Marek Tulliusz Cyceron (106-43 p.n.e.) powiada\u0142, \u017ce tym bardziej imperium upada, im bardziej szale\u0144cze prawa stanowi. Mniej wi\u0119cej od narodzin Cycerona po po\u0142ow\u0119 XX wieku trwa\u0142a mocarstwowa rola Europy, a w zasadzie pojedynczego lub kilku pa\u0144stw europejskich. Zatem potraktuj\u0119 Europ\u0119 jako imperium i podejm\u0119 na \u0142amach PJC kolejny w\u0105tek zwi\u0105zany z kondycj\u0105 polityczn\u0105 naszego kontynentu.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105wszy od V wieku n.e., a wi\u0119c po upadku imperium rzymskiego, a\u017c po wiek XIX uczniowie w ca\u0142ej Europie zapoznawali si\u0119 z mowami Cycerona oraz z Bibli\u0105, z regu\u0142y przyswajaj\u0105c sobie du\u017ce fragmenty tych dzie\u0142 na pami\u0119\u0107. Obydwie niezb\u0119dne w ka\u017cdej szkole ksi\u0105\u017cki wykorzystywane by\u0142y do nauki w\u0142a\u015bciwego wys\u0142awiania si\u0119. Ich znajomo\u015b\u0107 \u015bwiadczy\u0142a o wykszta\u0142ceniu czytelnika. S\u0142u\u017cy\u0142y nie tylko do przyswajania sobie ca\u0142ego bogatego zasobu kultury i wiary, lecz stawa\u0142y si\u0119 przez wieki wzorcem literackim. Cyceronowi zawdzi\u0119czamy takie poj\u0119cia oraz ich rozwini\u0119cie jak humanitas<\/em> (cz\u0142owiecze\u0144stwo), dignitas hominis<\/em> (godno\u015b\u0107 ludzka). Nie tylko one sta\u0142y si\u0119 fundamentem cywilizacji, kt\u00f3ra wysz\u0142a ze Starego Kontynentu rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat i sta\u0142a si\u0119 niejako wyr\u00f3\u017cnikiem Zachodu. Dzi\u015b ch\u0119tniej geopolitycy u\u017cywaj\u0105 poj\u0119cia \u201ekultura, cywilizacja kraj\u00f3w p\u00f3\u0142nocy\u201d przeciwstawiaj\u0105c biedniejszym i przez wiele set lat traktowanym jako obcy krajom po\u0142udnia. Cyceron wys\u0142awia\u0142 republik\u0119 i demokracj\u0119 jako wz\u00f3r ustrojowy wraz z niezb\u0119dnym podzia\u0142em funkcjonalnym w\u0142adzy (w tym na ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105) a niekt\u00f3re mocarstwa europejskie ponios\u0142y ten wz\u00f3r w \u015bwiat. \u00d3w kanon polityczny elity europejskie uwa\u017ca\u0142y za niezb\u0119dny, podobnie jak znajomo\u015b\u0107 i kunszt retoryki.<\/p>\n\n\n\n Zapyta\u0107 wypada, a ilu obecnie jest w Europie polityk\u00f3w orator\u00f3w? Czy da si\u0119 z nich utworzy\u0107 cho\u0107by kohort\u0119 broni\u0105cych uparcie i uczciwie swoich racji \u2013 z godno\u015bci\u0105 i bez zawi\u015bci do politycznego przeciwnika. Powt\u00f3rzy\u0107 nale\u017cy raz jeszcze przekonanie Cycerona, \u017ce im bardziej imperium (tu: pa\u0144stwo, cywilizacja, kultura polityczna) upada, tym bardziej stanowi szale\u0144cze prawo (tu r\u00f3wnie\u017c: system formalny zarz\u0105dzania organizacj\u0105 spo\u0142eczn\u0105).