{"id":3127,"date":"2024-12-19T11:15:37","date_gmt":"2024-12-19T10:15:37","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3127"},"modified":"2024-12-19T11:15:37","modified_gmt":"2024-12-19T10:15:37","slug":"czy-wystarczy-wymiana-trenera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3127","title":{"rendered":"Czy wystarczy wymiana trenera?"},"content":{"rendered":"\n

Refleksje po roku rz\u0105du walcz\u0105cej demokracji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Min\u0105\u0142 rok od powo\u0142ania nowego, koalicyjnego rz\u0105du. Wielu ludzi kusi si\u0119 o bilans, wchodz\u0105c w pu\u0142apk\u0119 disnejowskiego dylematu \u201eKaczor czy Donald?\u201d. Potem nast\u0119puje wyliczenie tego, co dobrego a co z\u0142ego i w jakich proporcjach, uczyni\u0142y wcze\u015bniejsze rz\u0105dy, a co rz\u0105dy w ostatnim roku.<\/p>\n\n\n\n

Ja jestem w troch\u0119 trudniejszej sytuacji. Jako socjolog zarz\u0105dzania, analityk i (by\u0142y) doradca polityczny, raczej powinienem opisywa\u0107 dziej\u0105ce si\u0119 zjawiska, ci\u0105gi przyczynowo skutkowe, trendy do nich prowadz\u0105ce. Po to, by mo\u017cna by\u0142o zada\u0107 potem pytanie, w jakim kierunku powinny p\u00f3j\u015b\u0107 wysi\u0142ki Polak\u00f3w, \u017ceby obroni\u0107 nasz\u0105 Ojczyzn\u0119 przed rozmaitymi zagro\u017ceniami, kt\u00f3rych niestety \u2013 po latach dobrej passy \u2013 dzi\u015b ju\u017c zaczyna coraz wi\u0119cej przybywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna oczywi\u015bcie zdefiniowa\u0107 problem tak jak eksperci zarz\u0105dzaj\u0105cy nasz\u0105 pi\u0142k\u0105 no\u017cn\u0105, kt\u00f3rym ci\u0105gle si\u0119 wydaje, \u017ce wystarczy zmieni\u0107 trenera kadry i wszystko b\u0119dzie dobrze. I ci\u0105gle zmieniaj\u0105. Z jakim skutkiem, nie trzeba by\u0107 kibicem. Mo\u017ce nie w tym problem? Owszem, dobry trener jest bardzo potrzebny, zawsze lepiej wykorzysta mo\u017cliwo\u015bci i \u0142atwiej poradzi sobie z przeszkodami.<\/p>\n\n\n\n

Ale w tym roku Nagrod\u0119 Nobla z ekonomii dostali ekonomi\u015bci instytucjonalni, kt\u00f3rzy od lat twierdz\u0105, \u017ce dla d\u0142ugofalowego rozwoju gospodarczego najwa\u017cniejsze s\u0105 instytucje inkluzywne, czyli w\u0142\u0105czaj\u0105ce. Takie, w kt\u00f3rych wszyscy maj\u0105 podmiotowy udzia\u0142 nie tylko w pracy, ale tak\u017ce w procesie decyzyjnym, procesie wp\u0142ywu.<\/p>\n\n\n\n

