Niedawno, 28.02.2025 min\u0119\u0142a 81. rocznica straszliwej zag\u0142ady Huty Pieniackiej, polskiej wsi w woj. tarnopolskim, w powiecie Brody, dokonanej przez niemieckie odzia\u0142y z ukrai\u0144skimi \u017co\u0142nierzami 14 Dywizji SS Galizien oraz przez bandyt\u00f3w z Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii. To by\u0142 jeden z najokrutniejszych mord\u00f3w w II wojnie \u015bwiatowej. Wie\u015b w tym czasie (28.02.1944) liczy\u0142a ponad 500 mieszka\u0144c\u00f3w, ale razem z uciekinierami z Wo\u0142ynia, kt\u00f3rzy szukali tam schronienia, zgromadzi\u0142a blisko 2 tysi\u0105ce Polak\u00f3w. I o \u015bwicie zacz\u0119\u0142y si\u0119 mordy.<\/p>\n\n\n\n
Najpierw napastnicy zap\u0119dzili mieszka\u0144c\u00f3w do ko\u015bcio\u0142a i do szko\u0142y, a potem wyprowadzali po 30, 40, 50 os\u00f3b do wiejskich stod\u00f3\u0142, zamykali drzwi, oblewali budynki benzyn\u0105 lub naft\u0105 i podpalali. A w \u015brodku p\u0142on\u0119\u0142y dzieci, kobiety, p\u0142on\u0119li m\u0119\u017cczy\u017ani i starcy. Nikt nie m\u00f3g\u0142 im pom\u00f3c.<\/p>\n\n\n\n
Umundurowanych napastnik\u00f3w z Dywizji SS Galizien by\u0142o ponad 600. I co najmniej kilkudziesi\u0119ciu silnie uzbrojonych i bezwzgl\u0119dnych z UPA. Niewielki odzia\u0142 AK w Hucie Pieniackiej nie m\u00f3g\u0142 stan\u0105\u0107 w obronie ofiar, poniewa\u017c otrzyma\u0142 rozkaz od wy\u017cszego dow\u00f3dztwa, by ukry\u0107 bro\u0144 i nie dawa\u0107 pretekstu do napadu. Na pr\u00f3\u017cno. Prze\u0142o\u017ceni oddzia\u0142u AK pomylili si\u0119. Oprawcy nie liczyli si\u0119 z niczym. Godzina po godzinie palili przera\u017con\u0105 ludno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Napisa\u0142em o tej tragedii dwie ksi\u0105\u017cki dokumentalne, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie wchodz\u0105 na rynek \u201eZanim sp\u0142on\u0119li \u017cywcem\u201d<\/strong> (Fronda) oraz \u201eZ ko\u015bcio\u0142a do piek\u0142a\u201d<\/strong> (Fronda). Poni\u017cej prezentuj\u0119 wypowiedzi ocalonych z zag\u0142ady, bo kilkuset rodakom uda\u0142o si\u0119 uciec. I z ich relacji skomponowana zosta\u0142a ca\u0142a narracja ksi\u0105\u017ckowa. Zapraszam do lektury, bowiem jest to pierwsza tak pe\u0142na monografia banderowskiej zbrodni w Hucie Pieniackiej.<\/p>\n\n\n\n A oto zeznania \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3re zebra\u0142em z dokument\u00f3w IPN w Krakowie. Pokazuj\u0105 one, jaki obraz napadu zobaczyli \u015bwiadkowie pod wiecz\u00f3r, albo nast\u0119pnego dnia. Staram si\u0119 za bardzo nie komentowa\u0107, cho\u0107 tu i \u00f3wdzie co\u015b dopowiadam, zale\u017ca\u0142o mi przede wszystkim na autentyzmie przekazu, wiarygodno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zeznania Daniela M<\/strong>. z oryginalnym zapisem. \u0179r\u00f3d\u0142o: Daniel M.[w:] IPN, Krak\u00f3w, Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka, S. 53\/03\/Zn, s. 18. Nie zawsze podaj\u0119 pe\u0142ne nazwiska, poniewa\u017c jeszcze trwaj\u0105 badania prokurator\u00f3w IPN.