No dobra, to jednak wygl\u0105da\u0142o inaczej. Cho\u0107 bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce m\u00f3wimy tu o narodzie, kt\u00f3ry pod koniec XIX wieku zbudowa\u0142 sobie w mie\u015bcie trzystumetrowe \u201eA\u201d ze stali, kt\u00f3re nie pe\u0142ni absolutnie \u017cadnej funkcji, a p\u00f3\u017aniej realizowa\u0142 tak szalone pomys\u0142y jak Centrum Pompidou, czyli budynek wywr\u00f3cony na lew\u0105 stron\u0119, albo przyozdobienie najs\u0142ynniejszego muzeum \u015bwiata nowoczesn\u0105 szklan\u0105 piramid\u0105 na dziedzi\u0144cu, brzmi to ca\u0142kiem wiarygodnie.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w 1929 roku od braci Michelin. Tak, tych od firmy Michelin. Produkuj\u0105cej opony. I to w\u0142a\u015bnie ci bracia wpadli pewnego dnia na pomys\u0142 stworzenia opony dedykowanej pojazdom kolejowym, kt\u00f3ra mog\u0142aby je\u017adzi\u0107 po szynach. Jak wie\u015b\u0107 gminna niesie, Andr\u00e9 Michelin wpad\u0142 na ten pomys\u0142 po bezsennej nocy sp\u0119dzonej w poci\u0105gu sypialnym, kt\u00f3ry przez ca\u0142y czas trz\u0105s\u0142 si\u0119 i grzechota\u0142, nie pozwalaj\u0105c mu zasn\u0105\u0107 (zawieszenia wagon\u00f3w z roku 1929 by\u0142y znacznie twardsze od stosowanych obecnie).<\/p>\n\n\n\n
Rekordowa Michalina<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aby rozpropagowa\u0107 sw\u00f3j pomys\u0142, bracia zbudowali pojazd demonstracyjny. Firma przyj\u0119\u0142a jako wsp\u00f3ln\u0105 nazw\u0119 handlow\u0105 dla swoich pojazd\u00f3w pi\u0119kne imi\u0119 \u201eMicheline\u201d (wym. miszlin<\/em>, po polsku Michalina). Pierwszym publicznym demonstratorem technologii by\u0142 Micheline Typ 5, kt\u00f3ry przypomina\u0142 wygl\u0105dem typowy autobus z tego okresu, ale opr\u00f3cz opon do jazdy po szynach kry\u0142 te\u017c inn\u0105 niespodziank\u0119 \u2013 ot\u00f3\u017c \u017ceby uczyni\u0107 go jak najl\u017cejszym, do jego konstrukcji u\u017cyto cz\u0119\u015bci samolotu.<\/p>\n\n\n\n Michalina pobi\u0142a rekord pr\u0119dko\u015bci na trasie z Pary\u017ca do Deauville, zrobi\u0142a we Francji prawdziw\u0105 furor\u0119 i sta\u0142a si\u0119 fenomenem kulturowym. By\u0142 to okres powszechnej fascynacji motoryzacj\u0105 i lotnictwem, a b\u0142yskawicznie przy\u015bpieszaj\u0105cy pojazd, kt\u00f3ry mi\u0119kko sun\u0105\u0142 po szynach, a do tego przy je\u017adzie mlaska\u0142 oponami zamiast dudni\u0107 stalowymi ko\u0142ami, idealnie wpisywa\u0142 si\u0119 w \u00f3wczesne wyobra\u017cenie na temat nowoczesno\u015bci. Przez wiele lat \u201emichalinkami\u201d nazywano we Francji wszystkie samobie\u017cne kolejowe pojazdy spalinowe, nawet je\u015bli nie je\u017adzi\u0142y na oponach. Zasadniczo s\u0142owa tego u\u017cywano tak, jak dzi\u015b w Polsce u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa \u201eszynobus\u201d.