Rok wcze\u015bniej, na Kongresie \u201eDucha pracy ludzkiej\u201d w Sieradzu, Nagrod\u0119 Spo\u0142eczn\u0105 im. b\u0142. Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego wr\u0119czono prof. Ryszardowi Stockiemu, tw\u00f3rcy teorii pe\u0142nej partycypacji w zarz\u0105dzaniu. Nieprzypadkowo, bowiem katolicka nauka spo\u0142eczna od wiek\u00f3w m\u00f3wi o potrzebie tworzenia solidarnych wsp\u00f3lnot, w kt\u00f3rych podmiotowo\u015b\u0107 uczestnik\u00f3w, dialog, wzajemny szacunek i wsparcie, przynosz\u0105 na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 du\u017co lepsze skutki ni\u017c bezzwrotne podporz\u0105dkowanie sobie jednych przez drugich. I to nie tylko w dziedzinie rozwoju gospodarczego. Wsp\u00f3\u0142czesna cywilizacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 od wypracowania ju\u017c w \u015bredniowieczu modelu uniwersytetu jako wsp\u00f3lnoty ucz\u0105cych si\u0119 i nauczaj\u0105cych, wsp\u00f3lnie poszukuj\u0105cych prawdy.<\/p>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenie za\u015b r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w uczy nas, \u017ce najlepiej rozwijaj\u0105 si\u0119 te, kt\u00f3rych instytucje, zar\u00f3wno pa\u0144stwowe, gospodarcze jak i spo\u0142eczne, kulturalne, edukacyjne i wszelkie inne, by\u0142y tworzone przez obywateli dla siebie, dla r\u00f3\u017cnych grup i wsp\u00f3lnot. Po to, \u017ceby mogli oni realizowa\u0107 przez te instytucje w\u0142asne, przez siebie wyznaczone cele, tak\u017ce je\u017celi tymi celami by\u0142a s\u0142u\u017cba og\u00f3\u0142owi. I \u017ceby ich zakres i spos\u00f3b skonstruowania by\u0142 taki, aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 w jakim\u015b stopniu, na wsp\u00f3lne dzia\u0142ania i decyzje, wp\u0142ywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podnoszona przez tradycj\u0119 liberaln\u0105 konkurencyjno\u015b\u0107 jest oczywi\u015bcie wa\u017cn\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105. Tym niemniej do\u015bwiadczenie cho\u0107by filozofii klastrowej dowodzi, \u017ce konkurencja nie jest sprzeczna ze wsp\u00f3\u0142prac\u0105, przeciwnie, \u017ce m\u0105drze uprawiane mog\u0105 znakomicie si\u0119 uzupe\u0142nia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119sto jednowymiarowe strategie radz\u0105 sobie dobrze na kr\u00f3tkich odcinkach czasu, doprowadzaj\u0105c z czasem do wyczerpania dynamizmu. Prosta obserwacja r\u00f3\u017cnych dyktatur prowadzi do wniosku, \u017ce odnosz\u0105 one sukces w fazie pocz\u0105tkowej, kiedy silna w\u0142adza potrafi podj\u0105\u0107 decyzje prze\u0142amuj\u0105ce zastane bariery. Potem natrafiaj\u0105 na inne bariery, z kt\u00f3rymi nie potrafi\u0105 ju\u017c sobie poradzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Niew\u0105tpliwy sukces rozwojowy polskiej gospodarki po odej\u015bciu od systemu komunistycznego opiera\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na indywidualnej zaradno\u015bci Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafili wykorzysta\u0107, tak jak surfer, r\u00f3\u017cne, stwarzaj\u0105ce szans\u0119, fale. Jednak wsp\u00f3\u0142czesna ekonomia nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozw\u00f3j kapitalizmu wymaga w pewnym momencie kapita\u0142u spo\u0142ecznego, bez kt\u00f3rego indywidualni przedsi\u0119biorcy przestaj\u0105 sobie radzi\u0107, kiedy droga do sukcesu wymaga wi\u0119kszych akcji, cz\u0119sto jakiej\u015b zmiany rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba tworzy\u0107 szersze wsp\u00f3lnoty, maj\u0105ce wp\u0142yw na kszta\u0142t pa\u0144stwa, na polityk\u0119 ekonomiczn\u0105, potrafi\u0105ce podejmowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju inicjatywy oddolne, nie tylko s\u0142u\u017c\u0105ce za\u0142apaniu si\u0119 na fal\u0119, ale tak\u017ce wyznaczanie kierunk\u00f3w \u201epodr\u00f3\u017cy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

