Wyst\u0105pienie w ramach konferencji \u201eMy\u015ble\u0107 po polsku. Koncepcje i postulaty Kornela Morawieckiego tu i teraz\u201d, Wroc\u0142aw, Zak\u0142ad Narodowy Im. Ossoli\u0144skich 15 listopada 2024 r.<\/p>\n\n\n\n
Szanowni Pa\u0144stwo, moje wyst\u0105pienie w wielkim stopniu \u0142\u0105czy si\u0119 z poprzednim. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za wspomnienie pani Marii Koziebrodzkiej. Dzi\u0119ki niemu widz\u0119 bardzo wiele wsp\u00f3lnych w\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy jeszcze wyja\u015bni\u0107 czy rozszerzy\u0107, a mo\u017ce i nawi\u0105za\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n Czas p\u0142ynie nieub\u0142aganie \u2013 od powstania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej mija ju\u017c ponad 43 lata. Od prze\u0142omu roku 1989 up\u0142yn\u0119\u0142o ponad 35 lat. Ka\u017cdego roku wchodzi w doros\u0142o\u015b\u0107 kolejny rocznik m\u0142odzie\u017cy, dla kt\u00f3rego Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca jest organizacj\u0105 historyczn\u0105. M\u0142odzi obywatele nie mieli okazji jej obserwowa\u0107, podziwia\u0107 czy dowiadywa\u0107 si\u0119 o niej na bie\u017c\u0105co w czasach, kiedy dzia\u0142a\u0142a. Z drugiej strony, ka\u017cdego roku ubywa os\u00f3b, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105c\u0105. Ubywa tych, kt\u00f3rzy znali Kornela Morawieckiego. Ubywa uczestnik\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 za\u015bwiadczy\u0107 o tym, jak by\u0142o. Jest to proces nieuchronny i dysproporcja mi\u0119dzy tymi obywatelami b\u0119dzie z ka\u017cdym rokiem si\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0107 na korzy\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy nie znaj\u0105, nie pami\u0119taj\u0105 Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Dlatego wa\u017cna jest pami\u0119\u0107. Dzisiaj sami wspominamy. Jednocze\u015bnie chcieliby\u015bmy stworzy\u0107 pewne narz\u0119dzia dla kolejnych pokole\u0144, \u017ceby ta znajomo\u015b\u0107 najnowszej historii Polski by\u0142a dla nich dost\u0119pna.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119ki tym, kt\u00f3rzy mieli okazj\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 czy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105c\u0105, czy wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z Kornelem Morawieckim.<\/p>\n\n\n\n Lata ciszy i prze\u0142om<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niestety przez pierwsze kilkana\u015bcie lat po prze\u0142omie roku 1989, pa\u0144stwo polskie przywi\u0105zywa\u0142o niewielk\u0105 wag\u0119 do dokumentowania najnowszej historii zwi\u0105zanej opozycj\u0105 i oporem spo\u0142ecznym. Praktycznie a\u017c do lat 2005-2006 ilo\u015b\u0107 prac, kt\u00f3ra dotyczy\u0142a historii opozycji czy pr\u00f3by dokumentowania jej, by\u0142a bardzo skromna. O Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej \u2013 co znamienne \u2013 ma\u0142o si\u0119 m\u00f3wi\u0142o, ma\u0142o wspomina\u0142o si\u0119 przy okazji wa\u017cnych rocznic. Praktycznie by\u0142a niedost\u0119pna w przekazie publicznym.