{"id":3430,"date":"2025-02-11T10:35:35","date_gmt":"2025-02-11T09:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3430"},"modified":"2025-02-11T10:35:35","modified_gmt":"2025-02-11T09:35:35","slug":"pletwal-blekitny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3430","title":{"rendered":"P\u0142etwal B\u0142\u0119kitny"},"content":{"rendered":"\n

1.02.2025 Uniwersytet Harvarda, USA<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prawie sto lat temu Thomas Mann opublikowa\u0142 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Czarodziejska g\u00f3ra<\/em>. Znane sanatorium w Berghofie mog\u0142oby sta\u0107 si\u0119 metafor\u0105 Europy \u2013 do\u015b\u0107 luksusowe, odizolowane od reszty \u015bwiata sanatorium, \u017cyj\u0105ce w\u0142asnymi problemami.<\/p>\n\n\n\n

Hans Castorp, g\u0142\u00f3wny bohater powie\u015bci, by\u0142 bardzo zdolnym cz\u0142owiekiem \u2013 pracowitym, otwartym, m\u00f3g\u0142 kszta\u0142towa\u0107 swoje czasy. Zamiast tego zagubi\u0142 si\u0119 w intelektualnych debatach, marazmie, bezczynno\u015bci i nie potrafi\u0142 sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego, co dzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego.<\/p>\n\n\n\n

My r\u00f3wnie\u017c jeste\u015bmy oderwani od tego, co dzieje si\u0119 na \u015bwiecie. W obliczu wojen, globalnych rywalizacji i wyzwa\u0144 gospodarczych nie jeste\u015bmy przygotowani, by chwyci\u0107 byka za rogi. I w\u0142a\u015bnie taki jest m\u00f3j skromny plan \u2013 sprowadzi\u0107 Europ\u0119 z jej czarodziejskiej g\u00f3ry i przywr\u00f3ci\u0107 j\u0105 do rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zaczn\u0119 od kluczowej kwestii, kt\u00f3ra jest \u017ar\u00f3d\u0142em wielu problem\u00f3w Europy, ale rzadko si\u0119 o niej m\u00f3wi \u2013 globalnych nier\u00f3wnowag handlowych. Maj\u0105 one r\u00f3\u017cne przyczyny, ale chcia\u0142bym wskaza\u0107 na jedn\u0105 z nich \u2013 nier\u00f3wno\u015bci wewn\u0105trz kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich UE i mi\u0119dzy nimi. Nier\u00f3wno\u015bci te prowadz\u0105 do sytuacji, w kt\u00f3rej bogaci, zamiast inwestowa\u0107 w kraju, wywo\u017c\u0105 kapita\u0142 za granic\u0119, tworz\u0105c ba\u0144ki spekulacyjne w innych miejscach na \u015bwiecie. Tymczasem biedni pracownicy z Chin czy Indii, odk\u0142adaj\u0105cy pieni\u0105dze na emerytur\u0119,przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania wszechobecnej ba\u0144ki spekulacyjnej w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata \u2013 r\u00f3wnie\u017c w Europie. Efektem jest wysokie bezrobocie w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi w krajach po\u0142udniowej Europy i pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 podzia\u0142y. To w\u0142a\u015bnie dlatego nier\u00f3wno\u015bci musz\u0105 sta\u0107 si\u0119 priorytetem polityki ka\u017cdego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego Unii Europejskiej.<\/p>\n\n\n\n

Teraz przejd\u0119 do koncepcji \u201eniemo\u017cliwej tr\u00f3jcy\u201d, o kt\u00f3rej pisa\u0142em w Politico<\/em> dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy temu. Nie da si\u0119 jednocze\u015bnie realizowa\u0107 trzech kluczowych cel\u00f3w: zwi\u0119kszenia wydatk\u00f3w na obronno\u015b\u0107 \u2013 co jest konieczne w obliczu rosyjskiego zagro\u017cenia, Europejskiego Zielonego \u0141adu \u2013 kt\u00f3ry wymaga ogromnych inwestycji, oraz utrzymania obecnego poziomu pa\u0144stwa opieku\u0144czego. Ju\u017c dzi\u015b brakuje 500-700 miliard\u00f3w euro rocznie, aby pokry\u0107 koszty dw\u00f3ch z tych trzech priorytet\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c o wszystkich trzech. To oznacza, \u017ce musimy dokona\u0107 wyboru. Czy chcemy bezpiecze\u0144stwa i suwerenno\u015bci, czy mo\u017ce jednak musimy ograniczy\u0107 pa\u0144stwo opieku\u0144cze?<\/p>\n\n\n\n

