{"id":3218,"date":"2025-01-02T11:23:43","date_gmt":"2025-01-02T10:23:43","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3218"},"modified":"2025-01-02T11:23:43","modified_gmt":"2025-01-02T10:23:43","slug":"polska-w-dryfie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3218","title":{"rendered":"Polska w dryfie"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-large-font-size\"><strong><em>Rok rz\u0105d\u00f3w Donalda Tuska<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przedstawiamy wyci\u0105g z raportu Instytutu Sobieskiego \u201ePolska w dryfie\u201d. Raport analizuje r\u00f3\u017cne aspekty dzia\u0142ania pa\u0144stwa polskiego w okresie pierwszego roku rz\u0105d\u00f3w obecnej koalicji. Przedstawia te\u017c rekomendacje, kt\u00f3re zdaniem Instytutu pomog\u0142yby opanowa\u0107 kryzys i pchn\u0105\u0107 nasz kraj na \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju. W naszym skr\u00f3conym tek\u015bcie skupili\u015bmy si\u0119 na por\u00f3wnaniu stylu rz\u0105dzenia obecnej i poprzedniej w\u0142adzy oraz na jego wp\u0142ywie na gospodark\u0119 i finanse kraju.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><em>Autorzy raportu: Wanda Buk, Janusz Cieszy\u0144ski, Jadwiga Emilewicz, prof. Tomasz Grzegorz Grosse, Krzysztof Izdebski, dr hab. Krzysztof Ko\u017ami\u0144ski, Bartosz Marczuk, dr Tomasz Paw\u0142uszko, Wojciech Przybylski, Leszek Skiba<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>W czasie kampanii wyborczej 2023 partie dzi\u015b sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na koalicj\u0119 rz\u0105dow\u0105 rozbudzi\u0142y ogromne oczekiwania, kt\u00f3rej odzwierciedleniem by\u0142y liczne obietnice wyborcze. Ich znaczna liczba \u2013 \u201e100 konkret\u00f3w\u201d Koalicji Obywatelskiej \u2013 mia\u0142a by\u0107 dowodem istnienia nowego programu politycznego, gospodarczego, spo\u0142ecznego. Wyborcy dzisiejszej koalicji mieli uzasadnione przekonanie, \u017ce realizacja tych obietnic b\u0119dzie \u0142atwa, przeprowadzona jak za dotkni\u0119ciem \u201eczarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki\u201d. Marcin Duma, prezes IBRIS, cz\u0119sto przytacza s\u0142owa Donalda Tuska ze spotkania z wyborcami w Tarnowie 9 wrze\u015bnia 2023, w kt\u00f3rych odzwierciedla si\u0119 zar\u00f3wno wysoki poziom oczekiwa\u0144, jak i obietnic: \u201eDzie\u0144 po wygranych wyborach przyst\u0105pimy do realizacji 100 konkret\u00f3w na pierwsze 100 dni. Polacy b\u0119d\u0105 mieli wi\u0119cej w kieszeni, b\u0119dzie taniej w polskich sklepach i b\u0119dzie lepiej w ka\u017cdym polskim domu\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Po roku od powo\u0142ania rz\u0105du Donalda Tuska ro\u015bnie niezadowolenie z jego funkcjonowania. Wed\u0142ug bada\u0144 CBOS liczba przeciwnik\u00f3w rz\u0105du jest wi\u0119ksza ni\u017c jego zwolennik\u00f3w. Niezadowolenie z faktu, \u017ce na czele gabinetu stoi Donald Tusk wyra\u017ca oko\u0142o 50% ankietowanych. Prawie po\u0142owa ocenia, \u017ce sprawy w Polsce id\u0105 w z\u0142ym kierunku, a jednocze\u015bnie wi\u0119cej jest os\u00f3b, kt\u00f3re stwierdzaj\u0105, \u017ce og\u00f3lna sytuacja w Polsce pogorszy si\u0119, ni\u017c tych, kt\u00f3rzy s\u0105 bardziej optymistyczni.<\/p>\n\n\n\n<p>W takich warunkach komunikacja rz\u0105du ze spo\u0142ecze\u0144stwem opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na przekazie negatywnym. Premier Donald Tusk koncentruje si\u0119 na rozliczeniach, wskazuje na ryzyka geopolityczne, a jednocze\u015bnie do\u015b\u0107 cz\u0119sto odnosi si\u0119 do napi\u0119\u0107 w koalicji rz\u0105dowej, czego symbolem s\u0105 powtarzane w mediach s\u0142owa \u201epremier si\u0119 w\u015bciek\u0142\u201d. Wyborcy s\u0142ysz\u0105, \u017ce rozliczenia trwaj\u0105, cho\u0107 w ocenie wielu polityk\u00f3w partii rz\u0105dz\u0105cych s\u0105 niewystarczaj\u0105ce. Podobnie jest z obietnicami: b\u0119d\u0105 zrealizowane, lecz w wielu krytycznych sprawach, jak na przyk\u0142ad obni\u017cenie kwoty wolnej od podatku czy poprawa funkcjonowania ochrony zdrowia, istnieje sp\u00f3r mi\u0119dzy koalicjantami i w\u0142a\u015bciwie wiadomo, \u017ce to si\u0119 nie wydarzy. Co gorsza wiele, nawet niekontrowersyjnych, rozwojowych plan\u00f3w poprzedniego rz\u0105du \u2013 symbolem jest tutaj CPK \u2013 poddanych jest sztucznej, teatralnej weryfikacji czy audytowi, co powoduje strat\u0119 bezcennego czasu.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105dz\u0105cy i ich wp\u0142ywowi zwolennicy twierdz\u0105, \u017ce sytuacja wymaga i usprawiedliwia naruszenie procedur prawnych. Dlatego w wielu aspektach nast\u0105pi\u0142o pogorszenie standard\u00f3w, a za szczeg\u00f3lnie ra\u017c\u0105ce uzna\u0107 nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jawnie wyra\u017cone stanowisko Sejmu co do nieuznawania wyrok\u00f3w Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, czyli naruszenie Konstytucji wprost przez w\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>naruszenie ustaw w celu przej\u0119cia kontroli nad mediami i prokuratur\u0105;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przyznanie sobie przez prezesa Rady Ministr\u00f3w upowa\u017cnienia do \u0142amania prawa w imi\u0119 \u201eratowania demokracji\u201d;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zapowied\u017a usuni\u0119cia s\u0119dzi\u00f3w powo\u0142anych przez prezydenta RP po zmianie sposobu powo\u0142ywania Krajowej Rady S\u0105downictwa w 2018;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nadu\u017cywanie przepis\u00f3w kodeksu karnego o przekroczeniu uprawnie\u0144 przez funkcjonariusza publicznego (art. 231 KK) w celu kryminalizacji decyzji podejmowanych w warunkach niepewno\u015bci w okresach kryzysu COVID i po inwazji Rosji na Ukrain\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Jedyn\u0105 sp\u00f3jn\u0105 i konsekwentnie przedstawian\u0105 obietnic\u0105 jest wyciszenie napi\u0119cia na linii Warszawa \u2013 Bruksela i wiara w magiczn\u0105 si\u0142\u0119 \u015brodk\u00f3w z Funduszu Sp\u00f3jno\u015bci i KPO. Maj\u0105 by\u0107 one ko\u0142em zamachowym pozwalaj\u0105cym powr\u00f3ci\u0107 na \u015bcie\u017ck\u0119 wzrostu oraz finansowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci \u2013 mo\u017ce pod koniec kadencji \u2013 najkosztowniejsze obietnice wyborcze. W planie tym zabrak\u0142o jednak uwzgl\u0119dnienia przede wszystkim aktywnej obecno\u015bci polskich firm na wsp\u00f3lnym europejskim rynku jako podstawy sukcesu gospodarczego minionych lat. To nie prosty transfer \u015brodk\u00f3w z funduszy strukturalnych, ale skorzystanie z rynku europejskiego odblokowa\u0142o nadzwyczajny wzrost gospodarczy w minionych niemal dw\u00f3ch dekadach. Dzisiejsze spowolnienie u najwi\u0119kszych partner\u00f3w gospodarczych na europejskim rynku oznacza os\u0142abienie najmocniejszego silnika polskiego wzrostu. To wymaga nowej strategii i nowych instrument\u00f3w reagowania, na kt\u00f3re nie mo\u017cna czeka\u0107 do ko\u0144ca kadencji.<\/p>\n\n\n\n<p>Zamiast strategii jest za to codzienne rozwi\u0105zywanie problem\u00f3w dotycz\u0105cych poszczeg\u00f3lnych polityk publicznych w kierunku zbli\u017conym do pomys\u0142\u00f3w poprzedniego rz\u0105du. Najistotniejsze sprawy, z kt\u00f3rymi mierzy si\u0119 dzi\u015b rz\u0105d \u2013 obrona granicy z Bia\u0142orusi\u0105, zakupy sprz\u0119tu wojskowego w Korei, budowa CPK, budowa elektrowni atomowej w Choczewie, proces wy\u0142\u0105czenia aktyw\u00f3w w\u0119glowych ze sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa, wykorzystanie funduszy pozabud\u017cetowych w polityce fiskalnej, program 800+, funkcjonowanie Orlenu jako wynik fuzji Lotos i PGNIG, ostro\u017cne otwarcie na OZE uwzgl\u0119dniaj\u0105ce ograniczenia PSE, budowa polskiego samochodu elektrycznego i wiele innych \u2013 s\u0105 dzi\u015b kontynuowane, cho\u0107 w niewystarczaj\u0105cym tempie.<\/p>\n\n\n\n<p>Mamy zatem powoln\u0105 kontynuacj\u0119 zamiast wielkiej strategii, uzupe\u0142nion\u0105 o retoryk\u0119 rozlicze\u0144 i zmiany. Jakie mog\u0105 by\u0107 tego powody? Wy\u0142ania si\u0119 tu pi\u0119\u0107 argument\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Po pierwsze, wydaje si\u0119, \u017ce nowy gabinet nie dysponuje po prostu sp\u00f3jn\u0105 strategi\u0105 rozwoju, agend\u0105 spo\u0142eczn\u0105 czy gospodarcz\u0105. Ponosi konsekwencje wielo\u015bci partii w koalicji i zwi\u0105zanej z tym wielo\u015bci idei, ale tak\u017ce nieprzygotowania \u2013 zar\u00f3wno na poziomie intelektualnym, jak i organizacyjnym czy programowym \u2013 do obj\u0119cia w\u0142adzy w Polsce. Dlatego uwaga wyborc\u00f3w ma by\u0107 przekierowana na rozliczenia i audyty. Ta strategia negatywnego przekazu ma by\u0107 parasolem na brak sp\u00f3jnej wizji i kierunku, w jakim powinna pod\u0105\u017ca\u0107 Polska. O ile mo\u017cna zrozumie\u0107 to zagubienie w pierwszym okresie rz\u0105dzenia, o tyle trudno je przyjmowa\u0107 spokojnie po up\u0142ywie roku od obj\u0119cia w\u0142adzy. Wydaje si\u0119, \u017ce rz\u0105d dryfuje.<\/p>\n\n\n\n<p>Po drugie, dominuj\u0105cy w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w koalicji jest liberalny spos\u00f3b my\u015blenia, oparty na zaufaniu do naturalnych proces\u00f3w rynkowych. Interwencjonizm pa\u0144stwa jest ryzykowny i cz\u0119sto nieskuteczny, a sprawy powinny si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 same, przez proces rynkowy, dzia\u0142ania ludzi. Takie my\u015blenie jest sceptyczne wobec wielkich rz\u0105dowych strategii. Rz\u0105d powinien raczej rozwi\u0105zywa\u0107 codzienne problemy ni\u017c aktywnie okre\u015bla\u0107 kierunki rozwoju. Czy jest to zgodne z dzisiejszym my\u015bleniem wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w i skal\u0105 wyzwa\u0144, jakie stoj\u0105 przez Polsk\u0105, zw\u0142aszcza w dobie zawieruchy mi\u0119dzynarodowej? Wydaje si\u0119, \u017ce nie.