozumienia, \u017ce kryje za plecami wielk\u0105 tajemnic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

I t\u0105 w\u0142a\u015bnie tajemnic\u0105 jest wspomniana ksi\u0105\u017cka, dzie\u0142o tw\u00f3rcze o du\u017cej pi\u0119kno\u015bci literackiej, z fantazyjn\u0105 urod\u0105 i finezyjn\u0105 lini\u0105 narracyjn\u0105. Tytu\u0142 tego dzie\u0142a brzmi \u201eWojna 1812\u201d, z podtytu\u0142em \u201equasi una fantasia\u201d, a autor nazywa si\u0119 Marek Baterowicz<\/strong>, obecnie na emigracji. Ci z pa\u0144stwa, kt\u00f3rzy jako tako \u015bledz\u0105 polsk\u0105 literatur\u0119, by\u0107 mo\u017ce pami\u0119taj\u0105 go jako subtelnego liryka, a tak\u017ce autora kilku ksi\u0105\u017cek prozatorskich, m.in. powie\u015bci futurystycznej pt. \u201eR\u0119kopis z Amalfi\u201d i powie\u015bci o stanie wojennym \u201eZiarno wschodzi w ranie\u201d. Dodajmy te\u017c, \u017ce Baterowicz ma za sob\u0105 publikacj\u0119 kilku, je\u015bli nie kilkunastu, antologii poezji roma\u0144skich. Mieszka obecnie w Australii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale wr\u00f3\u0107my do najnowszego dzie\u0142a pisarza. Wprawdzie nazwa\u0142em je powie\u015bci\u0105, ale r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142bym nazwa\u0107 przewrotnym esejem literackim, a nawet projekcj\u0105 groteskowego pomys\u0142u. Tak, czy inaczej, zas\u0142uguje \u201eWojna 1812\u201d na s\u0142owa uznania. Zapewne \u0141askawy Czytelnik ju\u017c si\u0119 domy\u015bla, w jakim kierunku p\u00f3jdzie warstwa fabularna. Bo je\u015bli wojna 1812 roku to wiadomo \u2013 Napoleon i uderzenie w Rosj\u0119. I chyba w tym miejscu nasza wiedza si\u0119 ko\u0144czy. Wprawdzie wiemy, \u017ce Napoleon poni\u00f3s\u0142 kl\u0119sk\u0119, ale nie wiemy, \u017ce w innej wersji tej wojny, odni\u00f3s\u0142by sukces.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c we wst\u0119pie Baterowicz pisze: Niniejsza opowie\u015b\u0107 o innym wariancie wojny 1812 roku wpisuje si\u0119 w modn\u0105 od lat \u201ehistori\u0119 alternatywn\u0105\u201d, uprawian\u0105 przez wielu autor\u00f3w. Ta gra czy zabawa intelektu kusi nawet historyk\u00f3w. A polega na kreowaniu wizji dziej\u00f3w w oparciu o inne werdykty historii<\/em>. I dalej snuje rozwa\u017cania: \u2026co by by\u0142o, gdyby Napoleon, zamiast