{"id":3683,"date":"2025-03-10T14:27:26","date_gmt":"2025-03-10T13:27:26","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3683"},"modified":"2025-03-10T15:21:06","modified_gmt":"2025-03-10T14:21:06","slug":"odrzanski-system-wodny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3683","title":{"rendered":"Odrza\u0144ski system wodny"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 jak by\u0142o, jak jest, jak b\u0119dzie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, jak i inne, wielkie rzeki europejskie, gdy Odra wraz z jej dorzeczem znajdowa\u0142a si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci w granicach jednego pa\u0144stwa, wtedy kraj rozwija\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki wzrastaj\u0105cej roli \u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej, handlu, przemys\u0142u. Wszelkie podzia\u0142y Odry powstrzymywa\u0142y rozw\u00f3j gospodarki i post\u0119p cywilizacyjny ca\u0142ych region\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Oparcie w rzece<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nieprzypadkowo pocz\u0105tki pa\u0144stwa polskiego oparto o grody zlokalizowane g\u0142\u00f3wnie w dorzeczu Warty \u2013 a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Odry. Rzeki by\u0142y osiami komunikacyjnymi pa\u0144stwa Piast\u00f3w. Wytyczano wi\u0119c nurt, lokowano pierwsze budowle przemys\u0142owe. Nast\u0119powa\u0142 ich rozw\u00f3j. Od \u015bredniowiecza na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci Odry powsta\u0142o ponad 40 stopni wodnych. P\u00f3\u017aniej nadodrza\u0144skie miasta: Szczecin (1278), Frankfurt nad Odr\u0105 (1430) i Wroc\u0142aw przyst\u0105pi\u0142y do Ligi Hanzeatyckiej. Zwi\u0105zku Hanzeatyckiego (niem. Hanse <\/em>gromada) \u2013 federacji kupc\u00f3w a nawet miast handlowych Europy z czas\u00f3w \u015bredniowiecza. W\u00f3wczas tak\u017ce dbano o \u201e\u0142a\u0144cuchy dostaw\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Konflikty czerpi\u0105cych energi\u0119 z pi\u0119trzenia rzeki z uprawiaj\u0105cymi woln\u0105 \u017ceglug\u0119 \u2013 rozwi\u0105zywa\u0142y przekopy omijaj\u0105ce stopnie wodne i pierwsze \u015bluzy. Przekopami skr\u00f3cono nurt Odry o 160 km. Wykonano pierwsze mapy kartograficzne rzeki. Rozpocz\u0119to poszukiwania najkorzystniejszych budowli regulacyjnych rzeki. Ostatecznie uregulowano nurt rzeki \u201eostrogami\u201d o jednolitej konstrukcji, kt\u00f3rych zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. W XIX trwa\u0142y kolejne modernizacje. Rzeka na przestrzeni blisko 700 km uzyska\u0142a nadz\u00f3r jednej instytucji. \u015aluzy drewniane przebudowywano na murowane. Przed I W\u015a pos\u0142owie mniejszo\u015bci polskiej w niemieckim parlamencie zadbali o fundusze i budow\u0119 kana\u0142\u00f3w. Podstaw\u0119 budowy stopni wodnych stanowi\u0142a konstrukcja jaz\u00f3w koz\u0142owo-iglicowych typu francuskiego in\u017c. Charlesa Antoine Fran\u00e7ois Poiree. W podobny spos\u00f3b skanalizowano niemal wszystkie wa\u017cniejsze rzeki Europy. Dzi\u0119ki tej konstrukcji rozwin\u0119\u0142a si\u0119 lawinowo \u017cegluga, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do rozwoju miast nadrzecznych.<\/p>\n\n\n\n