<\/p>\n\n\n\n<p>Po trzecie, obiektywne uwarunkowania s\u0105 niezmienne. Polska podlega transformacji energetycznej, z kt\u00f3rej wynikaj\u0105 konkretne problemy, przeanalizowane przez poprzedni rz\u0105d, i trudno jest zaproponowa\u0107 dzia\u0142ania odmienne. Sytuacja finansowa rz\u0105du te\u017c nie jest \u0142atwa. Wynika ona g\u0142\u00f3wnie z istotnego wzrostu wydatk\u00f3w na obron\u0119, zdrowie i obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu. Nie jest mo\u017cliwe ograniczenie tych wydatk\u00f3w, wi\u0119c deficyt pozostanie wysoki. Nie pozwala to na realizacj\u0119 kosztownych obietnic wyborczych.<\/p>\n\n\n\n<p>Po czwarte, rz\u0105d jest w pu\u0142apce w\u0142asnych obietnic, kt\u00f3re zbudowa\u0142y oczekiwania na wielk\u0105 zmian\u0119. Trudno dzi\u015b jest przyzna\u0107, \u017ce czarodziejska r\u00f3\u017cd\u017cka nie dzia\u0142a. Wbrew retoryce kampanijnej powinni\u015bmy uzna\u0107, \u017ce ka\u017cda zmiana gabinetu powinna oznacza\u0107 kontynuacj\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci spraw, a brak kontynuacji jedynie w sprawach priorytetowych dla nowej ekipy. Rz\u0105dy cz\u0119sto prowadz\u0105 sprawy rozpocz\u0119te przez poprzednik\u00f3w, co oznacza realizowanie wieloletnich inwestycji i jest potwierdzeniem stabilno\u015bci pa\u0144stwa. Kontynuacja w wielu obszarach powinna by\u0107 oceniana pozytywnie, jako co\u015b naturalnego, \u015bwiadcz\u0105c o odpowiedzialno\u015bci nowego rz\u0105du. Dzi\u015b jednak g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em legitymizacji nowego gabinetu jest odci\u0119cie si\u0119 od PiS oraz rozliczenia, czyli podkre\u015blanie, \u017ce okres poprzednich 8 lat to czas b\u0142\u0119d\u00f3w i przest\u0119pstw. W normalnych czasach kontynuacja by\u0142aby powodem do chluby, a dzi\u015b jest skrz\u0119tnie ukrywana.<\/p>\n\n\n\n<p>Po pi\u0105te, rz\u0105d mo\u017ce obawia\u0107 si\u0119 zmian, kalkuluj\u0105c wynik wyborczy. Kontynuacja z b\u0142yskotkami, jak mo\u017cna okre\u015bli\u0107 r\u00f3\u017cne ozdobniki dodawane do uruchomionych ju\u017c program\u00f3w (np. wakacje od ZUS czy rozszerzenie rodzinnego kapita\u0142u opieku\u0144czego), jest politycznie bezpieczniejsza ni\u017c naruszanie <em>status quo<\/em> i konieczno\u015b\u0107 komunikacji ze spo\u0142ecze\u0144stwem przy odwa\u017cnych nowych projekty.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Modele rz\u0105dzenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mateusz Morawiecki \u2013 model lejka<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Czas rz\u0105d\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci wielu kojarzy si\u0119 ze sprawczo\u015bci\u0105 i szybkim tempem podejmowania decyzji. By\u0142o to mo\u017cliwe z powodu nast\u0119puj\u0105cego sposobu dzia\u0142ania:<\/p>\n\n\n\n<p>1.&nbsp; Najistotniejsze, lecz nieliczne decyzje polityczne podejmowane by\u0142y przez \u015bcis\u0142e grono lider\u00f3w, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzili prezes Prawa i Sprawiedliwo\u015bci oraz premier.<\/p>\n\n\n\n<p>2.&nbsp; Wiele wa\u017cnych decyzji rozstrzyga\u0142 premier w konsultacji z liderami politycznymi.<\/p>\n\n\n\n<p>3.&nbsp; Ogromna liczba drobnych rozstrzygni\u0119\u0107 zapada\u0142a na posiedzeniu Sta\u0142ego Komitetu Rady Ministr\u00f3w (SKRM), kt\u00f3rym kierowali kolejno: Henryk Kowalczyk, Jacek Sasin i \u0141ukasz Schreiber, maj\u0105cy silny mandat od premiera.<\/p>\n\n\n\n<p>Taki model, funkcjonuj\u0105cy na zasadzie lejka, pozwala\u0142 ogranicza\u0107 spory na najwcze\u015bniejszym etapie, pozostawiaj\u0105c do rozstrzygni\u0119cia dla premiera tylko te istotniejsze, a najwa\u017cniejsze \u2013 dla kierownictwa politycznego. Zalet\u0105 takiego rozwi\u0105zania jest minimalizowanie liczby spraw trafiaj\u0105cych na najwy\u017cszy szczebel decyzyjny, co sprzyja efektywniejszemu zarz\u0105dzaniu i usprawnia procesy decyzyjne.<\/p>\n\n\n\n<p>Z punktu widzenia skuteczno\u015bci premiera istotny by\u0142 nie tylko silny mandat polityczny, lecz tak\u017ce zaanga\u017cowanie w zrozumienie argument\u00f3w stron uczestnicz\u0105cych w sporze oraz wzmocnienie zaplecza eksperckiego w Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w (KPRM), co pozwala\u0142o na uzyskanie wsparcia w procesie decyzyjnym. W sytuacjach, gdy pozycja premiera s\u0142ab\u0142a wzgl\u0119dem innych ministr\u00f3w, wzrasta\u0142a liczba spraw trafiaj\u0105cych pod obrady kierownictwa koalicji oraz PiS, co skutkowa\u0142o spowolnieniem procesu podejmowania decyzji. Agend\u0119 polityczn\u0105 koalicji wyznaczali w kluczowych kwestiach liderzy Prawa i Sprawiedliwo\u015bci oraz partii koalicyjnych, natomiast w pozosta\u0142ych sprawach g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 odgrywali premier oraz poszczeg\u00f3lni ministrowie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Model rz\u0105dzenia gabinetu Donalda Tuska<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Struktura rz\u0105du Donalda Tuska opiera si\u0119 na obecno\u015bci przedstawicieli wszystkich partii koalicyjnych w ka\u017cdym ministerstwie, co generuje liczne konflikty i spory kompetencyjne. Brak efektywnego mechanizmu umo\u017cliwiaj\u0105cego szybkie podejmowanie decyzji rz\u0105dowych prowadzi do przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119 dyskusji, co uwidoczni\u0142o si\u0119 m.in. w procesie ustalania zmian dotycz\u0105cych sk\u0142adki zdrowotnej dla przedsi\u0119biorc\u00f3w. Efektywny mechanizm rozstrzygania spor\u00f3w wymaga spe\u0142nienia kilku kluczowych warunk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Najwa\u017cniejszym z nich jest gotowo\u015b\u0107 partner\u00f3w koalicyjnych do efektywnego rz\u0105dzenia oraz podejmowania decyzji, a tak\u017ce ch\u0119\u0107 stworzenia \u015brodowiska, w kt\u00f3rym ka\u017cda z partii mog\u0142aby odnotowa\u0107 swoje sukcesy. W tym mo\u017ce le\u017ce\u0107 g\u0142\u00f3wny problem rz\u0105du Donalda Tuska. Jak wskazuje cz\u0119\u015b\u0107 komentator\u00f3w, szybciej podejmowane s\u0105 decyzje, kt\u00f3rych pozytywnymi efektami mog\u0105 pochwali\u0107 si\u0119 ministrowie Koalicji Obywatelskiej ni\u017c przedstawiciele pozosta\u0142ych partii. Szybko uda\u0142o si\u0119 dokona\u0107 zmian w obszarze edukacji, takich jak podwy\u017cki dla nauczycieli, ograniczenie liczby lekcji religii oraz likwidacja prac domowych. Szybkie decyzje zapad\u0142y r\u00f3wnie\u017c w obszarze finans\u00f3w, gdzie wdro\u017cono tzw. babciowe, ograniczenie stawki VAT w bran\u017cy beauty, kasowy PIT oraz zmiany finansowania samorz\u0105d\u00f3w. W sektorze zdrowia by\u0142o to finansowanie in vitro. Problemy pojawi\u0142y si\u0119 jednak w zakresie propozycji podatkowych dla przedsi\u0119biorc\u00f3w, lansowanych przez polityk\u00f3w Trzeciej Drogi, a tak\u017ce w kwestiach zwi\u0105zanych z polityk\u0105 klimatyczn\u0105, nadzorowan\u0105 przez Polsk\u0119 2050.<\/p>\n\n\n\n<p>Drugim warunkiem istnienia efektywnego mechanizmu rozstrzygania spor\u00f3w jest zaanga\u017cowanie premiera w utrzymanie spoisto\u015bci koalicji. Trzy najbardziej widoczne i d\u0142ugotrwa\u0142e spory dotyczy\u0142y: polityki mieszkaniowej oraz kredytu mieszkaniowego 0%, zakresu zmian sk\u0142adki zdrowotnej dla przedsi\u0119biorc\u00f3w oraz aborcji.<\/p>\n\n\n\n<p>Trzecim warunkiem efektywnego mechanizmu rozstrzygania spor\u00f3w jest istnienie centrum rz\u0105du, kt\u00f3re mog\u0142oby przygotowa\u0107 premierowi propozycje kompromisowe lub inne rozstrzygni\u0119cia pozwalaj\u0105ce na odroczenie sporu. W przypadku Donalda Tuska obserwujemy jednak \u015bwiadome ograniczanie kompetencji premiera poprzez przeniesienie nadzoru nad podmiotami na ministr\u00f3w. W rz\u0105dzie PiS KPRM zosta\u0142a istotnie wzmocniona, tak aby pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 zaplecza merytorycznego premiera, niezale\u017cnie od oceny skuteczno\u015bci tych dzia\u0142a\u0144 w kontek\u015bcie efektywnego rz\u0105dzenia. Obecnie zauwa\u017camy dzia\u0142ania odwrotne, polegaj\u0105ce na przeniesieniu instytucji, kt\u00f3re mog\u0142yby stanowi\u0107 wsparcie dla pracy rz\u0105du, np. Polskiego Instytutu Ekonomicznego czy Polskiej Fundacji Rozwoju, pod nadz\u00f3r ministr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rozliczenia poprzedniej ekipy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Najwa\u017cniejszym elementem programu rz\u0105du Donalda Tuska jest rozliczenie rz\u0105du PiS. Z perspektywy efektywno\u015bci rz\u0105dzenia, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce, cho\u0107 rozliczenia stanowi\u0105 istotny element polityki bie\u017c\u0105cej administracji, nadmierne skoncentrowanie uwagi na tej kwestii mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaniedbania kluczowych polityk publicznych. W\u015br\u00f3d opinii ekspert\u00f3w, nawet tych wspieraj\u0105cych obecny rz\u0105d, coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142ycha\u0107 g\u0142osy, \u017ce intensyfikacja dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z rozliczeniami skutkuje ograniczeniem czasu i energii po\u015bwi\u0119canych na realne wyzwania administracyjne, stanowi\u0105c powa\u017cne obci\u0105\u017cenie dla pracy obecnego rz\u0105du. Przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 audyty, realizowane z intencj\u0105 znalezienia jak najwi\u0119kszej liczby nieprawid\u0142owo\u015bci, maj\u0105 na celu przede wszystkim potwierdzenie tez wyg\u0142aszanych ju\u017c w trakcie kampanii wyborczej. Dodatkowo kierowanie do prokuratury spraw, kt\u00f3re mo\u017cna uzna\u0107 za marginalne, prowadzi do zjawiska nadmiernej ostro\u017cno\u015bci w podejmowaniu decyzji przez urz\u0119dnik\u00f3w w obawie, \u017ce mog\u0105 by\u0107 analogicznie potraktowani po utracie w\u0142adzy przez obecny rz\u0105d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Co w\u0142a\u015bciwie rz\u0105d zrobi\u0142 przez rok?