![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/W.Kozak_Ludobojstwo-ukrainskie-na-Kresach.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nDotychczasowe dzia\u0142ania Polski, kt\u00f3re mo\u017cna nazwa\u0107 instynktownymi, w tym \u2013 uznanie pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego jako pierwszy kraj na \u015bwiecie, wsparcie pomara\u0144czowej rewolucji oraz udzielenie bezprecedensowej pomocy militarnej i humanitarnej po napa\u015bci Rosji na Ukrain\u0119 i podj\u0119cie skutecznej akcji politycznej uruchamiaj\u0105cej pomoc mi\u0119dzynarodow\u0105 \u2013 przynios\u0142y Polsce i pa\u0144stwom wschodniej flanki NATO korzy\u015bci, a Ukrainie ratunek. Niestety trudno dostrzec, by Polska mia\u0142a sp\u00f3jn\u0105 wizj\u0119 cel\u00f3w, jakie zamierza osi\u0105gn\u0105\u0107 w relacji z Ukrain\u0105. Otwartym pozostaje pytanie czy posiadamy w\u0142a\u015bciwe rozpoznanie sytuacji wewn\u0119trznej, czy docieramy do \u015brodowisk, kt\u00f3re mog\u0142yby skutecznie by\u0107 promotorami wsp\u00f3\u0142pracy polsko-ukrai\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n
Od strony liczb bezwzgl\u0119dnych pomoc USA jest niew\u0105tpliwie najwi\u0119ksza. Jednak oceniaj\u0105c obci\u0105\u017cenia poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw per capita, to Polska jak dot\u0105d znajduje si\u0119 na pierwszym miejscu. Wed\u0142ug danych Kancelarii Prezydenta RP pomoc ta wynosi\u0142a w latach 2022-24, ok. 4,91% PKB (0,71% cz\u0119\u015b\u0107 militarna i 4,20% pomoc humanitarna). Militarne wsparcie Niemiec ocenia si\u0119 na oko\u0142o 0,38% PKB. Trzeba podkre\u015bli\u0107 ogromn\u0105 wag\u0119 aktywnej pomocy polskiej zw\u0142aszcza w pierwszym, krytycznym okresie agresji Rosji. Prezydent Duda, premier Morawiecki i prezes Kaczy\u0144ski, mobilizowali pa\u0144stwa Zachodu do wsparcia Ukrainy. W wypadku Niemiec wr\u0119cz je do tego swoj\u0105 aktywno\u015bci\u0105 przymuszali, bowiem nasz zachodni s\u0105siad spodziewa\u0142 si\u0119 upadku Ukrainy w ci\u0105gu kilku dni. Prezydent Francji Macron ocenia\u0142, \u017ce Ukraina utrzyma si\u0119 najd\u0142u\u017cej przez 100 dni.<\/p>\n\n\n\n
Polska odegra\u0142a w\u00f3wczas rol\u0119 fundamentaln\u0105. Po pierwsze przyj\u0119\u0142a ponad dwa miliony uchod\u017ac\u00f3w wojennych, udzielaj\u0105c im natychmiastowej pomocy. Po drugie udost\u0119pni\u0142a swe terytorium jako baz\u0119 dla wsparcia militarnego, b\u0119d\u0105c g\u0142\u00f3wnym hubem transportowym. Wreszcie sama przekaza\u0142a Ukrainie ponad 300 czo\u0142g\u00f3w (ponad po\u0142ow\u0119 b\u0119d\u0105cych na wyposa\u017ceniu Wojska Polskiego), rozpoczynaj\u0105c w\u00f3wczas \u201ekoalicj\u0119 czo\u0142gow\u0105\u201d. Dostarczyli\u015bmy te\u017c 250 bojowych woz\u00f3w piechoty BWP-10, Rosomak i dzia\u0142 samobie\u017cnych KRAB, a tak\u017ce znacz\u0105c\u0105 liczb\u0119 wyrzutni przeciwlotniczych Piorun wraz z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 amunicji. Jako pierwsi przekazali\u015bmy 14 zmodernizowanych samolot\u00f3w MiG 29 oraz 12 \u015bmig\u0142owc\u00f3w Mi-24, inicjuj\u0105c \u201ekoalicj\u0119 samolotow\u0105\u201d. Na terenie Polski odbywa si\u0119 tak\u017ce szkolenie \u017co\u0142nierzy ukrai\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n
