Czy istnieje polska polityka zagraniczna? A je\u015bli tak, to w jakim jest stanie? Ot\u00f3\u017c mam powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co do jej kondycji. Samego faktu jej istnienia nie zakwestionuj\u0119, wska\u017c\u0119 jednak na te okoliczno\u015bci, kt\u00f3re takie w\u0105tpliwo\u015bci powoduj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Zacznijmy od okre\u015blenia polskich interes\u00f3w. Lord Palmerston, Henry John Temple, brytyjski minister spraw zagranicznych i premier w XIX wieku, tak zdefiniowa\u0142 zasady polityki swojego pa\u0144stwa: \u201eWielka Brytania nie ma wiecznych sojusznik\u00f3w ani wiecznych wrog\u00f3w; wieczne s\u0105 tylko interesy Wielkiej Brytanii i obowi\u0105zek ich ochrony\u201d.<\/p>\n\n\n\n
A jak to jest z naszymi polskimi interesami? I tu, ju\u017c na samym pocz\u0105tku, mamy ogromny problem. Bo w przeciwie\u0144stwie do, nie tylko Brytyjczyk\u00f3w, ale wszystkich szanuj\u0105cych si\u0119 narod\u00f3w, my w og\u00f3le o naszych interesach nie m\u00f3wimy, nie definiujemy ich. Jak zatem m\u00f3wi\u0107 o ich ochronie, je\u015bli ta kwestia nie jest podnoszona. To jest absolutna podstawa. Wiedz\u0105c, co chcemy osi\u0105gn\u0105\u0107 i czego mamy broni\u0107, jeste\u015bmy w stanie zbudowa\u0107 strategi\u0119 funkcjonowania pa\u0144stwa. Nie na najbli\u017csze cztery lata mierzone kadencj\u0105 jednego rz\u0105du, ale na lat 20 czy 50. Dobrym przyk\u0142adem takiej strategii by\u0142oby kontynuowanie stara\u0144 o uzyskanie od Niemiec odszkodowa\u0144 za straty poniesione przez Polsk\u0119 w wyniku II wojny \u015bwiatowej. Po zmianie rz\u0105du tego propa\u0144stwowego my\u015blenia zabrak\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Na pewnym poziomie og\u00f3lno\u015bci mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jaka\u015b strategia istnieje, bo jeste\u015bmy w NATO, nale\u017cymy do UE. S\u0105dzimy wi\u0119c, \u017ce mamy zagwarantowane bezpiecze\u0144stwo i pomy\u015blny rozw\u00f3j. Ale zderzmy to z otaczaj\u0105c\u0105 nas rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142onkostwo w NATO jest niew\u0105tpliwie osi\u0105gni\u0119ciem, cementuj\u0105cym nasze wyzwolenie si\u0119 spod sowieckiej dominacji. Naiwno\u015bci\u0105 jednak jest zamkni\u0119cie kwestii bezpiecze\u0144stwa na samym akcie przynale\u017cno\u015bci do paktu. Przekonanie, \u017ce chroni nas artyku\u0142 pi\u0105ty i w razie zagro\u017cenia pojawi\u0105 si\u0119 tu wojska sojusznicze, jest b\u0142\u0119dne. To pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie w takich sytuacjach okre\u015blaj\u0105, w jakiej formie udziel\u0105 nam wsparcia. To wcale nie gwarantuje ich udzia\u0142u w walkach, a na pewno nie od razu. To mo\u017ce by\u0107 pomoc finansowa, w sprz\u0119cie, w logistyce, dzia\u0142aniach politycznych, dyplomatycznych, wprowadzanie sankcji na agresora itp. Wojna na Ukrainie uruchomi\u0142a wiele posuni\u0119\u0107 wzmacniaj\u0105cych nasze si\u0142y zbrojne i to by\u0142a w\u0142a\u015bciwa reakcja, ale solidnej debaty na temat naszego szeroko poj\u0119tego bezpiecze\u0144stwa nadal jednak brakuje.