{"id":3020,"date":"2024-12-09T10:40:48","date_gmt":"2024-12-09T09:40:48","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3020"},"modified":"2024-12-09T10:40:48","modified_gmt":"2024-12-09T09:40:48","slug":"rafal-bakalarczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3020","title":{"rendered":"RAFA\u0141 BAKALARCZYK"},"content":{"rendered":"\n

NOWE ZJAWISKA W POLSKIEJ LITERATURZE I SZTUCE<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po raz kolejny prezentujemy najbardziej kreatywnych polskich pisarzy i artyst\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich tworz\u0105 awangard\u0119 literack\u0105 i artystyczn\u0105. Warto, by nasi Czytelnicy byli jako tako zorientowani, co si\u0119 dzieje w \u015bwiecie tw\u00f3rczym, by poznawali zjawiska trudne, skomplikowane, ale wa\u017cne, bowiem one ods\u0142aniaj\u0105 now\u0105 polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Kornel Morawiecki od samego pocz\u0105tku, kiedy tworzy\u0142 \u201eGazet\u0119 Obywatelsk\u0105\u201d, zwraca\u0142 uwag\u0119 na m\u0142ode pokolenie poet\u00f3w i prozaik\u00f3w, s\u0142usznie przewiduj\u0105c, \u017ce niekt\u00f3rzy z nich b\u0119d\u0105 wytycza\u0107 nowe drogi poezji. I tak si\u0119 dzieje. Nie b\u00f3jmy si\u0119 wi\u0119c tego, co wymaga wi\u0119kszej uwagi ni\u017c tradycyjna proza, klasyczny wiersz czy konwencjonalna sztuka. Prosimy o listy, komentarze i krytyczne uwagi. B\u0119dziemy je publikowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Z malarzem i poet\u0105, kt\u00f3ry szuka w\u0142asnej drogi w sztuce rozmawia Stanis\u0142aw Srokowski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ULOTNO\u015a\u0106 I DELIKATNO\u015a\u0106 MATERII<\/p>\n\n\n\n

Czym jest sztuka?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u015b granice mi\u0119dzy tym, co sztuk\u0105 jest, a tym, co sztuk\u0105 nie jest, staj\u0105 si\u0119 znacznie bardziej p\u0142ynne, nieostre ni\u017c dawniej. Sama kategoria pi\u0119kna wymyka si\u0119 dzi\u015b jednoznacznym kanonom, a ponadto traci swoje niekwestionowane, centralne miejsce w sercu sztuki czy poszczeg\u00f3lnych dzie\u0142. Nietrudno przywo\u0142a\u0107 prace wsp\u00f3\u0142czesne, kt\u00f3re bardziej intryguj\u0105, poruszaj\u0105 czy sk\u0142aniaj\u0105 do refleksji si\u0142\u0105 lub oryginalno\u015bci\u0105 przekazu lub uj\u0119cia, a niekoniecznie walorami stricte estetycznymi. Tym niemniej, ja prywatnie jako odbiorca, jestem przywi\u0105zany do tego, \u017ce dzie\u0142o sztuki tak\u017ce estetycznie powinno oddzia\u0142ywa\u0107, co wszak nie znaczy, \u017ce zawsze musi wyra\u017ca\u0107 pi\u0119kno, Ba, nawet je\u015bli w danym dziele sztuki je znajdujemy, nie za ka\u017cdym razem musi mie\u0107 centralne znaczenie. Wszak wa\u017cna jest te\u017c sfera znacze\u0144, przekazu jakiej\u015b prawdy, cho\u0107by by\u0142a to prawda bardzo \u201ewewn\u0119trzna\u201d dla tw\u00f3rcy, wyra\u017caj\u0105ca jego prze\u017cycia, emocje, za\u015b naturalna ekspresja ich niekoniecznie dostarcza pozytywnych dozna\u0144 estetycznych.<\/p>\n\n\n\n

Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni sztuka we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce te role mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cne. Ten sam tekst kultury, czy dzie\u0142o sztuki umieszczone czy zinterpretowane w odmiennym kontek\u015bcie mo\u017ce zmieni\u0107 swoj\u0105 rol\u0119. Dla mnie wa\u017cny jest wymiar subiektywny i intersubiektywny \u2013 co tworzenie jak i obcowanie z owocami pracy tw\u00f3rczej innych daje konkretnemu cz\u0142owiekowi, jak go wzbogaca, co w nim porusza. Ale oczywi\u015bcie wymiar spo\u0142eczny sztuki (nie tylko tej zaanga\u017cowanej) ma ogromne znaczenie \u2013 dzi\u0119ki sztuce mo\u017cliwe s\u0105 p\u0142aszczyzny komunikacji, kt\u00f3re bez niej bywa\u0142yby utrudnione, czasem niedost\u0119pne. Niekiedy pozwala ona \u2013 nawet je\u015bli nie porozumie\u0107 si\u0119, to rezonowa\u0107 ponad granicami i barierami j\u0119zyk\u00f3w, kultur, miejsc i czas\u00f3w. Gdy na przyk\u0142ad ogl\u0105damy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dzie\u0142a Vermeera, nie znamy os\u00f3b, kt\u00f3re na nich s\u0105, nie w\u0142adamy j\u0119zykiem mu wsp\u00f3\u0142czesnych ani nie mamy pe\u0142nego obrazu czas\u00f3w, w kt\u00f3rych powstawa\u0142y, a zarazem mo\u017cemy je prze\u017cywa\u0107, niekiedy nawet bra\u0107 zawarte tam motywy do siebie lub odnosi\u0107 do znanych sobie os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zwr\u00f3ci\u0142bym uwag\u0119 na jeszcze jeden aspekt roli sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie \u2013 w tak szybko zmieniaj\u0105cych si\u0119 czasach, pe\u0142nych tempa, nadmiaru bod\u017ac\u00f3w i ograniczonego pola dla refleksji a nawet autentycznego g\u0142\u0119bszego odczucia, sztuka (i to w r\u00f3\u017cnych jej dziedzinach) daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 chwilowego zatrzymania si\u0119, oddechu, ocalenia na moment tego, co w nas refleksyjne. Tak\u017ce spotkania z samym sob\u0105 i swoimi emocjami, zmys\u0142ami, poczucia ich g\u0142\u0119biej. Nie tylko wtedy, gdy idziemy do muzeum, teatru, ale nawet gdy po drodze uda si\u0119 wst\u0105pi\u0107 przypadkiem do lokalnej galeryjki, w wolnej chwili si\u0119gn\u0105\u0107 do wiersza czy us\u0142ysze\u0107 lub zanuci\u0107 z pami\u0119ci zas\u0142yszany gdzie\u015b utw\u00f3r, kt\u00f3ry w nas pozosta\u0142. Dla mnie sztuka mo\u017ce dostarcza\u0107 korzy\u015bci troch\u0119 podobnych do tego, jakie niesie kontakt z natur\u0105 \u2013 reaktywuje kontemplatywn\u0105 sfer\u0119 naszego \u017cycia, a zarazem g\u0142\u0119biej nas zakorzenia \u2013 tak w \u015bwiecie, jak i w sobie samym.<\/p>\n\n\n\n