W tej dynamicznej sytuacji warto jednak nakre\u015bli\u0107 bardziej dalekosi\u0119\u017cny plan dzia\u0142a\u0144 Rzeczypospolitej. Jaki jest nasz interes geopolityczny, a tak\u017ce realne mo\u017cliwo\u015bci podejmowanych dzia\u0142a\u0144. Zw\u0142aszcza wobec zarysowuj\u0105cej si\u0119 zmiany polityki USA. Zacznijmy od przypomnienia przynajmniej szkicowo historii, jaka \u0142\u0105czy\u0142a nasze narody na przestrzeni wiek\u00f3w i jakie wnioski z niej p\u0142yn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Obecna Ukraina odwo\u0142uje si\u0119 do czas\u00f3w Rusi Kijowskiej. By\u0142 to jeden z najwi\u0119kszych s\u0105siad\u00f3w Polski. Powstanie instytucji pa\u0144stwowych (kr\u00f3lestw) na terenie Polski, jak r\u00f3wnie\u017c na ziemiach obecnej Ukrainy, odby\u0142o si\u0119 historycznie mniej wi\u0119cej w tym samym czasie. Kr\u00f3lestwo Polskie i Ru\u015b Kijowska wielokrotnie ze sob\u0105 rywalizowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Polska w piastowskim okresie swojej pa\u0144stwowo\u015bci dwukrotnie zdobywa\u0142a Kij\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Historia uleg\u0142a zdecydowanej zmianie w wieku XII, kiedy Ru\u015b Kijowska zosta\u0142a zdruzgotana przez najazd mongolski, a sam Kij\u00f3w ca\u0142kowicie zniszczony. Moskwa za\u015b dosta\u0142a si\u0119 pod panowanie Mongo\u0142\u00f3w na okres kilku stuleci. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to znacz\u0105co na losy i charakter ludno\u015bci na tych terenach. Z czasem wskutek s\u0142abni\u0119cia organizacji Wielkiej Ordy, w\u0142adcy Moskwy zrzucili zale\u017cno\u015b\u0107 od chan\u00f3w mongolskich, a po zniszczeniu Nowogrodu Wielkiego i wymordowaniu jego mieszka\u0144c\u00f3w, rozwin\u0119li dzia\u0142ania na rzecz przy\u0142\u0105czania pozosta\u0142ych ziem by\u0142ego Wielkiego Ksi\u0119stwa Kijowskiego.<\/p>\n\n\n\n
Kr\u00f3lestwo Polskie zdo\u0142a\u0142o w wi\u0119kszym stopniu odeprze\u0107 nawa\u0142\u0119 mongolsk\u0105 i ocali\u0107 swoj\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107, a po okresie rozdrobnienia dzielnicowego, odbudowa\u0142o swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 i si\u0142\u0119. W tym czasie tereny dawnej Rusi Kijowskiej znalaz\u0142y si\u0119 na skutek r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w historycznych pod panowaniem Wielkich Ksi\u0105\u017c\u0105t Litewskich.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142praca Polski i Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego, zainicjowana zagro\u017ceniem ze strony Krzy\u017cak\u00f3w, zaowocowa\u0142a powstaniem Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w. Zagro\u017cenie ze strony zakonu krzy\u017cackiego uda\u0142o si\u0119 za\u017cegna\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast wojny z Moskw\u0105 toczono w drugiej po\u0142owie wieku XV i ca\u0142y wiek XVI. W zwyci\u0119skiej bitwie pod Orsz\u0105 we wrze\u015bniu 1514 roku g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cym by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Ostrogski, pochodz\u0105cy z linii Rurykowicz\u00f3w. Wsparcie ca\u0142o\u015bci stanu szlacheckiego Rzeczpospolitej dotyczy\u0142o wojen Stefana Batorego z Moskw\u0105, a tak\u017ce wojny z Moskw\u0105 w 1612 roku, kt\u00f3re przynios\u0142o zaj\u0119cie Kremla przez hetmana \u017b\u00f3\u0142kiewskiego i wzi\u0119cie do niewoli car\u00f3w Szujskich.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z ostatnich wsp\u00f3lnych wysi\u0142k\u00f3w by\u0142o odparcie najazdu ottoma\u0144skiego pod Chocimiem w 1621 roku w czasie panowanie W\u0142adys\u0142awa IV Wazy. Poleg\u0142 w\u00f3wczas dow\u00f3dca wojsk kr\u00f3lewskich Rzeczpospolitej hetman Jan Karol Chodkiewicz, a dow\u00f3dca wojsk kozackich hetman Petro Konaszewicz-Sahajdaczny zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce pa\u0144stwo polsko-litewskie nie uwzgl\u0119dnia\u0142o odr\u0119bno\u015bci tej cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra stanowi\u0142a kiedy\u015b dawn\u0105 Ru\u015b Kijowsk\u0105. Warstwy panuj\u0105ce \u2013 rody Ostrogskich, Chodkiewicz\u00f3w, Wi\u015bniowieckich, Dzieduszyckich, Szeptyckich