<\/p>\n\n\n\n Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w okolicach roku 2007 przy okazji organizacji 25. rocznicy powstania SW. \u015awi\u0119towanie i dokumentowanie zgra\u0142o znowu \u015brodowisko Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, zosta\u0142o wsparte przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej, przez \u00f3wczesnego prezesa Janusza Kurtyk\u0119. Odby\u0142y si\u0119 pierwsze wielkie uroczysto\u015bci. W Warszawie, we Wroc\u0142awiu i nawet tutaj w Ossolineum. Pami\u0119tne czterodniowe obchody. W\u00f3wczas prezydent Lech Kaczy\u0144ski po raz pierwszy oficjalnie uhonorowa\u0142 wielu czo\u0142owych dzia\u0142aczy Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej orderami pa\u0144stwowymi.<\/p>\n\n\n\n Od tych dni rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pewien lepszy okres dla upami\u0119tnienia Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Za spraw\u0105 prezesa Kurtyki zosta\u0142y odtajnione kolejne dokumenty zwi\u0105zane z Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce stopie\u0144 ich zniszczenia jest znaczny. To co pozosta\u0142o, rozszerzy\u0142o cz\u0119\u015bciowo nasz\u0105 wiedz\u0119. Zacz\u0119li\u015bmy w spos\u00f3b bardziej systematyczny dokumentowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Gromadzi\u0107 wydawnictwa, kt\u00f3re wydawa\u0142a ona sama. By\u0142y one rozproszone, cz\u0119sto znajdowa\u0142y si\u0119 w archiwach prywatnych. Proces trwa do dzisiaj, z r\u00f3\u017cn\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105. Dzisiaj nasza wiedza jest ju\u017c znacznie wi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n Przede wszystkim Instytut Pami\u0119ci Narodowej wyda\u0142 dwa tomy dokument\u00f3w. Jeden to dokumenty w\u0142asne S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, drugi dokumenty w\u0142adz Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej: o\u015bwiadczenia, odezwy, apele. Tak naprawd\u0119 brakowa\u0142o nam w naukowych badaniach wiedzy o Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej \u2013 jej dokument\u00f3w wewn\u0119trznych stworzonych przez struktury tej organizacji. Oczywi\u015bcie idealnie by\u0142oby mie\u0107 jakie\u015b zapisy z obrad w\u0142adz SW, jakie\u015b stenogramy. Nadal o takich dokumentach nic nie wiemy. Nie wiemy, \u017ceby si\u0119 zachowa\u0142y, czy by\u0142y sporz\u0105dzane.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony w tamtym czasie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca ma w\u0142asne pomys\u0142y na swoje upami\u0119tnienie \u2013 chcia\u0142a aby powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka o charakterze popularnonaukowym, kt\u00f3ra dokumentowa\u0142aby histori\u0119 organizacji. Wymieni\u0119 tu pani\u0105 Barbar\u0119 Kowalczyk i tw\u00f3rc\u00f3w oddzia\u0142u Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej w Katowicach i na \u015al\u0105sku. W latach 1989-92 zacz\u0119li oni gromadzi\u0107 pewne materia\u0142y, dokumenty. Korzystali ze znajomo\u015bci wielu cz\u0142onk\u00f3w, wa\u017cnych dzia\u0142aczy. Po czym ksi\u0105\u017cka nie powsta\u0142a, ale zaistnia\u0142a informacja, \u017ce takie materia\u0142y by\u0142y zbierane.<\/p>\n\n\n\n Oko\u0142o 2008-2009 roku, pani Barbara Kowalczyk przekaza\u0142a zgromadzone dokumenty do Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie wydawnictwa drugiego obiegu, zar\u00f3wno ksi\u0105\u017ckowe, jak i prasowe. Dosy\u0107 obszerna kolekcja. Brakowa\u0142o dokument\u00f3w o charakterze wewn\u0105trz organizacyjnym. Korespondencji, protoko\u0142\u00f3w, odr\u0119cznych notatek.