I najwa\u017cniejsze pytanie: co stoi na przeszkodzie? Czy skoro Mieczys\u0142aw Rakowski da\u0142 rozkaz \u201eSztandar PZPR wyprowadzi\u0107\u201d i ta gn\u0119bi\u0105ca nas partia przesta\u0142a istnie\u0107, za\u015b nied\u0142ugo potem mi\u0142a aktorka og\u0142osi\u0142a w Dzienniku Telewizyjnym, \u017ce 4 czerwca sko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Polsce komunizm \u2013 to ju\u017c wszystko za\u0142atwione? Nawet je\u017celi wst\u0105pili\u015bmy z czasem do NATO i Unii Europejskiej?<\/p>\n\n\n\n

Warto szukaj\u0105c na to odpowiedzi, zastanowi\u0107 si\u0119, na czym polega ten problem, \u017ce niemal wszystkie kraje, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y zniewolone, zar\u00f3wno postkolonialne jak i postkomunistyczne, natrafiaj\u0105 wewn\u0105trz w\u0142asnego pa\u0144stwa na powa\u017cne bariery rozwojowe? Czasami trwaj\u0105ce wiele pokole\u0144, nawet stuleci. NRD mimo miliard\u00f3w zainwestowanych tam najpierw marek, potem euro, nadal jest zdecydowanie najbiedniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Niemiec.<\/p>\n\n\n\n

Mnie wiele zrozumie\u0107 pomog\u0142y do\u015bwiadczenia Latynos\u00f3w. W latach osiemdziesi\u0105tych je\u017adzi\u0142em po Polsce z wyk\u0142adami o katolickiej nauce spo\u0142ecznej. Jednym z temat\u00f3w sta\u0142a si\u0119 teologia wyzwolenia. Musia\u0142em wi\u0119c pozna\u0107 problemy spo\u0142eczne postkolonialnej Ameryki \u0141aci\u0144skiej i zjawisko, kt\u00f3re papie\u017ce nazywali \u201estrukturami grzechu\u201d. Pomog\u0142o mi to bardzo zrozumie\u0107 rodzimy uk\u0142ad okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u i jego d\u0142ugofalowe skutki. Wyczyta\u0142em w\u00f3wczas, \u017ce istnia\u0142 pewien schemat przechodzenia do niepodleg\u0142o\u015bci, kiedy odpuszcza\u0142y ju\u017c zamorskie metropolie.<\/p>\n\n\n\n