uwa\u017ca\u0142y si\u0119 za Rusin\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 z nich zachowa\u0142a j\u0119zyk i religi\u0119 \u2013 jednak identyfikowa\u0142y si\u0119 z Rzeczpospolit\u0105 Obojga Narod\u00f3w i odgrywa\u0142y w niej znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczpospolita nie kontynuowa\u0142a rywalizacji z Cesarstwem Moskiewskim i skupi\u0142a si\u0119 na obronie. Sejmy za\u015b odm\u00f3wi\u0142y przyj\u0119cia mechanizmu, kt\u00f3ry umo\u017cliwia\u0142by aspiruj\u0105cym do stanu szlacheckiego a zamieszkuj\u0105cym kresy po\u0142udniowo-wschodnie, zw\u0142aszcza kozakom z centrum w Siczy Zaporoskiej, w\u0142\u0105czenie do tzw. rejestru i do\u0142\u0105czenie do warstwy szlacheckiej. Ta cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci teren\u00f3w dawnej Rusi Kijowskiej stanowi\u0142a baz\u0119 spo\u0142eczn\u0105, kt\u00f3ra w czasie powsta\u0144 Chmielnickiego by\u0142a podstaw\u0105 wojsk w sojuszu z Chanatem Krymskim i Port\u0105 Ottoma\u0144sk\u0105, a nast\u0119pnie ju\u017c po okresie Potopu, w sojuszu z Moskw\u0105. To wzmocnienie caratu, kt\u00f3re dokona\u0142o si\u0119 w ostatnich dekadach wieku XVII, pomimo rozbicia wojsk Chmielnickiego pod Beresteczkiem i wielu zwyci\u0119stw militarnych, ostatecznie podkopa\u0142o pot\u0119g\u0119 Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w i spowodowa\u0142o jej p\u00f3\u017aniejszy upadek.<\/p>\n\n\n\n
Dokonany w\u00f3wczas na ziemiach wschodnich dzisiejszej Ukrainy przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tamtejszej spo\u0142eczno\u015bci strategiczny wyb\u00f3r odrzucaj\u0105cy Rzeczpospolit\u0105 \u2013 trwa\u0142 przez ca\u0142y wiek XVIII (do rozbior\u00f3w) i XIX, a\u017c do upadku Cesarstwa Rosyjskiego w roku 1917.<\/p>\n\n\n\n
W drugiej po\u0142owie XIX wieku, na terenach Rzeczpospolitej, kt\u00f3re wesz\u0142y w sk\u0142ad zaboru austriackiego, powsta\u0142a idea stworzenia odr\u0119bnej narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej i pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Stworzono zasady lingwistyczne j\u0119zyka, powsta\u0142y pierwsze utwory literackie. Pod koniec XIX wieku, kiedy sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce przeciwnikiem zar\u00f3wno Austrii jak i Niemiec b\u0119dzie Rosja \u2013 przy pe\u0142nej wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem Cesarstwa Habsburg\u00f3w oraz przy wsp\u00f3\u0142udziale wywiadu Niemiec Cesarskich \u2013 powsta\u0142y ukrai\u0144skie ugrupowania polityczne, organizacja Strzelc\u00f3w Siczowych i inne wojskowe formacje. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce elity powstaj\u0105cego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego ca\u0142y czas kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 pod wp\u0142ywem pa\u0144stw dla nas jednoznacznie zaborczych. 9 lutego 1918 roku Austria i Niemcy wyrazi\u0142y zgod\u0119 na powstanie niezale\u017cnego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego wraz z oddaniem tak\u017ce Che\u0142mszczyzny, cz\u0119\u015bci Podlasia oraz Galicji ze Lwowem i Przemy\u015blem. W zamian za dostawy zbo\u017ca i \u017cywca pa\u0144stwa centralne zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do wsparcia Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej.<\/p>\n\n\n\n
