{"id":3004,"date":"2024-12-09T09:36:33","date_gmt":"2024-12-09T08:36:33","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3004"},"modified":"2024-12-09T09:36:33","modified_gmt":"2024-12-09T08:36:33","slug":"a-wysocki-byl-na-ich-czele","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=3004","title":{"rendered":"A Wysocki by\u0142 na ich czele\u2026"},"content":{"rendered":"\n

Kt\u00f3\u017c jest ten m\u0142ody \u017co\u0142nierz bez szronu, bez znak\u00f3w? \/ Na us\u0142ugi dla kraju ma\u0142o lat mia\u0142 jeszcze; \/ A ju\u017c jego oblicze jest chluba rodak\u00f3w, \/ Na cze\u015b\u0107 jego nuc\u0105 wieszcze. \/ Jest\u017ce to plemiennik rodu \/ Kt\u00f3ry nie\u015bmiertelnemi dzie\u0142y, \/ Jeszcze od Jagie\u0142\u0142y \/ By\u0142 ozdob\u0105 i chwa\u0142\u0105 i szcz\u0119\u015bciem narodu. \/ Mo\u017ce potomek Kr\u00f3l\u00f3w, co na Lecha tronie, Czcili wolno\u015b\u0107 i prawa umieli? \/ Ogie\u0144 wielkiego ducha w jego oczach p\u0142onie, \/ Na postrach ciemi\u0119\u017cycieli! (\u2026) Kt\u00f3\u017c nie wielbi \u015bwi\u0119tej chwili, \/ W kt\u00f3rej krzywd naszych m\u015bciciele; \/ Wolno\u015b\u0107 z grobu wybudzili, \/ Wysocki by\u0142 na ich czele.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Fragment \u201eWiersza na cze\u015b\u0107 Piotra Wysockiego\u201d z \u201eOdy do Polak\u00f3w\u201d, zawartego w czasopi\u015bmie \u201eBard oswobodzonej Polski\u201d z 1830 roku.<\/p>\n\n\n\n

Wielu was jest? \/ Trzydziestu! \/ To i ca\u0142y \u015bwiat zawojujemy!<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tnik Piotra Wysockiego o powstaniu 29 listopada 1830 roku.<\/p>\n\n\n\n

Faktycznie by\u0142o ich zaledwie szesnastu \u2013 m\u0142odych, nieopierzonych m\u0142okos\u00f3w, jak wtedy m\u00f3wiono, nikomu nie znanych, patriot\u00f3w bez wielkich nazwisk, kt\u00f3re przyci\u0105ga\u0142yby t\u0142umy. I chc\u0105c pozyska\u0107 dla sprawy powsta\u0144czej wielkich dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych, z wielkimi nazwiskami, napotykali op\u00f3r z ich strony, co w kilku przypadkach zako\u0144czy\u0142o si\u0119 bratob\u00f3jcz\u0105 walk\u0105. Genera\u0142owie: Stanis\u0142aw Tr\u0119bicki, Maurycy Hauke, Stanis\u0142aw Potocki, Ignacy Blumer, Tomasz Siemi\u0105tkowski, J\u00f3zef Nowicki i pu\u0142kownik Filip Mieciszewski \u2013 zgin\u0119li, bowiem odm\u00f3wili przyst\u0105pienia do powstania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale pierwszym, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142, by\u0142 rosyjski \u017co\u0142nierz, kt\u00f3ry widz\u0105c grup\u0119 ludzi w wojskowych mundurach, pr\u00f3bowa\u0142 ich zatrzyma\u0107 na terenie \u0141azienek Kr\u00f3lewskich. To tam rozegra\u0142a si\u0119 pierwsza zwyci\u0119ska potyczka powsta\u0144cza z Rosjanami. Tym bardziej istotna, gdy\u017c przeciwnik\u00f3w by\u0142o ponad 15 razy wi\u0119cej ni\u017c Polak\u00f3w, dowodzonych przez Piotra Wysockiego. Tylko umiej\u0119tno\u015bci dow\u00f3dcze m\u0142odego, bo zaledwie 33-letniego, Wysockiego sprawi\u0142y, \u017ce powstanie nie upad\u0142o zanim si\u0119 nie rozpocz\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Polacy! Wybi\u0142a godzina zemsty. Dzi\u015b umrze\u0107 lub zwyci\u0119\u017cy\u0107 potrzeba! Id\u017amy, a piersi wasze niech b\u0119d\u0105 Termopilami dla wrog\u00f3w<\/em><\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119tnik Piotra Wysockiego<\/p>\n\n\n\n