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>We wrze\u015bniu 2024 roku CBOS przeprowadzi\u0142 badanie, w kt\u00f3rym zapytano Polak\u00f3w o dzia\u0142ania rz\u0105du, o kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej s\u0142yszeli. Z d\u0142ugiej listy spraw osiem najwa\u017cniejszych, zdaniem ankietowanych, zosta\u0142o wskazanych przez co najmniej 3% respondent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>BADANIE CBOS Z 19 WRZE\u015aNIA 2024:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>O JAKICH OSTATNICH DZIA\u0141ANIACH RZ\u0104DU PAN(I) S\u0141YSZA\u0141(A)?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>Aborcja<\/td><td>17%<\/td><td>trwaj\u0105cy sp\u00f3r w koalicji<\/td><\/tr><tr><td><strong>Rozliczanie poprzedniej ekipy<\/strong><\/td><td>12%<\/td><td>trwaj\u0105cy sp\u00f3r z opozycj\u0105<\/td><\/tr><tr><td><strong>Modernizacja wojska<\/strong><\/td><td>6%<\/td><td>kontynuacja\/sp\u00f3r z opozycj\u0105<\/td><\/tr><tr><td><strong>Wprowadzenie renty wdowiej<\/strong><\/td><td>5%<\/td><td>realizacja obietnicy<\/td><\/tr><tr><td><strong>Szkolnictwo, prace domowe<\/strong><\/td><td>5%<\/td><td>realizacja obietnicy<\/td><\/tr><tr><td><strong>Ograniczenie lekcji religii<\/strong><\/td><td>4%<\/td><td>realizacja obietnicy<\/td><\/tr><tr><td><strong>Budowa CPK<\/strong><\/td><td>3%<\/td><td>kontynuacja\/sp\u00f3r z opozycj\u0105<\/td><\/tr><tr><td><strong>Sprawy dotycz\u0105ce energetyki i klimatu<\/strong><\/td><td>3%<\/td><td>wstrzymanie NABE i wolne tempo budowy elektrowni atomowej<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Pokazuje to, \u017ce do spo\u0142ecznej \u015bwiadomo\u015bci przebijaj\u0105 si\u0119 silniej tematy ogniskuj\u0105ce spory ni\u017c sukcesy rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>30 NAJWA\u017bNIEJSZYCH PUNKT\u00d3W UMOWY KOALICYJNEJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>Umocnienie Polski na arenie mi\u0119dzynarodowej<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Podwy\u017cki dla nauczycieli i administracji<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Wzrost wydatk\u00f3w na edukacj\u0119<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Finansowanie procedury in vitro oraz pe\u0142en dost\u0119p do bezp\u0142atnych bada\u0144 prenatalnych<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Odblokowanie \u015brodk\u00f3w z KPO<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Zwi\u0119kszenie nak\u0142ad\u00f3w na badania i rozw\u00f3j<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Wzmocnienie dochod\u00f3w w\u0142asnych samorz\u0105d\u00f3w<\/td><td>Zrealizowane<\/td><\/tr><tr><td>Odbudowa wsp\u00f3lnoty narodowej<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Odbudowa s\u0142u\u017cby cywilnej<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Skr\u00f3cenie czasu i obni\u017cenie koszt\u00f3w post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Niezale\u017cno\u015b\u0107 prokuratury<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Wzmocnienie praw kobiet<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Likwidacja luki p\u0142acowej<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Powr\u00f3t przewidywalno\u015bci w systemie podatkowym<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Zmniejszenie obci\u0105\u017ce\u0144 podatkowych nak\u0142adanych na pracuj\u0105cych<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Przywr\u00f3cenie transparentno\u015bci finans\u00f3w pa\u0144stwa<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Wprowadzenie korzystnych i czytelnych zasad naliczania sk\u0142adki zdrowotnej<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Naprawienie i odpolitycznienie medi\u00f3w publicznych<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Zwi\u0119kszenie dost\u0119pno\u015bci mieszka\u0144<\/td><td>trudne do realizacji<\/td><\/tr><tr><td>Wzmocnienie armii<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Podniesienie nak\u0142ad\u00f3w na s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia i skr\u00f3cenie kolejek<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Przyspieszenie zielonej transformacji energetycznej<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Opracowanie za\u0142o\u017ce\u0144 sp\u00f3jnego programu rozwoju energetyki j\u0105drowej<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Modernizacja i rozbudowa sieci przesy\u0142owych i dystrybucyjnych<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Likwidacja nielegalnych sk\u0142adowisk toksycznych odpad\u00f3w<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Odpolitycznienie sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Dzia\u0142ania na rzecz polskich rolnik\u00f3w, m.in. poprzez budow\u0119 nowej infrastruktury logistycznej \u2013 takiej jak port zbo\u017cowy i nowe powierzchnie magazynowe<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Odpolitycznienie kultury<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Przywr\u00f3cenie po\u0142\u0105cze\u0144 autobusowych oraz rozwijanie sieci kolejowej<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><tr><td>Rozliczenie poprzedniej ekipy<\/td><td>w trakcie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Jak pracuje rz\u0105d w obszarze legislacji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W analizowanym okresie, tj. do 19 listopada 2024 roku, rz\u0105d Donalda Tuska przygotowa\u0142 210 projekt\u00f3w ustaw. Dla por\u00f3wnania w analogicznym okresie po obj\u0119ciu w\u0142adzy przez rz\u0105d Beaty Szyd\u0142o przygotowano 190 projekt\u00f3w ustaw. Analiza tempa legislacyjnego, przeprowadzona w 30-dniowych odcinkach, wykazuje zbli\u017cony rozk\u0142ad aktywno\u015bci w obu przypadkach, co wskazuje na por\u00f3wnywaln\u0105 dynamik\u0119 prac legislacyjnych obu rz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak du\u017ca liczba z\u0142o\u017conych projekt\u00f3w ustaw nie przek\u0142ada si\u0119 jednak na liczb\u0119 projekt\u00f3w, kt\u00f3re trafi\u0142y do Sejmu. Spo\u015br\u00f3d 210 wspomnianych projekt\u00f3w jedynie nad niespe\u0142na po\u0142ow\u0105 z nich (103, co stanowi 49%) zako\u0144czono prace na etapie rz\u0105dowym i zosta\u0142y one przekazane do Sejmu. Dla por\u00f3wnania w 2016 r. do Sejmu trafi\u0142y 123 projekty rz\u0105dowe, co stanowi\u0142o 65% spo\u015br\u00f3d tych 190, nad kt\u00f3rymi rz\u0105d rozpocz\u0105\u0142 prace.<\/p>\n\n\n\n<p>W por\u00f3wnaniu do pierwszych miesi\u0119cy rz\u0105du PiS ministerstwa gabinetu Donalda Tuska przygotowa\u0142y wi\u0119cej projekt\u00f3w ustaw, lecz sam rz\u0105d skierowa\u0142 ich do Sejmu mniej, co mo\u017ce wskazywa\u0107 na wolniejsze tempo prac lub wyst\u0119powanie op\u00f3\u017anie\u0144 wynikaj\u0105cych ze spor\u00f3w wewn\u0105trz koalicji. Sejm obecnej kadencji proceduje nad projektami ustaw wyra\u017anie szybciej ni\u017c w analogicznym okresie za rz\u0105d\u00f3w PiS.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pog\u0142\u0119biaj\u0105cy si\u0119 stan inflacji prawa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W ostatnich latach, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie pandemii COVID-19 i zwi\u0105zanych z ni\u0105 wyzwa\u0144 na polu stanowienia prawa (w tym konieczno\u015bci szybkiego reagowania na dynamik\u0119 epidemiczn\u0105, podejmowania decyzji bardziej na podstawie intuicji ni\u017c naukowych prognoz, a tak\u017ce ograniczania praw i wolno\u015bci obywatelskich na niespotykan\u0105 dot\u0105d skal\u0119 w celu zapewnienia bezpiecze\u0144stwa publicznego), nasili\u0142y si\u0119 negatywne zjawiska \u201epatolegislacji COVID-owej\u201d, w tym przyjmowanie rozwi\u0105za\u0144 sprzecznych z konstytucyjnymi zasadami proporcjonalno\u015bci, wolno\u015bci dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej lub przyzwoitej legislacji. Wielokrotnie uchwalano przepisy z naruszeniem wymogu odpowiedniej vacatio legis, retroaktywne (dzia\u0142aj\u0105ce wstecz), dodawane w ramach tzw. wrzutek (czyli poprawek niezwi\u0105zanych tematycznie z pierwotnym zakresem przedmiotowym projektu ustawy), czy pr\u00f3by zast\u0119powania przepis\u00f3w prawa powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego innymi aktami, nieraz w\u0105tpliwymi w kontek\u015bcie konstytucyjnego systemu \u017ar\u00f3de\u0142 prawa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nieprzypadkowo politycy \u00f3wczesnej opozycji zapowiadali sanacj\u0119 sfery stanowienia prawa \u2013 wskazuj\u0105c na konieczno\u015b\u0107 przywr\u00f3cenia znaczenia konstytucyjnej zasady poprawnej legislacji, ukr\u00f3cenia praktyki \u201ewrzutek\u201d legislacyjnych oraz \u201eekspresu ustawodawczego\u201d (procedowanie projekt\u00f3w podczas nocnych posiedze\u0144 Sejmu, cz\u0119sto bez nale\u017cytej analizy), zapewnienia prawdziwych konsultacji z reprezentantami pluralistycznego spo\u0142ecze\u0144stwa, legalnego i uczciwego lobbingu, przywr\u00f3cenia roli ekspert\u00f3w lub sanacji oceny skutk\u00f3w regulacji. Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych zapowiedzi z okresu kampanii wyborczej aktualnego Marsza\u0142ka Sejmu Szymona Ho\u0142owni by\u0142o nawet zniesienie \u201ezamra\u017carki sejmowej\u201d, czyli procedur obecnych prawdopodobnie we wszystkich parlamentach \u015bwiata, pozwalaj\u0105cych wstrzymywa\u0107 procedowanie okre\u015blonych projekt\u00f3w z uwagi na ich niedoskona\u0142o\u015bci prawno-legislacyjne lub brak politycznego poparcia.<\/p>\n\n\n\n<p>Po roku stwierdzi\u0107 trzeba, \u017ce realizacja owych zapowiedzi wygl\u0105da bardziej ni\u017c skromnie. Nie tylko nie ukr\u00f3cono wielu wstydliwych praktyk z lat ubieg\u0142ych, ale powr\u00f3ci\u0142a praktyka \u201ewrzutek\u201d (nie tylko w przypadku g\u0142o\u015bnej medialnie tzw. ustawy wiatrakowej), \u201ezamra\u017carka\u201d ma si\u0119 dobrze (prawdopodobnie sam marsza\u0142ek uzna\u0142 niemo\u017cliwo\u015b\u0107 jej zniesienia), wci\u0105\u017c zdarzaj\u0105 si\u0119 zaledwie kilkudniowe konsultacje i po\u015bpiech w post\u0119powaniu ustawodawczym, legislacyjne \u201ebajpasy\u201d w postaci nadu\u017cywania \u015bcie\u017cki ustawodawczej z inicjatywy poselskiej, a tak\u017ce przepisy intertemporalne (prawa czasowego, w tym o wej\u015bciu w \u017cycie), kt\u00f3re bywaj\u0105 formu\u0142owane w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie daje podmiotom obj\u0119tym regulacjami wystarczaj\u0105cego czasu na dostosowanie si\u0119 do nowych wymog\u00f3w prawnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Co wi\u0119cej, wspomnie\u0107 trzeba o tzw. populizmie penalnym, za kt\u00f3ry tak ch\u0119tnie krytykowany by\u0142 poprzedni minister sprawiedliwo\u015bci. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce r\u00f3wnie\u017c i owo podej\u015bcie, bazuj\u0105ce na spo\u0142ecznych emocjach i prostych instynktach, ma si\u0119 dobrze, b\u0119d\u0105c paliwem dla zapowiedzi zaostrzania przepis\u00f3w, w tym wprowadzenia przest\u0119pstwa \u201ezab\u00f3jstwa drogowego\u201d lub instytucji do\u017cywotniego odebrania prawa jazdy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niekonstytucyjne (i w\u0105tpliwe prawnie) \u017ar\u00f3d\u0142a prawa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O ile swoistym standardem w czasach tzw. patolegislacji COVID-owej sta\u0142y si\u0119 \u201enowe \u017ar\u00f3d\u0142a prawa\u201d, w tym komunikaty, obwieszczenia, informacje lub nawet prezentacje decydent\u00f3w w programie Power Point, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych przekazywali oni spo\u0142ecze\u0144stwu w czasie konferencji prasowych nowe obowi\u0105zki oraz sankcje za niedostosowanie si\u0119 \u2013 rz\u0105dz\u0105ca koalicja, s\u0142usznie krytykuj\u0105ca owe praktyki w przesz\u0142o\u015bci, si\u0119ga obecnie po instrumenty analogiczne. Przyczyn\u0105 jednak nie jest tym razem \u015bwiatowa pandemia i konieczno\u015b\u0107 niezw\u0142ocznego dzia\u0142ania poza konstytucyjnymi procedurami stanowienia prawa, a brak dostatecznej wi\u0119kszo\u015bci parlamentarnej pozwalaj\u0105cej prze\u0142amywa\u0107 prawdopodobne weto g\u0142owy pa\u0144stwa, a tak\u017ce wewn\u0119trzne podzia\u0142y w ramach si\u0142 tworz\u0105cych koalicj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Si\u0119gni\u0119to zatem po uchwa\u0142y sejmowe (jak w przypadku uchwa\u0142y \u201eprzywracaj\u0105cej praworz\u0105dno\u015b\u0107\u201d, o kt\u00f3rej szerzej ni\u017cej) lub \u201ewytyczne\u201d Ministra Zdrowia oraz Ministra Sprawiedliwo\u015bci dotycz\u0105ce aborcji. Tymczasem uchwa\u0142y izby parlamentu stanowi\u0105 jedynie wyraz politycznego stanowiska wi\u0119kszo\u015bci pos\u0142\u00f3w, bez wp\u0142ywu na stan prawny wyznaczony przez ustawy i rozporz\u0105dzenia, a wytyczne mo\u017cna traktowa\u0107 co najwy\u017cej (cho\u0107 i tak budzi to w\u0105tpliwo\u015bci prawne) jako akt prawa wewn\u0119trznego niezdolny do modyfikacji prawa powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego (art. 93 Konstytucji RP).<\/p>\n\n\n\n<p>Zawrotn\u0105 karier\u0119 zrobi\u0142y w ostatnim czasie r\u00f3wnie\u017c prywatne opinie prawne. Cho\u0107 tradycyjnie s\u0105 one jedynie wyrazem subiektywnego pogl\u0105du interpretatora, w dodatku niejednokrotnie jednoznacznie zaanga\u017cowanego w bie\u017c\u0105cy sp\u00f3r polityczny \u2013 pomog\u0142y dokona\u0107 zmian personalnych w prokuraturze, a nawet rzekomo \u201ezalegalizowa\u0107\u201d dzia\u0142ania z tym zwi\u0105zane. Podobnie zreszt\u0105 sta\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej w przypadku medi\u00f3w publicznych. Mimo \u017ce postawienie sp\u00f3\u0142ek w stan likwidacji stanowi\u0142o oczywiste nadu\u017cycie prawa oraz instrumentalizacj\u0119 przepis\u00f3w Kodeksu sp\u00f3\u0142ek handlowych, zosta\u0142o poparte opiniami profesorskimi, kt\u00f3re dostarczy\u0142y stosownego uzasadnienia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201eEliminacja\u201d Trybuna\u0142u Konstytucyjnego przez rz\u0105dz\u0105cych i niepublikowanie jego orzecze\u0144<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Osobnym problemem, sprzyjaj\u0105cym generowaniu dodatkowych w\u0105tpliwo\u015bci prawnych, a w konsekwencji intensyfikacji chaosu prawnego oraz degradacji konstytucyjnego systemu ochrony praw i wolno\u015bci, jest postawa rz\u0105dz\u0105cej koalicji wzgl\u0119dem Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Poza licznymi \u201enieformalnymi\u201d demonstracjami lub publicystycznymi wypowiedziami czo\u0142owych polityk\u00f3w obozu rz\u0105dz\u0105cego wzgl\u0119dem organu s\u0105downictwa konstytucyjnego w obecnym sk\u0142adzie personalnym (co nie przyczynia si\u0119 do budowania autorytetu organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej i szacunku dla instytucji pa\u0144stwowych) przyj\u0119to oraz nast\u0119pnie opublikowano w Monitorze Polskim Uchwa\u0142\u0119 Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2024 w sprawie usuni\u0119cia skutk\u00f3w kryzysu konstytucyjnego lat 2015\u20132023 w kontek\u015bcie dzia\u0142alno\u015bci Trybuna\u0142u Konstytucyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>W jej tre\u015bci \u2013 powo\u0142uj\u0105c si\u0119 m.in. na wyroki Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka \u2013 wskazywano, \u017ce niekt\u00f3rzy s\u0119dziowie (z imienia i nazwiska) nie s\u0105 s\u0119dziami Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, funkcj\u0119 Prezesa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, a \u201enaruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i prawa w dzia\u0142alno\u015bci Trybuna\u0142u Konstytucyjnego przybra\u0142y skal\u0119, kt\u00f3ra uniemo\u017cliwia temu organowi wykonywanie ustrojowych zada\u0144 w zakresie kontroli konstytucyjno\u015bci prawa, w tym ochrony praw cz\u0142owieka i obywatela\u201d. W konsekwencji \u201eSejm Rzeczypospolitej Polskiej stoi na stanowisku, \u017ce uwzgl\u0119dnienie w dzia\u0142alno\u015bci organu w\u0142adzy publicznej rozstrzygni\u0119\u0107 Trybuna\u0142u Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa mo\u017ce zosta\u0107 uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Konsekwencj\u0105 tego stanu rzeczy s\u0105 nie tylko w\u0105tpliwo\u015bci po stronie organ\u00f3w w\u0142adzy publicznej: s\u0105d\u00f3w oraz organ\u00f3w administracji publicznej stosuj\u0105cych przepisy (w tym te, kt\u00f3re Trybuna\u0142 uzna\u0142 za niezgodne z Konstytucj\u0105, podwa\u017caj\u0105c tym samym tzw. domniemanie konstytucyjno\u015bci), lecz r\u00f3wnie\u017c ostatecznie samych adresat\u00f3w, w tym przedsi\u0119biorc\u00f3w i obywateli, kt\u00f3rzy postawieni zostali w sytuacji niepewno\u015bci prawnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobrym przyk\u0142adem jest historia wyroku Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 w sprawie o sygn. SK 140\/20, a zatem rozstrzygni\u0119cia niemaj\u0105cego nic wsp\u00f3lnego z rywalizacj\u0105 polityczn\u0105 i relacjami na szczytach w\u0142adzy, a rozstrzygaj\u0105cego w spos\u00f3b korzystny dla tzw. wcze\u015bniejszych emeryt\u00f3w kwesti\u0119 wysoko\u015bci \u015bwiadcze\u0144. W sprawie tej interweniowa\u0142 Rzecznik Praw Obywatelskich, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce \u201eOd ponad czterech miesi\u0119cy w Dzienniku Ustaw nie zosta\u0142 og\u0142oszony korzystny dla tzw. wcze\u015bniejszych emeryt\u00f3w wyrok Trybuna\u0142u Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (\u2026) Dzi\u0119ki temu wyrokowi \u015bwiadczenia od 150 do 200 tys. senior\u00f3w mog\u0105 wzrosn\u0105\u0107 nawet o 1200 z\u0142; ka\u017cdy mo\u017ce te\u017c otrzyma\u0107 64 tys. z\u0142 wyr\u00f3wnania (\u2026) Nie jest to jednak mo\u017cliwe, dop\u00f3ki wyrok TK nie wejdzie w \u017cycie, co \u2013 zgodnie z wyk\u0142adni\u0105 ZUS \u2013 nast\u0119puje w momencie og\u0142oszenia go w Dzienniku Ustaw\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Finanse publiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przedstawiony przez MF \u015bredniookresowy plan bud\u017cetowo-strukturalny na lata 2025\u20132028 zawiera strategi\u0119 wyrastania z d\u0142ugu zale\u017cn\u0105 od utrzymania dobrej koniunktury. Ministerstwo Finans\u00f3w nie zapowiada realnego wysi\u0142ku reformatorskiego. Tymczasem ze wzgl\u0119du na kszta\u0142t unijnej polityki energetycznej, procesy demograficzne, potencjalne napi\u0119cia handlowe pomi\u0119dzy USA a UE \u2013 nale\u017cy oczekiwa\u0107 niskiej koniunktury w Europie.<\/p>\n\n\n\n<p>Polska obj\u0119ta jest procedur\u0105 nadmiernego deficytu i jest zobowi\u0105zana do zmniejszenia deficytu bud\u017cetowego do 2028 r. Droga do niskiego deficytu, kt\u00f3ra zosta\u0142a wybrana, jest naj\u0142agodniejsz\u0105 z mo\u017cliwych. Zak\u0142ada si\u0119 bowiem brak istotnych ci\u0119\u0107 wydatk\u00f3w, brak nowych podatk\u00f3w i znacz\u0105cych nowych dochod\u00f3w podatkowych poza podwy\u017ckami akcyzy. Nie b\u0119dzie te\u017c realizacji kosztownych obietnic wyborczych, bo brakuje miejsca w bud\u017cecie na podniesienie kwoty wolnej z 30 do 60 tys. z\u0142. Trudno b\u0119dzie te\u017c znale\u017a\u0107 \u015brodki finansowe na wyra\u017ane podwy\u017cki w bud\u017cet\u00f3wce lub obni\u017cenie podatk\u00f3w. Je\u015bli wzrost gospodarczy b\u0119dzie wolniejszy od optymistycznych za\u0142o\u017ce\u0144 MF, spadek deficytu te\u017c b\u0119dzie wolniejszy.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wydatki na obron\u0119, zdrowie i obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu wzros\u0142y na sta\u0142e<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W 2019 deficyt sektora finans\u00f3w publicznych wynosi\u0142 0,7% PKB, co stanowi\u0142o minimalny wzrost w por\u00f3wnaniu do rekordowego roku 2018, gdy osi\u0105gni\u0119to najni\u017cszy deficyt od ko\u0144ca PRL, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do zr\u00f3wnowa\u017conego bud\u017cetu. Od tego czasu pandemia, a szczeg\u00f3lnie wojna w Ukrainie oraz wzrost wydatk\u00f3w na zdrowie spowodowa\u0142y, \u017ce wydatki w relacji do PKB mocno wzros\u0142y. W por\u00f3wnaniu do 2019 wydatki w 2023 wzros\u0142y o ponad 5% PKB. Z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to wy\u017csze wydatki na obron\u0119 (o 1,7% PKB), zdrowie (o 0,6% PKB) oraz obs\u0142ug\u0119 d\u0142ugu (o 0,7% PKB). Same te trzy kategorie odpowiadaj\u0105 za wzrost wydatk\u00f3w a\u017c o 3% PKB. Ponadto podniesienie \u015bwiadczenia na dzieci z 500 z\u0142 do 800 z\u0142 oznacza wzrost wydatk\u00f3w o 0,5% PKB. Wydatki na obron\u0119 oraz zdrowie b\u0119d\u0105 ros\u0142y w nadchodz\u0105cych latach, co oznacza, \u017ce ich poziom utrzyma si\u0119 na wy\u017cszym poziomie przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>WYDATKI ORAZ DOCHODY SEKTORA FINANS\u00d3W PUBLICZNYCH W % PKB<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"550\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-1024x550.