Ratowaniem miejsc pami\u0119ci Towarzystwo zajmuje si\u0119 systemowo od 2010 roku.<\/strong><\/p>\n\n\n\n S\u0105 to gin\u0105ce, zapominane cmentarze i miejsca wiecznego spoczynku naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3re uleg\u0142y znacznej degradacji, a kryj\u0105 w sobie szcz\u0105tki wielu zacnych os\u00f3b \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w dawnych Kres\u00f3w Rzeczypospolitej. S\u0105 to m.in. powsta\u0144cy, prawnicy, nauczyciele, lekarze, przedsi\u0119biorcy, osoby duchowne, przedstawiciele innych zawod\u00f3w i r\u00f3l spo\u0142ecznych, kt\u00f3rzy tworzyli dobra i kultur\u0119 kresow\u0105, promieniuj\u0105c\u0105 na ca\u0142\u0105 \u00f3wczesn\u0105 Polsk\u0119. Z ich dziedzictwa korzystamy do dzi\u015b. Pami\u0119\u0107 o nich chcemy zachowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Prace wolontariuszy by\u0142y i s\u0105 prowadzone na Wo\u0142yniu (m.in. Berezne, Moczulanka, Rudnia Potasznia, Lewacze, Niemila), w rejonie Lwowa (cmentarze w Jampilu \u2013 dawniej Prusy Lwowskie, Starym Siole, Zimnej Wodzie), a tak\u017ce na du\u017cym, ponad 200-letnim cmentarzu rzymsko-katolickim w Ko\u0142omyi.<\/p>\n\n\n\n W wyniku prowadzonych prac uratowano od zniszczenia i przywr\u00f3cono w\u0142a\u015bciwy wygl\u0105d kilku tysi\u0119cy niszczej\u0105cych mogi\u0142 \u2013 poprzez wydobycie z ziemi zalegaj\u0105cych element\u00f3w grobowych (p\u0142yt, pomnik\u00f3w, krzy\u017cy, figur), odczyszczenie ich, ustawienie na w\u0142a\u015bciwym (pierwotnym) miejscu, odnowienie lub naniesienie napis\u00f3w (tam gdzie mo\u017cliwe by\u0142o ich odczytanie) \u2013 a na koniec zaimpregnowanie hydrofobowe specjalistycznym \u015brodkiem, w celu ochrony przed dzia\u0142aniem czynnik\u00f3w atmosferycznych, glon\u00f3w i zanieczyszcze\u0144 \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n Na cmentarzach Wo\u0142ynia, po uporz\u0105dkowaniu i ogrodzeniu, zosta\u0142y ustawione granitowe pomniki, na kt\u00f3rych umieszczono informacje o pochowanych tam osobach, kt\u00f3re w wi\u0119kszo\u015bci zgin\u0119\u0142y w tragiczny spos\u00f3b \u2013 cho\u0107 nie mo\u017cna by\u0142o jednoznacznie tego wskaza\u0107 w tre\u015bci inskrypcji, bo trzeba by\u0142o uzyska\u0107 zgod\u0119 miejscowych w\u0142adz.<\/p>\n\n\n\n W Ko\u0142omyi tamtejszy cmentarz, istniej\u0105cy od ponad 200 lat (najstarszy odkryty poch\u00f3wek pochodzi z 1799 roku), kryje w sobie szcz\u0105tki wielu zacnych osobisto\u015bci. Z napis\u00f3w na pomnikach mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 o ciekawej historii miasta i regionu oraz o osobach, kt\u00f3re j\u0105 tworzy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n W Starym Siole spoczywa m.in. gen. Roman Wybranowski \u2013 zas\u0142u\u017cona posta\u0107 w polskiej historii, a tak\u017ce obro\u0144ca Lwowa Jerzy Leliwa-\u017burowski. W Zimnej Wodzie spoczywa m.in. 19-letni legionista Franciszek Korniak.<\/p>\n\n\n\n W miejscach naszych dzia\u0142a\u0144 do\u0142\u0105czaj\u0105 do nas grupy Polak\u00f3w. Wsp\u00f3lny wysi\u0142ek podtrzymuje ich to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105. Wsp\u00f3\u0142pracujemy z organizacjami polonijnymi, a tak\u017ce z miejscowymi w\u0142adzami administracyjnymi i ko\u015bcielnymi. W realizacji projekt\u00f3w wsp\u00f3\u0142dzia\u0142amy \u015bci\u015ble z konsulami Rzeczypospolitej na Ukrainie (Lw\u00f3w, \u0141uck).<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 informacji zosta\u0142a przedstawiona w PJC nr 29 z 09.02.2024 roku.