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jest z bezpiecze\u0144stwem gospodarczym. Poza codzienn\u0105 walk\u0105 g\u0142\u00f3wnych oboz\u00f3w politycznych, kt\u00f3ra sprowadza si\u0119 do przerzucania si\u0119 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za rosn\u0105ce koszty \u017cycia, skutki zielonego \u0142adu, czy nadmierne regulacje w administracji i gospodarce \u2013 nie ma kompleksowej wizji. To s\u0105 tylko dzia\u0142ania reaktywne, typu: odrzu\u0107my zielony \u0142ad, wypowiedzmy pakt migracyjny. Ale dok\u0105d zmierzamy? \u2013 dalej nie wiemy. Do tego dochodzi kontekst globalny i coraz bardziej oczywista, s\u0142abn\u0105ca konkurencyjno\u015b\u0107 Unii Europejskiej wobec g\u0142\u00f3wnych graczy w \u015bwiatowej gospodarce, czyli Stan\u00f3w Zjednoczonych i Chin.<\/p>\n\n\n\n
Co roku minister spraw zagranicznych prezentuje Sejmowi priorytety polskiej polityki zagranicznej. Na og\u00f3\u0142 s\u0105 to jednak powtarzane niezmiennie te same has\u0142a, jak wspomniane przed chwil\u0105 kwestie relacji w ramach NATO i UE. Do tego podkre\u015bla si\u0119 szczeg\u00f3lnie bliskie relacje z wybranymi pa\u0144stwami; zale\u017cnie od rz\u0105du b\u0119dzie to: albo wi\u0119kszy nacisk na wi\u0119zi transatlantyckie (USA) i regionalne jak Grupa Wyszehradzka czy Inicjatywa Tr\u00f3jmorza, albo tzw. opcja europejska, czyli w praktyce niemiecka. Wspominane te\u017c s\u0105 stosunki z s\u0105siadami.<\/p>\n\n\n\n
W priorytetach wa\u017cne miejsce zajmuj\u0105 relacje z Poloni\u0105. Ale i tu mamy do czynienia z og\u00f3lnymi has\u0142ami. M\u00f3wimy o wspieraniu rodak\u00f3w, dba\u0142o\u015bci o nasz\u0105 kultur\u0119, ale nikt g\u0142o\u015bno nie powie o faktycznym porzuceniu Polak\u00f3w na Kresach. I w tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 tak oczekiwane przeze mnie s\u0142owo \u201estrategia\u201d, bo to odwr\u00f3cenie si\u0119 od naszych rodak\u00f3w na Kresach jest podobno w naszym strategicznym interesie. Prawda natomiast jest taka, \u017ce jest to strategiczny interes, ale naszych s\u0105siad\u00f3w, nie nasz.<\/p>\n\n\n\n
Polityka zagraniczna to nie tylko dzia\u0142ania MSZ. To ca\u0142o\u015b\u0107 polityki pa\u0144stwa. Pozycja Polski w \u015bwiecie zale\u017cy od si\u0142y naszego pa\u0144stwa, r\u00f3wnie\u017c w uj\u0119ciu militarnym, ale i w ogromnym stopniu gospodarczym. Istotny jest tak\u017ce konsekwentny, sp\u00f3jny przekaz na wszystkich poziomach aktywno\u015bci pa\u0144stwa. Ostatnio mogli\u015bmy obserwowa\u0107 jak druzgoc\u0105ce skutki dla wizerunku Polski mo\u017ce mie\u0107 wypowied\u017a minister edukacji. To, \u017ce nie by\u0142o to przej\u0119zyczenie, potwierdzi\u0142 premier, bagatelizuj\u0105c t\u0119 wypowied\u017a i jednocze\u015bnie atakuj\u0105c inaczej my\u015bl\u0105cych rodak\u00f3w. Wiele szk\u00f3d przynosi te\u017c nielicz\u0105ca si\u0119 z interesem pa\u0144stwa dzia\u0142alno\u015b\u0107 samorz\u0105d\u00f3w czy organizacji pozarz\u0105dowych. Przyk\u0142ad\u00f3w na to widzieli\u015bmy mn\u00f3stwo, chocia\u017cby w ostatnich latach w zwi\u0105zku z kryzysem na granicy z Bia\u0142orusi\u0105, ale te\u017c w pozbawieniu Polski mo\u017cliwo\u015bci gospodarczego wykorzystania Odry. Ewidentne dzia\u0142ania w interesie Niemiec, dzisiaj zaskutkowa\u0142y utworzeniem parku narodowego doliny Dolnej Odry. \u0141adnie si\u0119 to nazywa, ale cios w nasze interesy jest oczywisty.<\/p>\n\n\n\n
