{"id":3450,"date":"2025-02-11T10:56:13","date_gmt":"2025-02-11T09:56:13","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3450"},"modified":"2025-02-11T10:56:13","modified_gmt":"2025-02-11T09:56:13","slug":"korona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3450","title":{"rendered":"Korona"},"content":{"rendered":"\n

Nie tylko z\u0142ota obr\u0119cz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gall Anonim w panegiryku wierszowanym (kronika 1113-1116) po up\u0142ywie niemal stulecia od wyj\u0105tkowych wydarze\u0144 w Gnie\u017anie powiada:<\/p>\n\n\n\n

Imi\u0119 twoje w s\u0142awie, wi\u0119c chwa\u0142a ci Boles\u0142awie<\/em>
Tak kr\u00f3lestwo S\u0142owian, Got\u00f3w, a tak\u017ce Polan<\/em>
Cesarz wyni\u00f3s\u0142 wy\u017cej, by\u015b ksi\u0119ciem ju\u017c nie by\u0142 d\u0142u\u017cej […]<\/em>
By przyda\u0107 ci s\u0142awy Otto koron\u0105 obdarzy\u0142<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Te wznios\u0142e s\u0142owa wprost kojarz\u0105 si\u0119 z iluminacj\u0105 z Ewangeliarza Ottona III z oko\u0142o 1000 roku. Mistrz z Reichenau przedstawi\u0142 tam postacie w ho\u0142downiczym uk\u0142onie personifikuj\u0105ce Rzym, Gali\u0119, Germani\u0119 i Sclavini\u0119 (S\u0142owia\u0144szczyzn\u0119). O tej ostatniej ukoronowanej postaci zasadnie mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, i\u017c przedstawia w\u0142adztwo Boles\u0142awa Chrobrego.<\/p>\n\n\n\n

Panegiryk przychylnego Polsce kronikarza ukazuje niejako zwi\u0119z\u0142y opis Zjazdu Gnie\u017anie\u0144skiego z 1000 roku. W\u00f3wczas to m\u0142ody cesarz Otto III wiedziony uniwersalistyczn\u0105 ide\u0105 europejskiego cesarstwa, wed\u0142ug cytowanego tu kronikarza, w dow\u00f3d uznania na\u0142o\u017cy\u0142 na skronie Boles\u0142awa Chrobrego diadem cesarski. Co wi\u0119cej nazwa\u0142 go przyjacielem, \u201ebratem i wsp\u00f3\u0142pracownikiem\u201d, zatem zr\u00f3wna\u0142 z innymi korowanymi w\u0142adcami europejskimi. By te s\u0142owa potwierdzi\u0107 obdarzy\u0142 polskiego w\u0142adc\u0119 w\u0142\u00f3czni\u0105 przypisywan\u0105 \u015bw. Maurycemu oraz relikwi\u0105 krzy\u017ca \u015bwi\u0119tego.<\/p>\n\n\n\n

Sama wizyta Ottona, jego gesty, a przede wszystkim dary mia\u0142y w\u00f3wczas oczywiste znaczenie symboliczne: uznanie samodzielno\u015bci i suwerenno\u015bci terytorialnej polskiego w\u0142adcy oraz postrzeganie go jako obro\u0144cy wiary. W spos\u00f3b niekwestionowany Polska wesz\u0142a w\u00f3wczas w kr\u0105g niewielu w tamtych czasach suwerennych pa\u0144stw europejskich. Dla podkre\u015blenia znaczenia swej w\u0142adzy Boles\u0142aw kaza\u0142 wybi\u0107 \u201edenary ksi\u0119cia polskiego\u201d na podobie\u0144stwo monet z w\u0142oskiego Benewentu \u2013 oczywi\u015bcie w celach propagandowych.<\/p>\n\n\n\n