<\/p>\n\n\n\n \u015awi\u0105tniki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kultywuj\u0105c pami\u0119\u0107 narodow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 Kres\u00f3w Wschodnich Rzeczypospolitej Towarzystwo uczestniczy w wielu uroczysto\u015bciach organizowanych w\u0142asnymi si\u0142ami oraz przez inne podmioty.<\/p>\n\n\n\n Sta\u0142ym elementem dzia\u0142a\u0144 jest coroczne organizowanie Mi\u0119dzynarodowych Spotka\u0144 Kresowian w miejscowo\u015bci \u015awi\u0105tniki, u st\u00f3p g\u00f3ry \u015al\u0119\u017cy, ko\u0142o Wroc\u0142awia. W uroczysto\u015bciach tych ka\u017cdorazowo uczestniczy kilkaset os\u00f3b. Go\u015b\u0107mi s\u0105 m.in. potomkowie czeskich i niemieckich Wo\u0142ynian, a tak\u017ce nasi rodacy z Ukrainy. W trakcie spotka\u0144 jest sprawowana uroczysta msza \u015bw. i odbywaj\u0105 si\u0119 wystawy historyczne oraz wyst\u0119py artystyczne. Ka\u017cdego roku fundujemy i ustawiamy na przyko\u015bcielnym terenie (ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Matki Bo\u017cej Bolesnej) tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 pami\u0119ci kolejnych grup zwi\u0105zanych z pami\u0119ci\u0105 o Kresach (m.in. nauczyciele, policjanci, Flota Pi\u0144ska, \u017co\u0142nierze KOP). Tegoroczne uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cone b\u0119d\u0105 stra\u017cakom kresowym.<\/p>\n\n\n\n Gda\u0144sk<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ostatnio 9 lutego 2025 uczestniczyli\u015bmy w uroczysto\u015bciach w Gda\u0144sku zwi\u0105zanych z 82. rocznic\u0105 zbrodni UPA na Polakach w miejscowo\u015bci Paro\u015bla, na Wo\u0142yniu. Towarzystwo wystawi\u0142o tam sw\u00f3j poczet sztandarowy.<\/p>\n\n\n\n Zbrodnia ta by\u0142a pierwszym masowym mordem UPA i uwa\u017cana jest za pocz\u0105tek rzezi wo\u0142y\u0144skiej. Mieszka\u0144cy Paro\u015bli nie spodziewali si\u0119 ataku. Uzbrojona g\u0142\u00f3wnie w no\u017ce i siekiery sotnia wesz\u0142a do wsi podaj\u0105c si\u0119 za partyzantk\u0119 radzieck\u0105, po czym rozstawi\u0142a stra\u017ce w pobli\u017cu polskich gospodarstw. Upowcy weszli do dom\u00f3w i za\u017c\u0105dali podania sobie obiadu. W domu rodziny Ko\u0142ody\u0144skich, gdzie wkroczy\u0142o dow\u00f3dztwo sotni, przes\u0142uchali i zamordowali siekierami sze\u015bciu prowadzonych ze sob\u0105 je\u0144c\u00f3w kozackich. Upowcy otoczyli wie\u015b i zatrzymywali ka\u017cdego, kto chcia\u0142 przez ni\u0105 przejecha\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n Po zjedzeniu obiadu rzekomi partyzanci radzieccy stwierdzili, \u017ce Paro\u015bla zostanie nied\u0142ugo napadni\u0119ta przez hitlerowc\u00f3w i w zwi\u0105zku z tym musz\u0105 zabezpieczy\u0107 ludno\u015b\u0107 przed ich zemst\u0105 za udzielanie pomocy partyzantom. Za\u017c\u0105dali, by wszyscy Polacy po\u0142o\u017cyli si\u0119 na ziemi i pozwolili si\u0119 zwi\u0105za\u0107. Mia\u0142o to dowie\u015b\u0107, \u017ce zostali zmuszeni do wsparcia partyzantki i uratowa\u0107 ich od niemieckich represji. Mieszka\u0144cy wsi zgodzili si\u0119 lub te\u017c zostali do tego zmuszeni \u2013 napastnicy pos\u0142ugiwali si\u0119 j\u0119zykiem ukrai\u0144skim, a nie rosyjskim, co wzbudzi\u0142o podejrzenia niekt\u00f3rych Polak\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zwi\u0105zanych i bezbronnych mieszka\u0144c\u00f3w wsi napastnicy zamordowali przy u\u017cyciu no\u017cy i siekier, zabijaj\u0105c od 149 do 173 os\u00f3b, w tym kobiety, dzieci i niemowl\u0119ta. Ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem zamordowano komendanta miejscowego Zwi\u0105zku Strzeleckiego Walentego Sawickiego. Uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 jedynie 12 Polakom (wg innych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 8), w wi\u0119kszo\u015bci dzieciom. