W XIX wieku silnik parowy, a p\u00f3\u017aniej benzynowy sta\u0142 si\u0119 technologiczn\u0105 przewag\u0105, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 pa\u0144stwa w rywalizacji o wp\u0142ywy polityczne i gospodarcze. Kto mia\u0142 wi\u0119cej silnik\u00f3w do rozmaitego zastosowania i o coraz wi\u0119kszej mocy, ten decydowa\u0142 o polityce \u015bwiatowej. Silnik nap\u0119dza\u0142 stalowe kolosy, powstawa\u0142y kontynentalne linie kolejowe, a znacznie p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a samobie\u017cne, samoloty i czo\u0142gi. Mocarstwem stawa\u0142o si\u0119 pa\u0144stwo, kt\u00f3re by\u0142o w stanie przewie\u017a\u0107 i przetworzy\u0107 surowce oraz opanowa\u0107 obszar, na kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142 w\u0119giel i przede wszystkim rudy metali.<\/p>\n\n\n\n
Prusy po raz pierwszy zastosowa\u0142y masowe transporty wojskowe jako strategiczny przerzut armii ju\u017c w wojnach z Dani\u0105 w latach 1848-51 oraz w 1864 roku, nast\u0119pnie w wojnie z Austri\u0105 1866 roku i z Francj\u0105 1870-71. Ju\u017c w\u00f3wczas by\u0142y znacz\u0105cym producentem w\u0119gla i stali w Europie. Prusy zjednoczy\u0142y Niemcy, a te natychmiast sta\u0142y si\u0119 europejskim mocarstwem o zasi\u0119gu \u015bwiatowym, pod koniec wieku si\u0119gaj\u0105c po kolonie. R\u00f3wnie\u017c para, metal i benzyna wynios\u0142y Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 do pot\u0119gi o takim zasi\u0119gu geopolitycznym. Mocarstwa surowc\u00f3w i komunikacji podzieli\u0142y si\u0119 globem. Z dawnym pot\u0119g kolonialnych osta\u0142o si\u0119 kilka, dwa wyrugowano z polityki globalnej, natomiast wyros\u0142y dwa nowe \u2013 USA i nieco p\u00f3\u017aniej Japonia.<\/p>\n\n\n\n
Wiek XX rozpocz\u0105\u0142 er\u0119 powszechnego zastosowania elektryczno\u015bci, a w po\u0142owie tego wieku wykorzystano rozszczepienie atomu, w tym produkcj\u0119 silnik\u00f3w o nap\u0119dzie atomowym. Wzros\u0142o zapotrzebowanie na metale ziem rzadkich \u2013 uzyskiwane r\u00f3wnie\u017c z u\u017cyciem kolonialnych metod gospodarczych i politycznych \u2013 oraz na coraz wi\u0119ksz\u0105 precyzj\u0119 wykonywania produktu. Wy\u015bcig technologiczny zwi\u0105zany z ujarzmieniem rozczepienia atomu \u2013 w ko\u0144cu mikrocz\u0105steczki \u2013 zadecydowa\u0142 o definitywnym zwyci\u0119stwie USA w II wojnie \u015bwiatowej. Kto mia\u0142 bomb\u0119 atomow\u0105, ale tak\u017ce okr\u0119ty wojenne o nap\u0119dzie atomowym, by\u0142 co najmniej lokalnym mocarstwem. Do dzisiaj przynale\u017cno\u015b\u0107 do jawnego i nieoficjalnego klubu atomowego jest zjawiskiem elitarnym.<\/p>\n\n\n\n
Konkurencja w post\u0119pie technologii mikroprocesor\u00f3w, w tym masowego zastosowania elektroniki oraz rywalizacja w dziedzinie nowych materia\u0142ach z zastosowaniem chemicznym mikrocz\u0105steczek, w mikrobiologii i w naukach medycznych jest faktem od po\u0142owy XX wieku. To morderczy wy\u015bcig w wymienionych wy\u017cej dziedzinach spowodowa\u0142 w ostatniej \u0107wierci XX wieku upadek supermocarstwa \u2013 Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n\n\n\n
Mija \u0107wier\u0107 wieku XXI i w styczniu 2025 roku obejrza\u0142em map\u0119 sporz\u0105dzon\u0105 w USA, ukazuj\u0105c\u0105 pa\u0144stwa przyjazne lub ca\u0142kiem nieprzyjazne dla Nvidia \u2013 ameryka\u0144skiej firmy masowo produkuj\u0105cej mikroprocesory oraz oprogramowanie. Oczywi\u015bcie to pa\u0144stwo, czyli Stany Zjednoczone, a nie sam producent wyznacza relacj\u0119 wr\u00f3g-przyjaciel. Nvidia \u2013 kto nie wie cokolwiek o globalnych zainteresowaniach tej firmy, ten ma\u0142o wie o wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n
