{"id":3290,"date":"2025-01-13T13:26:55","date_gmt":"2025-01-13T12:26:55","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3290"},"modified":"2025-01-13T13:26:55","modified_gmt":"2025-01-13T12:26:55","slug":"wilson-a-sprawa-polska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3290","title":{"rendered":"Wilson a sprawa polska"},"content":{"rendered":"\n

\u2026wszystko co b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 w interesie Polski, uczyni\u0119 z ca\u0142ego serca.<\/em><\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0144stwa wed\u0142ug Platona powsta\u0142y dlatego, poniewa\u017c cz\u0142owiek w pojedynk\u0119 nie by\u0142 stanie zapewni\u0107 sobie zasob\u00f3w potrzebnych do funkcjonowania samodzielnie. To w\u0142a\u015bnie pa\u0144stwo tworzy i chroni wsp\u00f3lnot\u0119 oraz \u0142\u0105czy ludzi w jeden niejako organizm, zaspokajaj\u0105c ich potrzeby. Nie wiadomo czy Ignacy Jan Paderewski zna\u0142 koncepcj\u0119 Platona, ale nawet je\u017celi jej nie zna\u0142, by\u0142 Polakiem, w genie kt\u00f3rego znajdowa\u0142a si\u0119 potrzeba odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Przy okazji warto w tym miejscu przypomnie\u0107 s\u0142owa J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, politycznego przeciwnika obozu reprezentowanego przez Paderewskiego: \u201eChcemy Polski niepodleg\u0142ej, aby\u015bmy tam mogli urz\u0105dzi\u0107 \u017cycie lepsze i sprawiedliwsze dla wszystkich.\u201d Bo kiedy przysz\u0142a potrzeba, Polacy bez wzgl\u0119du na barwy polityczne, d\u0105\u017cyli do wsp\u00f3lnego celu, jakim by\u0142a odbudowa polskiej pa\u0144stwowo\u015bci po latach niewoli.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy jest mowa o wk\u0142adzie polityk\u00f3w ameryka\u0144skich w odbudow\u0119 Polski w 1918 roku, na og\u00f3\u0142 wymienia si\u0119 ekip\u0119 prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona, kt\u00f3rego dwie kolejne kadencje (1913-1917 i 1917-1921) przypad\u0142y na lata Wielkiej Wojny. Przywo\u0142uje si\u0119 jego or\u0119dzie do Kongresu USA z 8 stycznia 1918 roku, w kt\u00f3rym w punkcie 13. postulowa\u0142:<\/p>\n\n\n\n

Stworzenie niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludno\u015b\u0107 bezsprzecznie polsk\u0105, z wolnym dost\u0119pem do morza, niepodleg\u0142o\u015bci\u0105 polityczn\u0105, gospodarcz\u0105, integralno\u015b\u0107 terytori\u00f3w tego pa\u0144stwa powinna by\u0107 zagwarantowana przez konwencj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zapomina si\u0119 przy tym, \u017ce w pocz\u0105tkach pierwszej prezydentury Wilson w grudniu 1914 roku og\u0142osi\u0142 deklaracj\u0119 neutralno\u015bci, a USA sprzedawa\u0142y bro\u0144 obu walcz\u0105cym stronom. Ekipa Wilsona musia\u0142a liczy\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno z niemieck\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 zamieszkuj\u0105c\u0105 Stany, jak i z powszechn\u0105 niech\u0119ci\u0105 Amerykan\u00f3w do interwencji w Europie, stoj\u0105c na stanowisku doktryny Monroe, m\u00f3wi\u0105cej o ameryka\u0144skim izolacjonizmie. I nawet gdy 7 maja 1915 roku Niemcy zatopili pasa\u017cerski statek \u201eLusitania\u201d, na pok\u0142adzie kt\u00f3rego znajdowa\u0142o si\u0119 1198 pasa\u017cer\u00f3w, w tym 128 obywateli ameryka\u0144skich, prezydent Wilson zdoby\u0142 si\u0119 tylko na noty pot\u0119piaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Teodor Roosvelt<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Nies\u0142usznie zapomina si\u0119 o poprzedniku prezydenta Wilsona, Theodorze Roosevelcie (nie myli\u0107 ze znacznie p\u00f3\u017aniejszym Franklinem Delano Rooseveltem), kt\u00f3ry w latach 1901-1909 by\u0142 prezydentem USA. To on jako jeden z pierwszych ameryka\u0144skich polityk\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na zagra\u017caj\u0105c\u0105 bezpiecze\u0144stwu \u015bwiatowemu rol\u0119 Niemiec w Europie. Roosevelt, mimo s\u0142abego zdrowia, od samego pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w kampani\u0119 na rzecz obecno\u015bci ameryka\u0144skiej w konflikcie. By\u0142ego prezydenta bulwersowa\u0142y okrucie\u0144stwa Niemc\u00f3w wobec cywili i piractwo morskie uprawiane przez niemieckie okr\u0119ty podwodne wobec jednostek cywilnych.<\/p>\n\n\n\n