<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b idea\u0142em jest jedno\u015b\u0107 pa\u0144stw europejskich \u2013 wyznawc\u00f3w kanon\u00f3w republika\u0144skich, demokratycznych, obywatelskich, pod mianem wsp\u00f3lnych warto\u015bci. Wydaje si\u0119, \u017ce posiadamy definicje tych warto\u015bci, \u017ce orientujemy si\u0119 o co chodzi, jednak poza kilkoma ich definicje s\u0105 w czasie zmienne. Do tych kilku niezmiennych zaliczy\u0107 mo\u017cna te podnoszone przez Cycerona poj\u0119cia, jak cz\u0142owiecze\u0144stwo, godno\u015b\u0107 ludzka, sacrum (\u015bwi\u0119to\u015b\u0107), uto\u017csamiane najcz\u0119\u015bciej z Bogiem. Staro\u017cytny filozof powiada salus populi<\/em> suprema lex esto<\/em> (dobro ludu niech b\u0119dzie najwy\u017cszym prawem).<\/p>\n\n\n\n Czy da si\u0119 godno\u015b\u0107 ludzk\u0105, dzi\u015b podniesion\u0105 w wielu konstytucjach europejskich do jednej z najwa\u017cniejszych podstaw ustrojowych, wy\u0142\u0105czy\u0107 w przypadku osoby nienarodzonej czy osoby u kresu \u017cycia zakwalifikowanej do eutanazji? A przecie\u017c ju\u017c prawo rzymskie zna\u0142o poj\u0119cie nasciturusa<\/em> (dziecko pocz\u0119te, ale nienarodzone), kt\u00f3remu przyznawa\u0142o po\u015brednie uprawnienia. To prawo rzymskie, a za nim ich wielosetletnie rozwini\u0119cia po czasy wsp\u00f3\u0142czesne, zna\u0142y dwie p\u0142cie i ma\u0142\u017ce\u0144stwo monogamiczne.<\/p>\n\n\n\n W tym miejscu musz\u0119 wyrazi\u0107 uwag\u0119 osobist\u0105. Problem aborcji porusza\u0142 ludzko\u015b\u0107 d\u0142ugo przed Cyceronem i ani w\u00f3wczas ani dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 go wyrugowa\u0142 z dyskursu spo\u0142ecznego i obiegu prawnego. Niekt\u00f3re osoby uzurpuj\u0105 sobie pogl\u0105d, \u017ce skoro ja jako m\u0119\u017cczyzna nie mog\u0119 urodzi\u0107 dziecka, to nie mam prawa wyra\u017ca\u0107 stanowiska wobec aborcji. Czy\u017cby ta swoista brzytwa Ockhama wy\u0142\u0105cza\u0142a mnie od niecierpi\u0105cej zw\u0142oki odpowiedzi, czym jest z\u0142o. Ot\u00f3\u017c tam, gdzie chodzi o zagro\u017cenie \u017cycia i godno\u015bci, mam prawo do artyku\u0142owania swojego pogl\u0105du i oczekuj\u0119 z niecierpliwo\u015bci\u0105 stanowiska wobec z\u0142a, wyra\u017conego jednoznacznie przez ustawodawc\u0119 \u2013 suwerena formalnie reprezentowanego w parlamencie.<\/p>\n\n\n\n Na tych oczywistych i rzeczywistych podstawach wraz z naturalnym prawem cz\u0142owieka do w\u0142asno\u015bci wspiera\u0142 si\u0119 ca\u0142y system prawa cywilnego, pocz\u0105wszy od staro\u017cytnego Rzymu. Jest wszak\u017ce r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rzymskim poj\u0119ciem w\u0142asno\u015bci (w\u0142adz\u0105 nad rzecz\u0105) a uj\u0119ciem chrze\u015bcija\u0144skim to\u017csamym z biblijnym wezwaniem Boga \u201eczy\u0144cie sobie ziemi\u0119 poddan\u0105\u201d. W prawie rzymskim \u2013 a za nim od my\u015bli Odrodzenia przez O\u015bwiecenie a\u017c po r\u00f3\u017cnorakich libera\u0142\u00f3w do marksist\u00f3w w\u0142\u0105cznie \u2013 owa warto\u015b\u0107 gospodarcza jest bezwzgl\u0119dna: masz imperialne prawo eksploatacji ziemi a\u017c do jej wyzbycia si\u0119 