Na skutek kolonializmu spo\u0142ecze\u0144stwa tamtejsze by\u0142y zatomizowane, biedne i nie wierz\u0105ce, \u017ce mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na rzeczywisto\u015b\u0107. Czasami tylko potrafi\u0142y si\u0119 buntowa\u0107. Jedyn\u0105 siln\u0105 struktur\u0105 by\u0142 aparat zniewolenia, zbudowany przez zaborc\u00f3w, ale sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z miejscowych kreol\u00f3w. Kiedy widmo wolno\u015bci pojawia\u0142o si\u0119 na horyzoncie, g\u0142\u00f3wne ich si\u0142y og\u0142asza\u0142y, \u017ce s\u0105 za niepodleg\u0142o\u015bci\u0105, z najbardziej skompromitowanych i niewygodnych tworzyli koz\u0142\u00f3w ofiarnych, zapraszali do wsp\u00f3\u0142pracy jak\u0105\u015b cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142aczy ruch\u00f3w narodowo-wyzwole\u0144czych i przejmowali od metropolii w\u0142adz\u0119. Dalej \u2013 jak dot\u0105d \u2013 wyzyskuj\u0105c zatomizowan\u0105 ludno\u015b\u0107, tym razem jednak ju\u017c tylko dla siebie, a nie dla odleg\u0142ych Europejczyk\u00f3w. Taki system w\u0142a\u015bnie jest zaprzeczeniem owych \u201einstytucji inkluzywnych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Do tej pory w Ameryce \u0141aci\u0144skiej z owymi rz\u0105dz\u0105cymi pozosta\u0142o\u015bciami aparatu przemocy zdaje si\u0119, \u017ce poradzi\u0142o sobie wy\u0142\u0105cznie Chile. Opisuj\u0105 to w Wikipedii w ha\u015ble \u201eChilijski cud\u201d w\u0142a\u015bnie tegoroczni nobli\u015bci, Acemoglu i Robinson: \u201eEkonomi\u015bci ci uwa\u017caj\u0105, \u017ce Chile zawdzi\u0119cza rozw\u00f3j, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 po upadku dyktatury, nie tyle wolnorynkowemu podej\u015bciu, ale przede wszystkim temu, \u017ce najpierw Allende, a p\u00f3\u017aniej Pinochet os\u0142abili niedemokratyczn\u0105, uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119 elit przemys\u0142owych i rolniczych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W Polsce odej\u015bcie od dyktatury pos\u0142usznych Moskwie komunist\u00f3w nast\u0105pi\u0142o na zasadach okre\u015blonych przy okr\u0105g\u0142ym stole. Min\u0119\u0142o wiele lat. Odesz\u0142o na emerytur\u0119 lub do lepszego \u015bwiata wielu spo\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w i strateg\u00f3w okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u. Coraz mniej jest ludzi, kt\u00f3rzy mogliby napisa\u0107 w CV, \u017ce nale\u017celi do PZPR lub kierowanego przez ni\u0105 aparatu pa\u0144stwowego.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce Chile odzyska\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w latach 1810-1818, a zacz\u0119\u0142o wyprzedza\u0107 innych latynos\u00f3w w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych nast\u0119pnego stulecia! Nie ma takiej mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby \u017cyli w\u00f3wczas jeszcze ludzie, kt\u00f3rzy bezpo\u015brednio wys\u0142ugiwali si\u0119 Hiszpanom. Po prostu struktury grzechu, wsz\u0119dzie na \u015bwiecie, maj\u0105 wbudowane mechanizmy samozachowawcze i utrzymuj\u0105 si\u0119 przez silne uk\u0142ady personalne, boj\u0105ce si\u0119 otwarcia mog\u0105cego pozbawi\u0107 ich wp\u0142yw\u00f3w. Niezb\u0119dne kooptacje do tych uk\u0142ad\u00f3w maj\u0105 najcz\u0119\u015bciej charakter arbitralny. Wci\u0105ga si\u0119 swoich, takich do kt\u00f3rych mo\u017cna mie\u0107 zaufanie, albo takich, kt\u00f3rych si\u0119 kupuje, je\u017celi bywaj\u0105 potrzebni.<\/p>\n\n\n\n

Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 takich elit jest ich nieufny stosunek do zwyk\u0142ych ludzi, najcz\u0119\u015bciej rozproszonych, nie stanowi\u0105cych zwartej i potrafi\u0105cej skutecznie dzia\u0142a\u0107 struktury spo\u0142ecznej. St\u0105d w krajach postkolonialnych i postsowieckich tak olbrzymie nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne, rozpi\u0119to\u015bci dochod\u00f3w i stagnacja gospodarcza. A rz\u0105dz\u0105 oligarchowie, czasami niewidzialni.<\/p>\n\n\n\n

