{"id":2909,"date":"2024-11-21T09:33:55","date_gmt":"2024-11-21T08:33:55","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2909"},"modified":"2024-11-21T09:33:55","modified_gmt":"2024-11-21T08:33:55","slug":"oni-chca-zebysmy-my-mieli-malo-do-powiedzenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2909","title":{"rendered":"Oni chc\u0105, \u017ceby\u015bmy my mieli ma\u0142o do powiedzenia"},"content":{"rendered":"\n

Wroc\u0142aw 6 listopada 2024<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

515. zebranie <\/strong>Klubu Spotkanie i Dialog<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bardzo serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 drogi Leszku, i wszyscy drodzy przyjaciele za zaproszenie. My\u015bl\u0119, \u017ce zacz\u0105\u0107 mo\u017cna tak. Europa, kt\u00f3ra jest kontynentem wspania\u0142ych zdobywc\u00f3w, wynalazc\u00f3w, zwyci\u0119zc\u00f3w, Europa, od kt\u00f3rej rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 szalony rozw\u00f3j ca\u0142ego \u015bwiata, nasza Europa, prze\u017cywa dzisiaj gigantyczny kryzys.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kryzys, kt\u00f3rego nie wida\u0107 na powierzchni tak bardzo dobrze, poniewa\u017c \u017cyjemy w przeciwie\u0144stwie do tego, co by si\u0119 mog\u0142o niekt\u00f3rym wydawa\u0107, na poziomie takim, jakim nigdy my, Europejczycy, wcze\u015bniej nie \u017cyli\u015bmy. A jednak zal\u0105\u017cki tego kryzysu s\u0105 bardzo g\u0142\u0119bokie i dotycz\u0105 z jednej strony bardzo gwa\u0142townych zmian geopolitycznych, kt\u00f3re zachodz\u0105 wok\u00f3\u0142 nas, bardzo gwa\u0142townych zmian technologicznych i zmian kulturowych. I do tego te\u017c si\u0119 za chwil\u0119 odnios\u0119.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c mamy na \u015bcianie uczty Baltazara trzy s\u0142owa, kt\u00f3re si\u0119 pojawiaj\u0105 \u2013 Mane, tekel, fares<\/em> \u2013 i ten europejski Baltazar nie bardzo chce to dostrzec, nie bardzo potrafi to oceni\u0107 i zrozumie\u0107. Pom\u00f3\u017cmy w zrozumieniu tego, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas. I z takich trzech cz\u0119\u015bci z\u0142o\u017c\u0119 to moje zagajenie, a potem mo\u017cemy sobie rozmawia\u0107 w formule pyta\u0144, odpowiedzi, dialogu.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze to Mane, tekel, fares<\/em> widoczne jest na \u015bcianach Europy, na tych prastarych, pi\u0119knych, wspania\u0142ych murach Europy, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a ten fenomenalny rozw\u00f3j \u015bwiata. Sama si\u0119 bardzo mocno potyka dzisiaj o w\u0142asne nogi. Po drugie to Mane, tekel, fares<\/em> pojawi\u0142o si\u0119 na \u015bcianach naszej m\u0142odszej siostry europejskiej, czyli Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki, tych, kt\u00f3re narodzi\u0142y si\u0119 z Europy i tych, kt\u00f3re dzisiaj s\u0105 kluczowym elementem ca\u0142ego systemu bezpiecze\u0144stwa geopolityki \u015bwiatowej. I tych, kt\u00f3re licz\u0105 si\u0119 z punktu widzenia ludzi Zachodu, ludzi wolnego \u015bwiata, licz\u0105 si\u0119 zdecydowanie najbardziej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale o zgrozo, ten nasz wspania\u0142y m\u0142odszy brat czy m\u0142odsza siostra, Stany Zjednoczone nie dostrzeg\u0142y gigantycznego niebezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re w\u0142a\u015bciwie same sprokurowa\u0142y. Mianowicie tego, co sta\u0142o si\u0119 z rozwojem ich g\u0142\u00f3wnego dzisiaj antagonisty, g\u0142\u00f3wnego przeciwnika, rywala, a mo\u017ce nawet trzeba powiedzie\u0107 wprost, g\u0142\u00f3wnego wroga na arenie mi\u0119dzynarodowej, czyli Chin. Wyrwanie si\u0119 z tej pot\u0119\u017cnej, g\u0142\u0119bokiej dziury, pu\u0142apki Tukidydesa jest bardzo ci\u0119\u017ckie i na przestrzeni wiek\u00f3w niewielu hegemonom, kt\u00f3rzy nie dostrzegli niebezpiecze\u0144stwa zrodzenia si\u0119 z boku wielkiego konkurenta, to si\u0119 udawa\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Ale nie jest to \u017cadne \u017celazne prawo historii. Zazwyczaj si\u0119 to nie udawa\u0142o, ale niekiedy si\u0119 to udawa\u0142o. I musimy wierzy\u0107, musimy pomaga\u0107 w tym, aby naszemu g\u0142\u00f3wnemu sojusznikowi, Stanom Zjednoczonym, uda\u0142o si\u0119 przede wszystkim zaadresowa\u0107 to pot\u0119\u017cne zagro\u017cenie ze strony tej wsp\u00f3\u0142czesnej Sparty, \u017ceby pozosta\u0107 przy tej analogii Tukidydesa.<\/p>\n\n\n\n