Wobec zarysowuj\u0105cego si\u0119 upadku trzech mocarstw zaborczych Naczelnik odradzaj\u0105cej si\u0119 Polski J\u00f3zef Pi\u0142sudski zaproponowa\u0142 stworzenie federacji pa\u0144stw powsta\u0142ych z rozpadu zaborc\u00f3w, w kt\u00f3rej Ukraina we wsp\u00f3\u0142pracy z Polsk\u0105 zachowa\u0142aby autonomi\u0119. Niestety rodz\u0105ce si\u0119 pa\u0144stwo ukrai\u0144skie, wspierane przez pa\u0144stwa centralne, odrzuca\u0142o jak\u0105kolwiek wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pa\u0144stwem polskim. W pa\u017adzierniku 1918 w\u0142adze austriackie pomog\u0142y w rozmieszczeniu ukrai\u0144skich oddzia\u0142\u00f3w we Lwowie, Przemy\u015blu i innych miastach Ma\u0142opolski Wschodniej. Uprzedzaj\u0105c dzia\u0142ania niepodleg\u0142o\u015bciowe Polak\u00f3w, zaj\u0119\u0142y one 31 pa\u017adziernika 1918 Lw\u00f3w. Da\u0142o to pocz\u0105tek konfliktowi polsko\u2013ukrai\u0144skiemu.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo pr\u00f3b mediacji ze strony pa\u0144stw Ententy, w\u0142adze Ukrainy Zachodniej nie chcia\u0142y zgodzi\u0107 si\u0119 na jakiekolwiek rozwi\u0105zanie kompromisowe, pozostawiaj\u0105ce Lw\u00f3w i Ma\u0142opolsk\u0119 Wschodni\u0105 w granicach pa\u0144stwa polskiego. Dopiero po obronie Lwowa w listopadzie 1918, odsieczy i zaj\u0119ciu teren\u00f3w do Zbrucza, dow\u00f3dca wojsk ukrai\u0144skich Petlura, zdecydowa\u0142 si\u0119 na zawarcie sojuszu z Polsk\u0105 i udzia\u0142 w wojnie polsko-sowieckiej. Zaj\u0119cie Kijowa dawa\u0142o szans\u0119 na powstanie dodatkowych dywizji ukrai\u0144skich, na co liczy\u0142 marsza\u0142ek Pi\u0142sudski. Niestety, chaos i negatywne nastawienie ludno\u015bci ukrai\u0144skiej na wyzwolonych od bolszewik\u00f3w terenach wschodnich oraz skuteczna propaganda komunistyczna, jak r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3tki okres przebywania wojsk polskich w Kijowie, utrudni\u0142y t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Pok\u00f3j z Rosj\u0105 bolszewick\u0105 zawarty w Rydze w 1921, porzucaj\u0105cy ide\u0119 federacyjn\u0105, by\u0142 ko\u0144cem nadziei ukrai\u0144skich na powstanie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
ZSRR na terenach wschodniej Ukrainy w kr\u00f3tkim czasie zdusi\u0142 wszelkie przejawy niezale\u017cno\u015bci i prowadzi\u0142 polityk\u0119, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a hekatomb\u0105 ofiar. Terror obj\u0105\u0142 wszystkie warstwy spo\u0142eczne. Aby uniemo\u017cliwi\u0107 jakikolwiek op\u00f3r oraz z\u0142ama\u0107 ch\u0142op\u00f3w Stalin doprowadzi\u0142 do kl\u0119ski g\u0142odu, w wyniku kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 4 milion\u00f3w ludzi. Radykalnie odmiennie rozwija\u0142a si\u0119 sytuacja na wschodnich terenach Rzeczypospolitej. Ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska mia\u0142a do\u015b\u0107 swobodne mo\u017cliwo\u015bci funkcjonowania, zar\u00f3wno w wymiarze religijnym jak i spo\u0142eczno-ekonomicznym. Jednak zar\u00f3wno w\u00f3wczas, jak i w okresie p\u00f3\u017aniejszym, nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy nazywali ten okres okupacj\u0105 polsk\u0105 i dopuszczali si\u0119 akt\u00f3w terroru, morduj\u0105c osoby pr\u00f3buj\u0105ce nawi\u0105za\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 (zgin\u0119li bliscy wsp\u00f3\u0142pracownicy Marsza\u0142ka Tadeusz Ho\u0142\u00f3wko i minister spraw wewn\u0119trznych Bronis\u0142aw Pieracki). Odrzucali jakiekolwiek pr\u00f3by kooperacji z w\u0142adzami polskimi. Te i podobne akty wrogiej wobec pa\u0144stwa polskiego postawy nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich spowodowa\u0142y wojskowe akcje pacyfikacyjne na terenach Ma\u0142opolski Wschodniej, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y wiejsk\u0105 ludno\u015b\u0107 tych teren\u00f3w. Dosz\u0142o do niszczenia domostw, palenia obiekt\u00f3w sakralnych, a nawet pojedynczych wypadk\u00f3w \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n