czy zniszczenia. W katolickiej nauce spo\u0142ecznej w\u0142adasz ziemi\u0105 z mandatu bo\u017cego, zatem nie w spos\u00f3b bezwzgl\u0119dny, co w konsekwencji oznacza, \u017ce im wi\u0119cej posiadasz, tym wi\u0119ksze masz obowi\u0105zki spo\u0142eczne zwi\u0105zane z eksploatacj\u0105 czy tez u\u017cyciem rzeczy. Tu zaznacz\u0119 nie tylko uwag\u0119 lingwistyczn\u0105. Jest bowiem wed\u0142ug mego przekonania r\u00f3\u017cnica w niejako pozarzymskim zapisie chrze\u015bcija\u0144skiej regu\u0142y: w\u0142adasz Ziemi\u0105 z mandatu Boskiego. Je\u015bli rzecz jest ci niepotrzebna, nawet je\u015bli j\u0105 wytworzy\u0142e\u015b czy pozyska\u0142e\u015b, nie wolno ci jej unicestwi\u0107. B\u00f3g patrzy na Twoje uczynki i je oceni. Oddaj t\u0119 rzecz cho\u0107by w stanie pogorszonym innym, a zw\u0142aszcza tym, kt\u00f3rym jest ona niezb\u0119dna. C\u00f3\u017c, daleko odeszli\u015bmy dzi\u015b od obydwu uj\u0119\u0107 walor\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n Obecnie w Europie mamy prawo pozwalaj\u0105ce na handel emisjami cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych powietrza (CO2<\/sup>). Dodam: \u201e\u015blad w\u0119glowy\u201d podlega mitologizacji, w skali kt\u00f3ra nie \u015bni\u0142a si\u0119 nawet staro\u017cytnym Grekom. \u00d3w handel odbywa si\u0119 poza kontrol\u0105 spo\u0142eczn\u0105 i coraz bardziej odbiega od kolejnej niejednoznacznej warto\u015bci europejskiej kojarzonej z poj\u0119ciem dobra wsp\u00f3lnego (rzymskie jeszcze bonum commune<\/em> ale te\u017c np. angielskie commons<\/em>). Do cytowanej wy\u017cej opinii Cycerona o powinno\u015bci (celu) prawa, wskaza\u0107 mo\u017cna jego traktat \u201eO powinno\u015bciach\u201d (De officiis<\/em>), gdzie rozwin\u0105\u0142 i uzasadni\u0142 og\u00f3ln\u0105 my\u015bl, \u017ce pierwszym zadaniem pa\u0144stwa jest troska o interes wsp\u00f3\u0142obywateli, a wi\u0119c ka\u017cda w\u0142adza ma walor moralny, a nie tylko funkcjonalny czy rzek\u0142bym skutkowy.<\/p>\n\n\n\n Tak, drodzy politycy szafuj\u0105cy w\u0142adz\u0105, tu mowa jest o trosce i powinno\u015bciach, a zatem o mandacie etycznym, a nie gospodarczym, czy zwi\u0105zanym z formaln\u0105 desygnacj\u0105 polityczn\u0105. Zasada \u201ecel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki\u201d tu nie obowi\u0105zuje. Nie chodzi bowiem o to, \u017ce \u201emog\u0119 rz\u0105dzi\u0107, w\u0142ada\u0107\u201d, lecz, \u017ce \u201emusz\u0119\u201d kierowa\u0107 si\u0119 celem, kt\u00f3ry nie jest li tylko moim w\u0142asnym. Tu nie wystarczy stwierdzenie: \u201eja wam w\u00f3jta nie wybiera\u0142em\u201d. Dla mnie wystarczy zapis polskiej konstytucji w artykule pierwszym: Rzeczpospolita Polska jest dobrem wsp\u00f3lnym wszystkich obywateli.<\/em> Na marginesie dodam, system kartkowy i wydzielanie \u017cywno\u015bci jest znanym pomys\u0142em europejskim. Czekam jednak z niepokojem, kiedy w imi\u0119 demokracji i dobra wsp\u00f3lnego<\/em> nast\u0105pi reglamentowanie energii, mo\u017ce wodoru a zw\u0142aszcza wody.