I trzecie Mane, tekel, fares<\/em>, kt\u00f3re si\u0119 pojawia, to to, kt\u00f3re widzimy na gmachu naszej ojczyzny. To zagro\u017cenie z dw\u00f3ch stron, troch\u0119 inne z Zachodu, ni\u017c to, kt\u00f3rego do\u015bwiadczali\u015bmy przez r\u00f3wno tysi\u0105c lat naszej historii. Ju\u017c nie tak bardzo, przynajmniej p\u00f3ki co, manu militari<\/em>, nie tak zbrojne, ale jednak zagro\u017cenie. No i zagro\u017cenie ze Wschodu, kt\u00f3re bardzo wyra\u017anie wida\u0107 i kt\u00f3re nam od 500 lat z ma\u0142ym ok\u0142adem towarzyszy naszym dziejom.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c zaczynaj\u0105c od tego najwa\u017cniejszego dzisiaj dla ca\u0142ej kuli ziemskiej sporu, od kt\u00f3rego my r\u00f3wnie\u017c w du\u017cym stopniu zale\u017cymy, trzeba zarysowa\u0107 map\u0119 zdarze\u0144, map\u0119 zjawisk, map\u0119 zmian, kt\u00f3ra wok\u00f3\u0142 nas si\u0119 ju\u017c rozegra\u0142a, a kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce nie wszyscy z pa\u0144stwa tak dok\u0142adnie rozpoznajecie albo doceniacie. Ot\u00f3\u017c pierwsza rzecz jest ta, o kt\u00f3rej powiedzia\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pozycja dominuj\u0105cego hegemona na \u015bwiecie, kt\u00f3r\u0105 Stany Zjednoczone od 35 lat dzier\u017cy\u0142y, chwieje si\u0119 bardzo wyra\u017anie. Po drugie, to co by\u0142o \u015bwieck\u0105 religi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata od systemu Bretton Woods, czyli po II wojnie \u015bwiatowej, a wi\u0119c wolny handel, zamienia si\u0119 w protekcjonizm. Od 40 lat nie mieli\u015bmy do czynienia z takimi dzia\u0142aniami o charakterze protekcjonistycznym i wierzcie mi, \u017ce jeszcze 10, 20, 30 lat temu na wszystkich uczelniach ekonomicznych \u015bwiata s\u0142owo protekcjonizm w og\u00f3le wymawiano z pewnego rodzaju abominacj\u0105 i niech\u0119ci\u0105, bo zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce ten nieustanny przyrost wymiany handlowej b\u0119dzie jakby udzia\u0142em \u015bwiata ju\u017c w niesko\u0144czono\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c nie, dzisiaj mamy do czynienia z odwr\u00f3ceniem tego trendu i z powrotem r\u00f3\u017cnego rodzaju \u015brodk\u00f3w protekcjonistycznych. Zreszt\u0105 g\u0142\u00f3wny antagonista \u015bwiata zachodniego, Chiny, stosowa\u0142 te miary w spos\u00f3b zawoalowany, sprytny, od samego pocz\u0105tku. Tylko za\u015blepieni ch\u0119ci\u0105 zysku przedstawiciele kapitalizmu \u015bwiata zachodniego nie chcieli albo nie potrafili tego dostrzec. Trzecia wielka zmiana to zmiana paradygmatu globalizacji i postrzegania globalizacji tak\u0105, jak\u0105 znamy od 40 lat, od konsensusu waszyngto\u0144skiego: post\u0119puj\u0105cy zakres wymiany nie tylko handlowej, ale tak\u017ce swobodnego przep\u0142ywu kapita\u0142u, relacji walutowych, relacji papier\u00f3w warto\u015bciowych, rynk\u00f3w finansowych, rynk\u00f3w kapita\u0142owych, rynk\u00f3w d\u00f3br i us\u0142ug. I ten paradygmat globalizacyjny odwraca si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy raz to Chiny teraz bardzo mocno d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby ca\u0142y czas poszerza\u0107 zakres globalizacji. A Europa i Stany Zjednoczone poniewczasie, ale mo\u017ce lepiej p\u00f3\u017ano ni\u017c wcale, obudzi\u0142y si\u0119 i pr\u00f3buj\u0105 zahamowa\u0107 globalizacj\u0119. Ale tu mamy do czynienia jednocze\u015bnie z wielkim podzia\u0142em na globaln\u0105 p\u00f3\u0142noc, do kt\u00f3rej my si\u0119 zaliczamy, i globalne po\u0142udnie.<\/p>\n\n\n\n