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c pod wiecz\u00f3r us\u0142yszeli\u015bmy pijacki \u015bpiew zbrodniarzy, kt\u00f3rzy wraz z za\u0142adowanym dobytkiem pomordowanych mieszka\u0144c\u00f3w, w ogniu dogasaj\u0105cych zagr\u00f3d, opuszczali wie\u015b, kt\u00f3ra jeszcze kilka godzin przedtem t\u0119tni\u0142a \u017cyciem i nadziej\u0105 przetrwania do zako\u0144czenia wojny. [\u2026] pozosta\u0142 tylko ko\u015bci\u00f3\u0142, szko\u0142a i 4 zagrody na obrze\u017cu wsi od strony Huty Werchobuskiej. Tylko niewielk\u0105 ilo\u015b\u0107 drzew nie dotkn\u0105\u0142 ogie\u0144, wi\u0119kszo\u015b\u0107 drzew stoj\u0105cych w pobli\u017cu zagr\u00f3d mia\u0142a spalone ga\u0142\u0119zie i sta\u0142y tylko ich kikuty. Nad pogorzeliskiem i drzewami lata\u0142y chmary kruk\u00f3w i wron \u2013 by\u0142o od nich a\u017c czarno i nadal czu\u0107 by\u0142o wo\u0144 spalenizny \u2013 zagr\u00f3d i ludzkich cia\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jako jeden z nielicznych podkre\u015bla \u015bwiadek zniszczenie przyrody, sad\u00f3w, drzew, krzew\u00f3w. I niewymowny znak \u015bmierci, wrony i kruki kr\u0105\u017c\u0105ce nad wsi\u0105, oczekuj\u0105ce na \u017cer. Odnotujmy te\u017c, i\u017c wedle \u015bwiadka ocala\u0142y pod ko\u015bcio\u0142em i szko\u0142\u0105 tak\u017ce cztery budynki na ko\u0144cu wsi. Inni \u015bwiadkowie nie potwierdzaj\u0105 w pe\u0142ni tego zeznania, cho\u0107 tak\u017ce wspominaj\u0105 o ocala\u0142ych kilku innych budynkach. Jako jeden z pierwszych dotar\u0142 do pogorzelisk Bronis\u0142aw Zagrodny<\/strong>. \u0179r\u00f3d\u0142o: Bronis\u0142aw Zagrobny [w:] Henryk Koma\u0144ski i Szczepan Siekierka, \u201eLudob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Polakach w wojew\u00f3dztwie tarnopolskim 1939-1946\u201d, Wroc\u0142aw 2004, s. 611.<\/p>\n\n\n\n Przyjechali ze mn\u0105 konno \u2013 <\/em>opowiada \u2013 Mieczys\u0142aw Zagrodny, B. Jab\u0142onowski i Antoni Or\u0142owski<\/strong>. Dopala\u0142y si\u0119 jeszcze zabudowania, na drogach i polach le\u017celi martwi ludzie. Du\u017co widzia\u0142em dzieci na sztachetach p\u0142ot\u00f3w lub le\u017c\u0105cych z rozbitymi g\u0142\u00f3wkami. Woko\u0142o \u015bnieg by\u0142 czerwony od ludzkiej krwi. W stodo\u0142ach le\u017ca\u0142y dziesi\u0105tki zw\u0119glonych cia\u0142 ludzkich. Odnale\u017ali\u015bmy kilka os\u00f3b ci\u0119\u017cko rannych lub poparzonych. Zabrali\u015bmy ich ze sob\u0105. Nikogo jednak nie uratowano, zmarli z ran i braku fachowej pomocy lekarskiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie zosta\u0142a wyja\u015bniona kwestia mord\u00f3w dokonywanych na dzieciach. Znamy relacje w tej sprawie \u015bwiadk\u00f3w z ko\u015bcio\u0142a. Mniej natomiast wiemy o m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci dzieci wbitych na sztachety p\u0142ot\u00f3w, je\u015bli dobrze odczytujemy komunikaty id\u0105ce z tekstu \u015bwiadka. Niew\u0105tpliwie pad\u0142y te\u017c ofiar\u0105 zag\u0142ady setki najm\u0142odszych mieszka\u0144c\u00f3w wsi.<\/p>\n\n\n\n Jedni wracali do swoich zagr\u00f3d jeszcze tego samego dnia, kiedy zako\u0144czy\u0142a si\u0119 pacyfikacja, inni za\u015b dopiero nast\u0119pnego dnia rano. A jeszcze inni doznali takiego szoku, \u017ce nie byli w stanie uwolni\u0107 si\u0119 od przera\u017cenia przez d\u0142ugi czas. August Z.<\/strong> wr\u00f3ci\u0142 na drugi dzie\u0144. \u0179r\u00f3d\u0142o: August Z.[w:] IPN, Krak\u00f3w, Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka, S. 53\/03\/Zn, s. 2402.