i\u015b\u0107 na Moskw\u0119, pomaszerowa\u0142 na Petersburg? To Petersburg by\u0142 bowiem stolic\u0105 Rosji i ju\u017c w roku 1712, przeniesiono tam wszystkie urz\u0119dy, a celem najazd\u00f3w w dziejach \u015bwiata bywa\u0142y przecie\u017c stolice. Tymczasem Bonaparte wybra\u0142 marsz na Moskw\u0119, chocia\u017c mi\u0119dzy Witebskiem a Smole\u0144skiem (w sierpniu) waha\u0142 si\u0119, czy i\u015b\u0107 jednak na New\u0119. Ostatecznie fatalna obsesja zdobycia Moskwy (ville sainte!) sta\u0142a si\u0119 przyczyn\u0105 jego katastrofy. Zagadka ta intrygowa\u0142a mnie od dawna, jak i wiele fatalnych decyzji cesarza Francuz\u00f3w, kt\u00f3ry w roku 1812 dzia\u0142a\u0142 jakby miotany sprzecznymi motywami, wybieraj\u0105c w ko\u0144cu najgorsze rozwi\u0105zania. Jakby osaczony przez jakie\u015b demony perorowa\u0142, \u017ce nie pope\u0142ni szale\u0144stw Karola XII, po czym brn\u0105\u0142 w pu\u0142apk\u0119 czasu i przestrzeni, wci\u0105gni\u0119ty w ni\u0105 ruchami wojsk rosyjskich. A to on m\u00f3g\u0142 narzuci\u0107 styl i kierunek kampanii, id\u0105c na Petersburg (trasa kr\u00f3tsza!) przez kraje ba\u0142tyckie, nie\u017ale zaopatrzone.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Jednak nie narzuci\u0142 stylu i kierunku kampanii. A Baterowicz prowadzi nas w t\u0119 stron\u0119, w kt\u00f3r\u0105 jakby inny, paralelny Napoleon podejmowa\u0142 decyzje. I tu zaczynaj\u0105 si\u0119 fascynuj\u0105ce, a zarazem fantastyczne i niezwykle ciekawe rozwa\u017cania. Pisarz nieustannie przybli\u017ca nam dziesi\u0105tki bohater\u00f3w, a ka\u017cdy z nich ma sw\u00f3j przypis, jako posta\u0107 realna, znana i szanowana, kt\u00f3ra w jakiej\u015b mierze przyczynia si\u0119 do rozwoju akcji. Jak obliczy\u0142em tych przypis\u00f3w znajdziemy a\u017c 136, nie zabrak\u0142o tak\u017ce bibliografii, czyli mamy wr\u0119cz wra\u017cenie, \u017ce bierzemy udzia\u0142 w przedsi\u0119wzi\u0119ciu co najmniej paranaukowym. I na tym uroda tej powie\u015bci polega. Na m\u0105drym kojarzeniu fakt\u00f3w i postaci historycznych z fikcj\u0105 literack\u0105, kt\u00f3ra wcale nie wygl\u0105da na fikcj\u0119, a sprawia wra\u017cenie realnego \u015bwiata zaistnia\u0142ych niegdy\u015b zdarze\u0144, kt\u00f3ry prowadzi nas ku wielkiemu i autentycznemu fina\u0142owi historycznemu.<\/p>\n\n\n\n