I to na globalnym po\u0142udniu, warto aby zna\u0107 sobie z tego spraw\u0119, \u017cyje ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiata: 5 do 6 miliard\u00f3w z 8 miliard\u00f3w 100 milion\u00f3w, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 dzisiaj na naszym \u015bwiecie. I to globalne po\u0142udnie widzi globalizacj\u0119 jako pewn\u0105 szans\u0119 dla siebie, ale szans\u0119, kt\u00f3rej gwarantem, wyznacznikiem strategicznym i g\u0142\u00f3wnym partnerem nie s\u0105 ju\u017c pa\u0144stwa Zachodu, nie s\u0105 ju\u017c Stany Zjednoczone, tylko s\u0105 w\u0142a\u015bnie Chiny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To jest w d\u0142u\u017cszej perspektywie pot\u0119\u017cne zagro\u017cenie r\u00f3wnie\u017c dla nas, co do kt\u00f3rego jeszcze mamy tak\u0105 podw\u00f3jn\u0105 zapadk\u0119 moraln\u0105, bo trudno nam przecie\u017c si\u0119 domaga\u0107 od tych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w potwornej biedzie, aby nie chcieli tego, co ma ich szans\u0119 wyrwa\u0107 z tej biedy, prawda? Wi\u0119c mamy jednocze\u015bnie dylemat i z t\u0105 pu\u0142apk\u0105 aksjologiczn\u0105 te\u017c chc\u0119 pa\u0144stwa zostawi\u0107, aby o niej sobie chwil\u0119 m\u00f3c pomy\u015ble\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nast\u0119pn\u0105 wielk\u0105 zmian\u0105, kt\u00f3rej teraz do\u015bwiadczamy, o kt\u00f3rej nie mo\u017cna abstrahowa\u0107 analizuj\u0105c sytuacj\u0119 w Polsce i w Europie, jest w moim odczuciu konieczno\u015b\u0107 dodania trzech nowych w\u0142adz do starego monteskiuszowskiego podzia\u0142u. Ot\u00f3\u017c ta czwarta w\u0142adza, o niej si\u0119 cz\u0119sto m\u00f3wi i nie jest to nic oryginalnego, to media.<\/p>\n\n\n\n

Ale chcia\u0142bym doda\u0107 jeszcze pi\u0105t\u0105 i sz\u00f3st\u0105, o kt\u00f3rych si\u0119 m\u00f3wi znacznie mniej. Pi\u0105ta w\u0142adza \u2013 obok wykonawczej, ustawodawczej i s\u0105downiczej w\u0142adzy ka\u017cdego z pa\u0144stw \u2013 to instytucje mi\u0119dzynarodowe, kt\u00f3rych najlepsz\u0105 egzemplifikacj\u0105 jest Komisja Europejska. Czyli ta w\u0142adza, kt\u00f3ra naprawd\u0119 jest bardzo dobrze wyposa\u017cona w instrumenty w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n

Ale jest jeszcze sz\u00f3sta w\u0142adza, o kt\u00f3rej doskonale pa\u0144stwo wiecie i znacie j\u0105, bo si\u0119 na co dzie\u0144 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z was tym pos\u0142uguje. To przede wszystkim w\u0142adza platform technologicznych, wielkich mi\u0119dzynarodowych korporacji, ale ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem platform cyfrowych, kt\u00f3re zbieraj\u0105 dane, zbieraj\u0105 informacje od ka\u017cdego z was, dziesi\u0105tki, setki, tysi\u0105ce razy dziennie, wiedz\u0105 o nas coraz wi\u0119cej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dlatego lewicuj\u0105ca, ale ciekawa ameryka\u0144ska ekonomistka Shoshana Zuboff powiedzia\u0142a o kapitalizmie ci\u0105g\u0142ego nadzoru \u2013 Surveillance Capitalism<\/em>. I rzeczywi\u015bcie to, w jaki spos\u00f3b te wielkie korporacje, zw\u0142aszcza platformy cyfrowe, zgromadzi\u0142y wiedz\u0119 o nas i do jakiego stopnia doprowadzi\u0142y umiej\u0119tno\u015b\u0107 zarz\u0105dzania wieloma parametrami ekonomicznymi wok\u00f3\u0142 siebie, a wi\u0119c te\u017c wok\u00f3\u0142 nas, jest rzecz\u0105 absolutnie bezprecedensow\u0105. To prowadzi mnie do pi\u0105tego punktu, kt\u00f3ry niech okre\u015bla tak\u0105 zmian\u0119 paradygmatu, kt\u00f3ra naprawd\u0119 zachodzi z rzadka w historii \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