Od momentu opisu wizyty cesarskiej w Gnie\u017anie, Gall Anonim konsekwentnie w swojej kronice nazywa Chrobrego kr\u00f3lem. Podkre\u015bla, \u017ce to w\u00f3wczas \u2013 w 1000 roku, Boles\u0142aw zosta\u0142 podniesiony do godno\u015bci kr\u00f3lewskiej. Tego nie kwestionowali niemieccy kronikarze nieprzychylni polskiemu w\u0142adcy, cho\u0107 kr\u00f3lem Boles\u0142awa nie tytu\u0142owali.<\/p>\n\n\n\n

Nie wchodz\u0105c w szczeg\u00f3\u0142y skupiam si\u0119 na artefakcie \u2013 koronie jako symbolu w\u0142adzy, godno\u015bci, suwerenno\u015bci zewn\u0119trznej i terytorium. Kronikarz nadmienia te\u017c o Jaros\u0142awie M\u0105drym jako \u201eruskim kr\u00f3lu\u201d, kt\u00f3rego skronie wie\u0144czy\u0142a przecie\u017c nie korona tylko czepiec wielkoksi\u0105\u017c\u0119cy. Jaros\u0142aw w Kijowie kr\u00f3lom by\u0142 r\u00f3wny, bo zjednoczy\u0142 niemal ca\u0142\u0105 Ru\u015b. Gall Anonim wspomina te\u017c o odzyskaniu \u201eKr\u00f3lestwa Polskiego\u201d w zwi\u0105zku z powrotem Kazimierza Odnowiciela do Ojczyzny. Poj\u0119cie Kr\u00f3lestwa Polskiego by\u0142o w czasach tego kronikarza ju\u017c trwa\u0142e i powszechne.<\/p>\n\n\n\n

W 61 lat po Boles\u0142awie Chrobrym, w roku 1086 Wratys\u0142aw II czeski koronowa\u0142 si\u0119 na kr\u00f3la Czech i Polski, a wi\u0119c oko\u0142o 30 lat przed uko\u0144czeniem przez Anonima jego przes\u0142awnej Kroniki polskiej. Z powy\u017cszych powod\u00f3w kronikarz przedstawia idealny obraz Polski za czas\u00f3w Boles\u0142awa Chrobrego. Czyni to ku podkre\u015bleniu \u201estarodawnej wolno\u015bci Polski<\/em>\u201d korzystaj\u0105c z ustnej tradycji, przydatnej praprawnukowi Chrobrego, Boles\u0142awowi Krzywoustemu. Wszak dw\u00f3ch Boles\u0142aw\u00f3w kr\u00f3lami zosta\u0142o i jeden Mieszko Boles\u0142awowic. Zatem po blisko 120 latach od wydarze\u0144 gnie\u017anie\u0144skich, trwa\u0142\u0105 okaza\u0142a si\u0119 tradycja kr\u00f3lewska (tj. kr\u00f3la i kr\u00f3lestwa) oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u2013 co podkre\u015bla kronikarz \u2013 i\u017c Polska \u201enigdy w ca\u0142o\u015bci nie zosta\u0142a najechana<\/em>\u201d przez obcych w\u0142adc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze w ostatnich latach panowania Boles\u0142awa, zw\u0142aszcza w czasie walk na rubie\u017cach zachodnich zwie\u0144czonych pokojem w Budziszynie (1018) i p\u00f3\u017aniejszej wyprawie kijowskiej, pojawia si\u0119 niemal r\u00f3wnocze\u015bnie u kronikarzy zainteresowanych krajem Boles\u0142awa nazwa \u201ePolska\u201d \u2013 w \u0142aci\u0144skiej formie \u201ePolonia\u201d. Zaczyna ona wypiera\u0107 form\u0119 \u201ekraj Polan\u201d. Na wspomnianym denarze Boles\u0142awowym r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a wybita. Oko\u0142o dwa wieki p\u00f3\u017aniej Gerwazy z Tilbury (1150-1235), pochodz\u0105cy z Anglii cesarski uczony i wyk\u0142adowca w Bolonii, wie ju\u017c sk\u0105d pochodzi s\u0142owia\u0144ska nazwa kraju, kt\u00f3ry zamieszkuj\u0105 Polacy. Dzieli ten kraj na diecezje, opisuje zwyczaje mieszka\u0144c\u00f3w. Ciekawe sk\u0105d czerpa\u0142 wiadomo\u015bci o kraju nad Wis\u0142\u0105, Wart\u0105 i Odr\u0105, kraju kt\u00f3rego nazwa pochodzi od pola.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do Anonima zwanego Gallem mo\u017cemy zasadnie przypuszcza\u0107, \u017ce korzysta\u0142 on co najmniej z nieznanego nam tekstu \u201e\u017bywot \u015bw. Wojciecha\u201d, kt\u00f3ry w owych czasach, sporz\u0105dzony prawdopodobnie na zam\u00f3wienie publiczne, spe\u0142nia\u0142 rol\u0119 propagandy pa\u0144stwowotw\u00f3rczej. Doda\u0107 przecie\u017c nale\u017cy, \u017ce za zgod\u0105 papiesk\u0105 i aprobat\u0105 cesarsk\u0105 utworzono w 1000 roku dla Boles\u0142awowego pa\u0144stwa arcybiskupstwo w Gnie\u017anie oraz ustanowiono, opr\u00f3cz misyjnej, podporz\u0105dkowanej Gnieznu, diecezji pozna\u0144skiej \u2013 diecezje krakowsk\u0105, wroc\u0142awsk\u0105 i ko\u0142obrzesk\u0105. R\u00f3wnie\u017c po to, by nikt z s\u0105siedzkich w\u0142adc\u00f3w nie ro\u015bci\u0142 sobie prawa do ustanawiania rz\u0105dc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a polskiego.<\/p>\n\n\n\n