Na mapie wyst\u0119puj\u0105 pa\u0144stwa zaznaczone jednym z trzech kolor\u00f3w \u2013 niebieskim, \u017c\u00f3\u0142tym i czerwonym. Dzieli ich relacja do wspomnianej firmy, kt\u00f3ra od kilku lat intensywnie zajmuje si\u0119 prac\u0105 nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 (AI). Jest g\u0142\u00f3wnym producentem najnowocze\u015bniejszych mikroprocesor\u00f3w. Od kilkunastu co najmniej lat uczestniczy w wy\u015bcigu olimpijskiej niejako konkurencji, tj. miniaturyzacji w elektronice. Dotyczy to na przyk\u0142ad nanoprocesor\u00f3w o pot\u0119\u017cnej skali wydajno\u015bci w przetwarzaniu danych i zadziwiaj\u0105cej mikroskali co do kszta\u0142tu. Oczywi\u015bcie wyst\u0119puje te\u017c makroskala, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wielko\u015b\u0107 produkcji i globalne zapotrzebowanie na tego rodzaju nowinki techniczne.<\/p>\n\n\n\n
Jak ukazuje mapa rywalizacja jest ostra, laury zdobywa tylko jeden. Stany Zjednoczone opr\u00f3cz siebie i kanadyjskiego s\u0105siada okre\u015bli\u0142y kolorem niebieskim tylko jeden kraj w tej cz\u0119\u015bci Nowego \u015awiata, mianowicie po\u0142udniowoameryka\u0144sk\u0105 Gujan\u0119. Znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d \u201eniebieskich\u201d dlatego, bo jest koloni\u0105 Francji. Opr\u00f3cz Francji towarzysz\u0105 jej pozostali bli\u017csi i dalsi francuscy s\u0105siedzi z Europy zachodniej oraz pa\u0144stwa nordyckie. Natomiast Europa wschodnia zadowala si\u0119 kolorem \u017c\u00f3\u0142tym, podobnie jak pa\u0144stwa ba\u0142ka\u0144skie i Portugalia. Niebiescy to tak\u017ce azjatyccy sojusznicy Stan\u00f3w Zjednoczonych w zastosowaniach technologicznych, czytaj: strategicznych, militarnych, gospodarczych. Opr\u00f3cz \u201etygrys\u00f3w\u201d z Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej na niebiesko zaznaczona jest Japonia i tradycyjni sojusznicy w rejonie Pacyfiku \u2013 Australia i Nowa Zelandia.<\/p>\n\n\n\n
Preferuje si\u0119 twarde postawienie sprawy w tym globalnym wy\u015bcigu technologicznym. Nie przewiduje si\u0119 zmienno\u015bci sojuszy. Kiedy\u015b nowinka technologiczna lub sprawne zarz\u0105dzanie, organizacja zastosowania czy produkcji decydowa\u0142a o mocarstwowo\u015bci. Czyngis Chan stworzy\u0142 najwi\u0119ksze imperium o zasi\u0119gu globalnym nie dlatego, \u017ce mia\u0142 du\u017co koni i by\u0142 okrutny, lecz dlatego, \u017ce wykorzysta\u0142 technik\u0119 produkcji oraz przyswoi\u0142 organizacj\u0119 rozleg\u0142ego pa\u0144stwa, czerpi\u0105c wzorce z rozbitych wcze\u015bniej Chin, p\u00f3\u017aniej za\u015b korzysta\u0142 z perskich nowinek militarno-organizacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
Tu refleksja o charakterze og\u00f3lnym, niejako cywilizacyjnym. Pa\u0144stwo \u015arodka nie da\u0142o si\u0119 technologicznie i kulturalnie zmajoryzowa\u0107 i trwa do dzi\u015b na rozleg\u0142ym obszarze. Natomiast po 150 latach, czyli po 4 pokoleniach w\u0142adc\u00f3w mongolskich, nast\u0105pi\u0142 ca\u0142kowity rozpad Imperium Mongolskiego. Zatem technologia i kultura to cywilizacja.<\/p>\n\n\n\n
Kradzie\u017c technologii, a czasem wr\u0119cz jej podb\u00f3j to nic nowego w \u015bwiecie. Zreszt\u0105 w tym celu nie jest konieczne wywo\u0142ywanie konfliktu zbrojnego, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej du\u017co kosztuje i ginie mn\u00f3stwo ludzi. Chi\u0144ski strateg Sun Zi (Sun Tsi) powiada\u0142, \u017ce najwi\u0119kszym (najdoskonalszym) osi\u0105gni\u0119ciem jest pokona\u0107 (podporz\u0105dkowa\u0107) wroga bez walki. Walka w tym uj\u0119ciu nie musi przecie\u017c oznacza\u0107 mordobicia, a ju\u017c z pewno\u015bci\u0105 nie jest konieczne unicestwianie narod\u00f3w (ludob\u00f3jstwo) a nawet elit tego narodu. Unicestwia si\u0119 tylko opornych. Wystarczy narzuci\u0107 struktur\u0119 organizacji i metod\u0119 zarz\u0105dzania elitami. Czasem do tego celu nale\u017cy u\u017cy\u0107 w\u0142asnego wzorca kulturowego czy j\u0119zyka by wyrugowa\u0107 stare (oporne wobec nowo\u015bci) przyzwyczajenia. Ale niekoniecznie. Wystarczy je przetworzy\u0107, wykorzystuj\u0105c to co w nich doskona\u0142e. Nie tylko na polu dalekowschodnim, lecz tak\u017ce europejskim mamy tego wdzi\u0119czne przyk\u0142ady staro\u017cytne, cho\u0107by rol\u0119 Grecji w budowie pot\u0119gi Rzymu, wcze\u015bniej dalekiego prowincjusza greckiej sfery oddzia\u0142ywania.<\/p>\n\n\n\n