<\/p>\n\n\n\n Uratowane przed zniszczeniem<\/strong><\/p>\n\n\n\n Natomiast oko\u0142o 2021 roku, jeden z jej koleg\u00f3w odchodz\u0105c na emerytur\u0119 musia\u0142 uporz\u0105dkowa\u0107 sw\u00f3j pok\u00f3j. Wystawi\u0142 na korytarz r\u00f3\u017cnego rodzaju kartony, kt\u00f3re prawdopodobnie mia\u0142y zosta\u0107 wyrzucone. Przez przypadek pani, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 ich sprz\u0105taniem odkry\u0142a, \u017ce s\u0105 tam dokumenty zwi\u0105zane z Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105 i w ten spos\u00f3b trafi\u0142y one ponownie do pani Barbary Kowalczyk. Pani Barbara skontaktowa\u0142a si\u0119 z nami i otrzymali\u015bmy dost\u0119p do kopii tych dokument\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W ko\u0144cu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w tych pud\u0142ach znajdowa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 dokument\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y nieznane nam, poza oczywi\u015bcie drukami i materia\u0142ami drugiego obiegu. Znajdowa\u0142a si\u0119 tam przede wszystkim oryginalna korespondencja. Cztery koperty, \u0142\u0105cznie oko\u0142o 300 dokument\u00f3w. Trzy koperty podpisane Kornel, a jedna podpisana Makuszy\u0144ski. W trzech pierwszych kopertach by\u0142a rzeczywi\u015bcie korespondencja wychodz\u0105ca od Kornela Morawieckiego i do niego przychodz\u0105ca. G\u0142\u00f3wnie lata 1983-86. Koperta czwarta to bardziej korespondencja Wojciecha My\u015bleckiego ni\u017c Kornela.<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to generalnie maszynopisy, kr\u00f3tkie r\u0119kopisy, kt\u00f3re Kornel wysy\u0142a\u0142 do r\u00f3\u017cnych os\u00f3b i takie, kt\u00f3re do niego wraca\u0142y, Korespondencja by\u0142a bardzo szeroka, bardzo g\u0142\u0119boka i dotyczy\u0142a praktycznie wszystkich najmniejszych element\u00f3w funkcjonowania organizacji. Dotyczy\u0142a Biuletynu Dolno\u015bl\u0105skiego i innych wydawnictw SW. Pokazuje ona, \u017ce Kornel Morawiecki interesowa\u0142 si\u0119 wszystkim, co si\u0119 dzia\u0142o w organizacji. Bez jego zgody, udzia\u0142u, b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa si\u0119 nic nie dzia\u0142o. Nadawcy prosili o pewne rady, on te\u017c udziela\u0142 wskaz\u00f3wek, na przyk\u0142ad jak powinno wygl\u0105da\u0107 pismo. Recenzowa\u0142 artyku\u0142y z poszczeg\u00f3lnych list\u00f3w. Pokazuje to ogrom pracy wykonywanej w podziemiu. Tylko o pewnym ich zakresie opowiadano w \u015bwiadectwach os\u00f3b, kt\u00f3re z nim pracowa\u0142y. Natomiast tu mamy namacalne ukazanie zakresu pracy, jak\u0105 wykonywa\u0142 Morawiecki w tych czasach. Oczywi\u015bcie trzeba przypuszcza\u0107, \u017ce to jest tylko pr\u00f3bka i ta praca wygl\u0105da\u0142a podobnie w latach kolejnych.<\/p>\n\n\n\n Jest pewien minus tego znaleziska. Dzia\u0142acze Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej tworzyli organizacj\u0119 konspiracyjn\u0105. O pewnych rzeczach nie pisali wprost, tylko u\u017cywali skr\u00f3t\u00f3w, pseudonim\u00f3w, hase\u0142. Odczytanie tego wprost czasami nic nie m\u00f3wi. W momencie, kiedy si\u0119 wie, co si\u0119 kryje pod danymi inicja\u0142ami, czy kto si\u0119 kryje pod jakim\u015b pseudonimem, w\u00f3wczas ten dokument zaczyna nabiera\u0107 nowego sensu, nowego znaczenia. Dlatego \u0141ukasz Kami\u0144ski i Hanna \u0141ukowska Karniej pracuj\u0105 nad nimi. Chcemy te dokumenty pozna\u0107 jak najlepiej. Mamy ju\u017c pewne osi\u0105gni\u0119cia, wyniki, ustalenia. Trzeba por\u00f3wnywa\u0107 je z tym, co ukazywa\u0142o si\u0119 w drugim obiegu, bo s\u0105 odniesienia do konkretnych wydarze\u0144. Jest to bardzo \u017cmudna praca. Chcieliby\u015bmy, \u017ceby te listy ukaza\u0142y si\u0119 w kolejnym wydawnictwie IPN jak najszybciej. Nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c na 45-lecie SW czyli w 2027 roku.