W latach 80. ubieg\u0142ego wieku oko\u0142o 35 tysi\u0119cy Polak\u00f3w otrzyma\u0142o w USA prawo osiedlenia ze statusem uchod\u017ac\u00f3w lub azylant\u00f3w politycznych. Przyby\u0142o ponadto 400-500 tys. os\u00f3b na pobyt czasowy lub w ramach \u0142\u0105czenia rodzin. No i jeszcze pojawi\u0142a si\u0119 spora grupa drog\u0105 nielegaln\u0105, kt\u00f3rej rozmiar\u00f3w nikt nie policzy.<\/p>\n\n\n\n
Emigranci polityczni przybywali z r\u00f3\u017cnym baga\u017cem do\u015bwiadcze\u0144 i r\u00f3\u017cnym poziomem zaanga\u017cowania w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105. Znale\u017ali si\u0119 w Ameryce zar\u00f3wno przewodnicz\u0105cy region\u00f3w \u201eSolidarno\u015bci\u201d, jak i szeregowi cz\u0142onkowie.<\/p>\n\n\n\n
W Kalifornii osiad\u0142 Andrzej Rozp\u0142ochowski, w Detroit Leszek Waliszewski \u2013 liderzy \u015bl\u0105skiej \u201dS\u201d. W Chicago zamieszkali Jaros\u0142aw Cho\u0142odecki z opolskiej \u201eS\u201d czy dzia\u0142acz antykomunistyczny Andrzej Czuma. W Nowym Jorku lub okolicy znale\u017ali si\u0119 legendarny \u017co\u0142nierz AK i WiN oraz dzia\u0142acz niepodleg\u0142o\u015bciowy pu\u0142kownik Marian Go\u0142\u0119biewski. Ponadto Zygmunt Staszewski z dolno\u015bl\u0105skiej \u201eS\u201d, Miros\u0142aw Domi\u0144czyk z \u201eS\u201d regionu \u015bwi\u0119tokrzyskiego czy te\u017c Andrzej Burghardt, dzia\u0142acz \u201eS\u201d z Cz\u0119stochowy, kt\u00f3ry stworzy\u0142 specjalne stowarzyszenie \u0142\u0105cz\u0105ce dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych na przymusowej emigracji.<\/p>\n\n\n\n
Emigranci polityczni trafiali najcz\u0119\u015bciej do najwi\u0119kszych skupisk polonijnych, czyli Chicago i Nowego Jorku, ale nie zabrak\u0142o ich w Bostonie i na Florydzie, w St. Louis, Seattle i Los Angeles. Nie wszyscy anga\u017cowali si\u0119 po przyje\u017adzie w dalsz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz wolnej Polski i nie nale\u017cy mie\u0107 o to pretensji. Ale nie by\u0142o chyba miasta i miasteczka, gdzie trafili, aby co\u015b si\u0119 nie dzia\u0142o \u2013 co\u015b co mia\u0142o pom\u00f3c Polsce i przybli\u017cy\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Tworzy\u0142y si\u0119 ma\u0142e organizacje, rodzi\u0142y si\u0119 pisma czy programy radiowe, by\u0142y Msze \u015bwi\u0119te i demonstracje. Powstawa\u0142y apele i o\u015bwiadczenie, zbierano \u2013 jak\u017ce przydatne w tamtym czasie \u2013 pieni\u0105dze, aby s\u0142a\u0107 je nast\u0119pnie do Polski. By\u0142a te\u017c, rzecz jasna, dzia\u0142alno\u015b\u0107 stricte polityczna, rozmowy z kongresmanami i senatorami, aktywno\u015b\u0107 w ameryka\u0144skich mediach i wizyty w Waszyngtonie. Ka\u017cdy dzia\u0142a\u0142 jak m\u00f3g\u0142 i jak potrafi\u0142. Ludzie po\u015bwi\u0119cali czas, \u017cycie rodzinne i zawodowe, nie \u017ca\u0142owali grosza.<\/p>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
W bie\u017c\u0105cym wydaniu PJC znajdziecie Pa\u0144stwo informacj\u0119 na temat spotkania, kt\u00f3re planowane jest na koniec maja 2025 roku. Ma ono zgromadzi\u0107, po wielu latach, tych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadzili dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 w USA. Spotkanie ma przybra\u0107 format konferencji \u2013 wyst\u0105pie\u0144, referat\u00f3w, analiz i wspomnie\u0144. Patronat zapowiedzia\u0142o kilka wa\u017cnych instytucji, zaproszonych b\u0119dzie wiele ciekawych os\u00f3b z Polski. Pojawi\u0105 si\u0119 te\u017c Amerykanie, kt\u00f3rym temat nie jest oboj\u0119tny.<\/p>\n\n\n\n