Boles\u0142aw, s\u0142usznie zwany Wielkim, uzyska\u0142 od Ottona III inwestytur\u0119 cesarsk\u0105, to jest prawo do nadawania i obdarzania maj\u0119tno\u015bciami biskup\u00f3w polskich. Granice wspomnianych diecezji wyznacza\u0142y granice Boles\u0142awowego pa\u0144stwa. Zatem s\u0105 ju\u017c zaszczyty, godno\u015bci, uprawnienia, jurysdykcja \u015bwiecka i ko\u015bcielna, w\u0142asny aparat urz\u0119dniczy. Brakuje tylko z\u0142otej, a mo\u017ce ju\u017c tylko srebrnej obr\u0119czy, kt\u00f3ra zwie\u0144czy skronie starszego ju\u017c w\u0142adcy \u2013 skoro tytu\u0142 kr\u00f3lewski zosta\u0142 niejako zaakceptowany.<\/p>\n\n\n\n

Gall Anonim nie wspomina nigdzie o koronacji Chrobrego. Jeszcze w XIX wieku podnoszono niejednoznaczn\u0105 dat\u0119 tej uroczysto\u015bci. Dzi\u015b raczej nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci data 18 kwietnia 1025 roku. Prawdopodobnie cieszy\u0142 si\u0119 koron\u0105 tylko\u2026 dwa miesi\u0105ce! Zmar\u0142 18 czerwca tego\u017c roku, a ju\u017c 25 grudnia na kr\u00f3la Polski zosta\u0142 koronowany w tym samym miejscu \u2013 w katedrze w Gnie\u017anie \u2013 jego syn, Mieszko II Lambert. Odziedziczy\u0142 po ojcu rozlegle pa\u0144stwo. By\u0142 pierwszym w\u0142adc\u0105 polskim, kt\u00f3ry umia\u0142 czyta\u0107 i pisa\u0107. Zna\u0142 j\u0119zyk niemiecki, \u0142acin\u0119 i grek\u0119. Zachowano ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dynastyczn\u0105, koronacyjn\u0105 i terytorialn\u0105. Nie czekano na zgod\u0119 papiesk\u0105 czy cesarsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Nadchodz\u0105cy kryzys pa\u0144stwa, a tak\u017ce brak owej z\u0142otej, bogato zdobionej, majestatycznej obr\u0119czy, nie doprowadzi\u0142y do rozbicia pa\u0144stwa ani jego zaniku. Po 1032 roku pa\u0144stwo os\u0142ab\u0142o. Niemniej gro\u017any okaza\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017aniejszy dramat korowanego w 1076 roku Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego. Cieszy\u0142 si\u0119 koron\u0105 nieca\u0142e 3 lata, zmar\u0142 na wygnaniu w 1081 lub 1082 roku. Nie by\u0142a to ta sama korona, co Boles\u0142awa Chrobrego czy Mieszka II.<\/p>\n\n\n\n