Pana obrazy charakteryzuj\u0105 si\u0119 pewn\u0105 ulotno\u015bci\u0105, delikatno\u015bci\u0105 materii, a zarazem wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 jakby na kra\u0144cach sztuki. Jest w nich jaka\u015b nieuchwytna cisza. Przypominaj\u0105 poezj\u0119 akreistyczn\u0105[1]<\/sup><\/strong><\/sup><\/a>. Jak one powstaj\u0105? Jak przebiega proces tw\u00f3rczy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Owszem, ta ulotno\u015b\u0107 i delikatno\u015b\u0107 materii, obecna \u2013 mam nadziej\u0119 \u2013 na niekt\u00f3rych moich obrazach, to co\u015b dla mnie cennego, co chcia\u0142bym w\u0142a\u015bnie odda\u0107, czy wr\u0119cz piel\u0119gnowa\u0107, a nawet ocali\u0107 w rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej to, co ostre, wyraziste, twarde zdaje si\u0119 bywa\u0107 cz\u0119\u015bciej na wierzchu. Ta delikatno\u015b\u0107 materii, cho\u0107 taka ulotna, zwiewna, wbrew pozorom nie\u0142atwa do uzyskania na p\u0142\u00f3tnie, jest te\u017c pr\u00f3b\u0105 si\u0119gni\u0119cia do swojego wewn\u0119trznego, nieco skrytego \u015bwiata. Dla mnie, osoba, kt\u00f3ra \u2013 zw\u0142aszcza w sferze relacji \u2013 jest do\u015b\u0107 introwertyczna i nieraz wycofana, tak urz\u0105dza \u201eprzestrze\u0144\u201d obrazu, by by\u0142a ona bezpiecznym siedliskiem dla \u017cycia tych r\u00f3\u017cnych my\u015bli, emocji, wspomnie\u0144, pragnie\u0144, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w konfrontacji z \u017cyciem i rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o proces tw\u00f3rczy, nie chcia\u0142bym drobiazgowo ujawnia\u0107 arkan\u00f3w warsztatu. Du\u017c\u0105 rol\u0119 odgrywa tu akt wylewania rozcie\u0144czonej przy pomocy medi\u00f3w farby, pozwolenie, by miesza\u0142y si\u0119, nak\u0142ada\u0142y, tworz\u0105c p\u0142ynne przej\u015bcia kolorystyczne i \u201etemperaturowe\u201d, za\u015b \u0142\u0105cz\u0105c si\u0119, dawa\u0142y \u017cycie czemu\u015b nowemu. Jest to proces na wst\u0119pie do\u015b\u0107 spontaniczny, ale te\u017c wymagaj\u0105cy szybkiego reagowania zanim farba wyschnie i decyzji, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 dalej poprowadzi\u0107 obraz \u2013 ku jakim nastrojom, ale te\u017c (niekiedy domy\u015blnym) znaczeniom to mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czy sztuka wp\u0142ywa na \u017cycie? Je\u015bli tak, to w jaki spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wp\u0142ywa wielorako. Zar\u00f3wno proces tw\u00f3rczy, jak i obcowanie ze sztuk\u0105 tworzon\u0105 przez innych wp\u0142ywaj\u0105 na nas \u2013 cho\u0107by w spos\u00f3b nieu\u015bwiadomiony \u2013 w innych sferach \u017cycia. W przypadku malarstwa, obrazy staj\u0105 si\u0119 nieraz cz\u0119\u015bci\u0105 przestrzeni \u017cycia, pracy, otoczenia, wrastaj\u0105 w ni\u0105. Gdy patrz\u0119 retrospektywnie na swoj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 malarsk\u0105, wa\u017cne by\u0142o to wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 wok\u00f3\u0142 \u2013 miejsca, sytuacje, emocje zwi\u0105zane z wernisa\u017cami, rozmowami w ich trakcie, ale te\u017c przygotowaniami do nich, wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z innymi podczas transportu, wieszania, organizacji. Ta niewidoczna, do\u015b\u0107 prozaiczna i peryferyjna warstwa aktywno\u015bci plastycznej to te\u017c obszar, w kt\u00f3rym odczuwam oddzia\u0142ywanie \u015bcie\u017cki artystycznej na \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n