Obecny bud\u017cet UE to zaledwie 1,35 biliona euro na siedem lat \u2013 mniej ni\u017c 200 miliard\u00f3w euro rocznie. To nic w por\u00f3wnaniu z \u0142\u0105cznymi bud\u017cetami kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich, kt\u00f3re wynosz\u0105 ponad 8,5 biliona euro rocznie. Europa przegrywa wy\u015bcig o przysz\u0142o\u015b\u0107. 25 lat temu PKB Unii Europejskiej by\u0142 wi\u0119kszy ni\u017c ameryka\u0144ski. Dzi\u015b jest o 33% ni\u017cszy. Wydajno\u015b\u0107 technologiczna Europy spada. Ameryka\u0144skie firmy technologiczne inwestuj\u0105 dwukrotnie wi\u0119cej w innowacje ni\u017c europejskie. Przyk\u0142adowo NVIDIA, po ostatnich spadkach warto\u015bci, jest nadal warta ponad 3 biliony dolar\u00f3w \u2013 czyli tyle, ile ca\u0142a niemiecka i w\u0142oska gie\u0142da razem wzi\u0119te.<\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy w bardzo trudnym po\u0142o\u017ceniu. Christine Lagarde z Europejskiego Banku Centralnego powiedzia\u0142a ostatnio, \u017ce nie tylko: zostajemy w tyle w wy\u015bcigu technologicznym. My nawet w nim nie uczestniczymy. <\/em>Mocne, brutalne s\u0142owa, ale niestety prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n

W naszym b\u0142\u0119dnym kole nie zdecydowali\u015bmy jeszcze, dok\u0105d si\u0119 uda\u0107. Przez lata gospodarka Europy Zachodniej opiera\u0142a si\u0119 na prostej formule z pi\u0119cioma za\u0142o\u017ceniami. Pierwsze: tanie surowce energetyczne z Rosji. Drugie: bezpiecze\u0144stwo prawie za darmo od USA z powodu Pax Americana<\/em>. Trzecie: tania si\u0142a robocza z kraj\u00f3w \u015brodkowo-wschodnich, w tym z Polski, co niestety trwa\u0142o latami. Czwarte: tanie finansowanie, dzi\u0119ki niskim stopom procentowym i wiarygodno\u015bci najpierw Bundesbanku, a potem Europejskiego Banku Centralnego. I pi\u0105te, wysokomar\u017cowe produkty i us\u0142ugi sprzedawane do Chin i Indii. Pi\u0119\u0107 g\u0142\u00f3wnych filar\u00f3w niemieckiej i zachodnioeuropejskiej polityki, wszystkie one przemin\u0119\u0142y z wiatrem. W szczeg\u00f3lno\u015bci przemin\u0119\u0142y wraz z rosyjskim wiatrem, poniewa\u017c Rosja sprzedawa\u0142a zasoby energetyczne bardzo tanio Niemcom, Holandii, Austrii i innym krajom Europy Zachodniej, a Putin zachowywa\u0142 si\u0119 jak handlarz narkotyk\u00f3w. Sprzedawa\u0142 tanio lub prawie za darmo, wiedz\u0105c, \u017ce Europa b\u0119dzie wraca\u0107 po wi\u0119cej taniego gazu w przysz\u0142o\u015bci. W\u0142a\u015bnie dlatego odwa\u017cy\u0142 si\u0119 zaatakowa\u0107 Ukrain\u0119 24 lutego 2022 roku. To dlatego Niemcy i wiele innych kraj\u00f3w do\u015bwiadcza\u0142o kryzysu energetycznego w latach 2022-2023. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, w Polsce, kiedy by\u0142em premierem, byli\u015bmy w stanie zbudowa\u0107 Baltic Pipe do Norwegii i nowy terminal energetyczny, kt\u00f3ry wystarczy\u0142, aby uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od rosyjskiego gazu.<\/p>\n\n\n\n