Tak wygl\u0105da\u0142a sytuacja przed rozpocz\u0119ciem II wojny \u015bwiatowej. Po jej wybuchu Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, podobnie jak w okresie mi\u0119dzywojennym, stale wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z wywiadem niemieckim \u2013 Abwehr\u0105. Niemcy akceptowali ukrai\u0144skie pomocnicze si\u0142y policyjne, do kt\u00f3rych w celu przeszkolenia i uzbrojenia, zg\u0142aszali si\u0119 nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy. W p\u00f3\u017aniejszym okresie wojny stworzona zosta\u0142a tak\u017ce jednostka Waffen SS \u201eGalizien\u201d. W czasie odwrotu wojsk niemieckich z ZSRR dow\u00f3dztwo OUN\/UPA, maj\u0105c nadziej\u0119 na utworzenie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o usuni\u0119ciu terrorem i si\u0142\u0105 wszystkich obywateli innych narodowo\u015bci ni\u017c ukrai\u0144ska. Zbli\u017canie si\u0119 Armii Czerwonej nie zmieni\u0142o tej decyzji, mimo \u015bwiadomo\u015bci, jak wygl\u0105da\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107 w ZSRR na wschodzie Ukrainy. Na terenach Ukrainy Zachodniej akcja oczyszczenia etnicznego przyj\u0119\u0142a rozmiary ludob\u00f3jstwa dokonywanego ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem. Mordowano polskie kobiety, dzieci, m\u0119\u017cczyzn i starc\u00f3w, tak\u017ce obywateli innych narodowo\u015bci: \u017byd\u00f3w, Czech\u00f3w, W\u0119gr\u00f3w. Ludob\u00f3jcza akcja OUN\/UPA kosztowa\u0142a \u017cycie ostro\u017cnie licz\u0105c ponad 100 tys. obywateli polskich.<\/p>\n\n\n\n
Ukrai\u0144skie bestialskie mordy i ich nat\u0119\u017cenie spowodowa\u0142y powstanie spirali nienawi\u015bci i akcje odwetowe. Ofiarami by\u0142o od kilku do \u2013 Ukraina podaje \u2013 kilkunastu tysi\u0119cy obywateli narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej. Liczba ta jest trudna do oszacowania. Ofiarami banderowc\u00f3w pad\u0142o tak\u017ce wielu Ukrai\u0144c\u00f3w, zabijanych za pr\u00f3by ratowania polskich wsp\u00f3\u0142obywateli, czasem cz\u0142onk\u00f3w rodzin. Uhonorowanie po\u015bwi\u0119cenia tych ludzi powinno by\u0107 wa\u017cnym zobowi\u0105zaniem pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n\n\n\n
W chwili obecnej nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o pe\u0142nym wyja\u015bnieniu i zamkni\u0119ciu tego tragicznego okresu wsp\u00f3lnej historii. Pozosta\u0142y miejscowo\u015bci, gdzie istniej\u0105 tylko ruiny ko\u015bcio\u0142\u00f3w, gruzy dom\u00f3w i zaros\u0142a zaro\u015blami pustka. Niekt\u00f3re znane, a inne jeszcze nieodnalezione miejsca, w kt\u00f3rych spoczywaj\u0105 porzucone i zakopane cia\u0142a niewinnie pomordowanych Polak\u00f3w. Nie \u017cyj\u0105 ju\u017c sprawcy tych zbrodni, ale pozostaje podstawowy chrze\u015bcija\u0144ski obowi\u0105zek odnalezienia, identyfikacji szcz\u0105tk\u00f3w oraz godnego poch\u00f3wku pomordowanych. To wydaje si\u0119 by\u0107 minimalnym wymaganiem, od kt\u00f3rego Polska nie powinna odst\u0105pi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Od wielu lat Ukraina neguje istnienie faktu czystki etnicznej i ludob\u00f3jstwa, zr\u00f3wnuj\u0105c wydarzenia z obu stron okre\u015blaj\u0105c je mianem \u201dwojny polsko-ukrai\u0144skiej\u201d. W\u0142adze ukrai\u0144skie w ramach pr\u00f3b dokonania zr\u00f3wnania przewinie\u0144 usi\u0142uj\u0105 uczyni\u0107 Polak\u00f3w wsp\u00f3\u0142winnymi przeprowadzenia \u201eAkcji Wis\u0142a\u201d i wysiedlenia z teren\u00f3w Bieszczad mieszka\u0144c\u00f3w narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej i rozlokowania ich w p\u00f3\u0142nocnej i zachodniej PRL. Argument o tyle kuriozalny, \u017ce akcj\u0119 podj\u0119li \u2013 po zabiciu komunistycznego genera\u0142a \u015awierczewskiego \u2013 polscy komuni\u015bci, ci sami, kt\u00f3rzy przy pomocy NKWD, niszczyli