{"id":3597,"date":"2025-02-24T11:40:36","date_gmt":"2025-02-24T10:40:36","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3597"},"modified":"2025-02-24T11:40:36","modified_gmt":"2025-02-24T10:40:36","slug":"jak-to-jest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3597","title":{"rendered":"Jak to jest?"},"content":{"rendered":"\n

Dopowiedzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niedawno prowadzi\u0142em tutaj rozmow\u0119 (PJC nr 52) ze znakomitym m\u0142odym badaczem, przedstawicielem nauk \u015bcis\u0142ych, dr Piotrem Bardzi\u0144skim, na temat roli i znaczenia nauki we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jedna szczeg\u00f3lnie odpowied\u017a mnie zbulwersowa\u0142a. Postanowi\u0142em powr\u00f3ci\u0107 do tamtej rozmowy.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Srokowski:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panie Piotrze, chc\u0119 jeszcze kr\u00f3tko wr\u00f3ci\u0107 do jednego z pyta\u0144, jakie niedawno zada\u0142em Panu w wywiadzie dla PJC. Pytanie brzmia\u0142o: \u201eCzy w badaniach naukowych mo\u017cna znale\u017a\u0107 co\u015b takiego, jak skrajna postawa? Co by ona znaczy\u0142a<\/strong>?\u201d. I Pan odpowiedzia\u0142: \u201eSkrajna postawa w badaniach naukowych mo\u017ce oznacza\u0107 przesadne trzymanie si\u0119 jednej metody badawczej, teorii czy podej\u015bcia, kosztem otwarto\u015bci na alternatywne rozwi\u0105zania i hipotezy. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do tzw. \u201edogmatyzmu naukowego\u201d, gdzie naukowiec ignoruje dane, kt\u00f3re przeczy\u0142yby jego za\u0142o\u017ceniom, lub bezpodstawnie odrzuca inne metodologie, jako niew\u0142a\u015bciwe\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

I ta odpowied\u017a wyda\u0142a mi si\u0119 nazbyt radykalna i \u2013 by\u0107 mo\u017ce \u2013 niesprawiedliwa. Z czego to wnosz\u0119? Ano z tego, \u017ce na podobne pytania skierowane np. do pisarzy, otrzymuj\u0119 zgo\u0142a inne, nawet kra\u0144cowo inne odpowiedzi w rodzaju: \u201eSkrajna postawa w literaturze i sztuce mo\u017ce prowadzi\u0107 do nowych odkry\u0107\u201d. \u201eSkrajna postawa w poezji ods\u0142ania nieznane dot\u0105d mo\u017cliwo\u015bci\u201d. Nawet w nauce skrajna postawa badacza wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce dobr\u0105 drog\u0105 do poszukiwania prawdy.<\/p>\n\n\n\n

Tak by\u0142o na przyk\u0142ad kiedy r\u00f3\u017cnice w metodach badawczych, a wi\u0119c skrajne postawy, pomi\u0119dzy Robertem Kochem a Ludwikiem Pasteurem pozwoli\u0142y na nowe, wa\u017cne odkrycia naukowe. Pasteur przeprowadza\u0142 eksperymenty ze szczepionkami, a Koch odkrywa\u0142 bakterie odpowiedzialne za gru\u017alic\u0119 i choler\u0119. Ta rywalizacja da\u0142a dobre owoce. R\u00f3\u017cne podej\u015bcia, r\u00f3\u017cne wybory metod badawczych.<\/p>\n\n\n\n

Albo inny przyk\u0142ad. Do niedawna s\u0105dzili\u015bmy, \u017ce maj\u0105c na uwadze fizyk\u0119 kwantow\u0105, za niekt\u00f3re procesy odpowiada tzw. ciemna energia. Jednak\u017ce najnowsze eksperymenty w nauce, a wi\u0119c skrajne podej\u015bcie do zagadnie\u0144 naukowych, czyli pewne nowe hipotezy, wskazuj\u0105, \u017ce ciemna energia nie istnieje.<\/p>\n\n\n\n

Przez niemal ca\u0142y wiek XX i pocz\u0105tki w. XXI fizycy s\u0105dzili, \u017ce kosmos rozszerza si\u0119 we wszystkich kierunkach. Uznawali wtedy, \u017ce t\u0105 tajemnicz\u0105 si\u0142\u0105, kt\u00f3ra powoduje rozszerzane si\u0119 kosmosu, jest w\u0142a\u015bnie \u201eciemna energia\u201d. I oto wedle nowych skrajnych hipotez dowiadujemy si\u0119, \u017ce \u201eciemna energia\u201d nie istnieje.<\/p>\n\n\n\n

Wynika z tego, \u017ce do nowego odkrycia przyczyni\u0142a si\u0119 skrajna postawa badawcza. A Stephen Hawking, jako jeden z najwybitniejszych fizyk\u00f3w razem z Rogerem Penrose\u2019em stworzy\u0142 koncepcj\u0119 osobliwo\u015bci i postawi\u0142 hipotez\u0119, \u017ce czarne dziury mog\u0105 emitowa\u0107 promieniowanie. Czy to nie skrajne podej\u015bcie do bada\u0144 naukowych?<\/p>\n\n\n\n