I chocia\u017c nie uda\u0142o si\u0119 tego wieczoru zatrzyma\u0107 ksi\u0119cia Konstantego, kt\u00f3ry w kobiecym przebraniu umkn\u0105\u0142 z Warszawy, samo wydarzenie by\u0142o tak du\u017ce, \u017ce wywo\u0142a\u0142o \u017car walki w ca\u0142ym mie\u015bcie. No, mo\u017ce nie w ca\u0142ym \u2013 puste i g\u0142ucho zamkni\u0119te by\u0142y te miejsca w Warszawie, w kt\u00f3rych mieszkali Polacy, tylko z mowy polskiej tak si\u0119 nazywani. To cz\u0119\u015b\u0107 bogatej arystokracji i generalicji wojskowej Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3ra ju\u017c tak obros\u0142a w zas\u0142ugi u Rosjan, \u017ce nie aprobowa\u0142a \u201enowej awantury\u201d, jak wtedy nazywano wybuch powstania.<\/p>\n\n\n\n

Za to Powstanie mog\u0142o liczy\u0107 na ludzi, dla kt\u00f3rych \u201ewolna Polska\u201d nie by\u0142a tylko pustym s\u0142owem \u2013 rzemie\u015blnik\u00f3w, robotnik\u00f3w, student\u00f3w, du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy szkolnej. Jak zwykle w takich sytuacjach m\u0142odo\u015b\u0107 da\u0142a o sobie zna\u0107 z dobrej stronie. By\u0142a to wielka zas\u0142uga takich ludzi jak znany w\u00f3wczas historyk Joachim Lelewel, kt\u00f3ry w powstaniu nawo\u0142ywa\u0142 do szerokiego udzia\u0142u ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie zale\u017ca\u0142o mu, by zaanga\u017cowa\u0107 w Powstanie ch\u0142op\u00f3w, kt\u00f3rzy za cen\u0119 likwidacji pa\u0144szczyzny, mogli walnie przyczyni\u0107 si\u0119 do zwyci\u0119stwa. Niestety, nie by\u0142o w\u00f3wczas politycznej aprobaty ze strony w\u0142adz powsta\u0144czych, co okaza\u0142o si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 w tworzeniu armii narodowej. Takiej, jak\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 stworzy\u0107 Tadeusz Ko\u015bciuszko kilkadziesi\u0105t lat wcze\u015bniej, tak\u0105, jaka bra\u0142a udzia\u0142 w walkach w Powstaniu Styczniowym i taka, jak\u0105 by\u0142y oddzia\u0142y legionowe tworzone przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