Jak s\u0105 odbierane Pana obrazy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zapewne odbi\u00f3r bywa r\u00f3\u017cny. Na cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b moje malarstwo dzia\u0142a, na innych niekoniecznie. Zdaj\u0119 sobie te\u017c spraw\u0119, \u017ce wiele os\u00f3b ma, ogl\u0105daj\u0105c moje prace, swoje emocje, ale niekoniecznie chc\u0105 lub byliby w stanie je wyrazi\u0107. To jest trudne do werbalizacji, zw\u0142aszcza w otoczeniu autora. Sam nieraz podziwiam obrazy innych, ale nie bardzo umia\u0142bym to opisa\u0107, a tym bardziej przekaza\u0107 ich autorom czy autorkom. Na pewno jednak wszelkie oznaki zainteresowania dla tw\u00f3rcy s\u0105 mi\u0142e i cenne. Ten moment spotkania przy w\u0142asnym obrazie z drugim cz\u0142owiekiem i poznanie, co on w nich widzi lub z czym mu si\u0119 kojarzy, to dla mnie co\u015b wa\u017cnego. Wr\u0119cz traktuj\u0119 to, jako kolejne stadium rozwoju danego obrazu, kt\u00f3ry \u2013 za spraw\u0105 odbiorcy \u2013 dojrzewa, coraz bardziej usamodzielnia si\u0119 wzgl\u0119dem mnie, \u017cyje w\u0142asnym \u017cyciem, w powi\u0105zaniu z odczuciami odbiorcy.<\/p>\n\n\n\n

Czy krytyka artystyczna ma dla Pana znaczenie? Je\u015bli tak, to jakie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sam poruszam si\u0119 troch\u0119 na marginesie \u015bwiata sztuki, na co dzie\u0144 z dala od \u015brodowisk, kt\u00f3re recenzuj\u0105 j\u0105 profesjonalnie, wi\u0119c te\u017c nie mam a\u017c tak wiele styczno\u015bci z krytyk\u0105 artystyczn\u0105. Ale z pewno\u015bci\u0105 te opinie maj\u0105 znaczenie i je\u015bli by\u0142yby wyra\u017cone, przyj\u0105\u0142bym je z uwag\u0105, namys\u0142em, wzi\u0105\u0142 do serca. Aczkolwiek cenne jest dla mnie zetkni\u0119cie z innymi odbiorcami, tak\u017ce spoza kr\u0119gu krytyki artystycznej. Ilekro\u0107 kto\u015b zatrzyma si\u0119 nad moim obrazem, a ten uruchomi jego wra\u017cliwo\u015b\u0107, skojarzenia, czasem wspomnienia, to ju\u017c jest du\u017co. Tak\u017ce ze strony os\u00f3b, kt\u00f3re na co dzie\u0144 nie maj\u0105 kontaktu ze sztukami plastycznymi. Je\u015bli jednak przy okazji moich prac uda\u0142o im si\u0119 taki emocjonalny kontakt ze sztuk\u0105 na chwil\u0119 nawi\u0105za\u0107, to te\u017c bywa \u017ar\u00f3d\u0142o satysfakcji.<\/p>\n\n\n\n

Czy widzi Pan u siebie z biegiem czasu zmiany w postrzeganiu sztuki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Te zmiany s\u0105 nieuniknione. Wszystko, co spotykamy na swojej drodze nas kszta\u0142tuje i odciska \u015blad na tym, jak postrzegamy sztuk\u0119. Poza tym samo nasze zaanga\u017cowanie artystyczne, nawet je\u015bli tworzy si\u0119 we wzgl\u0119dnie okre\u015blonym nurcie, te\u017c posuwa niepostrze\u017cenie nas ku nowemu, ku miejscom, w kt\u00f3rych percepcja tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 zar\u00f3wno w\u0142asnej jak i cudzej \u2013 jest inna ni\u017c by\u0142a wcze\u015bniej. Dla mnie wa\u017cn\u0105 cezur\u0105 by\u0142o do\u015bwiadczenie studi\u00f3w na Akademii Sztuk Pi\u0119knych, kt\u00f3ra otworzy\u0142a mnie na zupe\u0142nie inne konwencje, tematy i \u015brodki wyrazu ni\u017c te, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142em si\u0119 w dzieci\u0144stwie czy w okresie dorastania. W\u00f3wczas bli\u017csze mi by\u0142o malarstwo przedstawiaj\u0105ce, figuratywne, za\u015b w toku i nast\u0119pstwie studi\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 bardziej w stron\u0119 pogranicza pejza\u017cu i abstrakcji, z siln\u0105 orientacj\u0105 na rol\u0119 nastroju jak i symboliki w obrazie.<\/p>\n\n\n\n