Nie wytworzy\u0142 si\u0119 zatem w Polsce \u015bredniowiecznej nierozerwalny zwi\u0105zek \u015bwi\u0119tej obr\u0119czy kr\u00f3lewskiej z terytorium kr\u00f3lestwa. Na W\u0119grzech korona \u015bw. Stefana ma walor emocjonalny. Traktowana jest wr\u0119cz jak relikwia (\u015awi\u0119ta Korona) i nierozerwalnie zwi\u0105zana jest z terytorium pa\u0144stwa \u015bw. Stefana Arpada. Nieco mniej religijny, ale podobnie emocjonalny charakter ma korona \u015bw. Wac\u0142awa, czyli korona kr\u00f3l\u00f3w czeskich. Symbolizuje pa\u0144stwo czeskie od czasu jego powstania, mimo \u017ce \u2013 jak wcze\u015bniej wspomnia\u0142em \u2013 pierwszym kr\u00f3lem czeskim by\u0142 Wratys\u0142aw II, a wi\u0119c oko\u0142o 100 lat po ustabilizowaniu si\u0119 granic pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Ale wr\u00f3\u0107my do ziem polskich. To dzi\u0119ki wspomnianym diecezjom, utrwalonym terytorialnie, zachowa\u0142a si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 dynastii piastowskiej i Ko\u015bcio\u0142a polskiego w granicach Kr\u00f3lestwa Polskiego (Limes Regni Poloniae<\/em>). By\u0142a to podstawa do p\u00f3\u017aniejszych roszcze\u0144 Piast\u00f3w do jedno\u015bci i odbudowy kraju w zewn\u0119trznych granicach tych pierwszych diecezji polskich. Pi\u0119knym przyk\u0142adem i obecnym do dzi\u015b dowodem trwa\u0142o\u015bci tradycji dynastycznej i pierwszej polskiej korony jest rz\u0105d renesansowych rze\u017ab polskich w\u0142adc\u00f3w na zamku w Brzegu (przebudowa w latach 1554-1560). Ufundowa\u0142 je zniemczony ju\u017c ksi\u0105\u017c\u0119 piastowski Jerzy II, po to by wykaza\u0107 swojej \u017conie i matce z Hohenzollern\u00f3w oraz swemu habsburskiemu suwerenowi, \u017ce jego \u2013 polska kr\u00f3lewska \u2013 dynastia piastowska jest starsza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie tylko z\u0142ota obr\u0119cz Gall Anonim w panegiryku wierszowanym (kronika 1113-1116) po up\u0142ywie niemal stulecia od wyj\u0105tkowych wydarze\u0144 w Gnie\u017anie powiada: Imi\u0119 twoje w s\u0142awie, wi\u0119c chwa\u0142a ci Boles\u0142awieTak kr\u00f3lestwo S\u0142owian, Got\u00f3w, a tak\u017ce PolanCesarz wyni\u00f3s\u0142 wy\u017cej, by\u015b ksi\u0119ciem ju\u017c nie by\u0142 d\u0142u\u017cej […]By przyda\u0107 ci s\u0142awy Otto koron\u0105 obdarzy\u0142. Te wznios\u0142e s\u0142owa wprost kojarz\u0105… Czytaj dalej Korona<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":3451,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[378],"tags":[],"class_list":["post-3450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-55","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3452,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3450\/revisions\/3452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}