A wi\u0119c ta kolejna zmiana to to, co w\u0142a\u015bnie Robert Reich czy Nick Srnicek nazywaj\u0105 kapitalizmem platform. Czym\u015b zupe\u0142nie nowym, innego rodzaju formu\u0142\u0105 wymiany us\u0142ug i d\u00f3br, inn\u0105 ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 do tej pory wszyscy ludzie doskonale znaj\u0105. Ona si\u0119 wi\u0105\u017ce z g\u0142\u0119bok\u0105 przebudow\u0105 relacji mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 \u2013 tak, to nie jest m\u00f3j oryginalny wymys\u0142, ale ca\u0142kiem to do mnie przemawia \u2013 pewnego rodzaju powrotem do systemu \u015bredniowiecznego, ale tylko i wy\u0142\u0105cznie w rozumieniu charakterystyki relacji poszczeg\u00f3lnych w\u0142adz. Konflikty, kt\u00f3re by\u0142y konfliktami o innej intensywno\u015bci, nie og\u00f3lno\u015bwiatowymi, tak jak w ostatnich 200 latach. To w ostatnich 200 latach pot\u0119\u017cne pa\u0144stwa i pot\u0119\u017cne narody prowadzi\u0142y totalne wojny.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza wojna siedmioletnia ju\u017c by\u0142a wojn\u0105, podczas kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o wielu ludzi, potem wojny napoleo\u0144skie, p\u00f3\u017aniej oczywi\u015bcie pierwsza i druga wojna \u015bwiatowa, wojny totalne, zw\u0142aszcza druga, ale nie tylko. W \u015bredniowieczu te relacje wygl\u0105da\u0142y inaczej. I zauwa\u017ccie Pa\u0144stwo, \u017ce tak jak teraz sobie pomy\u015blimy, tu wojna na Bliskim Wschodzie, tu wojna na Ukrainie, tutaj napi\u0119cie w Tajwanie, tu wojna hybrydowa, tutaj organizacje r\u00f3\u017cnego rodzaju pozapa\u0144stwowe, tak to nazwijmy, Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank \u015awiatowy, Komisja Europejska, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w tym ca\u0142ym systemie, w kt\u00f3rym si\u0119 poruszamy.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c ten \u015bwiat, w kt\u00f3ry weszli\u015bmy, wchodzimy \u2013 mo\u017cna to powiedzie\u0107 w trybie niedokonanym jeszcze \u2013 zmienia swoj\u0105 charakterystyk\u0119 z tej, kt\u00f3r\u0105 znamy od 200 lat z historii silnych pa\u0144stw narodowych, na charakterystyk\u0119 nieco bardziej rozproszon\u0105, amorficzn\u0105, ale te\u017c tak\u0105, w ramach kt\u00f3rej ca\u0142y czas istniej\u0105 silne pa\u0144stwa narodowe, kt\u00f3re realizuj\u0105 swoje cele, no i do takich w\u0142a\u015bnie zaliczam Rosj\u0119, zaliczam Chiny, zaliczam Indie, jako rosn\u0105c\u0105 pot\u0119g\u0119, niekoniecznie natomiast ju\u017c zaliczam bardzo mocno spenetrowane przez nowe pseudokulturowe trendy, kt\u00f3re niszcz\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 narodow\u0105, pa\u0144stwa Europy Zachodniej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I niech mi wolno b\u0119dzie jeszcze jeden taki czynnik z tych zasadniczych, o kt\u00f3rych sobie pomy\u015bla\u0142em, tutaj przed pa\u0144stwem na moment po\u0142o\u017cy\u0107 \u2013 prawdopodobnie rozpoczyna si\u0119 teraz epoka gigantycznych migracji. Taka, jaka w historii \u015bwiata, mia\u0142a miejsce do tej pory tylko dwa razy. Pierwsza, na prze\u0142omie XIII i XII wieku przed nasz\u0105 er\u0105, kiedy tak zwane Ludy Morza, nie do ko\u0144ca wiadomo sk\u0105d, zmiot\u0142y z historii, z powierzchni ziemi \u00f3wczesne pot\u0119gi \u2013 pa\u0144stwo Hetyt\u00f3w, Grecj\u0119 Myke\u0144sk\u0105, pa\u0144stwo asyryjskie, pa\u0144stewka kananejskie \u2013 i zagrozi\u0142o r\u00f3wnie\u017c funkcjonowaniu Egiptu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Potem, 1600 lat p\u00f3\u017aniej, by\u0142a druga wielka fala migracji i to by\u0142a ta fala, kt\u00f3ra jest bardziej znana w historii \u2013 wielka w\u0119dr\u00f3wka lud\u00f3w, kt\u00f3ra ostatecznie pogrzeba\u0142a wielkie imperium rzymskie. I jako\u015b tak si\u0119 zdarzy\u0142o, \u017ce kolejne 1600 lat wypada \u2013 to przypadek oczywi\u015bcie, no ale tak \u0142atwiej mo\u017ce b\u0119dzie zapami\u0119ta\u0107 \u2013 przypada na ten dzisiejszy czas.<\/p>\n\n\n\n