Cywilizacja, handel i powodzie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W doliny rzeczne zacz\u0119\u0142a intensywnie wkracza\u0107 zabudowa infrastrukturalna, skutkuj\u0105ca post\u0119pem cywilizacyjnym Nadodrza, ale jednocze\u015bnie pomniejsza\u0142a si\u0119 retencyjno\u015b\u0107 zlewni \u2013 co zwi\u0119ksza\u0142o skal\u0119 strat powodziowych. Rozbudowywano wi\u0119c systemy wa\u0142\u00f3w przeciwpowodziowych, kt\u00f3re modernizowane i korygowane w swym przebiegu (w wi\u0119kszo\u015bci) s\u0142u\u017c\u0105 obronie przed wielkimi wodami mieszka\u0144com Nadodrza do dzi\u015b. Od ko\u0144ca XIX rozpocz\u0119to budow\u0119 zbiornik\u00f3w przeciwpowodziowych. Stary Kana\u0142 K\u0142odnicki zast\u0105piono nowym Kana\u0142em Gliwickim (1935-1939) a Kana\u0142 K\u0119dzierzy\u0144ski (1939-1940) mia\u0142 by\u0107 pocz\u0105tkiem szlaku \u017ceglownego \u0142\u0105cz\u0105cego Odr\u0119 z Dunajem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rozw\u00f3j infrastruktury transportowej Nadodrza co 100 lat. Arch. FOMT.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po 1945 odtwarzano zniszczon\u0105 w czasie II wojny \u015bwiatowej infrastruktur\u0119. Na prze\u0142omie lat 40. i 50. XX w. zam\u00f3wiono w Holandii i sprowadzono do Polski holowniki parowe (tzw. ma\u0142e i du\u017ce Holendry). W 1959 r. na Odrze oddano do eksploatacji stopie\u0144 wodny Brzeg Dolny. W 1960 utworzono Centralny Urz\u0105d Gospodarki Wodnej podleg\u0142y Prezesowi Rady Ministr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1953-1958 zwodowano pierwszy zestaw pchany. W \u017cadnym z kraj\u00f3w europejskich nie by\u0142o w tym czasie tego typu jednostek. \u201eNavicentrum\u201d jako jedna z pierwszych pracowni projektowych w Europie \u2013 w miejsce holowanego \u2013 zacz\u0119\u0142a projektowa\u0107 i wprowadza\u0107 system pchany. Wprowadzony zosta\u0142 w 1958 r. przez \u00f3wczesn\u0105 Warszawsk\u0105 \u017beglug\u0119 na Wi\u015ble.<\/p>\n\n\n\n

W latach 70. i 80. pomimo permanentnego niedofinansowywania gospodarki wodnej (z \u017ceglug\u0105 w\u0142\u0105cznie) \u2013 utrzymywano w pe\u0142nej funkcjonalno\u015bci wszystkie najwa\u017cniejsze budowle hydrotechniczne Odry i jej dorzecza. Wszystkie spe\u0142nia\u0142y swe zadania. Tak\u017ce w powodzi 1997 \u017cadna z nich nie uleg\u0142a katastrofie. P\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119to likwidacj\u0119 szk\u00f3d powodziowych.<\/p>\n\n\n\n