A teraz om\u00f3wi\u0119 przypadek Niemiec w oparciu o trzy g\u0142\u00f3wne bran\u017ce: motoryzacyjn\u0105, cyfrow\u0105 i energetyczn\u0105. Po pierwsze, motoryzacja. Niemcy, niegdy\u015b pot\u0119ga tego sektora, przegapi\u0142y rewolucj\u0119 motoryzacyjn\u0105. W ca\u0142ej Unii Europejskiej nie ma nawet jednego wpisu o pojazdach elektrycznych sprzedawanych obecnie w Europie. Jest to dow\u00f3d na to, \u017ce niemiecki przemys\u0142 motoryzacyjny jest w ogromnym niebezpiecze\u0144stwie. Po drugie, przemys\u0142 cyfrowy. Mniej wi\u0119cej dziesi\u0119\u0107 lat temu Angela Merkel, zapytana o internet, powiedzia\u0142a, \u017ce jest to Neuland<\/em>. W j\u0119zyku angielskim \u2013 niezbadane terytorium. By\u0142 to czas, kiedy \u015brodowisko cyfrowe stawa\u0142o si\u0119 coraz wa\u017cniejsze w ka\u017cdej bran\u017cy. Jako osoba, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w dyskusjach Rady Europejskiej, mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zabrak\u0142o priorytet\u00f3w w tej dziedzinie. Byli\u015bmy zbyt niezdecydowani i przespali\u015bmy t\u0119 cyfrow\u0105 rewolucj\u0119. Po trzecie, sektor energetyczny w Niemczech. Nie m\u00f3g\u0142bym sobie wyobrazi\u0107 lepszego przyk\u0142adu pora\u017cki w polityce ni\u017c zakupy surowc\u00f3w energetycznych z Rosji. To sprawi\u0142o, \u017ce Niemcy i ca\u0142y zachodnioeuropejski model biznesowy sta\u0142y si\u0119 bardzo zale\u017cne od Rosji i rosyjskich ruroci\u0105g\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci Nord Stream 1 i Nord Stream 2.<\/p>\n\n\n\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 mojego wyst\u0105pienia dotyczy mega trend\u00f3w. \u017byjemy w erze ca\u0142kowitej zmiany zasad. To s\u0105 nowe czasy. Widzimy, \u017ce prawa, kt\u00f3re obowi\u0105zywa\u0142y w przesz\u0142o\u015bci, zupe\u0142nie si\u0119 zmieni\u0142y. Z pewno\u015bci\u0105 z tej uk\u0142adanki wy\u0142oni si\u0119 wiele nowych zjawisk, raczej rodzaj d\u017cungli ni\u017c \u015bwiat r\u00f3wnowagi czy wsp\u00f3\u0142pracy. To \u015bwiat wielobiegunowy, zupe\u0142nie nowy. Wymieni\u0119 kilka z tych mega trend\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, protekcjonizm. Protekcjonizm nie jest ju\u017c nie\u0142adnym s\u0142owem, to rodzaj strategii. Nowa zasada i to nie tylko ze wzgl\u0119du na niedawny wynik wybor\u00f3w prezydenckich w Stanach Zjednoczonych, ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na Chiny i d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 polityk\u0119 USA. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ona wraz z prezydentur\u0105 Baracka Obamy, nast\u0119pnie by\u0142a kontynuowana przez prezydenta Trumpa, a potem przez administracj\u0119 prezydenta Bidena. Teraz prezydent Trump zamierza j\u0105 rozwija\u0107, wprowadzaj\u0105c c\u0142a i wszelkie inne \u015brodki protekcjonistyczne. Jest to zupe\u0142nie nowe zjawisko. My, Europejczycy, nie jeste\u015bmy do tego przyzwyczajeni.<\/p>\n\n\n\n

Drugim ogromnym trendem jest de-globalizacja, czyli odwr\u00f3t od globalizacji. To, co oznacza \u015bwit nowej globalizacji dla Globalnego Po\u0142udnia, to de-globalizacja dla Globalnej P\u00f3\u0142nocy. My rozpocz\u0119li\u015bmy de-globalizacj\u0119, podczas gdy Globalne Po\u0142udnie, pod rz\u0105dami Chin i z Chinami jako kluczowym gwarantem i dostawc\u0105, rozpocz\u0119\u0142o er\u0119 nowej globalizacji.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci trend to nowa najwi\u0119ksza fala migracji w historii ludzko\u015bci. Na p\u00f3\u0142kuli zachodniej \u017cyje oko\u0142o miliarda ludzi, 5 do 6 miliard\u00f3w ludzi chcia\u0142oby przyby\u0107 do naszych dom\u00f3w i biur, chodzi\u0107 po naszych ulicach, pracowa\u0107, mieszka\u0107 w naszych miastach, gdziekolwiek jeste\u015bmy, w Polsce, tutaj w Cambridge w Stanach Zjednoczonych, w Holandii.<\/p>\n\n\n\n