A Wysocki? Jego rola w dalszym przebiegu Powstania zosta\u0142a mocno ograniczona \u2013 otrzyma\u0142 co prawda awans do stopnia kapitana, potem pu\u0142kownika, zosta\u0142 adiutantem Naczelnego Wodza Micha\u0142a Radziwi\u0142\u0142a, uczestniczy\u0142 w bitwach pod Wawrem, Grochowem i Okuniewem, uczestniczy\u0142 w wyprawie gen. Dwernickiego na Wo\u0142y\u0144. Jednak dow\u00f3dcy nie wykorzystywali w pe\u0142ni jego umiej\u0119tno\u015bci w walce. Podobnie jak i innych m\u0142odych oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy dzia\u0142aj\u0105c w Sprzysi\u0119\u017ceniu Podchor\u0105\u017cych wywo\u0142ali Powstanie. Mo\u017ce to by\u0142a swoista \u201ekara\u201d naczelnych wodz\u00f3w, kt\u00f3rzy do walki z Rosjanami raczej si\u0119 nie kwapili, op\u00f3\u017aniali dzia\u0142ania i nie wykorzystywali szans na zwyci\u0119stwo?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
OLYMPUS DIGITAL CAMERA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Znakomity historyk prof. Jerzy \u0141ojek w prze\u015bwietnej publikacji \u201eSzanse powstania listopadowego\u201d twierdzi\u0142, \u017ce rz\u0105d Powstania d\u0105\u017cy\u0142 do ugody z carem, by zachowa\u0107 swoj\u0105 polityczn\u0105 pozycj\u0119 w Petersburgu i przekonywa\u0142 cara Miko\u0142aja I, \u017ce chodzi nie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, ale o przywr\u00f3cenie poszanowania prawa zagwarantowanego w konstytucji Kr\u00f3lestwa Polskiego. Nie b\u0119d\u0119 przywo\u0142ywa\u0142 wszystkich argument\u00f3w prof. \u0141ojka, on sam to zrobi\u0142 w niniejszej publikacji, do kt\u00f3rej przeczytania wszystkich zach\u0119cam. Sam Wysocki po aresztowaniu i zes\u0142aniu na katorg\u0119 do kopalni miedzi w Akatui a nast\u0119pnie do Czyty w g\u0142\u0119bi Rosji, do Kr\u00f3lestwa Polskiego powr\u00f3ci\u0142 w 1857 roku.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze carskie nie pozwoli\u0142y mu zbli\u017ca\u0107 si\u0119 do Warszawy \u2013 tam jego osoba by\u0142a doskonale znana. Stolica pami\u0119ta\u0142a o bohaterze. Wysocki zamieszka\u0142 w Warce. Czy faktycznie oddawa\u0142 si\u0119 przyjemno\u015bciom doczesnym, jak niekt\u00f3rzy m\u00f3wili, trudno potwierdzi\u0107. Na pewno pisa\u0142 swoje wspomnienia, kt\u00f3re odkrywa\u0142 m.in. historyk i uczestnik Powstania Styczniowego Aleksander Kraushar. Zmar\u0142 w 1875 roku, a na jego p\u0142ycie nagrobnej znalaz\u0142a si\u0119 sentencja, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto powtarza\u0142 za \u017cycia: \u201eWszystko dla Ojczyzny \u2013 nic dla mnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Motyw pomnika nagrobnego, a w zasadzie jego naprawa, jest tematem opowiadania Jana Himilsbacha \u201ePartanina\u201d, kt\u00f3r\u0105 na ekran prze\u0142o\u017cy\u0142 re\u017cyser Micha\u0142 Dudziewicz w filmie \u201eFucha\u201d z 1983 roku. Ratowanie uszkodzonego grobu \u201enaszego bohatera\u201d, jak m\u00f3wi o nim miejscowy nauczyciel historii. To on ze swoich skromnych \u015brodk\u00f3w funduje napraw\u0119, \u201epod os\u0142on\u0105 nocy\u201d, by nikt nie dowiedzia\u0142 si\u0119, bo remont jest bez zezwolenia w\u0142adz wojew\u00f3dzkich. Do tego s\u0105 Zgred i Dudek, dwaj nie stroni\u0105cy od alkoholu robotnicy, u kt\u00f3rych w ko\u0144c\u00f3wce dojrzewa \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce uczestnicz\u0105 w ratowaniu pami\u0119ci kogo\u015b bardzo wa\u017cnego i z nabo\u017ce\u0144stwem nios\u0105 \u017celazn\u0105 trumn\u0119, by z\u0142o\u017cy\u0107 j\u0105 w wyremontowanym grobie. Ostatnie uj\u0119cie \u2013 znikaj\u0105 odchodz\u0105c w przezroczysty niebyt \u2013 jest tak sugestywne, jak uczestnictwo w pogrzebie miejscowej ludno\u015bci, kt\u00f3ra zjawia si\u0119, by odda\u0107 ho\u0142d bohaterowi powstania, chocia\u017c wydaje si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 bezwoln\u0105, ogarni\u0119t\u0105 alkoholowym odorem w miejscowej knajpie. Do tego znakomita gra aktorska m.in. Bogdana Baera, Mariana Kociniaka, Jerzego Bo\u0144czaka, Ludwika Benoit, Leona Niemczyka \u2013 gwarantuj\u0105 sukces tego kr\u00f3tkiego filmu. Obraz, uzupe\u0142niony cytatami z \u201ekamieniarskiego \u017cycia\u201d wpisanego w realia PRL (lata 80. XX w.). Wszak Jan Himilsbach z zawodu by\u0142 kamieniarzem, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 o swoim fachu, \u017ce robi \u201eszlif p\u0142yt na wieczny fart\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Posta\u0107 Piotra Wysockiego, podobnie jak innych m\u0142odych oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy uczestniczyli w wydarzeniach 29 listopada 1830 roku, to okazja, aby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na udzia\u0142 m\u0142odych ludzi w innych wydarzeniach historycznych \u2013 kolejnych powstaniach, w odbudowaniu niepodleg\u0142ej Polski w 1918 roku, podczas II wojny \u015bwiatowej, czy w protestach przeciw PRL. Wszak to Kornel Morawiecki wielokrotnie rozmawiaj\u0105c z m\u0142odymi lud\u017ami m\u00f3wi\u0142 o Polsce, \u017ce taka b\u0119dzie jak\u0105 sami sobie wywalcz\u0105. I dawa\u0142 szans\u0119 m\u0142odym ludziom, tworz\u0105c Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105c\u0105, w kt\u00f3rej zdanie m\u0142odego cz\u0142owieka by\u0142o tak samo wa\u017cne jak do\u015bwiadczonego opozycyjnego wyjadacza czy profesora uczelni. Co wi\u0119cej, SW dawa\u0142a szans\u0119 m\u0142odemu cz\u0142owiekowi na szukanie swojego miejsca w organizacji.<\/p>\n\n\n\n