Szanowni pa\u0144stwo, na globalnym po\u0142udniu \u017cyje 6 miliard\u00f3w ludzi, z kt\u00f3rych ka\u017cdy, ka\u017cdy chcia\u0142by si\u0119 znale\u017a\u0107 tutaj w Polsce, w Niemczech, we Francji, dla nich w og\u00f3le nie ma to znaczenia. Jeste\u015bmy w raju, z ich perspektywy \u017cyjemy w zupe\u0142nie niewyobra\u017calnym systemie. Ka\u017cdy by si\u0119 chcia\u0142 znale\u017a\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c my\u015blmy o tym, zastanawiajmy si\u0119 nad tym, co dzieje si\u0119 dzisiaj w Europie, co dzieje si\u0119 w Stanach Zjednoczonych. To tylko takie pierwsze pomruki tego zjawiska, kt\u00f3re moim zdaniem odezwie si\u0119 z przepot\u0119\u017cn\u0105 moc\u0105 w historii \u015bwiata w najbli\u017cszych dziesi\u0119cioleciach. Mamy wi\u0119c takie \u015brodowisko.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Teraz przejd\u0119 do tego punktu dotycz\u0105cego zmagania mi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142czesnymi Atenami i wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Spart\u0105. Bo z jednej strony mamy Chiny, co do kt\u00f3rych pot\u0119gi ci\u0119\u017cko jest w og\u00f3le dyskutowa\u0107. Mo\u017cna tylko powiedzie\u0107, \u017ce to pa\u0144stwo, kt\u00f3re w ci\u0105gu 30 lat uros\u0142o z 2,5% udzia\u0142u w gospodarce \u015bwiatowej, czyli w PKB \u015bwiatowym, do blisko 19%, 18,5%. W historii \u015bwiata ja nie znam innego przyk\u0142adu, kt\u00f3ry tak fenomenalnie szybko wyni\u00f3s\u0142by jedno pa\u0144stwo, w\u0142a\u015bciwie w obr\u0119bie jednego pokolenia, nieco wi\u0119cej ni\u017c jednego pokolenia: 30 lat. W 1990 roku eksport 2%, 2,5%. Dzisiaj Chiny odpowiadaj\u0105 za 15-16% eksportu ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Produkcja przemys\u0142owa to 30% ca\u0142ego \u015bwiata i ro\u015bnie, ca\u0142y czas ro\u015bnie. W czasie, kiedy od nas z Europy produkcja si\u0119 wyprowadza i my mo\u017cemy to z\u0142o\u017cy\u0107 jeszcze na karb zielonego \u0142adu, cho\u0107 nie tylko. Tu mog\u0119 du\u017co o tym opowiada\u0107. Ostatnio napisa\u0142em artyku\u0142 o reindustrializacji, par\u0119 miesi\u0119cy temu opublikowa\u0142em w Politico.<\/p>\n\n\n\n

Ale w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3re nie mia\u0142y takiego systemu zielonego \u0142adu, ETS i tak dalej, te\u017c nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny proces deindustrializacji, a w tym samym czasie gigantycznej industrializacji w Chinach. A industrializacja i globalizacja przyczyni\u0142y si\u0119 tam do wielkiego podniesienia poziomu technologii w Chinach. I my my\u015bleli\u015bmy, my w sensie Zach\u00f3d \u2013 mo\u017ce my Polacy tu najmniej jeste\u015bmy winni \u2013 \u017ce b\u0119dziemy mieli, my Zach\u00f3d i Stany Zjednoczone my\u015bla\u0142y \u2013 \u017ce b\u0119d\u0105 mia\u0142y w postaci Chin na wiele dekad partnera w postaci prostej montowni, \u0142atwych czynno\u015bci. Jednak po 20 latach wyr\u00f3s\u0142 gigant, kt\u00f3ry naprawd\u0119 pod wieloma wzgl\u0119dami przer\u00f3s\u0142 ju\u017c nawet Stany Zjednoczone, a nas, zachodni\u0105 Europ\u0119 i nas, m\u0142odsz\u0105 siostr\u0119 pod wzgl\u0119dem rozwoju technologicznego \u2013 bo niekoniecznie m\u0142odsz\u0105 co do trwania pa\u0144stwowo\u015bci, bo Polska jest jednym z najd\u0142u\u017cej istniej\u0105cych pa\u0144stw na mapie Europy \u2013 nas tym bardziej oczywi\u015bcie ju\u017c niestety przer\u00f3s\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mo\u017cna powiedzie\u0107 prowokacyjnie, \u017ce Chiny wygra\u0142y ostatnie mistrzostwa Europy w pi\u0142ce no\u017cnej. Dlaczego? Na 13 najwa\u017cniejszych sponsor\u00f3w, za wielkie pieni\u0105dze pakiety sponsorskie wykupi\u0142o pi\u0119\u0107 chi\u0144skich firm: Vivo, Hisense, Aliexpress, BYD i Alipay, a niemieckie firmy tylko trzy. Prosz\u0119 popatrze\u0107 jak na niemieckiej ziemi, na europejskiej ziemi, jak odwa\u017cnie i mocno wchodz\u0105 chi\u0144skie firmy. BYD to jedna z firm produkuj\u0105cych samochody elektryczne. Udzia\u0142 w produkcji samochod\u00f3w elektrycznych chi\u0144skich producent\u00f3w to 60% w produkcji, w sprzeda\u017cy \u015bwiata ca\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n