polskie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe. Na zaj\u0119tych przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 terenach banderowcy usi\u0142owali stworzy\u0107 niezale\u017cne pa\u0144stwo, ale by\u0142y to nierealne mrzonki. Akcje partyzanckie trwa\u0142y jeszcze kilka lat po wojnie i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wyeliminowaniem wszystkich dow\u00f3dc\u00f3w OUN\/UPA i zorganizowanych oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jak w kr\u00f3tkim szkicu zauwa\u017cyli\u015bmy, po naje\u017adzie mongolskim z 1241, mieli\u015bmy jako spo\u0142eczno\u015bci wsp\u00f3ln\u0105 blisko trzystuletni\u0105 histori\u0119, w kt\u00f3rej ze strony polskiej nie podejmowano wojen ani konflikt\u00f3w. Stawiali\u015bmy wsp\u00f3lnie skuteczny op\u00f3r agresji Moskwy oraz najazdom potomk\u00f3w Wielkiej Ordy i pa\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich. Cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 i bra\u0142a udzia\u0142 w rozwoju kultury Rzeczpospolitej. By\u0142a jednak du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra po rozbiorach wesz\u0142a w sk\u0142ad, a to carskiej Rosji, a to zaboru austriackiego, gdzie w czasie I wojny \u015bwiatowej nast\u0105pi\u0142a pr\u00f3ba realizacji pa\u0144stwowo\u015bci ukrai\u0144skiej. Co ciekawe, nie nazwano tego projektu, tak jak dawniej \u2013 Rusi\u0105 Kijowsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Negatywne konsekwencje takiego podej\u015bcia uwidoczni\u0142y si\u0119 ju\u017c w trakcie powstawania i trwania II Rzeczpospolitej, a najtragiczniejsze w czasie trwania II wojny \u015bwiatowej. Nast\u0119pnym etapem wsp\u00f3lnej historii, sta\u0142a si\u0119 agresja Rosji na niepodleg\u0142\u0105 Ukrain\u0119. Nie zwa\u017caj\u0105c na ludob\u00f3jstwo Polak\u00f3w na terenie Zachodniej Ukrainy Polska od lutego 2022 ca\u0142y czas wspiera efektywnie wysi\u0142ek obronny pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. Jeden z doradc\u00f3w prezydenta Ze\u0142e\u0144skiego, stwierdzi\u0142 kilka miesi\u0119cy po rozpocz\u0119ciu agresji \u2013 bez pomocy i wsparcia Polski, wszyscy byliby\u015bmy ju\u017c martwi!<\/p>\n\n\n\n
Polska doczeka\u0142a si\u0119 ze strony w\u0142adz ukrai\u0144skich, owszem, wielu wyraz\u00f3w werbalnej wdzi\u0119czno\u015bci. Kiedy jednak wyst\u0105pi\u0142 pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Ukrain\u0105 niewielki w istocie kryzys, zwi\u0105zany z nap\u0142ywem do Polski ogromnych ilo\u015bci ukrai\u0144skiego zbo\u017ca i blokowaniem przez polskich rolnik\u00f3w przej\u015b\u0107 granicznych, Ze\u0142e\u0144ski zareagowa\u0142 bardzo widowiskowo. W czasie przem\u00f3wienia w Zgromadzeniu Og\u00f3lnym ONZ Prezydenta RP Andrzeja Dudy demonstracyjnie na czele ca\u0142ej delegacji Ukrainy opu\u015bci\u0142 sal\u0119 obrad. Podczas polskich wybor\u00f3w parlamentarnych w 2023 prezydent Ze\u0142e\u0144ski niedwuznacznie wspiera\u0142 \u00f3wczesn\u0105 polsk\u0105 opozycj\u0119, a dzisiaj rz\u0105d Tuska. By\u0142 to oczywi\u015bcie wyb\u00f3r postulowany przez rz\u0105d w Berlinie, a tak\u017ce sam\u0105 KE. Mo\u017ce Ukraina oczekuj\u0105c wst\u0105pienia do UE i NATO uwierzy\u0142a w obietnice wsparcia od rz\u0105du Niemiec? Jednak natychmiastowe przestawienie wektor\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracy, a jednocze\u015bnie realne zlekcewa\u017cenie wsparcia Rzeczpospolitej, powinno by\u0107 uwa\u017cnie odnotowane.<\/p>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a takiej postawy?<\/p>\n\n\n\n