Czwarty mega trend to nowa kategoria kapitalizmu. Niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 go kapitalizmem platformowym, jak Niklas Ni\u010dek czy Robert Reich, sekretarz pracy za czas\u00f3w prezydenta Billa Clintona. Niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 to kapitalizmem nadzoru, jak Shoshana Zuboff. Inni nazywaj\u0105 to tekto-feudalizmem, jak Janis Warufakis. Jedno jest pewne: nowe zasady gry s\u0105 w rzeczywisto\u015bci zawarte w tym nowym modelu kapitalizmu.<\/p>\n\n\n\n

I pi\u0105ty mega trend to ogromne zmiany technologiczne, takie jak obliczenia kwantowe, sztuczna inteligencja, biotechnologia. Niedawna prezentacja nowej technologii AI przez DeepSeek jest tylko ma\u0142ym albo raczej bardzo du\u017cym tego przyk\u0142adem. Tak wi\u0119c w czasie, gdy powinni\u015bmy dostosowywa\u0107 si\u0119 do nowych warunk\u00f3w, Komisja Europejska opracowa\u0142a najbardziej restrykcyjne przepisy dotycz\u0105ce sztucznej inteligencji i opas\u0142e podr\u0119czniki na ten temat. Tymczasem nie mamy \u017cadnej sztucznej inteligencji w Europie. Przed takim wyzwaniem stoimy zatem.<\/p>\n\n\n\n

Przejd\u0119 teraz do trzeciej cz\u0119\u015bci. Nazywa si\u0119 j\u0105 czasem s\u0142oniem w pokoju. Jak poradzi\u0107 sobie z tymi wyzwaniami. Po pierwsze, odnios\u0119 si\u0119 do raportu Mi\u0119dzynarodowego Funduszu walutowego. W tym raporcie bariery pozataryfowe mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi Unii Europejskiej w odniesieniu do towar\u00f3w zosta\u0142y wyliczone na poziomie 45% , to tak jakby\u015bmy mieli c\u0142a na poziomie 45% na towary i 10% na us\u0142ugi mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi UE. To tak jakby mi\u0119dzy Massachusetts a Kaliforni\u0105, by\u0142y blisko 50% c\u0142a na towary. Albo mi\u0119dzy Kaliforni\u0105 a Oregonem, 100% c\u0142a na us\u0142ugi cyfrowe, informatyczne, budowlane lub inne. To s\u0105 obliczenia MFW. Ogromne wyzwanie.<\/p>\n\n\n\n

Jak sobie z nim poradzi\u0107? Moja propozycja by\u0142aby nast\u0119puj\u0105ca: Po pierwsze, Unia Europejska, Komisja Europejska, musi skupi\u0107 si\u0119 na deregulacji. Mamy mn\u00f3stwo regulacji, na przyk\u0142ad 73% wszystkich regulacji gospodarczych w Polsce pochodzi z Brukseli. Wiele sektor\u00f3w jest nadmiernie uregulowanych. Je\u015bli Chiny zredukuj\u0105 biurokracj\u0119 i je\u015bli prezydent Trump odniesie przynajmniej cz\u0119\u015bciowy sukces ze swoim DOGE i innymi inicjatywami, nast\u0105pi ogromny odp\u0142yw firm do Stan\u00f3w Zjednoczonych, Chin i innych kraj\u00f3w. Musi wi\u0119c powsta\u0107 du\u017cy program redukcji biurokracji w Europie.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, swoboda \u015bwiadczenia us\u0142ug. Us\u0142ugi mog\u0142yby ogromnie zwi\u0119kszy\u0107 produktywno\u015b\u0107 i konkurencyjno\u015b\u0107 ca\u0142ego kontynentu. Po trzecie, promujmy ma\u0142e i \u015brednie przedsi\u0119biorstwa. M\u015aP by\u0142y kiedy\u015b kr\u0119gos\u0142upem konkurencyjno\u015bci Unii Europejskiej, teraz s\u0105 w odwrocie. I po czwarte, odwa\u017cna strategia przemys\u0142owa. Uku\u0142em wyra\u017cenie: Designed and Crafted in Europe<\/em> 2040<\/em>. Przypomnijmy sobie strategi\u0119 przedstawion\u0105 przez Xi Jinpinga w 2015 \u2013 Made in China lub MAGA prezydenta Trumpa. Wszyscy \u015bmiali\u015bmy si\u0119 w Europie. To nie zadzia\u0142a. Zadzia\u0142a\u0142o. W Europie potrzebujemy r\u00f3wnie\u017c odwa\u017cnej strategii re-industrializacji, je\u015bli chcemy by\u0107 konkurencyjni wobec tych dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych rywali.<\/p>\n\n\n\n