A czy nam si\u0119 to podoba, czy nie \u2013 idzie na ca\u0142ym \u015bwiecie trend elektryfikacji wszystkiego. Wszystko b\u0119dzie na energi\u0119 elektryczn\u0105, to co by\u0142o na spalinow\u0105, to co by\u0142o na gaz. W tym kierunku idziemy. Jak b\u0119dzie zasilane jeszcze \u2013 oby m\u0105drymi \u017ar\u00f3d\u0142ami energii, a nie takimi, kt\u00f3re jeszcze dodatkowo przydusz\u0105 nasze mo\u017cliwo\u015bci rozwojowe.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c Chiny z jednej strony stanowi\u0105 bezprecedensowy, fenomenalny przyk\u0142ad pa\u0144stwa, kt\u00f3re si\u0119 tak w b\u0142yskawicznym tempie rozwin\u0119\u0142y do poziomu, do jakiego \u2013 nikt nie przypuszcza\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej \u2013 mog\u0105 si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Kiedy Chiny wst\u0119powa\u0142y jesieni\u0105 2001 roku do \u015awiatowej Organizacji Handlu, to wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 zawsze d\u0142ugo, daleko w tyle w technologii za Zachodem. Dzi\u015b tak ju\u017c nie jest.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b przyje\u017cd\u017cam tutaj prawie bezpo\u015brednio ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. By\u0142em na MIT, jednej z najlepszych, je\u015bli nie najlepszej, politechnice \u015bwiata. Tam obawiaj\u0105 si\u0119 tylko jednego, w\u0142a\u015bnie pot\u0119gi politechnik chi\u0144skich i tych technologii, kt\u00f3re tam s\u0105 wynajdowane.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zwr\u00f3\u0107cie pa\u0144stwo uwag\u0119, \u017ce pewnie do niedawna, jeszcze 5, 10 lat temu, jakbym tu stan\u0105\u0142 przed wami w tej roli, czy w jakiejkolwiek innej, wi\u0119cej bym m\u00f3wi\u0142 o Rosji. Ale my prawie wszystko wiemy o Rosji. Potworne, agresywne imperium, kt\u00f3re niczym 550 lat temu, kiedy zacz\u0119\u0142o za Iwana Srogiego sw\u00f3j wielki poch\u00f3d \u2013 kontynuuje ten poch\u00f3d. Specjalizuje si\u0119 w\u0142a\u015bciwie tylko w silnej armii, w silnych s\u0142u\u017cbach i w dezinformacji. To w\u0142a\u015bciwie jest opis Rosji. Kolos ca\u0142y czas ze wzgl\u0119du na pot\u0119\u017cny arsena\u0142 obrony nuklearnej, ale dzisiaj bez wielkich ju\u017c osi\u0105gni\u0119\u0107 technologicznych, technicznych. W wi\u0119kszo\u015bci artyku\u0142\u00f3w foreign affairs, foreign policy<\/em> okre\u015blana jako junior partner dla Chi\u0144skiej Republiki Ludowej. W\u0142a\u015bnie dok\u0142adnie tak.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nie wiem, czy bym tu si\u0119 cieszy\u0142, je\u015bli kto\u015b chcia\u0142 zaklaska\u0107, bo Amerykanie akurat zacz\u0119li ju\u017c patrze\u0107 na to tak, \u017ce mo\u017ce nam si\u0119 to nie do ko\u0144ca podoba\u0107. Ot\u00f3\u017c im si\u0119 nie podoba, oni mog\u0105 chcie\u0107 odci\u0105gn\u0105\u0107 Rosj\u0119 od Chin po to, \u017ceby Rosja nie by\u0142a tym m\u0142odszym partnerem Chin, no aby samemu podo\u0142a\u0107 w tym wielkim sporze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c to jest jedna strona medalu AVERS, poprzez kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy patrze\u0107 na dzisiejsze Chiny. Ale jest te\u017c REVERS i wielu analityk\u00f3w wskazuje na to, \u017ce Chiny rozwin\u0119\u0142y si\u0119 w podobny spos\u00f3b jak Japonia po II wojnie \u015bwiatowej, fenomenalnie rozwijaj\u0105ca si\u0119 przez 40 lat, ale od 30 kilku Japonia w\u0142a\u015bciwie jest w stagnacji. Japonia si\u0119 zbyt nie rozwija, rozwija si\u0119 powoli.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0119\u017cko nam jest Polakom w to dzisiaj uwierzy\u0107, wi\u0119c przywo\u0142am od razu \u017ar\u00f3d\u0142a, ale w zarobkach rozporz\u0105dzanych, w sile nabywczej pieni\u0105dza Polacy w OECD s\u0105 dzisiaj zaraz za Japoni\u0105. Czyli Japonia, kt\u00f3ra by\u0142a nieosi\u0105galnym dla nas kiedy\u015b celem, tak si\u0119 zatrzyma\u0142a w miejscu, a my jednak tak si\u0119 rozwijali\u015bmy, mimo naszych r\u00f3\u017cnych problem\u00f3w, \u017ce dzisiaj jeste\u015bmy ju\u017c w sile nabywczej pieni\u0105dza zaraz za Japoni\u0105. I niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, Chiny te\u017c teraz si\u0119 zatrzymaj\u0105. Ja tego nie wiem, mo\u017ce si\u0119 zatrzymaj\u0105, mo\u017ce si\u0119 nie zatrzymaj\u0105, bo maj\u0105 wielkie rezerwy, ale du\u017co wskazuje na to, \u017ce Chiny wesz\u0142y w okres przynajmniej spowolnienia wzrostu.<\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105 gospodark\u0119 ogromnie uzale\u017cnion\u0105 od sektora nieruchomo\u015bci, a to jest sektor, kt\u00f3ry zachowuje si\u0119 w makroekonomii bardzo dziwnie. Jak jest ju\u017c tak napompowany jak ba\u0144ka, kiedy p\u0119ka, to d\u0142ugo, czasami przez dziesi\u0119ciolecia trzeba po nim sprz\u0105ta\u0107. Nie \u017cebym mia\u0142 schadenfreude<\/em>, ale ja \u017cycz\u0119 najlepiej naszemu zachodowi, a nie Chinom. W zwi\u0105zku z tym powiem o kilku kolejnych ich wielkich problemach. Demografia \u2013 na skutek polityki jednego dziecka ju\u017c za chwil\u0119 b\u0119dzie mocno dusi\u0107 ich gospodark\u0119. Ju\u017c bezrobocie w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi uros\u0142o z 13% na 19%.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