Przyczyna podstawowa, wydaje si\u0119 ci\u0105gle ta sama. Projekt powstania pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego od pocz\u0105tku by\u0142 wsp\u00f3\u0142kszta\u0142towany przez pa\u0144stwa zaborcze bez udzia\u0142u Polski. By\u0142 on zawsze przeciwstawieniem odbudowuj\u0105cej si\u0119 niepodleg\u0142ej Polski. W cz\u0119\u015bci wschodniej ziem ukrai\u0144skich wp\u0142yw na elity mia\u0142 carat, a potem bolszewicy. W cz\u0119\u015bci zachodniej, najpierw Cesarstwo Habsburskie, nast\u0119pnie za\u015b wilhelmi\u0144skie i hitlerowskie Niemcy. I to odcisn\u0119\u0142o si\u0119 w mentalno\u015bci elit ukrai\u0144skich. Zastanawiaj\u0105cy jest brak po stronie ukrai\u0144skiej refleksji co do skutk\u00f3w takiej wizji politycznej i ci\u0105g\u0142y wyb\u00f3r opcji wsp\u00f3\u0142pracy z silniejszymi Niemcami.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie na Ukrainie nie nast\u0105pi\u0142o dot\u0105d rozliczenie przesz\u0142o\u015bci. Zar\u00f3wno inspiratorzy, ideolog Doncow, Bandera, Szuchyewicz, jak i bezpo\u015bredni wykonawcy na Ukrainie Zachodniej, s\u0105 uwa\u017cani za bohater\u00f3w walki narodowowyzwole\u0144czej i stawia si\u0119 im pomniki. To jest wynik wyboru, dokonanego przez spo\u0142ecze\u0144stwo i ci\u0105gle dokonywanego przez w\u0142adze dzisiejszej Ukrainy. Nawet po rozpocz\u0119ciu wojny z Rosj\u0105, i ofiarnej pomocy Polski, nie nast\u0105pi\u0142o odblokowanie poszukiwa\u0144, ekshumacji i godnego poch\u00f3wku szcz\u0105tk\u00f3w polskich ofiar. Podej\u015bcie strony ukrai\u0144skiej, polega na odsuwaniu tego w przysz\u0142o\u015b\u0107 z jednoczesn\u0105 gloryfikacj\u0105 przyw\u00f3dc\u00f3w OUN\/UPA.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo tego, podj\u0119ta decyzja wsparcia Ukrainy, na pewno by\u0142a w\u0142a\u015bciwa. Zagro\u017cenie ze strony imperialnej Rosji istnieje i niestety prawdopodobnie istnie\u0107 b\u0119dzie. Wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie pa\u0144stw po\u0142o\u017conych pomi\u0119dzy Ba\u0142tykiem a Morzem Czarnym daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 odparcia tego zagro\u017cenia. Wsp\u00f3\u0142praca mo\u017ce by\u0107 korzystna wtedy, gdy b\u0119dzie uwzgl\u0119dnia\u0107 oczekiwania i obawy drugiej strony, a zw\u0142aszcza podziela\u0107 wsp\u00f3lne warto\u015bci. Niew\u0105tpliwie w interesie Polski jest istnienie wolnej i niepodleg\u0142ej Ukrainy. Jednak mo\u017cliwa i po\u017c\u0105dana wsp\u00f3\u0142praca musi wspiera\u0107 si\u0119 na fundamencie prawdy. Je\u017celi po 3 latach wojny z Rosj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk na Zachodniej Ukrainie, a tak\u017ce po\u015brednio sam Prezydent Ze\u0142e\u0144ski wraz z rz\u0105dem, podtrzymuj\u0105 tez\u0119 o \u201ewojnie polsko-ukrai\u0144skiej\u201d w latach 40., to taka postawa musi by\u0107 uwzgl\u0119dniana w podej\u015bciu Polski.<\/p>\n\n\n\n
Na pewno istniej\u0105 na Ukrainie, zw\u0142aszcza Wschodniej i \u015arodkowej, \u015brodowiska, kt\u00f3re nie podzielaj\u0105 takiej wizji i s\u0105 potencjalnym partnerem dialogu. Obecna bezprecedensowa sytuacja pozwoli doceni\u0107 historyczn\u0105 rol\u0119 Polski. Pokaza\u0142a, \u017ce nasze wsparcie mo\u017ce by\u0107 istotnym wzmocnieniem w konfrontacji z Rosj\u0105. Na pewno nadszed\u0142 czas, aby realizacj\u0119 pomocy, jaka jest udzielana Ukrainie, wi\u0105za\u0107 z wymaganiem konkretnych dzia\u0142a\u0144 rekompensuj\u0105cych, zar\u00f3wno materialnych jak i polityczno-spo\u0142ecznych. Niezb\u0119dne jest u\u015bwiadomienie stronie ukrai\u0144skiej, \u017ce korzy\u015bci ze wsp\u00f3\u0142pracy z Polsk\u0105 s\u0105 realne, jednak musz\u0105 dotyczy\u0107 obydwu stron.<\/p>\n\n\n\n