Rzeka europejska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w okresie przedakcesyjnym przygotowywali\u015bmy si\u0119 do dostosowywania si\u0119 do warunk\u00f3w stawianych poszczeg\u00f3lnym dziedzinom przez \u00f3wczesne przepisy Unii Europejskiej. Dotyczy\u0142y one tak\u017ce dr\u00f3g: bitych, \u017celaznych i wodnych. Odrza\u0144skiej Drodze Wodnej s\u0142u\u017cy\u0142o opracowanie prezentuj\u0105ce warunki dostosowuj\u0105ce j\u0105 do parametr\u00f3w europejskich dr\u00f3g wodnych. Po powodzi 1997 r. by\u0142o podstaw\u0105 do opracowania kolejnych Program\u00f3w: \u201eOdra 2005\u201d, \u201eOdra 2006\u201d \u2013 w ko\u0144cu docelowego \u201eProgramu dla Odry 2006\u201d (PdO 2006). Powsta\u0142 i zosta\u0142 zrealizowany, pierwszy taki po II wojnie \u015bwiatowej (1998-2015) rz\u0105dowy, kompleksowy, wielosektorowy, modernizacyjny odrza\u0144ski system wodny. Jeszcze w okresie przedakcesyjnym do UE zainicjowano i wybudowano w dorzeczu Odry ok. 2000 oczyszczalni \u015bciek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Od 2007 przygotowano i zrealizowano Rz\u0105dowy Program \u201eProjekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wis\u0142y\u201d (POPDOW) przy zaanga\u017cowaniu \u015brodk\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa, \u015brodk\u00f3w unijnych, Banku \u015awiatowego oraz Banku Rozwoju Rady Europy, dotycz\u0105cy przeprowadzenia inwestycji na potrzeby rozwoju gospodarki wodnej Odry Dolnej, Granicznej i \u015arodkowej, ale tak\u017ce inwestycji na Ziemi K\u0142odzkiej, w dorzeczu Wis\u0142y, w okolicach Tarnobrzega, Sandomierza, uj\u015bcia Sanu i w rejonie Krakowa. By\u0142 to najwi\u0119kszy tego typu, sp\u00f3jny program rz\u0105dowy wdra\u017cany w Polsce. W Kotlinie K\u0142odzkiej wykonano (2018-2023) 4 zbiorniki (Szalej\u00f3w G\u00f3rny, Krosnowice, Roztoki Bystrzyckie, Bobosz\u00f3w), kt\u00f3re w 2024 r. ochroni\u0142y konkretne miejscowo\u015bci zmniejszaj\u0105c wielko\u015b\u0107 i poziom fali powodziowej a\u017c po K\u0142odzko.<\/p>\n\n\n\n

Zbiornik Racib\u00f3rz dolny \u2013 planowany jeszcze w ramach \u201eProgramu dla Odry 2006\u201d \u2013 powsta\u0142 jako element systemu biernego i czynnego zabezpieczenia przeciwpowodziowego zatrzymuj\u0105c szczyt odrza\u0144skiej fali powodziowej w 2024 r. R\u00f3wnocze\u015bnie do powodzi 2024, dolno\u015bl\u0105scy le\u015bnicy (PGL LP) wykonali tylko w Sudetach ponad 3000 obiekt\u00f3w (odbudowanych, zmodernizowanych lub wybudowanych urz\u0105dze\u0144 wodnych) spowalniaj\u0105cych impet w\u00f3d, rozpraszaj\u0105cych energi\u0119 i kieruj\u0105cych wod\u0119 do lasu \u2013 w tym ok. 300 zbiornik\u00f3w mikro retencji, retencjonuj\u0105cych ponad 1 mln 300 tys. m\u00b3 wody. Nie zosta\u0142y zalane wod\u0105 powodziow\u0105: Racib\u00f3rz, Opole, Wroc\u0142aw, i inne (jak to by\u0142o w s\u0142ynnym 1997).<\/p>\n\n\n\n

Na Odrze przebudowano jazy i zmodernizowano \u015bluzy \u017ceglugowe \u2013 tak\u017ce na Kanale Gliwickim. W 2023 r. oddano do u\u017cytku najnowocze\u015bniejszy stopie\u0144 wodny Malczyce, kt\u00f3ry \u2013 opr\u00f3cz jazu, elektrowni wodnej, \u015bluzy \u017ceglugowej \u2013 zosta\u0142 zaopatrzony w trzy typy przep\u0142awek dla ryb i uj\u0119cie wody do nawadniania prawobrze\u017cnych las\u00f3w \u0142\u0119gowych Nadle\u015bnictwa Wo\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Destrukcja i likwidacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W poprzednim stuleciu oczywist\u0105 destrukcj\u0119 Odrza\u0144skiego Systemu Wodnego spowodowa\u0142y wojskowe dzia\u0142ania podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