Dodam, \u017ce kiedy my\u015bl\u0119 o skrajno\u015bciach w nauce, nie mam na my\u015bli \u017cadnej postawy ideologicznej, politycznej, religijnej, czy jakiejkolwiek innej doktrynalnej, ideowej, tylko czysto naukow\u0105, badawcz\u0105, uznaj\u0105c\u0105, \u017ce mo\u017cna bada\u0107 wszelkie zjawiska naukowe skrajnymi metodami, nieznanymi do tej pory, powiedzmy narz\u0119dziami, czy te\u017c technikami.<\/p>\n\n\n\n

Co Pan na to? Mo\u017ce jestem w b\u0142\u0119dzie? Mo\u017ce to kwestia j\u0119zyka, rozumienia poj\u0119\u0107, termin\u00f3w. Prosz\u0119 o szerzy komentarz.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Bardzi\u0144ski:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Panie Stanis\u0142awie, c\u00f3\u017c metodyka badawcza opiera si\u0119 na konsensusie naukowym w danej dyscyplinie, ale dopuszcza nowe rozwi\u0105zania. W naukach humanistycznych \u0142atwiej sformu\u0142owa\u0107 tak\u0105 odpowied\u017a, w naukach \u015bcis\u0142ych i in\u017cynierskich lub przyrodniczych trudniej by\u0107 spolaryzowanym jakimi\u015b pogl\u0105dami, cho\u0107 czasem to si\u0119 zdarza.<\/p>\n\n\n\n

Ale \u0142atwiej tu kogo\u015b przekona\u0107 dowodami. Hmm, bardziej bym tu poda\u0142 za przyk\u0142ad zarzucon\u0105 niedawno teori\u0119 strun, lansowan\u0105 przez bodaj\u017ce prof. Michio Kaku. Pana przyk\u0142ad dotyczy raczej testowania dobrych hipotez badawczych, mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144. Nie wiem, czy mo\u017cna to nazwa\u0107 terminem skrajnej postawy.<\/p>\n\n\n\n

W XIX wieku stan \u00f3wczesnej wiedzy dopuszcza\u0142 po prostu wi\u0119cej dziwnych hipotez. Ja bardziej rozumia\u0142em pod tym terminem \u201eskrajny\u201d, jako nacechowany ideologicznie, mocno odstaj\u0105cy w spos\u00f3b zamkni\u0119ty na argumenty, czyli jest to raczej pejoratywne per se.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Srokowski:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chyba nieco inaczej rozumiemy poj\u0119cie \u201eskrajny\u201d. Chodzi mi o stawianie hipotez naukowych na przyk\u0142ad w fizyce teoretycznej na gruncie nowych teorii, w\u0142a\u015bnie w spos\u00f3b skrajny. Przyk\u0142ad: jest ciemna materia i nie ma ciemnej materii. Moim zdaniem takie skrajne postawy przyczyniaj\u0105 si\u0119 do rozwoju nauki. Ale dzi\u0119kuj\u0119 za poszerzony nowy Pana punkt widzenia. Mo\u017ce jacy\u015b m\u0142odzi badacze tak\u017ce zajm\u0105 stanowisko w tej sprawie. Przez m\u0142odych badaczy rozumiem naukowc\u00f3w m\u0142odych duchem. A mo\u017ce ta sprawa nie ma \u017cadnego znaczenia, a my na pr\u00f3\u017cno tutaj dywagujemy. Je\u015bli tak, to prosz\u0119 o jakie\u015b argumenty. Bo rozmowa nasza nie jest typowa. Rozmawia w ko\u0144cu pisarz z badaczem naukowym, a wi\u0119c w tym przypadku humanista ze \u015bcis\u0142owcem, je\u015bli tak mo\u017cna powiedzie\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dopowiedzenie Niedawno prowadzi\u0142em tutaj rozmow\u0119 (PJC nr 52) ze znakomitym m\u0142odym badaczem, przedstawicielem nauk \u015bcis\u0142ych, dr Piotrem Bardzi\u0144skim, na temat roli i znaczenia nauki we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Jedna szczeg\u00f3lnie odpowied\u017a mnie zbulwersowa\u0142a. Postanowi\u0142em powr\u00f3ci\u0107 do tamtej rozmowy. Stanis\u0142aw Srokowski: Panie Piotrze, chc\u0119 jeszcze kr\u00f3tko wr\u00f3ci\u0107 do jednego z pyta\u0144, jakie niedawno zada\u0142em Panu w wywiadzie… Czytaj dalej Jak to jest?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":3598,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[379],"tags":[],"class_list":["post-3597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-56","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3597"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3599,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3597\/revisions\/3599"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}