Potrzebujemy sojusznik\u00f3w. Ale czy mamy jasn\u0105 wizj\u0119, gdzie i z kim wsp\u00f3lne interesy mo\u017cemy realizowa\u0107? Kto\u015b powie, \u017ce jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 wsp\u00f3lnoty europejskiej i to zamyka spraw\u0119. No c\u00f3\u017c, Francis Fukuyama wieszczy\u0142 koniec historii po upadku komunizmu w 1989 roku. Jak wiemy \u017caden koniec nie nast\u0105pi\u0142. W r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata pa\u0144stwa rywalizuj\u0105 ze sob\u0105. Tak te\u017c jest wewn\u0105trz Unii Europejskiej, poszczeg\u00f3lni jej cz\u0142onkowie cz\u0119sto maj\u0105 sprzeczne interesy. Pod wp\u0142ywem silniejszych pa\u0144stw cz\u0119sto ulegamy i wpisujemy si\u0119 w ten g\u0142\u00f3wny nurt. Ale czasami podejmowane s\u0105 pr\u00f3by tworzenia ma\u0142ych koalicji w celu osi\u0105gni\u0119cia w\u0142asnych cel\u00f3w. Tak by\u0142o z Grup\u0105 Wyszehradzk\u0105, kiedy dbali\u015bmy o aktywno\u015b\u0107 w jej ramach. Ma\u0142a dygresja: w Macedonii wielokrotnie czo\u0142owi politycy stawiali V4 jako wz\u00f3r regionalnej wsp\u00f3\u0142pracy. Tak jeste\u015bmy na Ba\u0142kanach postrzegani. Tam w spos\u00f3b naturalny kwestie regionalnych zale\u017cno\u015bci s\u0105 znacznie lepiej rozumiane. Niestety, w Polsce znowu w tym wzgl\u0119dzie nast\u0105pi\u0142 odwr\u00f3t. Z przykro\u015bci\u0105 obserwuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c po stronie polityk\u00f3w poprzedniego rz\u0105du zmian\u0119 nastawienia do naszego wypr\u00f3bowanego w\u0119gierskiego sojusznika. A obecny rz\u0105d na\u0142o\u017ceniem swoistych sankcji na W\u0119gry, czego wyrazem jest chocia\u017cby faktyczny bojkot ambasadora tego kraju w Polsce, postawi\u0142 przyjazny nam kraj w jednym szeregu z Rosj\u0105. Dlaczego tak trudno zrozumie\u0107, \u017ce premier Orban robi to, do czego zosta\u0142 powo\u0142any, czyli broni interes\u00f3w swojego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Naszym najpot\u0119\u017cniejszym sojusznikiem s\u0105 niew\u0105tpliwie Stany Zjednoczone. Liczne ataki ze strony polityk\u00f3w rz\u0105du 13 grudnia pod adresem prezydenta Donalda Trumpa pokazuj\u0105 dobitnie braki w umiej\u0119tno\u015bciach przewidywania rozwoju zdarze\u0144 politycznych i zachodz\u0105cych proces\u00f3w spo\u0142ecznych w samej Ameryce. Nie dopuszczano my\u015bli, \u017ce preferowany przez nich kandydat mo\u017ce przegra\u0107 wybory i zrobiono wszystko, aby z kontrkandydatem nie mie\u0107 \u017cadnych relacji. Zamiast pr\u00f3by naprawy tej sytuacji, widzimy dalsze brni\u0119cie ku przepa\u015bci, czego wyrazem jest forsowanie z uporem godnym lepszej sprawy Bogdana Klicha na kierownika naszego przedstawicielstwa w Waszyngtonie.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli ju\u017c m\u00f3wimy o przedstawicielach Polski za granic\u0105, to nale\u017cy przypomnie\u0107 fakt hurtowego \u015bci\u0105gni\u0119cia do kraju oko\u0142o 60 ambasador\u00f3w. Poniewa\u017c zlekcewa\u017cono konstytucyjne prerogatywy Prezydenta RP dotycz\u0105ce powo\u0142ywania i odwo\u0142ywania ambasador\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci polskich plac\u00f3wek urz\u0119duj\u0105 obecnie kierownicy w randze charg\u00e9 d\u2019affaires. Obni\u017cenie poziomu relacji Polski z partnerami zagranicznymi jest tego oczywist\u0105 konsekwencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To, co jest powa\u017cnym problemem w naszej polityce zagranicznej, to nadmierne kierowanie si\u0119 emocjami. To zreszt\u0105 dotyczy polskiej polityki w og\u00f3le. Ale w wymiarze mi\u0119dzynarodowym w ostatnich latach obserwowali\u015bmy to zjawisko jak na d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n