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3220\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-1024x550.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-300x161.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-768x413.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-1536x825.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-1568x843.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-450x242.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ-600x322.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/finanse-publ.jpg 1889w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>GG, ang. general government \u2013 sektor instytucji rz\u0105dowych i samorz\u0105dowych<\/p>\n\n\n\n<p>Dodatkowo podwy\u017cki w sektorze publicznym zrealizowane w 2024 r. podnios\u0142y poziom wydatk\u00f3w o oko\u0142o 1,5% PKB. Z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to podwy\u017cki dla nauczycieli o ponad 28 mld z\u0142 oraz wzrost wynagrodze\u0144 w jednostkach bud\u017cetowych o oko\u0142o 18 mld z\u0142. Nale\u017cy jeszcze uwzgl\u0119dni\u0107 rosn\u0105ce wynagrodzenia w samorz\u0105dzie terytorialnym, wojsku oraz innych jednostkach sektora publicznego. W latach 2012\u20132019 z kolei nast\u0105pi\u0142 spadek wydatk\u00f3w na wynagrodzenia w sektorze publicznych w relacji do PKB o oko\u0142o 0,5% PKB, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 na redukcj\u0119 deficytu. \u015arednie roczne tempo tego spadku wynosi\u0142o 0,15% PKB, czyli w perspektywie 4 lat mo\u017cliwe jest powt\u00f3rzenie tej oszcz\u0119dno\u015bci, cho\u0107 oznacza jednocze\u015bnie konieczno\u015b\u0107 utrzymywania wzrostu wynagrodze\u0144 w bud\u017cet\u00f3wce na niskim poziomie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>WYDATKI NA WYNAGRODZENIA W SEKTORZE PUBLICZNYM W % PKB<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"605\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-1024x605.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3221\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-1024x605.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-300x177.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-768x453.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-1536x907.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-1568x926.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-450x266.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-600x354.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia.jpg 1897w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Czteroletni plan ograniczenia deficytu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Opublikowany przez Ministerstwo Finans\u00f3w \u015bredniookresowy plan bud\u017cetowo-strukturalny na lata 2025\u2013 2028 zak\u0142ada, \u017ce deficyt sektora publicznego spadnie z 5,5% PKB w 2025 do poziomu nieznacznie poni\u017cej 3% PKB w 2028. Lata 2026\u20132028 wed\u0142ug plan\u00f3w rz\u0105dowych maj\u0105 by\u0107 okresem redukcji deficytu poprzez ograniczenie tempa wzrostu wydatk\u00f3w rz\u0105dowych, tak by ros\u0142y one wolniej od nominalnego PKB, a zatem spada\u0142y w relacji do PKB. Dzi\u0119ki temu wydatki w relacji do PKB b\u0119d\u0105 ni\u017csze w 2028 r. o oko\u0142o 1,5 punktu procentowego PKB w stosunku do 2025 co pozwoli na proporcjonalne zmniejszenie deficytu po stronie wydatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie w bud\u017cecie utrzymane zostan\u0105 rosn\u0105ce w tempie wzrostu PKB wydatki na obron\u0119 (min. 3% PKB) oraz zdrowie (min. 7% PKB op\u00f3\u017anionego o dwa lata). Gdy dodamy wydatki, na kt\u00f3re rz\u0105d ma ograniczony wp\u0142yw, takie jak ZUS (oko\u0142o 11% PKB) oraz wydatki samorz\u0105du lokalnego (odpowiadaj\u0105ce za oko\u0142o 14% PKB), te cztery kategorie stanowi\u0105 ju\u017c prawie 35% PKB z \u0142\u0105cznie prawie 48% PKB wszystkich wydatk\u00f3w sektora publicznego w 2025. Dlatego pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 wydatk\u00f3w publicznych powinna rosn\u0105\u0107 wyra\u017anie wolniej od PKB, by ich suma da\u0142a \u0142\u0105cznie mo\u017cliwo\u015b\u0107 zredukowania deficytu o 1,5 punktu procentowego PKB. To pokazuje, \u017ce oszcz\u0119dno\u015bci b\u0119d\u0105 musia\u0142y zosta\u0107 wygenerowane g\u0142\u00f3wnie w obszarze wydatk\u00f3w elastycznych, takich jak wynagrodzenia w sektorze publicznym oraz inwestycje. Wydaje si\u0119 to do\u015b\u0107 trudne do osi\u0105gni\u0119cia, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie optymistycznych za\u0142o\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych tempa wzrostu PKB.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>DOCHODY I WYDATKI SEKTORA PUBLICZNEGO W RELACJI DO PKB<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"672\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-1024x672.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3222\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-1024x672.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-300x197.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-768x504.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-1536x1008.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-1568x1029.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-450x295.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ-600x394.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/sektor-publ.jpg 1901w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po stronie dochodowej mamy wzrost stawek akcyzy (na papierosy i alkohol) oraz wy\u017csze dochody z PIT. \u0141\u0105cznie wy\u017csze dochody bud\u017cetowe do PKB maj\u0105 zredukowa\u0107 deficyt o oko\u0142o 1,2 punktu procentowego. W odniesieniu do PIT za\u0142o\u017cono, \u017ce mro\u017cenie skali podatkowej pozwala na uzyskanie co roku wy\u017cszych dochod\u00f3w z tego podatku o oko\u0142o 10 mld z\u0142, czyli 0,24 punktu procentowego PKB. Skumulowany efekt tego dzia\u0142ania przez trzy lata ma przyczyni\u0107 si\u0119 do redukcji deficytu o 0,7 punktu procentowego PKB, czyli oko\u0142o 30 mld z\u0142. Czy te za\u0142o\u017cenia s\u0105 realistyczne? Eksperci oceniaj\u0105, \u017ce wzrost dochod\u00f3w w relacji do PKB jest znacznie bardziej prawdopodobny ni\u017c ograniczanie wydatk\u00f3w. Wymaga jednak utrzymania \u015bci\u0105galno\u015bci podatk\u00f3w oraz braku spowolnienia gospodarki, kt\u00f3re przek\u0142ada si\u0119 na s\u0142absze dochody podatku CIT.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deficyt w 2025 mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszy ni\u017c zak\u0142adane 5,5% pkb<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Konsolidacja fiskalna realnie rozpocznie si\u0119 w 2026, gdy\u017c rok 2025 potraktowany zosta\u0142 ulgowo. Do\u015b\u0107 du\u017co miejsca w \u015aredniookresowym planie bud\u017cetowo-strukturalnym Ministerstwo Finans\u00f3w po\u015bwi\u0119ca na t\u0142umaczenie, dlaczego powolne obni\u017cenie deficytu w 2025 i przyspieszenie w kolejnych latach jest uzasadnione. Zazwyczaj Komisja Europejska sceptycznie ocenia takie plany, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wny wysi\u0142ek redukcyjny skoncentrowany jest na ostatnich latach, bo powolny start cz\u0119sto nie przynosi zamierzonych rezultat\u00f3w. Ocena tego podej\u015bcia przez Komisj\u0119 b\u0119dzie znana w nadchodz\u0105cych miesi\u0105cach. Prognozowany deficyt w 2025 pozostanie niemal na poziomie z 2024, co kontrastuje z bardziej rygorystycznym podej\u015bciem przyj\u0119tym w innych krajach, takich jak S\u0142owacja czy Francja.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>DEFICYT POLSKIEGO SEKTORA PUBLICZNEGO (%PKB)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"705\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-1024x705.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3223\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-1024x705.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-300x207.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-768x529.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-1536x1057.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-1568x1079.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-450x310.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP-600x413.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/deficyt-SP.jpg 1890w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W ustawie bud\u017cetowej na 2025 za\u0142o\u017cenia co do wielko\u015bci dochod\u00f3w podatkowych s\u0105 nadmiernie optymistyczne. Je\u015bli odnie\u015b\u0107 prognozowane dochody z VAT (maj\u0105 wynie\u015b\u0107 349,5 mld z\u0142) do PKB, to poziom ten ma si\u0119gn\u0105\u0107 8,8% PKB. Jest to wska\u017anik, kt\u00f3rego warto\u015b\u0107 na tym poziomie nigdy nie zosta\u0142a osi\u0105gni\u0119ta, a warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w ostatnim czasie nie nast\u0105pi\u0142y \u017cadne zmiany w postaci stawek VAT, kt\u00f3re mia\u0142yby na to wp\u0142yw. Dochody z VAT wynosi\u0142y do tej pory maksymalnie 8,2% PKB w latach 2018, 2021 i prawdopodobnie 2024. Je\u015bli wi\u0119c do bud\u017cetu pa\u0144stwa trafi ponownie rekordowe 8,2% (zamiast planowanego 8,8% PKB), b\u0119dziemy mieli niedob\u00f3r dochod\u00f3w o wielko\u015bci r\u00f3\u017cnicy, czyli 0,6% PKB. I wtedy bez ci\u0119\u0107 wydatk\u00f3w oraz dodatkowych dochod\u00f3w deficyt sektora publicznego powi\u0119kszy si\u0119 z 5,5% do 6,1% PKB.