<\/p>\n\n\n\n [\u2026] poszli\u015bmy do naszej wsi \u2013 <\/em>wspomina \u2013 i wtedy dopiero zobaczyli\u015bmy straszne rzeczy. Widzia\u0142em ludzi tak spalonych, \u017ce nie mo\u017cna by\u0142o ich zidentyfikowa\u0107. [\u2026] widzia\u0142em te\u017c swojego kuzyna Franciszka Giernata<\/strong>, kt\u00f3ry le\u017ca\u0142 na ul. Werchobuskiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n Trudno ustali\u0107 dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119 ofiar, z podaniem imion i nazwisk, poniewa\u017c w wielu przypadkach nie mo\u017cna by\u0142o ich cia\u0142 zidentyfikowa\u0107. Cho\u0107 w ostateczno\u015bci podaj\u0119 list\u0119 ponad 1100<\/strong> zamordowanych. J\u00f3zef R.<\/strong> bra\u0142 udzia\u0142 w akcji ratowania rannych, ale nie by\u0142o to proste. \u0179r\u00f3d\u0142o: J\u00f3zef R.[w:] IPN, Krak\u00f3w, Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka, S. 53\/03\/Zn, s. 36.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3j ojciec<\/em><\/strong>, Franciszek Relich<\/strong> <\/em>\u2013 opowiada\u2013 wraz ze mn\u0105 i kilkunastoma osobami na sze\u015bciu saniach, po wycofaniu si\u0119 ju\u017c Niemc\u00f3w przybyli do wioski, aby zabra\u0107 rannych, kt\u00f3rym Niemcy nie udzielili pomocy, pozostawiaj\u0105c ich na \u015bniegu. Jechali\u015bmy g\u0142\u00f3wn\u0105 ulic\u0105 wsi, szos\u0105 Majdan <\/em>\u2013 Pieniaki. Po prawej i lewej stronie wsi Huta Pieniacka pali\u0142y si\u0119 domy. W p\u0142omieniach ognia dopala\u0142y si\u0119 i zw\u0119glone le\u017ca\u0142y zw\u0142oki ludzi, mieszka\u0144c\u00f3w tej wsi. W domostwie mojej stryjenki doliczyli\u015bmy si\u0119 8 zw\u0142ok, trudnych do zidentyfikowania. Podobnie by\u0142o w innych zabudowaniach. Le\u017c\u0105ce tam zw\u0142oki nie mo\u017cna by\u0142o rozpozna\u0107. Odurzaj\u0105cy by\u0142 zapach ludzkich cia\u0142, kt\u00f3re si\u0119 jeszcze tli\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wna ulica Huty Pieniackiej bieg\u0142a z po\u0142udniowego wschodu na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d, czyli jak relacjonuje \u015bwiadek z siedziby gminy Pieniaki w stron\u0119 Majdanu albo odwrotnie. To by\u0142a bardzo d\u0142uga ulica, a po obu jej stronach ci\u0105gle pali\u0142y si\u0119 zabudowania. Mimo i\u017c \u015bwiadek widzia\u0142 w domu swojej stryjenki zw\u0142oki krewnych, nie by\u0142 w stanie zidentyfikowa\u0107 \u017cadnego cz\u0142onka swojej rodziny.<\/p>\n\n\n\n \u015awiadkowie, kt\u00f3rzy zjawili si\u0119 wieczorem lub nast\u0119pnego dnia, jak ju\u017c zaznaczyli\u015bmy, nie tylko ratowali rannych, oceniali rozmiar tragedii, ale te\u017c liczyli si\u0119 nawzajem, by wiedzie\u0107 na pewno kto z nich ocala\u0142.<\/p>\n\n\n\n W kolejnym zeznaniu, tym razem, Stefana P.,<\/strong> potwierdza si\u0119 uwaga, i\u017c poza ko\u015bcio\u0142em i szko\u0142\u0105, ocala\u0142y jeszcze dwa inne budynki. \u0179r\u00f3d\u0142o: Stefan P.