U nas jest nieco lepiej. Mimo, \u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w hitlerowc\u00f3w i komunist\u00f3w \u2013 w realizowaniu kt\u00f3rego pocz\u0105tkowo wsp\u00f3\u0142pracowali \u2013 by\u0142o wyniszczenie naszej szeroko poj\u0119tej warstwy przyw\u00f3dczej oraz likwidacja naturalnej struktury spo\u0142ecznej i instytucjonalnej \u2013 to jednak mieli\u015bmy Ko\u015bci\u00f3\u0142, potem \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, pozosta\u0142 w rodzinach przekaz tradycji i to\u017csamo\u015bci i nie zostali\u015bmy zupe\u0142nie rozproszeni.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku os\u0142on\u0119 powsta\u0142ych przy okr\u0105g\u0142y stole ustale\u0144, utrwalaj\u0105cych pozycj\u0119 PRL aparatu w\u0142adzy, ze strony solidarno\u015bciowej wzi\u0119li na siebie g\u0142\u00f3wnie dzia\u0142acze Unii Demokratycznej. Potem jednak, kiedy Jan Krzysztof Bielecki zosta\u0142 powo\u0142any przez prezydenta Wa\u0142\u0119s\u0119 na funkcj\u0119 premiera, odby\u0142o si\u0119 spotkanie gda\u0144skich libera\u0142\u00f3w. Janusz Lewandowski postawi\u0142 im pytanie o mo\u017cliwo\u015b\u0107 skutecznego kierowania Rz\u0105dem w opozycji do najbardziej wp\u0142ywowego uk\u0142adu politycznego, kt\u00f3ry powsta\u0142 przy okr\u0105g\u0142ym stole. Skutkiem by\u0142o z czasem odej\u015bcie KLD z Porozumienia Centrum i po\u0142\u0105czenie si\u0119 z Uni\u0105 Demokratyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b ju\u017c wydaje si\u0119 w pe\u0142ni przej\u0119li funkcj\u0119 reprezentowania interes\u00f3w owej \u201estruktury grzechu\u201d. Dla jej uczestnik\u00f3w to jest wygodne. Nikt nie zarzuci obecnemu Premierowi, \u017ce wywodzi si\u0119 z aparatu PZPR. Nawyk za\u015b nieufno\u015bci do prostego ludu i szukania oparcia u silniejszych od niego \u201eprzyjaci\u00f3\u0142\u201d za granic\u0105, mo\u017ce by\u0107 realizowany w oparciu o inn\u0105, nie tyle zamorsk\u0105, co zarzeczn\u0105 metropoli\u0119.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce ewentualne wyborcze wymiany trener\u00f3w niewiele mog\u0105 tu da\u0107. Nawet najbystrzejszy i najbardziej patriotyczny nowy trener, dysponuj\u0105cy parti\u0105 polityczn\u0105, a mo\u017ce i mediami, nie poradzi sobie z niewidzialnymi strukturami grzechu.<\/p>\n\n\n\n

Potrzebna nam jest bardzo powa\u017cna debata na temat odbudowy naturalnej struktury spo\u0142ecznej i jej szerokiego, \u015bwiadomego przyw\u00f3dztwa. Na przyk\u0142ad Irlandia ruszy\u0142a z kopyta po przyj\u0119ciu przedyskutowanego szeroko paktu spo\u0142ecznego, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 \u201einkluzywne\u201d spo\u0142ecze\u0144stwo partnerskie.<\/p>\n\n\n\n

To du\u017cy wysi\u0142ek i nie tak prosty, jak wykazywanie, kto jest z\u0142y i dlaczego. Ale bez tego mo\u017cemy przegra\u0107 na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119. Potrzebna jest powa\u017cna debata!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Refleksje po roku rz\u0105du walcz\u0105cej demokracji Min\u0105\u0142 rok od powo\u0142ania nowego, koalicyjnego rz\u0105du. Wielu ludzi kusi si\u0119 o bilans, wchodz\u0105c w pu\u0142apk\u0119 disnejowskiego dylematu \u201eKaczor czy Donald?\u201d. Potem nast\u0119puje wyliczenie tego, co dobrego a co z\u0142ego i w jakich proporcjach, uczyni\u0142y wcze\u015bniejsze rz\u0105dy, a co rz\u0105dy w ostatnim roku. Ja jestem w troch\u0119 trudniejszej sytuacji.… Czytaj dalej Czy wystarczy wymiana trenera?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3128,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[374],"tags":[],"class_list":["post-3127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-51","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3127"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3130,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3127\/revisions\/3130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}