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dochody z podatku VAT (%PKB)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"705\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-1024x705.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3224\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-1024x705.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-300x207.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-768x529.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-1536x1058.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-1568x1080.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-450x310.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT-600x413.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-VAT.jpg 1904w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Sp\u00f3jrzmy na prognoz\u0119 dochod\u00f3w z pozosta\u0142ych podatk\u00f3w w ustawie bud\u017cetowej na 2025. Zak\u0142ada ona wzrost \u0142\u0105cznych dochod\u00f3w z czterech g\u0142\u00f3wnych podatk\u00f3w (VAT, PIT, CIT i akcyzy) w odniesieniu do PKB z 18% w roku 2024 do 18,9% w 2025, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 VAT, lecz tak\u017ce PIT. Je\u015bli jednak tak wyra\u017any wzrost nie nast\u0105pi i dochody podatkowe b\u0119d\u0105 rosn\u0105\u0107 w tempie wzrostu gospodarczego, do deficytu w wysoko\u015bci 5,5% PKB nale\u017cy doliczy\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119, czyli 0,9% PKB. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu istniej\u0105 uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci, czy deficyt na 2025 w wysoko\u015bci 5,5% PKB nie jest oszacowany nadmiernie optymistycznie, bo prawdopodobne jest, \u017ce wyniesie on a\u017c 6,5% PKB. Prawdziwy obraz sytuacji poznamy w trakcie prac nad bud\u017cetem na 2026, gdy b\u0119dziemy znali poziom dochod\u00f3w w 2025 r. Dopiero wtedy b\u0119dzie mo\u017cna realnie oceni\u0107, czy za\u0142o\u017cona \u015bcie\u017cka redukcji deficytu na lata 2026\u20132028 jest wykonalna. Je\u015bli gospodarka nie odnotuje silnego o\u017cywienia, Ministerstwo Finans\u00f3w stanie przed trudnym zadaniem osi\u0105gni\u0119cia deficytu w wysoko\u015bci 4,5% PKB w 2026 r. B\u0119dzie to mo\u017cliwe jedynie pod warunkiem do\u015b\u0107 mocnych ci\u0119\u0107 wydatk\u00f3w w bud\u017cecie na 2026 r. Kluczowe pytanie brzmi: czy b\u0119dzie to politycznie mo\u017cliwe do przeprowadzenia rok przed wyborami parlamentarnymi?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gospodarka 2025<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rozproszenie decyzyjnych o\u015brodk\u00f3w w\u0142adzy, brak mechanizm\u00f3w koordynacji oraz brak jednego centrum odpowiedzialnego za projektowanie polityki gospodarczej wskazuj\u0105, \u017ce gospodarka nie jest priorytetem tego gabinetu.<\/p>\n\n\n\n<p>Zasadnicze za\u0142o\u017cenia do strategii gospodarczej poprzedniej koalicji zosta\u0142y przedstawione ju\u017c po 3 miesi\u0105cach od ukonstytuowania si\u0119 gabinetu, w lutym 2016, i to \u00f3wczesny wicepremier, a p\u00f3\u017aniejszy premier, nie tylko odpowiada\u0142 za jej realizacj\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c ponosi\u0142 wszelkie konsekwencje nadzoru, zar\u00f3wno pozytywne \u2013 jak w przypadku wzrostu bezpo\u015brednich inwestycji zagranicznych, wzrostu eksportu, wzrostu wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu pa\u0144stwa \u2013 jak i negatywne zwi\u0105zane w najwi\u0119kszym stopniu z przyj\u0119ciem tzw. Polskiego \u0141adu.<\/p>\n\n\n\n<p>Premier Donald Tusk, bior\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 za ca\u0142\u0105 polityk\u0119 rz\u0105du oraz stabilno\u015b\u0107 koalicji, b\u0119d\u0105c jednoosobowym o\u015brodkiem decyzyjnym skoncentrowany jest raczej na polityce sensu stricto, a gospodarka nie wydaje si\u0119 przedmiotem jego szczeg\u00f3lnego zainteresowania. Wida\u0107 zarazem, \u017ce rola ministra finans\u00f3w w jego rz\u0105dzie sprowadza si\u0119 do roli ksi\u0119gowego, a resort gospodarki, pozostaj\u0105cy w r\u0119kach mniejszego koalicjanta, nie odgrywa roli lidera.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pejza\u017c w chwili przej\u0119cia w\u0142adzy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Krajobraz gospodarczy Polski po wygranych przez Koalicj\u0119 Obywatelsk\u0105 wyborach jesieni\u0105 2023 prezentowa\u0142 si\u0119 umiarkowanie optymistycznie.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu o\u015bmiu lat zarejestrowano wzrost dochod\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa o 74%. W 2022 r. wp\u0142ywy wynios\u0142y 504 mld z\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>DOCHODY BUD\u017bETU PA\u0143STWA (W MLD Z\u0141)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"709\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-1024x709.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3225\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-1024x709.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-300x208.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-768x532.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-1536x1063.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-1568x1085.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-450x312.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu-600x415.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochody-budzetu.jpg 1891w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Doch\u00f3d z VAT w 2022 wyni\u00f3s\u0142 230 mld z\u0142, czyli o 86% wi\u0119cej ni\u017c w 2015 r. Warto\u015b\u0107 t\u0119 osi\u0105gni\u0119to bez podnoszenia stawki w ca\u0142ym okresie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>DOCHODY BUD\u017bETU PA\u0143STWA Z VAT (W MLD Z\u0141)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"612\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-1024x612.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3226\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-1024x612.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-300x179.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-768x459.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-1536x918.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-1568x937.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-450x269.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT-600x359.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/dochod-VAT.jpg 1891w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Doch\u00f3d z CIT w tym czasie wyni\u00f3s\u0142 70 mld z\u0142, pomimo obni\u017cki stawki podatku do 9% dla ma\u0142ych podatnik\u00f3w, czyli takich, kt\u00f3rych przych\u00f3d w poprzednim roku pocz\u0105tkowo nie przekroczy\u0142 kwoty 1,2 mln euro, a od 2020 pr\u00f3g ten podniesiono do 2 mln euro.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>WP\u0141YWY Z CIT W LATACH 2015\u20132021<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"606\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-1024x606.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3227\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-1024x606.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-300x178.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-768x455.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-1536x910.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-1568x929.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-450x267.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT-600x355.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wplywy-CIT.jpg 1891w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Doch\u00f3d z PIT, pomimo obni\u017cki stawki do 12%, podniesienia kwoty wolnej do 30 tys. z\u0142, podniesienia drugiego progu do 120 tys. z\u0142 i zwolnienia z podatku os\u00f3b poni\u017cej 26. roku \u017cycia, by\u0142 wielokrotnie wi\u0119kszy ni\u017c w poprzednich latach.<\/p>\n\n\n\n<p>Zad\u0142u\u017cenie, pomimo programu Rodzina 500 Plus, wyp\u0142aty 13. i 14. emerytury oraz tarcz dla przedsi\u0119biorc\u00f3w, w relacji do PKB pozosta\u0142o na poziomie 2015 r. Ponadto sama struktura zad\u0142u\u017cenia jest du\u017co bezpieczniejsza ni\u017c w poprzednich latach, poniewa\u017c udzia\u0142 d\u0142ugu w walutach obcych zredukowano z 35 do 22%. Poziom zad\u0142u\u017cenia zagranicznego obni\u017cono z 58 do 31%. Nasze rezerwy walutowe wzros\u0142y z 95 mld dolar\u00f3w w 2015 do 166 mld dolar\u00f3w w 2022, a rezerwy z\u0142ota ze 103 do 314 ton.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 2016\u20132022 skumulowany wzrost realnego PKB wyni\u00f3s\u0142 \u2013 mimo kryzysu covidowego i wojny \u2013 31,9%. Oznacza to, \u017ce nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c tzw. europejskich raj\u00f3w podatkowych Polska zaliczy\u0142a najwi\u0119kszy przyrost realnego PKB w UE.<\/p>\n\n\n\n<p>Polska z rynku pracodawcy sta\u0142a si\u0119 rynkiem pracownika. Bezrobocie w latach 2015\u20132022 utrzymywa\u0142o si\u0119 na jednym z najni\u017cszych poziom\u00f3w w Europie. I cho\u0107 widoczne wyp\u0142aszczenie wska\u017anika notowano ju\u017c w latach 2008\u20132015, towarzyszy\u0142y mu znaczne wahania sezonowe, co oznacza \u017ce mn\u00f3stwo ludzi utrzymywa\u0142o si\u0119 z prac wykonywanych jedynie przez kilka miesi\u0119cy w roku. W latach 2015\u20132022 razem ze spadkiem bezrobocia nast\u0105pi\u0142o r\u00f3wnie\u017c uspokojenie tych waha\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>STOPA BEZROBOCIA W POLSCE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"666\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-1024x666.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3228\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-1024x666.