Ile zaprzepaszczono w naszych dziejach my\u015bli tylko dlatego, \u017ce ich autorzy byli m\u0142odymi lud\u017ami, kt\u00f3rych odsuwano od realizacji ich pomys\u0142\u00f3w pod pozorem zachowania rozs\u0105dku i trze\u017awo\u015bci. W tym miejscu przypominaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa Marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego: \u201eIlekro\u0107 s\u0142ysz\u0119 te g\u0142osy rozs\u0105dku i trze\u017awo\u015bci, ilekro\u0107 spotyka\u0142em si\u0119 z zarzutami romantyzmu, poezji… tylekro\u0107 chc\u0119 zawo\u0142a\u0107 w odpowiedzi: a jednak ten romantyzm, ta poezja, to szale\u0144stwo zwyci\u0119\u017cy\u0142y!!!\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kt\u00f3\u017c jest ten m\u0142ody \u017co\u0142nierz bez szronu, bez znak\u00f3w? \/ Na us\u0142ugi dla kraju ma\u0142o lat mia\u0142 jeszcze; \/ A ju\u017c jego oblicze jest chluba rodak\u00f3w, \/ Na cze\u015b\u0107 jego nuc\u0105 wieszcze. \/ Jest\u017ce to plemiennik rodu \/ Kt\u00f3ry nie\u015bmiertelnemi dzie\u0142y, \/ Jeszcze od Jagie\u0142\u0142y \/ By\u0142 ozdob\u0105 i chwa\u0142\u0105 i szcz\u0119\u015bciem narodu. \/ Mo\u017ce… Czytaj dalej A Wysocki by\u0142 na ich czele\u2026<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3005,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[373],"tags":[],"class_list":["post-3004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-50","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3004"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3004\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3008,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3004\/revisions\/3008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}