Wojna mi\u0119dzy dwoma naszymi s\u0105siadami wywo\u0142a\u0142a generalnie reakcj\u0119 ca\u0142ego \u015bwiata zachodniego, w tym Polski. My jednak postanowili\u015bmy zaj\u0105\u0107 pozycj\u0119 lidera w udzielaniu niczym nieograniczonej pomocy Ukrainie, na wszelki mo\u017cliwy spos\u00f3b (przekazywanie nieodp\u0142atnie uzbrojenia, \u015brodk\u00f3w transportu, paliwa, pomocy gospodarczej, finansowej, utrzymywanie milion\u00f3w uchod\u017ac\u00f3w). Byli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c prymusami w zabieganiu o nak\u0142adanie sankcji na Rosj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142a ta pomoc, nie do\u015b\u0107, \u017ce zosta\u0142a udzielona w ca\u0142o\u015bci na koszt polskiego podatnika, to w dodatku bez postawienia jakichkolwiek warunk\u00f3w z naszej strony. W trzecim roku wojny wiemy, jak wielki to by\u0142 b\u0142\u0105d. Zreszt\u0105, ju\u017c p\u00f3\u0142tora roku temu Ukrai\u0144cy zademonstrowali sw\u00f3j stosunek do nas, obra\u017caj\u0105c polskiego prezydenta na forum ONZ i sk\u0142adaj\u0105c na Polsk\u0119 oficjalne skargi w WTO. Od tamtego czasu trudno zliczy\u0107 wszystkie upokorzenia, jakich do\u015bwiadczyli\u015bmy z ich strony. Teraz jeste\u015bmy zdziwieni ich niewdzi\u0119czno\u015bci\u0105. A mogli\u015bmy tego unikn\u0105\u0107, prowadz\u0105c polityk\u0119 opart\u0105 nie na emocjach, a na twardym pilnowaniu polskich interes\u00f3w. Nie jest prawdziwa odpowied\u017a, \u017ce inaczej nie mo\u017cna by\u0142o. Inne pa\u0144stwa pokaza\u0142y, \u017ce mo\u017cna udzieli\u0107 poparcia, zabezpieczaj\u0105c jednocze\u015bnie w\u0142asne interesy. A u nas grano na emocjach, \u017ce \u201ebracia\u201d Ukrai\u0144cy tak naprawd\u0119 broni\u0105 nas, \u017ce inaczej mieliby\u015bmy ruskich na Bugu, a jak kto\u015b si\u0119 z tym nie zgadza, to jest rusk\u0105 onuc\u0105 i koniec dyskusji. Czy naprawd\u0119 trzeba przypomina\u0107, \u017ce Rosjan u naszych granic to my ju\u017c mamy w obwodzie kr\u00f3lewieckim, ale tak\u017ce na podporz\u0105dkowanej Putinowi Bia\u0142orusi?<\/p>\n\n\n\n
Przypomina mi si\u0119 atmosfera z 2022 i 2023 roku. Telewizja zamiast rzetelnych informacji z frontu, karmi\u0142a nas komunikatami o sukcesach Ukrainy i rych\u0142ym rozpadzie Rosji. Na siedzibach polskich urz\u0119d\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 ukrai\u0144skie flagi. We Wroc\u0142awiu wszystkie tramwaje i autobusy te\u017c tak wygl\u0105da\u0142y, a przed ratuszem dalej powiewa niebiesko-\u017c\u00f3\u0142ta flaga. Niestety, tak te\u017c wygl\u0105da\u0142y polskie plac\u00f3wki zagraniczne. Kiedy przyjecha\u0142em do Skopje, na szcz\u0119\u015bcie na maszcie przed ambasad\u0105 flagi obcego pa\u0144stwa ju\u017c nie by\u0142o (znam ten widok ze zdj\u0119cia). Ale na stronie ambasady i na zdj\u0119ciach profilowych na Facebooku i twitterze polska ambasada prezentowa\u0142a si\u0119 za pomoc\u0105 obcej flagi. I to nie obok bia\u0142o-czerwonej; \u017c\u00f3\u0142to-niebieska by\u0142a jedyn\u0105. Usuni\u0119to j\u0105 na moje polecenie w maju 2023 roku. O deklaracjach rzecznika MSZ, kt\u00f3rego to narodu jeste\u015bmy s\u0142ugami, nie wspomn\u0119. I o tym, kto otrzyma\u0142 Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n