Wracajmy do kolor\u00f3w! Kolorem czerwonym na omawianej tu mapie zaznaczono konkurencj\u0119 Nvidii, czyli te pa\u0144stwa, kt\u00f3re chc\u0105 przej\u0105\u0107 lub kontrolowa\u0107 rozw\u00f3j technologii AI oraz zwi\u0105zanej z ni\u0105 miniaturyzacji procesor\u00f3w elektronicznych. \u201eCzerwony\u201d to wr\u00f3g nr 1 nie tylko tej firmy, ale og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c pa\u0144stw \u201eniebieskich\u201d r\u00f3wnie\u017c na polu militarnym. Rzec by mo\u017cna \u2013 kto ma wi\u0119cej AI w technologii wojskowej i w gospodarce materia\u0142owej o podw\u00f3jnym zastosowaniu czyli cywilnym i militarnym \u2013 ten rozgrywa kwestie panowania nad globem, a mo\u017ce tak\u017ce w kosmosie. Nie trudno si\u0119 domy\u015ble\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d czerwonych zosta\u0142y umieszczone Chiny Ludowe, Korea P\u00f3\u0142nocna, Iran, Rosja i Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\n\n\n\n
Naturalni (jeszcze) posiadacze inteligencji zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad kolorem \u017c\u00f3\u0142tym. Co on oznacza w relacji z Nvidi\u0105. Nakre\u015blone nim zosta\u0142y pa\u0144stwa dopuszczone do ewentualnego korzystania z nowej technologii, ale nie do jej dalszego rozwoju. Owi klienci zostali potraktowani elastycznie, co niekt\u00f3rych polskich obserwator\u00f3w tego globalnego podzia\u0142u oburzy\u0142o. Dlaczego jako pa\u0144stwo nale\u017c\u0105ce do NATO i dumnej Unii Europejskiej zostali\u015bmy zakre\u015bleni na \u017c\u00f3\u0142to. Czy mamy zosta\u0107 zaledwie klientami, a mo\u017ce nie wzbudzamy zaufania. Mo\u017cliwe, ze taki domy\u015bl jest uprawniony. Niech jednak spekulacj\u0119 ograniczy fakt, \u017ce na \u017c\u00f3\u0142to zosta\u0142y zaznaczone te\u017c niekt\u00f3re inne kraje nale\u017c\u0105ce do NATO.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0119, \u017ce opr\u00f3cz wy\u017cej dwu wymienionych aspekt\u00f3w zastosowania koloru \u017c\u00f3\u0142tego na mapie jest jeszcze co najmniej trzeci, mo\u017ce nawet najwa\u017cniejszy. W tej wsp\u00f3\u0142czesnej twardej konkurencji o znaczeniu globalnym i strategicznym licz\u0105 si\u0119 ci ambitni i zmotywowani, kt\u00f3rych cechuje sprawczo\u015b\u0107 organizacyjna po\u0142\u0105czona z potencja\u0142em intelektualnym. Naukowca mo\u017cna przecie\u017c kupi\u0107 lub przekupi\u0107, natomiast organizacji si\u0119 nie da przehandlowa\u0107, trzeba j\u0105 samemu z mozo\u0142em stworzy\u0107 i utrwala\u0107. I tu czytelnika pozostawiam w samotno\u015bci. Niech prze\u015bledzi meandry powstawania, pot\u0119gi, chwa\u0142y i upadku cywilizacji.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W XIX wieku silnik parowy, a p\u00f3\u017aniej benzynowy sta\u0142 si\u0119 technologiczn\u0105 przewag\u0105, kt\u00f3r\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0142y si\u0119 pa\u0144stwa w rywalizacji o wp\u0142ywy polityczne i gospodarcze. Kto mia\u0142 wi\u0119cej silnik\u00f3w do rozmaitego zastosowania i o coraz wi\u0119kszej mocy, ten decydowa\u0142 o polityce \u015bwiatowej. Silnik nap\u0119dza\u0142 stalowe kolosy, powstawa\u0142y kontynentalne linie kolejowe, a znacznie p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a samobie\u017cne, samoloty i… Czytaj dalej Przedwczoraj lokomotywa a dzi\u015b mikrochipy?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":3329,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[377],"tags":[],"class_list":["post-3328","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-54","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3330,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3328\/revisions\/3330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}