W PRL w 1972 r. zniesiono Centralny Urz\u0105d Gospodarki Wodnej (podleg\u0142y Prezesowi Rady Ministr\u00f3w), a sprawy wodne podzielono i rozproszono. Od tego czasu w melioracjach rolnych i le\u015bnych zintensyfikowano preferowane odwodnienia (lekcewa\u017c\u0105c nawodnienia) a w pozosta\u0142ej gospodarce: budow\u0119 i rozbudow\u0119 wodoci\u0105g\u00f3w (lekcewa\u017c\u0105c budow\u0119 i rozbudow\u0119 oczyszczalni \u015bciek\u00f3w). Lata 70. i 80. XX w. to stagnacja g\u0142\u00f3wnie z powodu \u201ebraku \u015brodk\u00f3w finansowych\u201d na bie\u017c\u0105ce remonty i kolejne \u2013 potrzebne inwestycje. Lata 90. XX w. to okres likwidacji (z\u0142omowania) floty odrza\u0144skiej i ci\u0105g dalszy niedoinwestowywania budowli hydrotechnicznych. Po przyst\u0105pieniu Polski do UE dr\u00f3g wodnych nie dostosowano do europejskich standard\u00f3w dr\u00f3g wodnych \u2013 i UE o t\u0119 zaleg\u0142o\u015b\u0107 nie upomina Polski do dzi\u015b!<\/p>\n\n\n\n

Niemieckie plany<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1990 r. zosta\u0142 opublikowany projekt pod nazw\u0105: Europeizacja obszaru Odry-Nysy (Europ\u00e4isierung der Oder-Neisse-Gebiete). Autorem by\u0142 Hartmut Koschyk: od 1990 deputowany CSU, sekretarz generalny Zwi\u0105zku Wyp\u0119dzonych. Celem tego planu by\u0142o utworzenie w Szczecinie eksterytorialnego portu i strefy wolnego handlu z udzia\u0142em kapita\u0142u polskiego i niemieckiego. Plan Stolpego pod oficjaln\u0105 nazw\u0105 Koncepcja wspierania regionu Odry (F\u00f6rderkonzept Oderraum)<\/em>, b\u0119d\u0105cy programem rozwoju pogranicza polsko-niemieckiego, opublikowany w Berlinie w kwietniu 1991 roku, zosta\u0142 opracowany przez niemieckich ekspert\u00f3w na zlecenie Senatu Berlina i by\u0142ego premiera Brandenburgii Manfreda Stolpe. Dlatego w polsko-niemieckim Banku Rozwoju polska strona mia\u0142aby tylko 30% udzia\u0142\u00f3w. Prezes by\u0142by mianowany przez rz\u0105d Niemiec, za\u015b sk\u0142ad zarz\u0105du i rady nadzorczej mia\u0142 by\u0107 zdominowany przez Niemc\u00f3w. W wojew\u00f3dztwach przygranicznych mia\u0142o nast\u0105pi\u0107 ograniczenie produkcji rolnej na rzecz rozszerzenia teren\u00f3w rekreacyjnych. Polska cz\u0119\u015b\u0107 wyspy Uznam mia\u0142a by\u0107 zagospodarowana wy\u0142\u0105cznie przez Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rados\u0142aw Gawlik (z lewej) i Piotr Niezna\u0144ski (z prawej na telebimie) \u2013 liderzy proniemieckiego lobbingu gospodarczego. Mi\u0119dzynarodowa Konferencja \u201eCzas na Odr\u0119\u201d, Wroc\u0142aw 18.05.2024. Fot.: Ryszard Majewicz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wszystkie te \u2013 wy\u017cej wymienione, ale i nie wymienione \u2013 plany i projekty tamtego okresu sprowadza\u0142y si\u0119 do idei tworzenia z Nadodrza swoistego \u201eparku przyrodniczego\u201d, czemu ma s\u0142u\u017cy\u0107 nierozbudowywanie infrastruktury odrza\u0144skiej po polskiej stronie granicy polsko-niemieckiej, w\u0142\u0105cznie z niedostosowaniem istniej\u0105cych parametr\u00f3w ODW do obowi\u0105zuj\u0105cej klasyfikacji europejskiej dr\u00f3g wodnych. Ci\u0105gle u\u017cywa si\u0119 pochodz\u0105cego z Niemiec has\u0142a: \u201eoddajmy rzece jej przestrze\u0144\u201d. Najwa\u017cniejszym liderem tamtego okresu by\u0142 Rados\u0142aw Gawlik, r\u00f3wnie\u017c jako wiceminister Ochrony \u015arodowiska w rz\u0105dzie premiera Jerzego Buzka.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lny wk\u0142ad w takie dzia\u0142ania ma WWF Polska (Oddzia\u0142 WWF Niemcy) i lider Projektu \u2013 Piotr Niezna\u0144ski. Po dobrej inicjatywie wykonania \u201eAtlasu zalewowych obszar\u00f3w Odry\u201d (2000) przeprowadzi\u0142 proprzyrodniczy projekt odtworzenia naturalnej retencji przeciwpowodziowej doliny rz. Odry Domaszk\u00f3w \u2013 Tarchalice (2015). Projekt proprzyrodniczy ale ma\u0142o antypowodziowy. Projekt nie wykorzysta\u0142 w pe\u0142ni pojemno\u015bci doliny, wskutek czego nowy wa\u0142 przeciwpowodziowy (d\u0142u\u017cszy o kilka km od starego) zosta\u0142 poprowadzony kosztem wyci\u0119tego istniej\u0105cego lasu (wyci\u0119to 30 ha drzew i krzew\u00f3w celem ochrony przyrody (?!). Zamiast obrze\u017cami doliny, co by\u0142oby bardziej przeciwpowodziowe, ekologiczne i ta\u0144sze.<\/p>\n\n\n\n