Inicjatywa wysz\u0142a od ludzi, kt\u00f3rzy w latach 80. zamieszkali w Nowym Jorku. To by\u0142o wa\u017cne miejsce na politycznej mapie polskiej emigracji, by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsze. Cho\u0107 Chicago uchodzi\u0142o za stolic\u0119 Polonii ameryka\u0144skiej (tutaj siedziby mia\u0142y dwie najwa\u017cniejsze organizacje polityczne: Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej i Ruch Spo\u0142eczno-Polityczny POMOST), to Nowy Jork by\u0142 \u2013 wraz z Waszyngtonem \u2013 centrum \u017cycia politycznego. To od Nowym Jorku przewa\u017cnie rozpoczynali wizyty dzia\u0142acze \u201eSolidarno\u015bci\u201d i organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych. Tutaj aktywni byli cz\u0142onkowie Konfederacji Polski Niepodleg\u0142ej, Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej czy Polskiej Partii Niepodleg\u0142o\u015bciowej. Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce ich aktywno\u015b\u0107 nie koncentrowa\u0142a si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na Polonii, lecz przynosi\u0142a efekty w sferach ameryka\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n
Ale nie to jest wa\u017cne, kto jest inicjatorem wydarzenia. Wa\u017cne, aby ono si\u0119 odby\u0142o. Z zaproszenia skorzysta\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy zainteresowany.<\/p>\n\n\n\n
***<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cnie potoczy\u0142y si\u0119 losy polskich uchod\u017ac\u00f3w. Niekt\u00f3rzy wy\u0142\u0105czyli si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci z pocz\u0105tkiem zmian w Polsce, inni do dzisiaj wykazuj\u0105 aktywno\u015b\u0107. Jedni wr\u00f3cili do Polski, cz\u0119sto anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w polityk\u0119, samorz\u0105d lub biznes. Inni te\u017c wr\u00f3cili do Polski, ale ju\u017c na emerytur\u0119. Spor\u0105 grup\u0119 musieli\u015bmy po\u017cegna\u0107 na zawsze, gdy\u017c odeszli na wieczn\u0105 wart\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a dostrze\u017cona w Polsce, co\u015b o nich napisano, nawet odznaczono czy te\u017c przyznano jakie\u015b dodatki do emerytury. Inni nic nie chc\u0105, przede wszystkim nie chc\u0105 si\u0119 chwali\u0107 tym, co zrobili dla Polski.<\/p>\n\n\n\n
Losy i wysi\u0142ki emigracji politycznej lat 80. nie zosta\u0142y do tej pory dobrze zbadane, opisane i przekazane nast\u0119pnym pokoleniom. Jest jeszcze czas, aby cho\u0107 troch\u0119 zachowa\u0107 ten czas dla potomno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce konferencja w Wirginii Zachodniej b\u0119dzie temu s\u0142u\u017cy\u0107.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W latach 80. ubieg\u0142ego wieku oko\u0142o 35 tysi\u0119cy Polak\u00f3w otrzyma\u0142o w USA prawo osiedlenia ze statusem uchod\u017ac\u00f3w lub azylant\u00f3w politycznych. Przyby\u0142o ponadto 400-500 tys. os\u00f3b na pobyt czasowy lub w ramach \u0142\u0105czenia rodzin. No i jeszcze pojawi\u0142a si\u0119 spora grupa drog\u0105 nielegaln\u0105, kt\u00f3rej rozmiar\u00f3w nikt nie policzy. Emigranci polityczni przybywali z r\u00f3\u017cnym baga\u017cem do\u015bwiadcze\u0144 i… Czytaj dalej Spotkanie dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowych<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":3112,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[374],"tags":[],"class_list":["post-3111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-51","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3111"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3113,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111\/revisions\/3113"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3112"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}