[w:] IPN, Krak\u00f3w, Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka, S. 53\/03\/Zn, s. 2622. Ale te\u017c co\u015b innego jest wa\u017cne w tym zeznaniu, mianowicie to, i\u017c identyfikacja tym razem dotyczy organizacji podziemnej. Nie przybyli do wsi mieszka\u0144cy, rodzina, czy po prostu ludzie, kt\u00f3rzy pragn\u0119li ocali\u0107 pami\u0119\u0107 zag\u0142ady, ale przybyli \u201ecz\u0142onkowie AK\u201d. Jakie ma znaczenie identyfikacja z organizacj\u0105 podziemn\u0105 w chwili najwi\u0119kszego dramatu? I czy w og\u00f3le ma znaczenie? Ot\u00f3\u017c ma. Ta identyfikacja to nic innego jak wo\u0142anie: Jeste\u015bmy. Wci\u0105\u017c \u017cyjemy i walczymy. Nie dali\u015bmy si\u0119 i nie damy si\u0119. Tylko tak mo\u017cna zrozumie\u0107 sens tej to\u017csamo\u015bci. Cho\u0107 m\u00f3g\u0142 to by\u0107 sprawdzian, kt\u00f3ry z cz\u0142onk\u00f3w AK zgin\u0105\u0142, a kt\u00f3ry ocala\u0142. Jedna interpretacja nie przeszkadza drugiej.<\/p>\n\n\n\n Nast\u0119pnego dnia rano \u2013 <\/em>relacjonuje \u015bwiadek \u2013 uda\u0142em si\u0119 wsp\u00f3lnie z innymi cz\u0142onkami AK do huty Pieniackiej, wie\u015b by\u0142a prawie ca\u0142kowicie spalona, ocala\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142, szko\u0142a i dwa kra\u0144cowe budynki mieszkalne wsi od strony zagajnika, w kt\u00f3rym poprzedniego dnia obserwowa\u0142em teren. Wsz\u0119dzie by\u0142o bardzo du\u017co trup\u00f3w, cia\u0142a zastrzelonych, zasztyletowanych, cia\u0142a spalone ca\u0142kowicie i cz\u0119\u015bciowo. Jedni zostali i kopali zbiorow\u0105 mogi\u0142\u0119 w celu pochowania zw\u0142ok, a ja mia\u0142em za zadanie udania si\u0119 do lasu, by \u015bledzi\u0107 czy nie nadchodz\u0105 Ukrai\u0144cy. Spo\u015br\u00f3d ludzi kt\u00f3rzy nast\u0119pnego dnia przybyli do Huty Pieniackiej pami\u0119tam J\u00f3zef\u0119 Kudyb\u0119<\/strong>, zamieszka\u0142ego w okolicach G\u0142ogowa, W\u0142odzimierza Terlickiego<\/strong>, zamieszka\u0142ego w G\u0142ogowie, bli\u017cszych adres\u00f3w nie znam, S\u0142otwink\u0119<\/strong> imienia nie pami\u0119tam, zamieszka\u0142ego w Polsce, nie wiem gdzie. Wst\u0105pi\u0142em do tych dom\u00f3w, jeden z nich nale\u017ca\u0142 do Wierzbickiego Piotra<\/strong>, kt\u00f3ry zosta\u0142 zastrzelony prawdopodobnie w czasie ucieczki do lasu, a jego martwe cia\u0142o le\u017ca\u0142o pomi\u0119dzy domem a lasem. W domu Wierzbickiego Piotra s\u0142ycha\u0107 by\u0142o kwilenie dzieci, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przykryte poduszk\u0105 trzydniowe bli\u017aniaki, obie dziewczynki. To ja z Terlickim i S\u0142otwink\u0105 odkry\u0142em te dziewczynk<\/strong>i. Dziewczynki te zabrane zosta\u0142y przez siostry zakonne z Podhorc\u00f3w.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Czuje si\u0119 w tej wypowiedzi dusz\u0119 organizatora, dzia\u0142acza, kt\u00f3ry natychmiast na zgliszczach wsi bierze udzia\u0142 w organizowaniu ocala\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Istnieje pewien problem z do\u0142ami przed szko\u0142\u0105, kt\u00f3re zamieni\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej w zbiorowe mogi\u0142y. Wedle jednych \u015bwiadk\u00f3w do\u0142y te ju\u017c wcze\u015bniej tam by\u0142y, wedle innych, kopali je ocaleni mieszka\u0144cy wsi. \u015awiadek wspiera argumenty na rzecz drugiej wersji.<\/p>\n\n\n\n Do w\u0105tku powieszonych na p\u0142otach dzieci wraca Franciszek C.