Finanse. Jako by\u0142y bankowiec mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce w Europie mamy mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy. Europejski konsument siedzi na ich stosie, na 8 bilionach depozyt\u00f3w. Ale te depozyty \u2013 8 bilion\u00f3w euro, czyli blisko 9 bilion\u00f3w dolar\u00f3w \u2013 s\u0105 u\u015bpione. Poniewa\u017c przez ostatnie 15 lat nie byli\u015bmy w stanie wdro\u017cy\u0107 unii bankowej i unii rynk\u00f3w kapita\u0142owych. To mog\u0142oby zmobilizowa\u0107 ten u\u015bpiony kapita\u0142. Tu jest pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego przedsi\u0119biorcy w USA maj\u0105 znacznie \u0142atwiejszy dost\u0119p do kapita\u0142u na swoje projekty. My tego nie mamy, ale mamy t\u0119 pul\u0119 kapita\u0142u. Musimy go tylko zmobilizowa\u0107. Unia rynk\u00f3w kapita\u0142owych i unia bankowa to dwa mechanizmy monetarnej transmisji finansowej, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mogliby\u015bmy wpompowa\u0107 pieni\u0105dze w realn\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n\n\n\n

A teraz przejd\u0119 do prawdziwego wyzwania, kt\u00f3rym nie jest s\u0142o\u0144 w pokoju, ale 200-tonowy p\u0142etwal b\u0142\u0119kitny. Sk\u0105d wzi\u0105\u0107 od 200 do 250 miliard\u00f3w euro nowych pieni\u0119dzy rocznie, kt\u00f3rych zabrak\u0142o w raporcie Mario Draghiego. Chodzi o raje podatkowe. Wed\u0142ug raportu OECD, kraje UE trac\u0105 rocznie od 200 do 250 miliard\u00f3w euro z powodu raj\u00f3w podatkowych. Walka z rajami podatkowymi jest niezwykle wa\u017cna. Zrobili\u015bmy to w Polsce, kiedy by\u0142em premierem. W ci\u0105gu sze\u015bciu lat trzykrotnie zwi\u0119kszyli\u015bmy wp\u0142ywy z tych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym wielorybem jest walka z karuzelami podatkowymi i wy\u0142udzeniami VAT. W Polsce uda\u0142o nam si\u0119 zniwelowa\u0107 t\u0119 luk\u0119. Byli\u015bmy na najwy\u017cszym poziomie wy\u0142udze\u0144 karuzelowych VAT, drugim po Rumunii. Teraz jeste\u015bmy na poziomie 28%. Kiedy odchodzi\u0142em z urz\u0119du, by\u0142o to 6-7 procent. Je\u015bli ekstrapolujemy to na ca\u0142\u0105 Uni\u0119 Europejsk\u0105, s\u0105 to dodatkowe pieni\u0105dze w wysoko\u015bci od 100 do 150 mld euro rocznie. W ten spos\u00f3b mogliby\u015bmy poradzi\u0107 sobie z obecnymi problemami i sfinansowa\u0107 reformy, technologi\u0119 sztucznej inteligencji, obliczenia kwantowe, biotechnologi\u0119 i edukacj\u0119. Ka\u017cde euro l\u0105duj\u0105ce w kieszeniach mafii VAT lub w rajach podatkowych nie trafia do obszaru edukacji, innowacji, etc.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie te elementy uk\u0142adanki mog\u0105 funkcjonowa\u0107 tylko pod parasolem pokoju i stabilno\u015bci. Ostatnie osiem czy 20 lat by\u0142o er\u0105 Pax Americana. <\/em>My, Europejczycy, \u017cyli\u015bmy pod parasolem bezpiecze\u0144stwa USA. Takie by\u0142y fakty. A Zwi\u0105zek Radziecki, bardzo paskudny system komunistyczny, upad\u0142 tylko dzi\u0119ki Stanom Zjednoczonym. Teraz nowa era wymaga wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy USA a Europ\u0105. Nie wierz\u0119, \u017ce koncepcja strategicznej autonomii, polegaj\u0105ca na zachowaniu r\u00f3wnego dystansu do Chin i Stan\u00f3w Zjednoczonych, jest w\u0142a\u015bciw\u0105 strategi\u0105. Jest te\u017c wsp\u00f3lny projekt. Ta wsp\u00f3lna koncepcja zbli\u017cenia USA i Unii Europejskiej ma ju\u017c swoj\u0105 nazw\u0119: Intermarium.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Intermarium <\/em>to przestrze\u0144 mi\u0119dzy Morzem Ba\u0142tyckim a Morzem Czarnym, z Finlandi\u0105, Szwecj\u0105, krajami ba\u0142tyckimi, Polsk\u0105, Rumuni\u0105, Czechami, S\u0142owacj\u0105 i Ukrain\u0105. To wa\u017cna koncepcja, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy rozwija\u0107, aby stworzy\u0107 now\u0105 o\u015b p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 now\u0105 lokomotyw\u0105 wzrostu. To mo\u017ce by\u0107 nowa twierdza stabilno\u015bci. Potrzebuje tylko wsparcia. Potrzebujemy pokoju na Ukrainie i wsparcia ze strony Stan\u00f3w Zjednoczonych. A Polska mo\u017ce by\u0107 partnerem, mo\u017ce by\u0107 niezb\u0119dnym sojusznikiem USA, tak jak Korea Po\u0142udniowa w Azji. Potrzebujemy tylko transferu technologii i wsp\u00f3\u0142pracy w sferze obronno\u015bci. To tyle, je\u015bli chodzi o Uni\u0119 Europejsk\u0105 i Stany Zjednoczone. Mocno wierz\u0119 we wsp\u00f3\u0142prac\u0119 transatlantyck\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Uwagi ko\u0144cowe. Potrzebujemy nowego przyw\u00f3dztwa, nowej determinacji, potrzebujemy lider\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 w stanie zrozumie\u0107 zmiany, kt\u00f3re zachodz\u0105 wok\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 widzie\u0107 Europy jako skansenu przesz\u0142o\u015bci, fantastycznego dla odwiedzaj\u0105cych, ale nie dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. Musimy mie\u0107 nowych lider\u00f3w. Na tych za\u015bnie\u017conych szczytach magicznej g\u00f3ry, od kt\u00f3rej zacz\u0105\u0142em, \u015bmier\u0107 nie przychodzi z hukiem. Przychodzi cicho, spokojnie. To jest moja g\u0142\u00f3wna obawa, \u017ce nie ma wystarczaj\u0105cego wstrz\u0105su, kt\u00f3rego nawet Hans Castor do\u015bwiadczy\u0142 podczas burzy \u015bnie\u017cnej, kt\u00f3ra powinna go obudzi\u0107, ale tak si\u0119 nie sta\u0142o. I faktycznie zanurzy\u0142 si\u0119 z powrotem w \u017cycie sanatorium.<\/p>\n\n\n\n