<\/p>\n\n\n\n Mitologia wsp\u00f3\u0142czesna, czyli wsp\u00f3\u0142czesne mity europejskiej \u201enowoczesno\u015bci\u201d, doprowadzaj\u0105 do obni\u017cenia si\u0119 konkurencyjno\u015bci Starego Kontynentu w wymiarze gospodarczym, a zw\u0142aszcza technologicznym i militarnym wzgl\u0119dem imperi\u00f3w ameryka\u0144skiego i chi\u0144skiego. Szczeg\u00f3lny dysonans od ubieg\u0142ego roku widoczny jest w poziomie innowacyjno\u015bci, nak\u0142ad\u00f3w na \u00f3w post\u0119p oraz efekt\u00f3w gospodarczych i spo\u0142ecznych. Szybko\u015b\u0107 rozwoju dziedzin zwi\u0105zanych ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 lub alternatywnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii s\u0105 tego wymownym przyk\u0142adem.<\/p>\n\n\n\n Strategia lizbo\u0144ska, to jest przyj\u0119ty w marcu 2000 roku przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 plan jej rozwoju, okaza\u0142 si\u0119 kompletn\u0105 mrzonk\u0105. Projektowano, \u017ce w ci\u0105gu 10 lat (!) Europa stanie si\u0119 najbardziej dynamicznym regionem gospodarczym, swoistym imperium innowacyjno\u015bci, kt\u00f3re przegoni Stany Zjednoczone Ameryki. Zak\u0142adano wzrost inwestycji na badania i rozw\u00f3j do 3% PKB, zredukowanie biurokracji, szczeg\u00f3lnie w zakresie utrudnie\u0144 dla przedsi\u0119biorc\u00f3w, wzrost zatrudnienia do 70% dla m\u0119\u017cczyzn i 60% dla kobiet. Zw\u0142aszcza w tym ostatnim za\u0142o\u017ceniu do\u015b\u0107 naiwnie i rzek\u0142bym staro\u015bwiecko s\u0105dzono, \u017ce poziom zatrudnienia jest tu istotnym czynnikiem, a nie za\u015b dynamiczny wzrost potencja\u0142u intelektualnego, w tym innowacyjnego oraz szybko\u015b\u0107 wdra\u017cania nowych technologii.<\/p>\n\n\n\n Wystarczy\u0142o pi\u0119\u0107 lat, by pe\u0142en pesymizmu raport Romano Prodiego, by\u0142ego przewodnicz\u0105cego Komisji Europejskiej, uzna\u0142, \u017ce Europa pozosta\u0142a jeszcze bardziej w tyle za USA. Po niemal 25 latach od og\u0142oszenia strategii lizbo\u0144skiej mo\u017cna poda\u0107 nast\u0119puj\u0105cy przyk\u0142ad. Dzi\u015b, od opracowania do wdro\u017cenia nowej technologii do masowej, czyli konkurencyjnej gospodarczo, produkcji Europa potrzebuje oko\u0142o p\u00f3\u0142tora do dw\u00f3ch lat, Stany Zjednoczone oko\u0142o 3 miesi\u0119cy, natomiast Chiny zaledwie kilka dni. To ostatnie z wymienionych mocarstwo, z uwagi na centraln\u0105 metod\u0119 podejmowania decyzji chwali si\u0119 nawet, \u017ce mo\u017ce to zrobi\u0107 w 48-72 godziny. Trywialnie rzec mo\u017cna, po co porusza\u0107 si\u0119 ku nowoczesno\u015bci ekologicznym rowerem skoro mo\u017cna rakiet\u0105.