To ju\u017c s\u0105 bardzo wysokie poziomy, prawda? 19% m\u0142odych ludzi, co pi\u0105ty Chi\u0144czyk, no to ju\u017c si\u0119 robi powoli z tego potencja\u0142 przynajmniej takich spo\u0142ecznych niepokoj\u00f3w, \u017ceby nie powiedzie\u0107 rewolucyjnych. I mo\u017cna wymieni\u0107 wiele dodatkowych jeszcze przyk\u0142ad\u00f3w tego, \u017ce ten rozw\u00f3j Chin hamuje. I zapyta\u0107 w zwi\u0105zku z tym, jak to jest z tymi Chinami, czy to jest globalny lider, kt\u00f3ry za chwil\u0119 b\u0119dzie hegemonem i przezwyci\u0119\u017cy t\u0105 hegemoni\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych, czy b\u0119dzie to kolejny kolos na glinianych nogach.<\/p>\n\n\n\n

Yin i Yang, prawda, jak to Chi\u0144czycy mawiaj\u0105, nie wiadomo do ko\u0144ca, chc\u0119 zostawi\u0107 Pa\u0144stwa i z jedn\u0105, i z drug\u0105 refleksj\u0105, bo jeste\u015bmy w czasie prze\u0142omu, albo w czasie nawet czego\u015b gorszego, w czasie roz\u0142omu, albo mo\u017ce jeszcze gorszego, w czasie rozpadu porz\u0105dku \u015bwiatowego. W tym kontek\u015bcie trzeba na pewno na to popatrze\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I teraz, jak Stany Zjednoczone wobec tego wielkiego wyzwania powinny si\u0119 zachowa\u0107? W elicie ameryka\u0144skiej wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 cztery ewentualne sposoby reakcji na to, co si\u0119 sta\u0142o we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Czym zosta\u0142y Stany Zjednoczone zaskoczone? I je\u015bli kto\u015b b\u0119dzie opisywa\u0142 histori\u0119 pierwszych dekad XXI wieku za 100 albo 500 lat, w odpowiednio grubym podr\u0119czniku, to na pewno dostrze\u017ce jedno, \u017ce Donald Trump w swojej pierwszej kadencji, i to trzeba zapisa\u0107 jemu na wielki plus, wielkie osi\u0105gni\u0119cie, w\u0142a\u015bnie dostrzeg\u0142 to wielkie zagro\u017cenie po stronie chi\u0144skiej i zacz\u0105\u0142 adresowa\u0107 g\u0142\u00f3wne elementy polityki ameryka\u0144skiej przeciwko Chinom. C\u0142a na\u0142o\u017cone wtedy, ograniczenia w eksporcie technologii, ograniczenia w transferach r\u00f3\u017cnego rodzaju, to w pierwszej kadencji Trumpa by\u0142o realizowane.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 te zjawiska by\u0142y r\u00f3wnie\u017c kontynuowane przez administracj\u0119 Bidena. W 2021 roku American Innovation and Jobs Act, w 2022 roku Inflation Reduction Act, kt\u00f3ra to ustawa by\u0142a o wszystkim, tylko nie o redukcji inflacji, tak jak w tytule brzmia\u0142o, ale zdecydowanie by\u0142a na temat reindustrializacji w Stanach Zjednoczonych. I wreszcie w 2023 roku to te\u017c jeszcze administracja Bidena w ko\u0144cu, The Chips and Science Act, czyli odbudujmy produkcj\u0119 najwy\u017cej zaawansowanych technologii, my Amerykanie, tu w Ameryce.<\/p>\n\n\n\n

No i my ju\u017c zaczynamy z tego powodu troszeczk\u0119 cierpie\u0107, bo Intel buduje w Ohio fabryk\u0119 za 28 mld dolar\u00f3w. Ten Intel, kt\u00f3ry tu pod Wroc\u0142awiem, pod \u015arod\u0105 \u015al\u0105sk\u0105 mia\u0142 budowa\u0107 fabryk\u0119, niestety moi nast\u0119pcy nie zadbali o to. Ja podpisa\u0142em umow\u0119 z Patem Gelsingerem, wystarczy\u0142o bardzo szybko doprowadzi\u0107 do tego, \u017ceby ju\u017c nie mogli si\u0119 z tego wycofa\u0107. Ale niestety oni na z\u0142o\u015b\u0107 babci odmra\u017cali sobie uszy i robi\u0105 wszystko, \u017ceby zaszkodzi\u0107 w naszym szybkim rozwoju gospodarczym. Tak wiele przyk\u0142ad\u00f3w mog\u0119 takich poda\u0107, CPK jest kolejnym takim przyk\u0142adem.<\/p>\n\n\n\n