<\/strong> \u0179r\u00f3d\u0142o: Franciszek C. [w:] IPN, Krak\u00f3w, Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka, S. 53\/03\/Zn, s. 131. Do wsi wr\u00f3ci\u0142 po dwu dniach. I oto co zobaczy\u0142:<\/p>\n\n\n\n Widok by\u0142 straszny, na p\u0142otach wisia\u0142y ma\u0142e dzieci powieszone, w pogorzeliskach stod\u00f3\u0142 znajdowa\u0142o si\u0119 wiele spalonych cia\u0142, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych rozpozna\u0142em siostr\u0119 po skrawku ubrania trzymaj\u0105c\u0105 przytulone do siebie spalone zw\u0142oki 6-cio miesi\u0119cznej c\u00f3rki.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie tylko Polacy byli \u015bwiadkami zbrodni pododdzia\u0142\u00f3w 14 Dywizji SS Galizien i ugrupowa\u0144 UPA, ale te\u017c Ukrai\u0144cy. Oto relacja jednego z nich. Mychaj\u0142a Iwanowycza Ostapczuka<\/strong> ze wsi Pieniaki. \u0179r\u00f3d\u0142o: M.J. Ostapczuk [w:] Henryk Koma\u0144ski i Szczepan Siekierka, \u201eLudob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na Polakach w wojew\u00f3dztwie tarnopolskim 1939-1946\u201d, Wroc\u0142aw 2004, s. 595.<\/p>\n\n\n\n Tego tragicznego dnia widzia\u0142em z mojej wsi olbrzymi\u0105 \u0142un\u0119 po\u017car\u00f3w nad Hut\u0105 Pieniack\u0105. Dochodzi\u0142y do nas odg\u0142osy wystrza\u0142\u00f3w i j\u0119ki mordowanych ludzi. Nast\u0119pnego dnia przez Pieniaki przeje\u017cd\u017ca\u0142a grupa partyzant\u00f3w sowieckich. Kiedy mnie zobaczyli, kazali mi pokaza\u0107 drog\u0119 do Huty Pieniackiej. Dali mi konia i pojecha\u0142em razem z nimi. To, co zobaczy\u0142em na w\u0142asne oczy, by\u0142o straszne. Wsz\u0119dzie zgliszcza, dopalaj\u0105ce si\u0119 zabudowania i smugi czarnego dymu snuj\u0105ce si\u0119 po ziemi. Wsz\u0119dzie pe\u0142no zw\u0119glonych cia\u0142 ludzkich, martwego byd\u0142a, koni, kr\u00f3w, \u015bwi\u0144 i ps\u00f3w. Wok\u00f3\u0142 straszliwy smr\u00f3d. Nie by\u0142o czym oddycha\u0107. Nad zniszczon\u0105 wsi\u0105 kr\u0105\u017cy\u0142y stada kruk\u00f3w.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Cytowa\u0107 mo\u017cna w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zebra\u0142em zeznania grubo ponad stu \u015bwiadk\u00f3w. I ka\u017cdy z nich wnosi co\u015b nowego do tego strasznego obrazu ukrai\u0144skiego ludob\u00f3jstwa. Przypominamy te obrazy, by polska pami\u0119\u0107 nie umar\u0142a. I by prawda si\u0119 ujawnia\u0142a. Bo bez prawdy i pami\u0119ci \u015bwiat ginie.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niedawno, 28.02.2025 min\u0119\u0142a 81. rocznica straszliwej zag\u0142ady Huty Pieniackiej, polskiej wsi w woj. tarnopolskim, w powiecie Brody, dokonanej przez niemieckie odzia\u0142y z ukrai\u0144skimi \u017co\u0142nierzami 14 Dywizji SS Galizien oraz przez bandyt\u00f3w z Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii. To by\u0142 jeden z najokrutniejszych mord\u00f3w w II wojnie \u015bwiatowej. Wie\u015b w tym czasie (28.02.1944) liczy\u0142a ponad 500 mieszka\u0144c\u00f3w, ale… Czytaj dalej Ukrai\u0144skie ludob\u00f3jstwo w Hucie Pieniackiej<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":3715,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[380],"tags":[],"class_list":["post-3714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-57","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3714"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3716,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3714\/revisions\/3716"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}