Sporo jest wi\u0119c tu, jak ju\u017c powiedzia\u0142em, intelektualnej zabawy, jak i m\u0105drej, powa\u017cnej analizy wojennych strategii. Stylistyka tej powie\u015bci balansuje mi\u0119dzy m\u0105dr\u0105 eseistyk\u0105, prac\u0105 paranaukow\u0105, a mo\u017ce nawet naukow\u0105 i j\u0119zykiem realistycznej narracji. Pewna cz\u0119\u015b\u0107 powie\u015bciowej wiedzy zbli\u017ca si\u0119 do struktur racjonalnych, kt\u00f3re poddaj\u0105 si\u0119 rozumowej weryfikacji, lecz zarazem unosi si\u0119 nad t\u0105 proz\u0105 duch \u017cartobliwej fikcji.<\/p>\n\n\n\n

By odda\u0107 charakter tego utworu, pozw\u00f3lmy mu na kr\u00f3tko przem\u00f3wi\u0107 w\u0142asnym g\u0142osem. Baterowicz tak pisze: Wielka Armia sz\u0142a wi\u0119c o\u017cywiona impetem francuskich korpus\u00f3w i polskich legion\u00f3w, by\u0142a rzeczywi\u015bcie pot\u0119g\u0105 w przestrzeni kontynentu i ju\u017c wielokrotnie roznosi\u0142a w py\u0142 armie cara Aleksandra, a nawet po\u0142\u0105czone si\u0142y Austrii i Rosji. Napoleon w bitwie pod Austerlitz po kilku godzinach skruszy\u0142 przeciwnika, zmuszaj\u0105c Aleksandra do haniebnej rejterady. Car uchodzi\u0142 galopem, a jego wojska tak\u017ce w pospiesznej ucieczce ton\u0119\u0142y w jeziorach, gdy\u017c tafle lodu nie wytrzymywa\u0142y ci\u0119\u017caru ludzi, armat i baga\u017cy. W grudniu 1805 roku zimowe s\u0142o\u0144ce o\u015bwietla\u0142o t\u0119 wielk\u0105 kl\u0119sk\u0119 Rosjan i Austriak\u00f3w. Napoleon by\u0142 imperatorem absolutnym, gdy\u017c w\u0142ada\u0142 nie tylko ramieniem swoich \u017co\u0142nierzy, ale tak\u017ce ich sercami. Uderzali wi\u0119c na wroga z impetem niemaj\u0105cym por\u00f3wnania, a cesarz \u2013 niczym dyrygent orkiestry \u2013 jednoczy\u0142 swoj\u0105 bu\u0142aw\u0105 wszystkie bronie i dusze.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Naturalnie nie b\u0119d\u0119 zdradza\u0142 zako\u0144czenia tej intelektualnej gry, dodam tylko, \u017ce w\u0105tek polski odgrywa w nim du\u017c\u0105 rol\u0119 i \u0142echce troch\u0119 nasz\u0105 narodow\u0105 pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107. Zwykle jeste\u015bmy sk\u0142onni podziwia\u0107 obce wzorce, zapominaj\u0105c, \u017ce mamy tak\u017ce interesuj\u0105ce i wa\u017cne w\u0142asne do\u015bwiadczenia historyczne. Czyta si\u0119 t\u0119 powie\u015b\u0107 jak wiarygodny dokument historyczny, a potwierdzaj\u0105 t\u0119 wiarygodno\u015b\u0107 dziesi\u0105tki realnych, istniej\u0105cych niegdy\u015b wielkich postaci \u017cycia politycznego i wojskowego \u2013 genera\u0142\u00f3w, pu\u0142kownik\u00f3w, profesor\u00f3w, historyk\u00f3w, ksi\u0105\u017c\u0105t, hrabi\u00f3w, dramatopisarzy, slawist\u00f3w, kompozytor\u00f3w, pisarzy, radc\u00f3w stanu, mecenas\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w najwa\u017cniejszych gremi\u00f3w krajowych i zagranicznych, polskich, fi\u0144skich, szwedzkich, litewskich, francuskich, rosyjskich\u2026<\/p>\n\n\n\n

Polecam gor\u0105co t\u0119 powie\u015b\u0107. B\u0119dziemy radowa\u0107 sw\u00f3j umys\u0142, poznawa\u0107 barwne sceny wojenne z 1812 roku, a przede wszystkim b\u0119dziemy cieszy\u0107 si\u0119 m\u0105drym wejrzeniem w realia wielkiej historii \u015bwiata. Wystarczy skontaktowa\u0107 si\u0119 z wydawc\u0105, a powie\u015b\u0107 znajdzie si\u0119 w naszym domu.<\/p>\n\n\n\n

Marek Baterowicz \u2013 \u201eWojna 1812\u201d podtytu\u0142: Quasi una fantasia, Akwedukt, Klub Muzyki i Literatury, Wroc\u0142aw 2025.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kochajmy bogat\u0105 wyobra\u017ani\u0119 RECENZJA Chc\u0119 opowiedzie\u0107 o ksi\u0105\u017cce niezwyk\u0142ej. O ksi\u0105\u017cce powa\u017cnej, a zarazem dowcipnej, pe\u0142nej humoru i anegdot, o ksi\u0105\u017cce dla tych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy lubi\u0105 intelektualne gry i nieco absurdalne zabawy. Chc\u0119 opowiedzie\u0107 o autorze, kt\u00f3ry sprawia wra\u017cenie dystyngowanego d\u017centelmena, a d\u017centelmen \u00f3w mruga do nas porozumiewawczo, dusi si\u0119 od \u015bmiechu i daje do… Czytaj dalej Wirtuozeria i styl<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[381],"tags":[],"class_list":["post-3829","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-58","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3829"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3831,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3829\/revisions\/3831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}