A my obserwujemy ewidentn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami w pomijaniu roli Polski w projekcie Tr\u00f3jmorza. Premier Ukrainy, chocia\u017c generalnie pozytywnie wyrazi\u0142 si\u0119 o tej inicjatywie, zaznaczy\u0142, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 powinna w niej odgrywa\u0107 Ukraina. Najwy\u017cszy czas, aby polityka polska by\u0142a zdecydowanie bardziej asertywna. Przyk\u0142adowo, kategorycznie musi by\u0107 odrzucona mo\u017cliwo\u015b\u0107 udzia\u0142u wojsk polskich w ewentualnej strefie buforowej pomi\u0119dzy Ukrain\u0105 a Rosj\u0105. Wojska polskie, wobec r\u00f3\u017cnorakich zagro\u017ce\u0144, musz\u0105 pozostawa\u0107 na terenie samej Rzeczpospolitej. Polska nie mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142u w mo\u017cliwych walkach pa\u0144stwa, kt\u00f3re przez ca\u0142y okres swojego istnienia, programowo odrzuca\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 instytucjonaln\u0105 z Polsk\u0105 i pomniejsza\u0142o jej wysi\u0142ek w dostarczaniu pomocy.<\/p>\n\n\n\n
Nasze decyzje musz\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 przestrzeganie podstawowych interes\u00f3w RP, jednak gro\u017cenie Ukrainie r\u00f3\u017cnego rodzaju blokadami w aspiracjach do udzia\u0142u w strukturach NATO i UE, tak\u017ce nie mo\u017ce by\u0107 zadaniem Polski. Odpowied\u017a na tytu\u0142owe pytanie, chcia\u0142oby si\u0119 aby brzmia\u0142a \u2013 wsp\u00f3\u0142praca, ale rzeczywisto\u015b\u0107 wskazuje, \u017ce odpowiedzi\u0105 musi by\u0107 \u2013 twarde realizowanie w\u0142asnych interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Na zako\u0144czenie trzeba niestety powiedzie\u0107, \u017ce jako\u015b\u0107 polskich instytucji dyplomatycznych, kt\u00f3re powinny prowadzi\u0107 ca\u0142y proces \u201ebudowania most\u00f3w\u201d, nag\u0142a\u015bniania polskiej pomocy oraz naszego stanowiska wobec problemu ekshumacji \u2013 pozostawia bardzo wiele do \u017cyczenia. Brak jest te\u017c dialogu dla oceny skutk\u00f3w ukrai\u0144skiej ideologii nacjonalistycznej i kszta\u0142towanej przez ni\u0105 polityki pa\u0144stwa. Nie istnieje efektywnie dzia\u0142aj\u0105ce centrum informacyjno-kulturalne, ani wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce media. A przecie\u017c agresja Rosji na Ukrain\u0119 i bezprecedensowa pomoc Polski zar\u00f3wno w sferze militarnej, politycznej, jak i humanitarnej stworzy\u0142y wyj\u0105tkow\u0105 sytuacj\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 zbli\u017cenie nie tylko pa\u0144stw, ale przede wszystkim ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw. Taka szansa nie powinna zosta\u0107 zaprzepaszczona.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142praca \u2013 Marek Winkowski<\/em><\/p>\n\n\n\n 12.02.2025<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sytuacja geopolityczna na \u015bwiecie zmienia si\u0119 w spos\u00f3b radykalny. W naszym regionie Rosja podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 odzyskania dawnej pozycji supermocarstwa. Dzia\u0142ania podejmowane przez Putina i rosyjskie elity polityczne, wywodz\u0105ce si\u0119 z dawnych struktur wojskowych i s\u0142u\u017cb specjalnych maj\u0105 charakter imperialny. Najpierw Czeczenia, potem Gruzja i przej\u0119cie wp\u0142ywu nad cz\u0119\u015bci\u0105 jej terytorium, w roku 2014 Ukraina z… Czytaj dalej Ukraina \u2013 rywalizacja czy wsp\u00f3\u0142praca?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":100,"featured_media":3578,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[379],"tags":[],"class_list":["post-3576","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-56","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/100"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3579,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3576\/revisions\/3579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}