W Europie jeste\u015bmy w podobnej sytuacji. Musimy si\u0119 obudzi\u0107. Musimy by\u0107 w stanie stawi\u0107 czo\u0142a wszystkim tym wyzwaniom, stworzy\u0107 odpowiedni\u0105 kombinacj\u0119 polityk, by\u0107 \u015bwiadomymi nowego \u015brodowiska wok\u00f3\u0142 nas i przywr\u00f3ci\u0107 Europ\u0119. Potrzebujemy lider\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 w stanie sprowadzi\u0107 Europ\u0119 z jej magicznej g\u00f3ry i naprawd\u0119 stawi\u0107 czo\u0142a wyzwaniom naszych czas\u00f3w.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1.02.2025 Uniwersytet Harvarda, USA Prawie sto lat temu Thomas Mann opublikowa\u0142 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 Czarodziejska g\u00f3ra. Znane sanatorium w Berghofie mog\u0142oby sta\u0107 si\u0119 metafor\u0105 Europy \u2013 do\u015b\u0107 luksusowe, odizolowane od reszty \u015bwiata sanatorium, \u017cyj\u0105ce w\u0142asnymi problemami. Hans Castorp, g\u0142\u00f3wny bohater powie\u015bci, by\u0142 bardzo zdolnym cz\u0142owiekiem \u2013 pracowitym, otwartym, m\u00f3g\u0142 kszta\u0142towa\u0107 swoje czasy. Zamiast tego zagubi\u0142 si\u0119… Czytaj dalej P\u0142etwal B\u0142\u0119kitny<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":3431,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[378],"tags":[],"class_list":["post-3430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-55","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3432,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3430\/revisions\/3432"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}