WWF Polska (Oddzia\u0142 WWF Niemcy) jest liderem Koalicji \u201eCzas na Odr\u0119\u201d, kt\u00f3ra powsta\u0142a pocz\u0105tkowo w Polsce 17 marca 1998 roku dzi\u0119ki inicjatywie pi\u0119ciu polskich organizacji ekologicznych. Przedstawiciele czeskich, polskich i niemieckich organizacji zdecydowali si\u0119 reaktywowa\u0107 koalicj\u0119 w maju 2022. Obecnie w koalicji dla ochrony rzek oraz rozwoju spo\u0142eczno\u015bci nad nimi \u017cyj\u0105cych dzia\u0142a kilkadziesi\u0105t organizacji ekologicznych z trzech nadodrza\u0144skich kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Zielony skansen zamiast inwestycji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki w\/w reaktywacji, w 2021 roku grupa polskich polityk\u00f3w razem z politykami niemieckimi podpisa\u0142a deklaracj\u0119, w kt\u00f3rej wzywa\u0142a m.in. Polsk\u0119, Niemcy i Komisj\u0119 Europejsk\u0105, Bank Rozwoju Rady Europy i Bank \u015awiatowy do wstrzymania inwestycji na Odrze, w tym przeciwpowodziowych! Deklaracj\u0119 podpisa\u0142o tak\u017ce szereg organizacji tzw. \u201eekologicznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Z polskich europos\u0142\u00f3w deklaracj\u0119 podpisali lewicowi politycy \u2013 Robert Biedro\u0144 i Sylwia Spurek. Natomiast w\u015br\u00f3d pos\u0142\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 m.in. obecna wiceminister klimatu i \u015brodowiska Urszula Zieli\u0144ska, a tak\u017ce Aleksandra Gajewska, Ma\u0142gorzata Tracz, Micha\u0142 Gramatyka, Adam Sz\u0142apka, Agnieszka Dziemianowicz-B\u0105k, Maciej Gdula i Krzysztof \u015amiszek. Grupa polskich polityk\u00f3w z koalicji rz\u0105dowej jest jeszcze d\u0142u\u017csza \u2013 wszystkie nazwiska udost\u0119pni\u0142a na portalu X pos\u0142anka Ma\u0142gorzata Goli\u0144ska. Politycy z Polski r\u0119ka w r\u0119k\u0119 z politykami z Niemiec wzywali w 2021 roku m.in. Komisj\u0119 Europejsk\u0105 i Bank \u015awiatowy do wstrzymania finansowania inwestycji (w tym inwestycji przeciwpowodziowych) na Odrze.<\/p>\n\n\n\n