Jakie najbli\u017csze plany zwi\u0105zane z malarstwem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W ostatnim czasie, w zwi\u0105zku z innymi zobowi\u0105zaniami, mia\u0142em przerw\u0119 w tworzeniu, ale mam nadziej\u0119, \u017ce niebawem do tego wr\u00f3c\u0119. Te okresy przerwy, gdy cz\u0142owiek zajmuje si\u0119 i \u017cyje czym\u015b zupe\u0142nie innym, nie musz\u0105 by\u0107 jednak stracone z perspektywy rozwoju tw\u00f3rczego. Podczas tych okres\u00f3w zaprzestania tworzenia gromadz\u0105 si\u0119 prze\u017cycia, do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re z czasem mog\u0105 szuka\u0107 uj\u015bcia w postaci stworzenia czego\u015b nowego, czego\u015b co nie by\u0142oby mo\u017cliwe wcze\u015bniej jeszcze przed tymi przerwami. Ale wa\u017cne by te przerwy nie by\u0142y zbyt d\u0142ugie, gdy\u017c potem nie \u0142atwo si\u0119 na nowo \u201erozrusza\u0107\u201d malarsko.<\/p>\n\n\n\n

Ten ostatni rok, gdy mia\u0142em nieco mniej czasu na aktywno\u015b\u0107 plastyczn\u0105, wykorzysta\u0142em na sfinalizowanie tomiku wierszy (ekfraz) pod tytu\u0142em \u201ePoezja obraz\u00f3w\u201d, w kt\u00f3rym niemal wszystkie utwory s\u0105 inspirowane malarstwem dawnych mistrz\u00f3w. To na pewno temat na osobn\u0105 rozmow\u0119, ale przywo\u0142a\u0142em go dlatego, \u017ce praca nad tomikiem tak\u017ce stanowi\u0142a form\u0119 zachowania ci\u0105g\u0142o\u015bci i blisko\u015bci ze \u015bwiatem sztuki, a konkretnie malarstwa \u2013 troch\u0119 na zasadzie podobnej do podtrzymania kontaktu zdalnego z kim\u015b, z kim czasowo nie mo\u017cna by\u0107 blisko, ale zachowuje si\u0119 z nim r\u00f3wnie\u017c pe\u0142en zaanga\u017cowania kontakt na odleg\u0142o\u015b\u0107. Korespondencja s\u0142owa (zw\u0142aszcza poetyckiego) z obrazem to jest w og\u00f3le co\u015b mi bliskiego i my\u015bl\u0119, \u017ce w jakiej\u015b postaci b\u0119dzie mi towarzyszy\u0142o tak\u017ce na dalszym etapie.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0119 i \u017cycz\u0119 tw\u00f3rczego rozwoju.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/sup><\/a>     Poezja akreistyczna, to nowa formu\u0142a poezji stoj\u0105cej na granicy ciszy, milczenia. Patrz: Stanis\u0142aw Srokowski \u201eNowa awangarda poetycka\u201d, KMiL, Wroc\u0142aw 2024.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NOWE ZJAWISKA W POLSKIEJ LITERATURZE I SZTUCE Po raz kolejny prezentujemy najbardziej kreatywnych polskich pisarzy i artyst\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich tworz\u0105 awangard\u0119 literack\u0105 i artystyczn\u0105. Warto, by nasi Czytelnicy byli jako tako zorientowani, co si\u0119 dzieje w \u015bwiecie tw\u00f3rczym, by poznawali zjawiska trudne, skomplikowane, ale wa\u017cne, bowiem one ods\u0142aniaj\u0105 now\u0105 polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Kornel Morawiecki od… Czytaj dalej RAFA\u0141 BAKALARCZYK<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":3021,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[373],"tags":[],"class_list":["post-3020","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-50","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3020","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3020"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3020\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3024,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3020\/revisions\/3024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3020"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3020"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3020"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}