Generalnie zabrak\u0142o debaty o tym, czym s\u0105 wojny. O co toczy si\u0119 ta konkretna wojna, bo przecie\u017c nie w obronie naszych warto\u015bci. Prezydent Trump m\u00f3wi o tym otwarcie: dost\u0119p do metali ziem rzadkich to gwarancja ze strony Ukrainy, \u017ce ameryka\u0144skie pieni\u0105dze nie id\u0105 na marne. Pa\u0144stwa europejskie ju\u017c dawno zabezpieczy\u0142y tam swoje interesy gospodarcze. A Polska? Wy\u017cej wspomnia\u0142em o przyj\u0119tej przez Polsk\u0119 roli \u201eprymusa\u201d w obronie interes\u00f3w Ukrainy. Po zako\u0144czeniu wojny efekt b\u0119dzie taki, \u017ce pa\u0144stwa Zachodu, ale bez znacz\u0105cego udzia\u0142u Polski, b\u0119d\u0105 beneficjentem na Ukrainie, jednocze\u015bnie wznawiaj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Rosj\u0105. Czyli business as usual<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Dopiero w zwi\u0105zku z kampani\u0105 prezydenck\u0105 mocniej wybrzmia\u0142y nasze oczekiwania w kwestii rozliczenia zbrodni ludob\u00f3jstwa na Polakach dokonanego przez Ukrai\u0144c\u00f3w na polskich Kresach. Zasugerowano mo\u017cliwo\u015b\u0107 u\u017cycia weta w kwestii wst\u0105pienia Ukrainy do NATO i UE. Dobrze, \u017ce si\u0119 o tym m\u00f3wi, ale oczekiwa\u0142bym szerszej debaty o korzy\u015bciach i zagro\u017ceniach dla Polski wynikaj\u0105cych z rozszerzenia obu organizacji, do kt\u00f3rych nale\u017cymy. Musimy sobie postawi\u0107 pytanie: czy jest to w naszym interesie?<\/p>\n\n\n\n Nie jestem zwolennikiem cynizmu w polityce, romantyczne tradycje s\u0105 g\u0142\u0119boko osadzone w polskiej to\u017csamo\u015bci. Mam jednak g\u0142\u0119bokie przekonanie o potrzebie ustalenia w\u0142a\u015bciwej hierarchii. Dlatego bli\u017cej mi do zacytowanej na pocz\u0105tku brytyjskiej definicji pojmowania interes\u00f3w w\u0142asnego pa\u0144stwa, ni\u017c utrwalonego w naszej historii has\u0142a \u201eZa wolno\u015b\u0107 wasz\u0105 i nasz\u0105\u201d. Zw\u0142aszcza, kiedy nacisk k\u0142adzie si\u0119 na t\u0119 wasz\u0105, a nie nasz\u0105.<\/p>\n\n\n\n 5.02.2025<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czy istnieje polska polityka zagraniczna? A je\u015bli tak, to w jakim jest stanie? Ot\u00f3\u017c mam powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co do jej kondycji. Samego faktu jej istnienia nie zakwestionuj\u0119, wska\u017c\u0119 jednak na te okoliczno\u015bci, kt\u00f3re takie w\u0105tpliwo\u015bci powoduj\u0105. Zacznijmy od okre\u015blenia polskich interes\u00f3w. Lord Palmerston, Henry John Temple, brytyjski minister spraw zagranicznych i premier w XIX wieku,… Czytaj dalej Spojrzenie na polsk\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":91,"featured_media":3408,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[378],"tags":[],"class_list":["post-3407","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-55","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3407","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/91"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3407"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3407\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3409,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3407\/revisions\/3409"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3408"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}