Zar\u00f3wno w 2023 jak i w 2024 roku bra\u0142em udzia\u0142 w Mi\u0119dzynarodowej konferencji \u201eCzas na Odr\u0119 \u2013 perspektywy renaturyzacji w mi\u0119dzynarodowym dorzeczu Odry\u201d, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 we Wroc\u0142awiu na Wyspie S\u0142odowej. G\u0142\u00f3wnym organizatorem by\u0142a Fundacja EkoRozwoju z Wroc\u0142awia, z jej liderem Krzysztofem Smolnickim. W prezentacjach, panelach dyskusyjnych oraz w zadawanych pytaniach dominowa\u0142a problematyka renaturyzacyjna. Z ust Urszuli Zieli\u0144skiej wiceminister klimatu i \u015brodowiska pad\u0142a deklaracja nowelizacji polskiej, szkodliwej dla natury i ludzi ustawy o rewitalizacji Odry, a<\/em> Przedstawiciel RZGW we Wroc\u0142awiu o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce: PGW Wody Polskie rozwa\u017caj\u0105 likwidacj\u0119 budowli poprzecznych na Odrze i jej dop\u0142ywach.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Po 1989 roku jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn destrukcji Odrza\u0144skiego Systemu Wodnego, jak i \u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej czy ochrony przeciwpowodziowej opartej o zbiorniki retencyjne i obwa\u0142owania jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 lobby ekologistycznego wspieranego \u017cyczliwie stosownymi funduszami. Przy czym wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich podnosi \u2013 powielany przez sprzyjaj\u0105ce im \u201emedia\u201d \u2013 k\u0142amstwo o nieekologiczno\u015bci transportu wodnego oraz o \u201ebetonowaniu Odry\u201d!<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105wszy od 13 grudnia 2023 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wyra\u017any trend zatrzymania dotychczas rozpocz\u0119tych inwestycji i nierozpoczynania nowych, z pozaustawow\u0105 i ustawow\u0105 perspektyw\u0105 rozbierania istniej\u0105cych budowli, planowanie prac rozbi\u00f3rkowych, rozpocz\u0119cie proces\u00f3w destrukcyjnych, \u201erenaturyzacyjnych\u201d, stopni wodnych na Odrze i na innych rzekach. Obecnie za dzia\u0142ania antyinfrastrukturalne i destrukcyjne w\u0142adz odpowiadaj\u0105:<\/p>\n\n\n\n

Donald Tusk \u2013 Premier Rz\u0105du RP<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Klimczak \u2013 Minister Infrastruktury<\/p>\n\n\n\n

Paulina Hennig-Kloska \u2013 Minister Klimatu i \u015arodowiska<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj Doro\u017ca\u0142a \u2013 Podsekretarz stanu, G\u0142\u00f3wny Konserwator Przyrody.<\/p>\n\n\n\n

\u015arodowisko, z kt\u00f3rego si\u0119 wywodz\u0105 \u017c\u0105da jednak wi\u0119cej. 15 stycznia 2024 \u201eKoalicja Ratujmy Rzeki\u201d w \u201eLi\u015bcie otwartym do Premiera Donalda Tuska w sprawie zarz\u0105dzania zasobami wodnymi\u201d zwraca si\u0119 z apelem o pilne przeniesienie kompetencji zarz\u0105dzania wodami z Ministerstwa Infrastruktury do Ministerstwa Klimatu i \u015arodowiska. Dzia\u0142 administracji rz\u0105dowej \u201egospodarka wodna\u201d powinien by\u0107 nadzorowany przez ministra w\u0142a\u015bciwego ds. \u015brodowiska<\/em> [bo] Polki i Polacy nie potrzebuj\u0105 \u201cwodnych barkostrad\u201d za 200 mld z\u0142, ani zap\u00f3r na Wi\u015ble i Odrze.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W imieniu \u201eKoalicji Ratujmy Rzeki\u201d list otwarty do Premiera podpisali prezesi: Krzysztof Smolnicki, Fundacja EkoRozwoju; Jacek Engel, Fundacja Greenmind; Rados\u0142aw Gawlik, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA; Jacek Bo\u017cek, Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne Klub Gaja;<\/p>\n\n\n\n

oraz Piotr Niezna\u0144ski, Fundacja WWF Polska, Ekspert ds. polityki \u015brodowiskowej; Justyna Choro\u015b, Og\u00f3lnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptak\u00f3w, Liderka zespo\u0142u zmian systemowych i rzecznictwa;<\/p>\n\n\n\n