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich do ko\u0144ca \u017cycia pozosta\u0142a niepe\u0142nosprawna. Maj\u0105tek zabitych zosta\u0142 zrabowany i wywieziony na saniach.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zamordowani zostali pochowani we wsp\u00f3lnym grobie, nad kt\u00f3rym usypano kurhan. Wie\u015b Paro\u015bla przesta\u0142a istnie\u0107. Napad prze\u017cy\u0142a r\u00f3wnie\u017c sze\u015bcioosobowa rodzina \u017cydowska, kt\u00f3r\u0105 ukrywa\u0142 w piwnicy Klemens Horoszkiewicz i kt\u00f3ra nie zosta\u0142a odkryta przez sprawc\u00f3w zbrodni. (Wikipedia)<\/em><\/p>\n\n\n\n Gda\u0144skie uroczysto\u015bci mia\u0142y miejsce w bazylice pw. \u015bw. Brygidy, a ich organizatorami byli: Oddzia\u0142 IPN w Gda\u0144sku, artysta (z\u0142otnik, bursztynnik) Mariusz Drapikowski \u2013 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca m.in. bursztynowego o\u0142tarza, ks. kanonik Ludwik Kowalski \u2013 proboszcz parafii \u015bw. Brygidy. Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 odprawi\u0142 gda\u0144ski biskup pomocniczy Piotr Przyborek. W homilii m\u00f3wi\u0142 o \u015bmierci Jezusa na krzy\u017cu, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a za z\u0142o cz\u0142owieka, a kt\u00f3ra nie wyzwoli\u0142a go z tego z\u0142a, bo dzieje si\u0119 do dzisiaj, czego dowodem s\u0105 m.in. zbrodnie wo\u0142y\u0144skie, ale tak\u017ce inne, te w tera\u017aniejszo\u015bci. Dzieje si\u0119 tak w\u00f3wczas, gdy cz\u0142owiek w miejsce Pana Boga stawia inne \u201ewarto\u015bci\u201d. Powiedzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce opr\u00f3cz tych kt\u00f3rzy w\u00f3wczas krzyczeli \u201eukrzy\u017cuj\u201d byli i tacy, kt\u00f3rzy mieli odwag\u0119 stan\u0105\u0107 pod krzy\u017cem ze wsp\u00f3\u0142czuciem i okazaniem wsp\u00f3\u0142cierpienia. Tak by\u0142o i w czasie pogrom\u00f3w na Wo\u0142yniu, gdzie byli odwa\u017cni s\u0105siedzi, kt\u00f3rzy potrafili nie\u015b\u0107 pomoc lub chocia\u017cby ostrzec przed planowanymi napa\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n Krzy\u017c<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na zako\u0144czenie mszy \u015bw. ks. biskup dokona\u0142 po\u015bwi\u0119cenia \u201ekrzy\u017ca wo\u0142y\u0144skiego\u201d, kt\u00f3ry zostanie wkomponowany na sta\u0142e w bursztynowy o\u0142tarz ko\u015bcio\u0142a. Krzy\u017c ten zosta\u0142 przywieziony w listopadzie 2024 roku przez wolontariuszy naszego Towarzystwa, jako symbol um\u0119czenia Polak\u00f3w. Znale\u017ali\u015bmy to na cmentarzu polskim w Moczulance na Wo\u0142yniu, gdzie le\u017ca\u0142 gin\u0105cy w trawie, bez \u017cadnych oznacze\u0144 i napis\u00f3w, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby przyporz\u0105dkowa\u0107 go do jakiejkolwiek mogi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Pan Mariusz Drapikowski, dokona\u0142 konserwacji krzy\u017ca i wkomponowa\u0142 dwa elementy \u2013 w p\u0119kni\u0119cie belki pionowej da\u0142 czerwone tworzywo symbolizuj\u0105ce strug\u0119 krwi a u podstawy kwiaty lnu, kt\u00f3re obrazuj\u0105 okres kulminacji rzezi na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce wschodniej w lipcu 1943 roku.<\/p>\n\n\n\n Po po\u015bwi\u0119ceniu krzy\u017ca zabra\u0142 g\u0142os zast\u0119pca Prezesa IPN pan dr hab. Karol Polejewski, kt\u00f3ry powiedzia\u0142: \u201eUkrai\u0144scy nacjonali\u015bci, cz\u0119sto s\u0105siedzi z tej samej wsi albo z wsi s\u0105siedniej, mordowali w spos\u00f3b niezwykle okrutny swoich polskich s\u0105siad\u00f3w. Za co? Tylko za to, \u017ce byli Polakami. To jest zbrodnia ludob\u00f3jstwa, pope\u0142nionego z nienawi\u015bci etnicznej wobec innego narodu. A wi\u0119c mamy obowi\u0105zek pami\u0119ta\u0107. Instytut Pami\u0119ci Narodowej b\u0119dzie w dalszym ci\u0105gu wykonywa\u0142 swoj\u0105 misj\u0119, jak\u0105 jest dbanie o polsk\u0105 pami\u0119\u0107 i histori\u0119. Nie spoczniemy, dop\u00f3ki naszych przodk\u00f3w nie odnajdziemy, nie pochowamy i nie uczcimy tak, jak jest to w naszej chrze\u015bcija\u0144skiej cywilizacji.