Theodore Roosevelt by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem Ligi Bezpiecze\u0144stwa Narodowego, kt\u00f3ra wzywa\u0142a do wzmocnienia armii ameryka\u0144skiej. W swojej dzia\u0142alno\u015bci publicystycznej nawo\u0142ywa\u0142 do \u201erzucenia Niemc\u00f3w na kolana\u201d. A kiedy w ko\u0144cu USA zdecydowa\u0142y si\u0119 na uczestnictwo w wojnie, wzywa\u0142 do walki do samego ko\u0144ca i podyktowania Niemcom zwyci\u0119skiego pokoju. By\u0142 przeciwnikiem tworzenia Ligi Narod\u00f3w, jako organizacji zbiorowego bezpiecze\u0144stwa. Ostrzega\u0142 przed powszechnym rozbrojeniem, m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201epok\u00f3j nie jest dany na zawsze, trzeba o niego stale dba\u0107, nie zaniedbuj\u0105c roli odstraszania\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Woodrow Wilson<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Momentem prze\u0142omowym ameryka\u0144skiej polityki Wilsona wobec wojny sta\u0142a si\u0119 gro\u017aba zawi\u0105zania sojuszu niemiecko-meksyka\u0144skiego. Perspektywa przeniesienia dzia\u0142a\u0144 wojny z Europy na pogranicze ameryka\u0144sko-meksyka\u0144skie sprawi\u0142a, \u017ce prezydent Wilson uzna\u0142, \u017ce czas podj\u0105\u0107 zdecydowane kroki przeciwko Niemcom.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, Ignacy Paderewski by\u0142 ju\u017c uznanym w \u015bwiecie muzykiem i pianist\u0105. Jego koncerty cieszy\u0142y si\u0119 ogromnym powodzeniem, on sam za\u015b zbiera\u0142 zas\u0142u\u017cone laury. Od 1891 roku koncertowa\u0142 w USA, zdobywaj\u0105c coraz wi\u0119ksz\u0105 s\u0142aw\u0119 na rynku ameryka\u0144skim. Ros\u0142y tak\u017ce dochody z koncert\u00f3w, z kt\u00f3rych znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przeznacza\u0142 na cele dobroczynne i patriotyczne. W 1896 roku utworzy\u0142 Fundacj\u0119 Paderewskiego w USA, a w 1910 roku ufundowa\u0142 w Krakowie pomnik kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, b\u0119d\u0105cy upami\u0119tnieniem zwyci\u0119skiej bitwy pod Grunwaldem.<\/p>\n\n\n\n