Pawe\u0142 Augustynek Halny, Sekcja Przyjaci\u00f3\u0142 Raby Ko\u0142a Raba Polskiego Zwi\u0105zku W\u0119dkarskiego, Przewodnicz\u0105cy; Karol Ci\u0119\u017cak, Towarzystwo na rzecz Ziemi, Cz\u0142onek Zarz\u0105du; Rafa\u0142 Rykowski, Zwi\u0105zek Stowarzysze\u0144 Polska Zielona Sie\u0107, Specjalista ds. komunikacji.<\/p>\n\n\n\n

W po\u0142owie ubieg\u0142ego roku poinformowano m.in. o wstrzymaniu budowy stopni wodnych na Odrze w Lubi\u0105\u017cu i \u015acinawie. \u017beglug\u0119 na Odrze ma dobija\u0107 zapowiedziana przez rz\u0105d realizacja tworzenia Parku Narodowego Doliny Odry.<\/p>\n\n\n\n

Pow\u00f3d\u017a niczego nie uczy<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tymczasem, po wieloletnim okresie suszy, niespodziewanie (?!) we wrze\u015bniu 2024 roku, w dorzeczu Odry wyst\u0105pi\u0142a wielka pow\u00f3d\u017a. Swym rozmiarem por\u00f3wnywalna do tej z 1997 r. Na G\u00f3rnej Odrze i jej g\u00f3rskich dop\u0142ywach nawet nieznacznie wi\u0119ksza. Analiza Biura Bezpiecze\u0144stwa Narodowego (podleg\u0142a prezydentowi RP) na temat powodzi, na 64 stronach wylicza b\u0142\u0119dy i zaniechania, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do katastrofalnych skutk\u00f3w wrze\u015bniowej powodzi. BBN postuluje r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszenie liczby zbiornik\u00f3w retencyjnych, szczeg\u00f3lnie na obszarach g\u00f3rskich.<\/p>\n\n\n\n

Czy po ocenie przyczyn i skutk\u00f3w powodzi wrze\u015bnia 2024 proces destrukcji i likwidacji budowli hydrotechnicznych i renaturyzacji dolin rzek b\u0119dzie kontynuowany? P\u00f3ki co o to ju\u017c dba wspomniana \u2013 \u201eKoalicja Ratujmy Rzeki\u201d. W swym \u201eApelu do rz\u0105dz\u0105cych\u201d (Premiera i jego Ministr\u00f3w) pt. Rzeka betonu nikogo przed powodzi\u0105 nie uratuje<\/em> (tak jakby beton nigdy nikogo przed niczym nie uratowa\u0142 i nie uchroni\u0142) Koalicja domaga si\u0119 <\/em>[–] przekierowania strumienia pieni\u0119dzy z dzia\u0142a\u0144 hydrotechnicznych na ochron\u0119 ludzi i pomoc powodzianom.<\/em> Tylko, \u017ce ju\u017c przyznany \u2013 strumie\u0144 pieni\u0119dzy <\/em>na odbudow\u0119 infrastruktury zniszczonej przez pow\u00f3d\u017a nie dotar\u0142 jeszcze do mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto stracili dobytek ca\u0142ego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem na podstawie wynik\u00f3w najnowszego raportu Brandenburskiego Urz\u0119du \u015arodowiska z opracowanego w\u0142a\u015bnie studium wykonalno\u015bci \u201eMachbarkeitsstudie Blaues Band \u2013 Pilot Oder\u201d (B\u0142\u0119kitna Wst\u0119ga \u2013 Pilota\u017c Odra), zaproponowana koncepcja dzia\u0142a\u0144 opiera si\u0119 na koncepcji kamienia milowego efektu promieniowania, zak\u0142adaj\u0105cej, i\u017c nie jest konieczna renaturyzacja na d\u0142ugo\u015bci ca\u0142ego cieku wodnego, a tylko na wybranych odcinkach, gdy\u017c efekty tych dzia\u0142a\u0144 b\u0119d\u0105 \u201epromieniowa\u0142y\u201d \/ oddzia\u0142ywa\u0142y pozytywnie na s\u0105siednie fragmenty, daj\u0105c efekt ca\u0142o\u015bciowy<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