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-300x195.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-768x500.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-1536x999.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-1568x1020.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-450x293.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie-600x390.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/bezrobocie.jpg 1900w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dochody realne pomi\u0119dzy rokiem 2015 a 2023 zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 o 88%. P\u0142aca minimalna wzros\u0142a w tym czasie z 1850 z\u0142 do 3490 z\u0142, a \u015brednia p\u0142aca \u2013 z 3900 z\u0142 do 6346 z\u0142, czyli o 62%.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>WYNAGRODZENIE NOMINALNE I REALNE (W ODNIESIENIU DO STYCZNIA 2005 R.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"630\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-1024x630.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3229\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-1024x630.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-300x184.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-768x472.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-1536x944.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-1568x964.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-450x277.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005-600x369.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/wynagrodzenia-do-stycznia-2005.jpg 1890w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Polski eksport w 2022 osi\u0105gn\u0105\u0142 warto\u015b\u0107 363 mld USD, czyli w por\u00f3wnaniu z 2015 r. odnotowa\u0142 wzrost o 82% z wcze\u015bniejszych 199 mld USD. W polskich portach morskich w 2015 prze\u0142adowano 69,5 mln ton towar\u00f3w, a w 2022 prze\u0142adowano tam ju\u017c 133 mln ton, co oznacza imponuj\u0105cy wzrost a\u017c o 92%. Kluczowe inwestycje, takie jak rozbudowa gazoportu, budowa gazoci\u0105gu Baltic Pipe oraz po\u0142\u0105cze\u0144 gazowych z Litw\u0105 i S\u0142owacj\u0105 pozwoli\u0142y na uniezale\u017cnienie si\u0119 od gazu z Rosji.<\/p>\n\n\n\n<p>W kwestii drogowej skupiono si\u0119 na korytarzach p\u00f3\u0142noc\u2013po\u0142udnie. Opr\u00f3cz Via Carpatia i Via Baltica zako\u0144czono r\u00f3wnie\u017c budow\u0119 autostrady A1 oraz drogi S3 \u0142\u0105cz\u0105cej \u015awinouj\u015bcie z czesk\u0105 granic\u0105. Dobiega te\u017c ko\u0144ca budowa S7 Warszawa\u2013Krak\u00f3w i rozpocz\u0119to budow\u0119 drogi S11 Ko\u0142obrzeg\u2013Pozna\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>Prawdziwy prze\u0142om infrastrukturalny zwiastowa\u0142o te\u017c rozpocz\u0119cie prac nad projektem CPK, zak\u0142adaj\u0105cym budow\u0119 szybkiej kolei \u0142\u0105cz\u0105cej najwa\u017cniejsze o\u015brodki kraju. Realizacja tego przedsi\u0119wzi\u0119cia mog\u0142aby zrewolucjonizowa\u0107 polski system transportowy, wp\u0142ywaj\u0105c na rozw\u00f3j gospodarczy i jako\u015b\u0107 \u017cycia na skal\u0119 por\u00f3wnywaln\u0105 z programem budowy autostrad.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PLANY ROZBUDOWY INFRASTRUKTURY KOLEJOWEJ WG PROJEKTU CPK<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"714\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-1024x714.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3230\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-1024x714.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-300x209.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-768x536.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-1536x1071.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-1568x1093.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-450x314.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK-600x418.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/CPK.jpg 1903w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po 2015 roku dzi\u0119ki zmianom ustawowym i programom wsparcia rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w Polsce energetyka s\u0142oneczna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>MOC I PRODUKCJA ELEKTROWNI FOTOWOLTAICZNYCH W POLSCE (2015-2022)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"643\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-1024x643.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3231\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-1024x643.jpg 1024w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-300x188.jpg 300w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-768x482.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-1536x964.jpg 1536w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-1568x985.jpg 1568w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-450x283.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika-600x377.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/fotowoltaika.jpg 1900w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Zacz\u0119to przygotowania do budowy elektrowni atomowej, a opr\u00f3cz tego podj\u0119to dzia\u0142ania w kierunku budowy ma\u0142ych reaktor\u00f3w j\u0105drowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>INNOWACYJNA GOSPODARKA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Polityka innowacyjno\u015bci realizowana przez rz\u0105d Zjednoczonej Prawicy w latach 2015\u20132023, po dynamicznej pierwszej kadencji oraz obiecuj\u0105cym pocz\u0105tku drugiej, w po\u0142owie drugiej kadencji z\u0142apa\u0142a wyra\u017an\u0105 zadyszk\u0119. By\u0142o to zwi\u0105zane z konieczno\u015bci\u0105 zarz\u0105dzania kryzysami zwi\u0105zanymi z pandemi\u0105 COVID-19, a nast\u0119pnie z inwazj\u0105 Rosji na Ukrain\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mimo to uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 ca\u0142y szereg reform, g\u0142\u00f3wnie o charakterze regulacyjnym i podatkowym, a \u2013 w mniejszym stopniu \u2013 r\u00f3wnie\u017c instytucjonalnym. Nale\u017cy w\u015br\u00f3d nich wymieni\u0107:<\/p>\n\n\n\n<p>zwi\u0119kszenie intensywno\u015bci oraz zakresu ulgi na badania i rozw\u00f3j w CIT i PIT;<\/p>\n\n\n\n<p>wprowadzenie nowych ulg w podatkach dochodowych (IP Box, a nast\u0119pnie r\u00f3wnie\u017c ulg na robotyzacj\u0119, jak te\u017c na prototyp i na ekspansj\u0119);<\/p>\n\n\n\n<p>wprowadzenie nowych narz\u0119dzi wsparcia dla startup\u00f3w na czele z programem akcelerator\u00f3w ScaleUp;<\/p>\n\n\n\n<p>wprowadzenie do polskiego systemu prawnego Prostej Sp\u00f3\u0142ki Akcyjnej;<\/p>\n\n\n\n<p>wprowadzenie doktorat\u00f3w wdro\u017ceniowych;<\/p>\n\n\n\n<p>powstanie PFR, a szczeg\u00f3lnie PFR Ventures (wiod\u0105cy podmiot w zakresie publicznego wsparcia funduszy VC) oraz zwi\u0119kszenie koordynacji pomi\u0119dzy instytucjami rozwojowymi;<\/p>\n\n\n\n<p>powo\u0142anie Sieci \u0141ukasiewicz;<\/p>\n\n\n\n<p>wprowadzenie do nowego Prawa Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych zapis\u00f3w proinnowacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wy\u017cej opisana i konsekwentnie prowadzona polityka przynios\u0142a okre\u015blone rezultaty. Wydatki na B+R wzros\u0142y z 0,97% PKB w roku 2016 do 1,56% PKB w roku 2023. Jeszcze bardziej wymowny jest wzrost w liczbach bezwzgl\u0119dnych (istotny z uwagi na wysok\u0105 dynamik\u0119 PKB w omawianym okresie). Oznacza\u0142 on zwi\u0119kszenie wolumenu wydatk\u00f3w z 18 mld z\u0142 do 53 mld z\u0142 rocznie. Co jeszcze wa\u017cniejsze, poprawi\u0142a si\u0119 struktura tych wydatk\u00f3w, udzia\u0142 w nich sektora przedsi\u0119biorstw (BERD) zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do \u201epodr\u0119cznikowego\u201d poziomu 2\/3, osi\u0105gaj\u0105c w 2023 roku 65% ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Temat innowacyjno\u015bci w polityce gospodarczej obecnego rz\u0105du<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Obietnice gospodarcze Koalicji Obywatelskiej zosta\u0142y sformu\u0142owane w ramach \u201e100 konkret\u00f3w na pierwsze 100 dni rz\u0105d\u00f3w\u201d. Na wst\u0119pie trzeba przyzna\u0107, \u017ce jedn\u0105 z wa\u017cniejszych by\u0142o odblokowanie strumienia unijnych pieni\u0119dzy i to faktycznie si\u0119 uda\u0142o. Niemniej wiele spo\u015br\u00f3d obietnic pozosta\u0142o fikcj\u0105. Minionych 12 miesi\u0119cy oznacza\u0142o zwrot w realizacji CPK, elektrowni atomowych czy plan\u00f3w sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa. Rz\u0105d zdecydowanie okroi\u0142 projekty inwestycyjne z czas\u00f3w PiS. Sp\u00f3\u0142ki Skarbu Pa\u0144stwa od roku prowadz\u0105 audyty i rozliczenia nadu\u017cy\u0107 zarz\u0105d\u00f3w poprzedniej ekipy sprawuj\u0105cej w\u0142adz\u0119. Niekt\u00f3re jednak same musia\u0142y si\u0119 t\u0142umaczy\u0107 ze swoich wynik\u00f3w finansowych z ostatniego roku. Warto te\u017c odnotowa\u0107, \u017ce dla \u017cadnej z partii tworz\u0105cych obecn\u0105 koalicj\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105 obietnice z obszaru polityki innowacyjno\u015bci nie by\u0142y priorytetem. Jedynie w programie PSL znajdujemy punkt dotycz\u0105cy technologii wodorowych (nie ma go ju\u017c jednak na poziomie umowy koalicyjnej Trzeciej Drogi). Z kolei w programie Lewicy innowacyjno\u015b\u0107 jest jedynie bardzo og\u00f3lnie zasygnalizowana. Programy KO oraz Polski 2050 w og\u00f3le nie poruszaj\u0105 tego zagadnienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Teoretycznie w\u0142a\u015bciwym ministerstwem dla polityki innowacyjno\u015bci jest Ministerstwo Rozwoju i Technologii, ale nie nadzoruje ono \u017cadnego z kluczowych narz\u0119dzi prowadzenia tej polityki. Narodowe Centrum Bada\u0144 i Rozwoju wr\u00f3ci\u0142o do resortu nauki, co \u2013 w naszej opinii \u2013 jest historycznym b\u0142\u0119dem, je\u015bli chodzi o ulokowanie tej instytucji. Polska Agencja Rozwoju Przedsi\u0119biorczo\u015bci jest obecnie podporz\u0105dkowana resortowi funduszy, co jest wyrazem pewnej szczero\u015bci w zakresie my\u015blenia o zadaniach tej jednostki: chodzi tylko o to, \u017ceby wyda\u0107 pieni\u0105dze unijne. Polski Fundusz Rozwoju z PFR Ventures podlegaj\u0105 Ministerstwu Aktyw\u00f3w Pa\u0144stwowych. Ministerstwu Rozwoju i Technologii nie podlega r\u00f3wnie\u017c ani Sie\u0107 \u0141ukasiewicz (tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w czasie rz\u0105d\u00f3w PiS) ani Agencja Rozwoju Przemys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>Polityce innowacyjno\u015bci nie s\u0142u\u017c\u0105 te\u017c afery zwi\u0105zane z czysto politycznie motywowanymi nominacjami w Sieci \u0141ukasiewicz czy sp\u00f3\u0142ce NCBR Ideas, czy te\u017c d\u0142ugotrwa\u0142ymi problemami w rozliczeniach projekt\u00f3w w NCBR.