Na trasach koncertowych spotyka\u0142 si\u0119 z przedstawicielami r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk, tak\u017ce politycznych. Wykorzysta\u0142 to, promuj\u0105c m.in. w Stanach Zjednoczonych kwesti\u0119 odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Nale\u017cy przy tym doda\u0107, \u017ce Paderewskiego bola\u0142o mocno, \u017ce \u015brodowiska polonijne w Europie i w USA s\u0105 mocno podzielone, zwalczaj\u0105ce si\u0119 nawzajem. Ten brak jedno\u015bci sprawi\u0142, \u017ce Paderewski rozpocz\u0105\u0142 od \u0142\u0105czenia \u015brodowisk polonijnych wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnego kierunku na rzecz odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Dzi\u0119ki tej akcji ameryka\u0144ska Polonia coraz aktywniej wspiera\u0142a finansowo zakup broni dla polskich \u017co\u0142nierzy, a tak\u017ce wspiera\u0142a pomoc dla Polski na progu niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Do 1922 roku przekazano blisko 15 mln dolar\u00f3w, co stanowi wed\u0142ug obecnego kursu ok. 600 mln dolar\u00f3w. Do tej kwoty nale\u017cy doda\u0107 pomoc, jaka p\u0142yn\u0119\u0142a do Polski z Fundacji Hoovera w ramach Administracji pomocy ameryka\u0144skiej wspieraj\u0105cej europejskie pa\u0144stwa odbudowuj\u0105ce sw\u00f3j byt pa\u0144stwowy i ekonomiczny.<\/p>\n\n\n\n

Wraz ze \u201esklejaniem\u201d \u015brodowisk polonijnych, Paderewski zacz\u0105\u0142 zabiega\u0107 o kontakty w\u015br\u00f3d najbli\u017cszego otoczenia prezydenta Wilsona. Pozyskuj\u0105c znajomo\u015b\u0107 z doradc\u0105 prezydenckim Edwardem House, Paderewski zdo\u0142a\u0142 przekona\u0107 polityka do wzmo\u017conego zainteresowania sprawami polskimi. Zale\u017ca\u0142o Paderewskiemu na osobistym spotkaniu z prezydentem Wilsonem. Jak pisa\u0142 do znajomego: \u201eTo cz\u0142owiek, kt\u00f3ry musi mi pom\u00f3c. I zrobi\u0119 wszystko, by si\u0119 z nim spotka\u0107\u201d. Dzi\u0119ki po\u015brednictwu House\u2019a, dosz\u0142o do spotkania, podczas kt\u00f3rego Paderewski wr\u0119czy\u0142 Wilsonowi memoria\u0142, uzasadniaj\u0105cy odbudow\u0119 niepodleg\u0142ej Polski z Prusami Wschodnimi i Gda\u0144skiem. Prezydent USA poruszony stanowczo\u015bci\u0105, z jak\u0105 Paderewski argumentowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 odbudowy Polski, nie tylko solennie obieca\u0142 zainteresowanie si\u0119 przedstawionym memoria\u0142em, ale po zako\u0144czeniu spotkania przes\u0142a\u0142 Paderewskiemu depesz\u0119: \u201eM\u00f3j Drogi Przyjacielu… Mo\u017cesz by\u0107 pewny, \u017ce wszystko co b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 w interesie Polski, uczyni\u0119 z ca\u0142ego serca.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Czterna\u015bcie punkt\u00f3w Wilsona, to dokument szczeg\u00f3lnie wa\u017cny dla Polski. Jego przes\u0142aniem by\u0142o, i\u017c nie mo\u017ce by\u0107 nowej powojennej Europy bez wolnej Polski. Polska stawa\u0142a si\u0119 wa\u017cnym ogniwem w\u015br\u00f3d europejskich pa\u0144stw. Ogniwem bezpiecze\u0144stwa i stabilizacji europejskiej. To, \u017ce w latach p\u00f3\u017aniejszych nie wszyscy politycy na Zachodzie zrozumieli to przes\u0142anie, stanowi osobny problem.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026wszystko co b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 w interesie Polski, uczyni\u0119 z ca\u0142ego serca. Pa\u0144stwa wed\u0142ug Platona powsta\u0142y dlatego, poniewa\u017c cz\u0142owiek w pojedynk\u0119 nie by\u0142 stanie zapewni\u0107 sobie zasob\u00f3w potrzebnych do funkcjonowania samodzielnie. To w\u0142a\u015bnie pa\u0144stwo tworzy i chroni wsp\u00f3lnot\u0119 oraz \u0142\u0105czy ludzi w jeden niejako organizm, zaspokajaj\u0105c ich potrzeby. Nie wiadomo czy Ignacy Jan Paderewski zna\u0142… Czytaj dalej Wilson a sprawa polska<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[376],"tags":[],"class_list":["post-3290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-53","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3294,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3290\/revisions\/3294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}