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej znan\u0105 z pierwotnych \u201emichalinek\u201d by\u0142a ta oznaczona jako Typ 11, kt\u00f3ra wyruszy\u0142a w tourn\u00e9e po Europie. Typ 11 by\u0142 nieco bardziej pojemny od wcze\u015bniejszych prototyp\u00f3w i r\u00f3wnie\u017c przypomina\u0142 wygl\u0105dem autobus, ale posadowiony na pi\u0119ciu osiach. Dlaczego a\u017c na pi\u0119ciu? Ano dlatego, bo opony jad\u0105ce po w\u0105skich szynach mia\u0142y mniejsz\u0105 no\u015bno\u015b\u0107 i trzeba ich by\u0142o wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n Pomys\u0142 doczeka\u0142 si\u0119 na\u015bladowc\u00f3w w ca\u0142ej Europie, m.in. pod postaci\u0105 je\u017cd\u017c\u0105cej i w Polsce \u201eluxtorpedy\u201d, kt\u00f3ra te\u017c by\u0142a na oponach, tyle \u017ce by\u0142y to zwyk\u0142e opony od ci\u0119\u017car\u00f3wek zabudowane wewn\u0105trz stalowych k\u00f3\u0142. W samej Francji i na terytoriach zale\u017cnych pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnych kszta\u0142t\u00f3w i rozmiar\u00f3w \u201emichalinki\u201d na oponach, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 si\u0119 zachowa\u0142a \u2013 jedn\u0105 mo\u017cna przejecha\u0107 si\u0119 na Madagaskarze, a jedna, o awangardowym projekcie z uniesion\u0105 do g\u00f3ry kabin\u0105 maszynisty, znajduje si\u0119 w muzeum kolejnictwa w Miluzie. Technologi\u0105 opon kolejowych zainteresowa\u0142 si\u0119 te\u017c ameryka\u0144ski producent wagon\u00f3w Budd, kt\u00f3ry wyprodukowa\u0142 kilka prototyp\u00f3w za oceanem, a w samej Francji zbudowa\u0142 sk\u0142ady posadowionych na oponach nowocze\u015bnie wygl\u0105daj\u0105cych wagon\u00f3w przeznaczonych do ci\u0105gni\u0119cia przez parowozy, u\u017cywanych na trasach z Pary\u017ca do Strasburga i Bazylei.<\/p>\n\n\n\n Metro na oponach<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tku lat 50. zaniechano stosowania opon na konwencjonalnej kolei. G\u0142\u00f3wnymi powodami by\u0142y wysokie koszty eksploatacji spowodowane szybkim zu\u017cywaniem si\u0119 opon i skomplikowan\u0105 konstrukcj\u0105 w\u00f3zk\u00f3w (ze wzgl\u0119du na niewielki maksymalny nacisk osi trzeba by\u0142o niekiedy stosowa\u0107 w\u00f3zki cztero-, a nawet pi\u0119cioosiowe) oraz problemy eksploatacyjne w przypadku przebicia opony w trasie.<\/p>\n\n\n\n Jednak w tym samym mniej wi\u0119cej czasie kto\u015b w zarz\u0105dzie paryskiego metra uzna\u0142, \u017ce poci\u0105gi je\u017cd\u017c\u0105ce na oponach to dobry pomys\u0142. Tylko trzeba do niego podej\u015b\u0107 inaczej. System metra ogumionego zastosowany w Pary\u017cu, w przeciwie\u0144stwie do wcze\u015bniejszych pr\u00f3b, nie jest zwyk\u0142ym wstawieniem opon na szyny, tylko ca\u0142ym nowym systemem zaprojektowanym od pocz\u0105tku do ko\u0144ca z my\u015bl\u0105 o wyeliminowaniu najwi\u0119kszych wad kolei na oponach. Przede wszystkim zachowano stalowe ko\u0142a z obr\u0119czami na klasycznych szynach. Ich g\u0142\u00f3wnym celem jest teraz sterowanie poci\u0105giem na zwrotnicach. Jednak ci\u0119\u017car poci\u0105gu bior\u0105 one na siebie tylko w razie przebicia opony \u2013 na og\u00f3\u0142 bowiem przenosz\u0105 go ogumione ko\u0142a umieszczone po zewn\u0119trznych stronach