<\/p>\n\n\n\n Bezcenne kasety<\/strong><\/p>\n\n\n\n Natomiast pan S\u0142awomir Bugajski i pani Barbara Kowalczyk zapraszali do siebie r\u00f3\u017cnego rodzaju dzia\u0142aczy zwi\u0105zanych z Solidarno\u015bci\u0105 Walcz\u0105c\u0105 i nagrywali ich relacje. W zwyk\u0142ym pudle by\u0142o 50 kaset z nagraniami. S\u0105 to opowie\u015bci zarejestrowane w roku 1989 i 1990. S\u0105 tam osoby, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zmar\u0142y a my\u015bmy gromadz\u0105c nasze relacje nie zd\u0105\u017cyli z nimi porozmawia\u0107. Jest to podw\u00f3jnie wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o. Minusem jest fakt, \u017ce w\u00f3wczas nie wszyscy dzia\u0142acze Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej chcieli pewne rzeczy ujawnia\u0107. By\u0142 to okres pocz\u0105tku III Rzeczpospolitej i kiedy m\u00f3wili oni o jakich\u015b takich bardzo wa\u017cnych tajemnicach magnetofon by\u0142 wy\u0142\u0105czany. W\u0142\u0105czany by\u0142 ponownie, kiedy rzecz dotyczy\u0142a szerszego og\u00f3\u0142u. Szkoda, pewne rzeczy si\u0119 nie nagra\u0142y, ale to co jest nagrane, to ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t godzin. Zapis takiej \u015bwie\u017cej, jakby nieska\u017conej pami\u0119ci z 1989-1990 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o dzisiaj bezcenne.<\/p>\n\n\n\n Trzecia ciekawostka, kt\u00f3r\u0105 odkryli\u015bmy w tych materia\u0142ach. S\u0142awomir Bugajski zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 i nawet napisa\u0142 jeden rozdzia\u0142. Napisa\u0142 w pe\u0142ni rozdzia\u0142 o \u015brodowisku Biuletynu Dolno\u015bl\u0105skiego od roku 1979 do czasu wprowadzenia stanu wojennego. Plus mamy szkic drugiego rozdzia\u0142u, czyli czas do powstania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. I ten maszynowy troch\u0119 jakby r\u0119kopis, pani Barbara Kowalczyk opracowa\u0142a, uzupe\u0142ni\u0142a. Mam nadziej\u0119, \u017ce w przysz\u0142ym roku uka\u017ce si\u0119 on w naszym wroc\u0142awskim wydawnictwie Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n\n\n\n Kolejne \u015bwiadectwo epoki. Historia oparta na relacjach, kt\u00f3ra poza warto\u015bci\u0105 czysto historyczn\u0105 ma te\u017c pi\u0119kny aspekt literacki. S\u0142awomir Bugajski, kto zna jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wie, \u017ce mia\u0142 j\u0119zyk wyj\u0105tkowo przyjazny do czytania. Nie jest to taki suchy dokument, ale ksi\u0105\u017cka do czytania. Z tre\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105 i przyjemnie si\u0119 to czyta. Oczywi\u015bcie pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 jest lepiej opracowana ni\u017c ta druga. Natomiast jest to bardzo ciekawy g\u0142os dotycz\u0105cy powstania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, kt\u00f3ry oczywi\u015bcie b\u0119dzie trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n Na szcz\u0119\u015bcie, dzia\u0142acze Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej w relacjach udzielonych w roku 1989 nie m\u00f3wili dramatycznie nic odmiennego ni\u017c to co p\u00f3\u017aniej. Wersja ca\u0142y czas jest ta sama. Jest tylko troch\u0119 mniej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej umkn\u0119\u0142y. Generalnie wszystko pokrywa si\u0119 z