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnie zabra\u0142 g\u0142os pan Mariusz Drapikowski \u2013 pomys\u0142odawca umieszczenia krzy\u017ca wo\u0142y\u0144skiego w bursztynowym o\u0142tarzu, kt\u00f3ry wspomnia\u0142 o tragicznych do\u015bwiadczeniach \u201ewo\u0142y\u0144skich\u201d jego w\u0142asnej rodziny, ale tak\u017ce podkre\u015bli\u0142, \u017ce ukrai\u0144ski s\u0105siad rodzic\u00f3w ostrzeg\u0142 ich o planowanych napa\u015bciach na Polak\u00f3w i konieczno\u015bci ratowania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w wydarzenia byli m.in. pan Andrzej Gwiazda oraz przewodnicz\u0105cy NSZZ Solidarno\u015b\u0107 Piotr Duda. Wart\u0119 honorow\u0105 przy krzy\u017cu wo\u0142y\u0144skim pe\u0142ni\u0142y m\u0142odziutkie harcerki z ZHR, a m\u0142odzie\u017c jednej ze szk\u00f3\u0142 wystawi\u0142a grup\u0119 rekonstrukcyjn\u0105 z proporcami. Delegacja IPN przed msz\u0105 \u015bw. odda\u0142a ho\u0142d pomordowanym Polakom, sk\u0142adaj\u0105c kwiaty przy znajduj\u0105cym si\u0119 w pobli\u017cu bazyliki pomniku po\u015bwi\u0119conym wo\u0142y\u0144skiemu ludob\u00f3jstwu.<\/p>\n\n\n\n Wydarzeniu towarzyszy\u0142a prezentacja wystawy IPN \u201eS\u0105siedzka krew. Ludob\u00f3jstwo wo\u0142y\u0144sko-galicyjskie 1943-1945\u201d. W uroczysto\u015bciach wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 liczne grono uczestnik\u00f3w, oddaj\u0105c ho\u0142d ofiarom tamtych okrutnych wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Wszelkie dzia\u0142ania naszego Towarzystwa mog\u0105 by\u0107 realizowane dzi\u0119ki \u017cyczliwym darczy\u0144com, o kt\u00f3rych wsparcie corocznie zabiegamy i za co bardzo jeste\u015bmy wdzi\u0119czni. Ka\u017cda pomoc finansowa, o kt\u00f3r\u0105 serdecznie apelujemy, mo\u017ce by\u0107 przekazana na konto Towarzystwa, kt\u00f3re podane jest na stronie www.kresowianie.info<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kultury Kresowej (TMKK), od za\u0142o\u017cenia w 2009 roku, dzia\u0142a jako organizacja po\u017cytku publicznego na rzecz Kres\u00f3w Wschodnich Rzeczpospolitej. Podstawowymi kierunkami aktywno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w organizacji s\u0105: Ratowaniem miejsc pami\u0119ci Towarzystwo zajmuje si\u0119 systemowo od 2010 roku. S\u0105 to gin\u0105ce, zapominane cmentarze i miejsca wiecznego spoczynku naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3re uleg\u0142y znacznej degradacji, a kryj\u0105 w sobie… Czytaj dalej Pami\u0119\u0107 Wo\u0142ynia 2025<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":48,"featured_media":3718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[380],"tags":[],"class_list":["post-3717","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-57","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3717","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/48"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3717"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3722,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3717\/revisions\/3722"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Z.Saganowski_fot.-11-733x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Z.Saganowski_fot.-3-1024x727.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Z.Saganowski_fot.-18-1024x792.jpg\")