k\u00f3\u0142 stalowych, poruszaj\u0105ce si\u0119 po przymocowanych do szyn od zewn\u0119trznej strony szerokich szynach no\u015bnych, wykonanych oryginalnie z drzewa \u017celaznego, a obecnie cz\u0119\u015bciej z betonu lub stali. Z przodu i z ty\u0142u w\u00f3zka umieszczono te\u017c poziome rolki prowadz\u0105ce, opieraj\u0105ce si\u0119 o szyny prowadz\u0105ce po bokach, pe\u0142ni\u0105ce r\u00f3wnie\u017c rol\u0119 szyn pr\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n Opony maj\u0105 teraz du\u017co szersze oparcie, zu\u017cywaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c wolniej i mog\u0105 przenosi\u0107 wi\u0119kszy ci\u0119\u017car, dzi\u0119ki czemu typowy wagon metra opiera si\u0119 na dw\u00f3ch dwuosiowych w\u00f3zkach i nie ma potrzeby budowania skomplikowanych podwozi wieloosiowych, kt\u00f3re by\u0142y jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 problem\u00f3w klasycznych \u201emichalinek\u201d. Z\u0142apanie gumy w trasie te\u017c nie jest problemem \u2013 wagon opiera si\u0119 wtedy na kole stalowym, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 pasa\u017cer\u00f3w nawet nie zauwa\u017ca r\u00f3\u017cnicy. Mo\u017cna spokojnie dojecha\u0107 do ko\u0144ca trasy, a potem wr\u00f3ci\u0107 do zajezdni na wymian\u0119 flaka.<\/p>\n\n\n\n Nie tylko w Pary\u017cu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prototyp testowano najpierw na wahad\u0142owym odcinku testowym, nast\u0119pnie wdro\u017cono ten system na linii 11, a potem przebudowano pod niego ca\u0142\u0105 lini\u0119 1. Obecnie na oponach je\u017adzi pi\u0119\u0107 linii paryskiego metra, w tym trzy automatyczne, bez maszynist\u00f3w. Co ciekawe, podobne systemy kolei ogumionej, na czele z pokrewnym systemem kolei automatycznej VAL, zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 te\u017c w innych miastach. R\u00f3wnie\u017c za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n To, \u017ce na oponach je\u017adzi metro w innych francuskich miastach, albo w kanadyjskim Montrealu, nie zaskakuje \u2013 Montreal jest cz\u0119\u015bci\u0105 frankofo\u0144skiej prowincji Quebec, kt\u00f3ra czasem stara si\u0119 by\u0107 bardziej francuska od Francji. Ale takich samych sentyment\u00f3w raczej nie mia\u0142y w\u0142adze Meksyku, Miami, Santiago, Szanghaju, Seulu czy Sapporo, ani te\u017c w\u0142adze zarz\u0105dzaj\u0105ce wi\u0119kszo\u015bci\u0105 lotnisk, na kt\u00f3rych funkcjonuj\u0105 kolejki lotniskowe. Jak si\u0119 bowiem okaza\u0142o, kolej na oponach w czasach, w kt\u00f3rych powsta\u0142a, mia\u0142a kilka zalet, w tym cichsz\u0105 prac\u0119 na \u015bwie\u017cym powietrzu, lepsze przy\u015bpieszenie i mo\u017cliwo\u015b\u0107 podje\u017cd\u017cania pod bardziej strome wzniesienia.