tym, co znamy z p\u00f3\u017aniejszych przekaz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o Rustejki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czwarte \u017ar\u00f3d\u0142o dodatkowe jest niezwi\u0105zane ze zbiorami Barbary Kowalczyk. Wkr\u00f3tce ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne. Szykujemy si\u0119 do wydania \u017ar\u00f3d\u0142owego zbioru dokument\u00f3w Rustejki, czyli Tadeusza \u015awierczewskiego. Tadeusz \u015awierczewski by\u0142 osob\u0105 koordynuj\u0105c\u0105 organizacj\u0119 podziemia w pierwszych miesi\u0105cach stanu wojennego. By\u0142 osob\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w Regionalnym Komitecie Strajkowym. Mamy listy jego do Kornela, Kornela do Tadeusza \u015awierczewskiego i jest tam korespondencja z W\u0142adys\u0142awem Frasyniukiem trwaj\u0105ca do pa\u017adziernika 1982. To geneza powstania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Listy mi\u0119dzy Tadeuszem \u015awierczewskim a Kornelem. Okres podejmowania decyzji, czyli wyj\u015bcia \u015brodowiska Kornela Morawieckiego ze struktur RKS-u i powo\u0142ania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Co ciekawe, pewne w\u0105tki, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 na ko\u0144cu tej korespondencji w roku 83, \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z tymi w\u0105tkami, kt\u00f3re s\u0105 podejmowane w tej korespondencji od Kornela zgromadzonej u Barbary Kowalczyk. Wyjazd Aleksandra Gleichgewichta do Norwegii by\u0142 analizowany w roku 1983 i 84. Maj\u0105 kontynuacj\u0119 w innych listach z innego \u017ar\u00f3d\u0142a.<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce te dokumenty, nie zmieni\u0105 naszej wiedzy o Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej. Z pewno\u015bci\u0105 j\u0105 bardzo uzupe\u0142ni\u0105 i poka\u017c\u0105 dobitnie rol\u0119 Kornela Morawieckiego w tej organizacji. O wszystkim wiedzia\u0142, decydowa\u0142 i na ka\u017cdy temat si\u0119 wypowiada\u0142.<\/p>\n\n\n\n Mam nadziej\u0119, \u017ce to nie s\u0105 ostatnie dokumenty, kt\u00f3re uda\u0142o nam si\u0119 znale\u017a\u0107. Pracujemy, \u017ceby jak najszybciej udost\u0119pni\u0107 je badaczom, czytelnikom i cz\u0142onkom Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n Skr\u00f3ty i \u015br\u00f3dtytu\u0142y pochodz\u0105 od redakcji<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wyst\u0105pienie w ramach konferencji \u201eMy\u015ble\u0107 po polsku. Koncepcje i postulaty Kornela Morawieckiego tu i teraz\u201d, Wroc\u0142aw, Zak\u0142ad Narodowy Im. Ossoli\u0144skich 15 listopada 2024 r. Szanowni Pa\u0144stwo, moje wyst\u0105pienie w wielkim stopniu \u0142\u0105czy si\u0119 z poprzednim. Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za wspomnienie pani Marii Koziebrodzkiej. Dzi\u0119ki niemu widz\u0119 bardzo wiele wsp\u00f3lnych w\u0105tk\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy jeszcze wyja\u015bni\u0107 czy rozszerzy\u0107,… Czytaj dalej Nowe \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne dotycz\u0105ce funkcjonowania Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2974,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[373],"tags":[],"class_list":["post-3002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-50","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3003,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3002\/revisions\/3003"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}