<\/p>\n\n\n\n Dzisiejsza pr\u00f3ba decydent\u00f3w Unii Europejskiej ucieczki w centralizacj\u0119 nie zlikwiduje, a nawet nie zmniejszy deficytu demokracji oraz sprawczo\u015bci w UE. Sens problemu i istota kryzysu nie le\u017cy bowiem w okre\u015bleniu celu i metody jego uzyskania, lecz w fundamentach \u2013 warto\u015bciach i motywacjach spo\u0142ecznych. Narody Europy na wsch\u00f3d od \u0141aby do\u015bwiadczy\u0142y zar\u00f3wno centralizmu demokratycznego, jak i centralnego planowania poza kontrol\u0105 spo\u0142eczn\u0105, czyli w\u0142adzy \u201edla spo\u0142ecze\u0144stwa bez spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d. Coraz wyra\u017aniej porusza mieszka\u0144c\u00f3w Europy nieefektywno\u015b\u0107 lub cho\u0107by s\u0142abo\u015b\u0107 zarz\u0105dzania na poziomie rozro\u015bni\u0119tej biurokracji brukselskiej, kt\u00f3ra z demokracj\u0105, a raczej demokratyczn\u0105 kontrol\u0105 spo\u0142eczn\u0105 ma ma\u0142o wsp\u00f3lnego. Zasada subsydiarno\u015bci w zarz\u0105dzaniu kuleje, cho\u0107 mit propagandowy \u2013 budowy \u201espo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego\u201d \u2013 nadal jest podtrzymywany. Patologia sponsorowania organizacji pozarz\u0105dowych przez rz\u0105dy si\u0119 upowszechnia. Wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c kolejn\u0105 europejsk\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107 moraln\u0105 \u2013 podleganie lobbingowi a nawet kryminogennej korupcji.<\/p>\n\n\n\n Czy\u017cby\u015bmy dzi\u015b wracali nie do areopagu czy forum, lecz do pierwocin \u201eparlamentu\u201d, gdzie mo\u017cna papla\u0107 trzy po trzy, a kr\u00f3l (komisja) wyposa\u017cony w fachowe i zazwyczaj skuteczne instrumenty wykonawcze i tak \u201ezrobi co trzeba\u201d. Co wi\u0119cej wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zausznicy kr\u00f3lewscy, czyli lobby\u015bci wielkiego ponadpa\u0144stwowego kapita\u0142u, potrafi\u0105 skutecznie przekonywa\u0107 kr\u00f3la do swoich racji. Na koniec nikt, absolutnie nikt owego w\u0142adcy nie os\u0105dzi, chyba \u017ce sam B\u00f3g lub historia (dla tych, kt\u00f3rzy w Boga nie wierz\u0105). Czy zjednoczona Europa ma d\u0105\u017cy\u0107 do tak rozumianego podzia\u0142u w\u0142adz?!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Marek Tulliusz Cyceron (106-43 p.n.e.) powiada\u0142, \u017ce tym bardziej imperium upada, im bardziej szale\u0144cze prawa stanowi. Mniej wi\u0119cej od narodzin Cycerona po po\u0142ow\u0119 XX wieku trwa\u0142a mocarstwowa rola Europy, a w zasadzie pojedynczego lub kilku pa\u0144stw europejskich. Zatem potraktuj\u0119 Europ\u0119 jako imperium i podejm\u0119 na \u0142amach PJC kolejny w\u0105tek zwi\u0105zany z kondycj\u0105 polityczn\u0105 naszego kontynentu.… Czytaj dalej Co sta\u0142o si\u0119 z Tob\u0105 Europo, \u017ce upadasz?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[372],"tags":[],"class_list":["post-2955","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-49","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2955"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2955\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2956,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2955\/revisions\/2956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}