<\/p>\n\n\n\n<p>W ten spos\u00f3b nast\u0119puje powr\u00f3t do b\u0142\u0119d\u00f3w polskiej polityki innowacyjno\u015bci sprzed 2015 r. Diagnozujemy je jako: uto\u017csamianie innowacyjno\u015bci z polityk\u0105 naukow\u0105, oderwanie jej od realnych potrzeb rynku oraz brak koordynacji. Mo\u017ce to wynika\u0107 z braku zainteresowania tym tematem, widocznego ju\u017c na etapie program\u00f3w partyjnych, lub z fundamentalnego braku wiary w to, \u017ce taka polityka ma w og\u00f3le sens.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zwrot inwestycyjny<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ostatni rok by\u0142 okresem wielkiego odwrotu od realizowanych przez rz\u0105d PiS inwestycji z wykorzystaniem publicznych \u015brodk\u00f3w i sp\u00f3\u0142ek Skarbu Pa\u0144stwa. Zmieniono za\u0142o\u017cenia sztandarowego projektu poprzedniej w\u0142adzy, czyli Centralnego Portu Komunikacyjnego. Lotnisko zosta\u0142o zmniejszone w por\u00f3wnaniu do zapowiedzi PiS, a koncepcj\u0119 szprych przecinaj\u0105cych si\u0119 w Baranowie zast\u0105piono zapowiedzi\u0105 szybkiej kolei \u0142\u0105cz\u0105cej Warszaw\u0119 z Wroc\u0142awiem, \u0141odzi\u0105, Poznaniem czy Krakowem. W ostatnich dniach listopada premier Donald Tusk, pod presj\u0105 ruchu spo\u0142ecznego i jednoznacznego poparcia spo\u0142ecznego dla tej inwestycji, zdecydowa\u0142 o przekazaniu 3,5 mld z\u0142 na CPK. \u015arodki te dofinansuj\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 i pozwol\u0105 sfinansowa\u0107 prace projektowe dla terminala, dworca kolejowego i w\u0119z\u0142a przesiadkowego transportu publicznego, strefy <em>airside<\/em> i <em>landside<\/em> oraz sieci przy\u0142\u0105czy, a tak\u017ce prace przygotowawcze do budowy portu lotniczego CPK. Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami poprzednik\u00f3w sp\u00f3\u0142ka mia\u0142a w tym roku zosta\u0107 dokapitalizowana kwot\u0105 9,5 mld z\u0142. Ponadto sp\u00f3\u0142ka zapowiada, \u017ce nowe plany kolejowe maj\u0105 omin\u0105\u0107 Kalisz, a pr\u0119dko\u015b\u0107 poci\u0105g\u00f3w ma si\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 do 300 km\/h, co oznacza wy\u0142\u0105czenie z przetarg\u00f3w na wykonanie sk\u0142ad\u00f3w polskich podmiot\u00f3w gospodarczych. Rz\u0105d nazwa\u0142 to \u201eurealnieniem\u201d wielkich plan\u00f3w, jednak eksperci m\u00f3wi\u0105 o cichym zwijaniu projektu. W odpowiedzi na nisk\u0105 aktywno\u015b\u0107 rz\u0105du w tym obszarze w 2024 powsta\u0142a spo\u0142eczna ponadpartyjna inicjatywa \u201eTak dla CPK\u201d, kt\u00f3rej liderzy zebrali podpisy pod obywatelskim projektem ustawy umo\u017cliwiaj\u0105cej realizacj\u0119 kompleksu infrastrukturalnego w nieokrojonym kszta\u0142cie. Ustawa zosta\u0142a pod koniec listopada z\u0142o\u017cona do laski marsza\u0142kowskiej.<\/p>\n\n\n\n<p>Wci\u0105\u017c niejasna pozostaje przysz\u0142o\u015b\u0107 projektu polskiego samochodu elektrycznego Izera. Przeci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 proces negocjacji umowy mi\u0119dzy NFO\u015a i PFR w ostatnich latach rz\u0105du PiS zako\u0144czy\u0142 si\u0119 po wyborach parlamentarnych 2023 r. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce zabezpieczenie funduszy na budow\u0119 fabryki w Krajowym Planie Odbudowy rozwi\u0105za\u0142o problem. Jednak obecny rz\u0105d zacz\u0105\u0142 prac\u0119 nad tym projektem od przesuni\u0119cia funduszy, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 przeznaczone na inwestycj\u0119, z cz\u0119\u015bci grantowej do po\u017cyczkowej, co, jak stwierdzi\u0142 obecny minister aktyw\u00f3w pa\u0144stwowych Jakub Jaworowski, oznacza\u0142o wyrok \u015bmierci dla ca\u0142ego projektu. Jednak w ostatnim tygodniu listopada br., r\u00f3wnie\u017c pod wp\u0142ywem opinii publicznej i nacisk\u00f3w \u015brodowisk na \u015al\u0105sku, przeg\u0142osowano w Sejmie nowelizacj\u0119 ustawy o ochronie \u015brodowiska, kt\u00f3ra zak\u0142ada, \u017ce \u201einwestycja E1.1.1 jest kontynuowana jako E3.1.1 w ramach cz\u0119\u015bci po\u017cyczkowej, z zachowaniem alokacji, tj. 1 113 750 000 euro\u201d. Oznacza to, \u017ce Izera uzyska szybsz\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 dost\u0119pu do 1 mld euro z Krajowego Planu Odbudowy. Uruchomienie funduszy i rozpocz\u0119cie budowy fabryki w Jaworznie zosta\u0142y jednak przesuni\u0119te na drugi kwarta\u0142 2025 r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rz\u0105d dystansuje si\u0119 tak\u017ce od pomys\u0142u budowy elektrowni atomowej w ramach porozumienia mi\u0119dzy PGE a korea\u0144skim KHNP, zapowiadaj\u0105c \u2013 zgodnie z deklaracj\u0105 premiera \u2013 i\u017c drugi projekt atomowy powinien sfinansowa\u0107 sektor prywatny, co de facto oznacza poddanie przedsi\u0119wzi\u0119cia. Podtrzymuje si\u0119 natomiast pomys\u0142 budowy reaktora wsp\u00f3lnie z Amerykanami, cho\u0107 w tej sprawie rz\u0105d nie podj\u0105\u0142 zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Sp\u00f3\u0142ka przez wiele miesi\u0119cy pozostawa\u0142a bez nadzoru, bez stabilnego zarz\u0105du. Dodatkowo zdecydowano si\u0119 na trudny szpagat w procesie inwestycyjnym \u2013 podczas gdy dostawc\u0105 technologii ma by\u0107 partner z USA, na doradc\u0119 inwestycyjnego wybrano bank francuski. Rz\u0105d nie poczyni\u0142 te\u017c post\u0119p\u00f3w negocjacyjnych w sprawie ram pomocy publicznej dla realizacji inwestycji przed zako\u0144czeniem kadencji poprzedniej KE. W dialog z now\u0105 Komisj\u0105 wejdzie ju\u017c nowy pe\u0142nomocnik rz\u0105du ds. strategicznej infrastruktury energetycznej, przeniesiony do Ministerstwa Przemys\u0142u. Zadanie to nie b\u0119dzie \u0142atwe, bo nowym komisarzem ds. energii b\u0119dzie Du\u0144czyk \u2013 Dan J\u00f8rgensen \u2013 znany przeciwnik atomu, kt\u00f3ry podczas przes\u0142uchania w PE zapowiedzia\u0142, \u017ce du\u017ce bloki j\u0105drowe nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 finansowane ze \u015brodk\u00f3w UE.<\/p>\n\n\n\n<p>Sektor zielonej energetyki czeka natomiast na wdro\u017cenie ustawy pozwalaj\u0105cej na budow\u0119 wiatrak\u00f3w na l\u0105dzie. Po falstarcie koalicji w kwestii ustawy wiatrakowej zaraz po obj\u0119ciu w\u0142adzy (\u00f3wczesnemu projektowi zarzucano m.in. zezwolenie na budow\u0119 farm wiatrowych w parkach narodowych oraz brak uj\u0119cia inwestycji w miejscowych planach zagospodarowania) wci\u0105\u017c nie doczekali\u015bmy si\u0119 nowej regulacji, a kolejna zapowied\u017a minister klimatu w tej sprawie wskazuje na koniec roku jako ostateczn\u0105 dat\u0119 przyj\u0119cia przez rz\u0105d. Bior\u0105c pod uwag\u0119 czas publikacji raportu \u2013 termin ten wydaje si\u0119 trudny do utrzymania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Odsy\u0142amy Czytelnik\u00f3w do ca\u0142ego raportu, szczeg\u00f3lnie polecaj\u0105c 100 konkret\u00f3w Instytutu Sobieskiego, b\u0119d\u0105cych list\u0105 rekomendacji pogrupowanych w dziewi\u0119\u0107 obszar\u00f3w: Model rz\u0105dzenia, Polityka fiskalna, Polityka gospodarcza, Polityka energetyczna, Polityka bezpiecze\u0144stwa, Polityka europejska, Polityka spo\u0142eczna, Polityka zdrowotna, Cyfryzacja.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Wyb\u00f3r i opracowanie redakcja PJC<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-instytut-sobieskiego wp-block-embed-instytut-sobieskiego\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"JGcayHJWtQ\"><a href=\"https:\/\/sobieski.org.pl\/polska-w-dryfie-100-konkretow-is-na-rozwoj-rok-rzadow-donalda-tuska\/\">Polska w dryfie. 100 konkret\u00f3w IS na rozw\u00f3j. Rok rz\u0105d\u00f3w Donalda Tuska.<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8222;Polska w dryfie. 100 konkret\u00f3w IS na rozw\u00f3j. Rok rz\u0105d\u00f3w Donalda Tuska.&#8221; &#8212; Instytut Sobieskiego\" src=\"https:\/\/sobieski.org.pl\/polska-w-dryfie-100-konkretow-is-na-rozwoj-rok-rzadow-donalda-tuska\/embed\/#?secret=I8JBeflTaZ#?secret=JGcayHJWtQ\" data-secret=\"JGcayHJWtQ\" width=\"600\" height=\"338\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rok rz\u0105d\u00f3w Donalda Tuska Przedstawiamy wyci\u0105g z raportu Instytutu Sobieskiego \u201ePolska w dryfie\u201d. Raport analizuje r\u00f3\u017cne aspekty dzia\u0142ania pa\u0144stwa polskiego w okresie pierwszego roku rz\u0105d\u00f3w obecnej koalicji. Przedstawia te\u017c rekomendacje, kt\u00f3re zdaniem Instytutu pomog\u0142yby opanowa\u0107 kryzys i pchn\u0105\u0107 nasz kraj na \u015bcie\u017ck\u0119 rozwoju. W naszym skr\u00f3conym tek\u015bcie skupili\u015bmy si\u0119 na por\u00f3wnaniu stylu rz\u0105dzenia obecnej i&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3218\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">Polska w dryfie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3219,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[375],"tags":[],"class_list":["post-3218","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-52","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3218"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3232,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3218\/revisions\/3232"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}