O zgrozo pomys\u0142y ekologist\u00f3w zmierzaj\u0105 tak\u017ce do rozbierania lub rozkopywania ostr\u00f3g odrza\u0144skich. Uregulowanie nurtu rzeki \u201eostrogami\u201d o jednolitej konstrukcji (kt\u00f3rych zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b) nie s\u0142u\u017cy tylko tak nielubianej przez nich \u017cegludze. S\u0142u\u017cy tak\u017ce spowalnianiu odp\u0142ywu w\u00f3d o niskich stanach, kontrolowanego transportu rumowiska rzecznego oraz kontrolowanego \u0142amania i bezpiecznego sp\u0142ywu lod\u00f3w. Tymi dzia\u0142aniami ekologi\u015bci szykuj\u0105 swym braciom Niemcom w przysz\u0142o\u015bci lodowe powodzie zimowe.<\/p>\n\n\n\n

*<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W historii rzeki, gdy Odra wraz z jej dorzeczem znajdowa\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci w granicach jednego pa\u0144stwa, wtedy i pa\u0144stwo i ten obszar si\u0119 rozwija\u0142. Teraz, mimo, \u017ce Polska jest jednolitym krajem, Odra i jej dorzecze znajduje si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci w jego granicach i dodatkowo ten kraj jest cz\u0142onkiem zjednoczonej Europy \u2013 \u201ekuchennymi drzwiami\u201d wstrzymywany jest jego rozw\u00f3j poprzez preferowan\u0105 likwidacj\u0119 infrastruktury Odrza\u0144skiego Systemu Wodnego \u2013 z przyczyn ideologicznych realizuj\u0105cych interes gospodarczy pa\u0144stwa niemieckiego. Odpowiadaj\u0105 za to konkretni ludzie i organizacje szermuj\u0105ce ekologizmem czy katastrof\u0105 klimatyczn\u0105 \u2013 w domy\u015ble spowodowan\u0105 przez infrastruktur\u0119 cz\u0142owieka. Najwa\u017cniejsi z nich zostali wymienieni powy\u017cej. Warto \u015bledzi\u0107 ich dalsze dzia\u0142ania lobbystyczne na rzecz pa\u0144stwa niemieckiego, sprawdzaj\u0105c, kto im p\u0142aci za to lobbowanie \u2013 na rzecz gospodarki nie-polskiej.<\/p>\n\n\n\n

Wroc\u0142aw, 2025<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ryszard Majewicz. Doradca ds. gospodarki wodnej RDLP we Wroc\u0142awiu Jeden z Za\u0142o\u017cycieli Fundacji Otwartego Muzeum Techniki, cz\u0142onek Dolno\u015bl\u0105skiego Klubu Ekologicznego. Wi\u0119cej danych znajd\u0105 nasi czytelnicy w artykule Majewicza \u201eRozw\u00f3j i likwidacja infrastruktury odrza\u0144skiego systemu wodnego\u201d w 21. tomie publikacji \u201eTechnika w dziejach Cywilizacji\u201d wyd. Fundacji Otwartego Muzeum Techniki, Wroc\u0142aw 2025<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 jak by\u0142o, jak jest, jak b\u0119dzie? Tak, jak i inne, wielkie rzeki europejskie, gdy Odra wraz z jej dorzeczem znajdowa\u0142a si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci w granicach jednego pa\u0144stwa, wtedy kraj rozwija\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki wzrastaj\u0105cej roli \u017ceglugi \u015br\u00f3dl\u0105dowej, handlu, przemys\u0142u. Wszelkie podzia\u0142y Odry powstrzymywa\u0142y rozw\u00f3j gospodarki i post\u0119p cywilizacyjny ca\u0142ych region\u00f3w. Oparcie w rzece Nieprzypadkowo pocz\u0105tki… Czytaj dalej Odrza\u0144ski system wodny<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":101,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[380],"tags":[],"class_list":["post-3683","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-57","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/101"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3683"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3686,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3683\/revisions\/3686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}