<\/p>\n\n\n\n Od tego czasu wi\u0119kszo\u015b\u0107 zalet kolei ogumionej zosta\u0142a zniwelowana przez nowe technologie, takie jak lepsze wyciszenie czy elektroniczne systemy antypo\u015blizgowe, kt\u00f3re znacznie poprawi\u0142y eksploatacj\u0119 klasycznych poci\u0105g\u00f3w na szynach. To wypunktowa\u0142o wady kolei ogumionej \u2013 w tunelach ha\u0142as opon jest bardziej uci\u0105\u017cliwy, system jest wra\u017cliwy na \u015bnieg i l\u00f3d, kolej ogumiona zu\u017cywa te\u017c wi\u0119cej pr\u0105du i powoduje wydzielanie du\u017cej ilo\u015bci ciep\u0142a, przez co wymaga bardziej wydajnej wentylacji.<\/p>\n\n\n\n Co zaskakuj\u0105ce, jedn\u0105 z wad poci\u0105g\u00f3w na oponach jest to, co pierwotnie mia\u0142o sta\u0107 za samym ich pojawieniem si\u0119 \u2013 spos\u00f3b prowadzenia si\u0119 po szynach. Ogumione poci\u0105gi trz\u0119s\u0105 si\u0119 i podskakuj\u0105 na swoich oponach, \u0142atwo wpadaj\u0105c w rezonans. Od czas\u00f3w braci Michelin odspr\u0119\u017cynowanie wagon\u00f3w kolejowych znacznie si\u0119 poprawi\u0142o i paradoksalnie to one charakteryzuj\u0105 si\u0119 teraz spokojniejszym biegiem.<\/p>\n\n\n\n Jednak koleje na oponach nigdzie si\u0119 nie wybieraj\u0105. Sprawdzone systemy kolejek automatycznych b\u0119d\u0105 prawdopodobnie zamawiane przez zarz\u0105dy wielkich port\u00f3w lotniczych r\u00f3wnie\u017c w przysz\u0142o\u015bci. Pary\u017c rozbudowuje r\u00f3wnie\u017c swoje metro ogumione \u2013 nowoczesna zautomatyzowana linia 14, w zesz\u0142ym roku doprowadzona do lotniska Orly, jest posadowiona na oponach w\u0142a\u015bnie. I nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce Francuzi nie powiedzieli jeszcze ostatniego s\u0142owa, je\u015bli chodzi o ogumione poci\u0105gi. To bowiem prawdopodobnie jedyny nar\u00f3d, kt\u00f3ry potrafi by\u0107 do tego stopnia szalony, a jednocze\u015bnie w tym szale\u0144stwie konsekwentny, \u017ceby wymy\u015bli\u0107 co\u015b takiego i si\u0119 tego trzyma\u0107 przez dekady.<\/p>\n\n\n\n I zdarza si\u0119, \u017ce im si\u0119 to op\u0142aci. A nawet je\u015bli nie, to \u015bwiat jest dzi\u0119ki nim znacznie ciekawszym miejscem. M\u00f3wimy wszak o narodzie, kt\u00f3ry wymy\u015bli\u0142 blokowiska, margaryn\u0119 i bikini.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mo\u017ce zauwa\u017cyli\u015bcie, \u017ce w Pary\u017cu, ale i w innych miastach Francji, a czasem nawet na innych kontynentach, spotka\u0107 mo\u017cna poci\u0105gi je\u017cd\u017c\u0105ce na oponach. Czasem s\u0105 to pe\u0142nowymiarowe systemy metra, kiedy indziej lunaparkowe gad\u017cet-bany czy kolejki lotniskowe kursuj\u0105ce mi\u0119dzy terminalami mi\u0119dzynarodowych aeroport\u00f3w. Okazuje si\u0119, \u017ce stoi za nimi ca\u0142kiem ciekawa historia. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od tego, \u017ce… Czytaj dalej Opony na szynach<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":3411,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[378],"tags":[],"class_list":["post-3410","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-55","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3413,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3410\/revisions\/3413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/5-1024x660.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n