A wi\u0119c mamy do czynienia z kontynuacj\u0105 polityki Trumpa z pierwszej kadencji przez Bidena i jestem przekonany, \u017ce Donald Trump w tej drugiej kadencji, kt\u00f3ra jest absolutnie historyczna, r\u00f3wnie\u017c b\u0119dzie kierowa\u0142 swoj\u0105 atencj\u0119 przede wszystkim na Chiny.<\/p>\n\n\n\n

I teraz nasz\u0105 rol\u0105 \u2013 to robi\u0142em w moich bardzo skromnych mo\u017cliwo\u015bciach teraz, b\u0119d\u0105c w Stanach Zjednoczonych i to b\u0119d\u0119 robi\u0142 w kolejnych latach \u2013 jest t\u0142umaczenie Stanom Zjednoczonym, elitom USA, \u017ce w ich interesie jest konkretny wyb\u00f3r jednej z czterech strategii, o kt\u00f3rych powiem, kt\u00f3ra by pomog\u0142a im w powstrzymaniu tego wielkiego chi\u0144skiego zagro\u017cenia. Te cztery strategie, kt\u00f3re s\u0105 analizowane dzisiaj przez elity ameryka\u0144skie s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwsza, prosta, izolacjonizm. My, Amerykanie, m\u00f3wi\u0105 elity wschodniego i zachodniego wybrze\u017ca, jeste\u015bmy najbezpieczniejszym pa\u0144stwem \u015bwiata. No i tak jest. S\u0105 otoczeni dwoma oceanami, od p\u00f3\u0142nocy Kanadyjczycy, od po\u0142udnia Rio Grande, Meksyk. To pa\u0144stwo nie ma zagro\u017ce\u0144. Po co nam \u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze na jakie\u015b bazy zagraniczne, a maj\u0105 tych baz naprawd\u0119 wiele. Po co nam \u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze na wielk\u0105 obecno\u015b\u0107 w bazie Ramstein w Niemczech, w Korei Po\u0142udniowej, na wyspie Guam i w wielu innych wyspach ca\u0142ego \u015bwiata? Po co? Te pieni\u0105dze mo\u017cemy wyda\u0107 lepiej. To jest bardzo powa\u017cne dla nas zagro\u017cenie. A dla nich to jest bardzo istotny element ich analizy. Taka wsp\u00f3\u0142czesna wersja doktryny Monroe z 1823 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Druga strategia to strategia dominacji takiej, jak do tej pory ta dominacja wygl\u0105da\u0142a. S\u0105 tacy jastrz\u0119bio ustosunkowani przedstawiciele elity zar\u00f3wno Republikan\u00f3w i Demokrat\u00f3w. Zreszt\u0105 co ciekawe wi\u0119cej Demokrat\u00f3w ni\u017c Republikan\u00f3w. W\u015br\u00f3d Republikan\u00f3w jest wi\u0119cej izolacjonist\u00f3w. A wi\u0119c utrzymajmy nasze pierwsze\u0144stwo, nasz\u0105 hegemoni\u0119, nasz\u0105 dominacj\u0119 tak jak do tej pory, tak jak przez ostatnie 40 lat. Bardzo bym chcia\u0142. Ale jako osoba, kt\u00f3ra analizuje dost\u0119pne zasoby i w oparciu o te zasoby, materia\u0142owe, finansowe, ludzkie, technologiczne, intelektualne \u2013 a tym si\u0119 zajmuj\u0119 ca\u0142y czas od wielu lat \u2013 musz\u0119 Pa\u0144stwu powiedzie\u0107, \u017ce to jest praktycznie dzisiaj niemo\u017cliwe. A chcia\u0142bym by\u0107 optymist\u0105, naprawd\u0119 bardzo bym chcia\u0142. Wierzcie mi, bo nie by\u0142o tak szcz\u0119\u015bliwego okresu w historii \u015bwiata dla nas, dla wolnych ludzi Zachodu jak Pax Americana. \u017byjemy dzisiaj ca\u0142y czas pod parasolem Pax Americana.<\/p>\n\n\n\n

Ale ten Pax Americana nie wszystkim odpowiada, a ju\u017c Chi\u0144czykom szczeg\u00f3lnie nie odpowiada. I globalnemu po\u0142udniu te\u017c nie do ko\u0144ca odpowiada. Bo im si\u0119 \u017ale kojarzy to wszystko. Z wyzyskiem. No ale my jeste\u015bmy tu, gdzie jeste\u015bmy i nas interesuje Polska. Wi\u0119c \u017cyczyliby\u015bmy sobie tego \u2013 ale wierzcie mi, przynajmniej takie jest moje zdanie, a nie jestem cz\u0142owiekiem ma\u0142ej wiary \u2013 ta druga strategia jest prawie niemo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia strategia to tak zwany Selective Engagement. Selective Engagement oznacza, \u017ce w trzech g\u0142\u00f3wnych teatrach \u015bwiata, czyli \u2013 Daleki Wsch\u00f3d: Chiny, Tajwan, Japonia, Korea, potem Bliski Wsch\u00f3d, jego waga jest pot\u0119\u017cna ze wzgl\u0119du na zasoby surowcowe, zw\u0142aszcza rop\u0119 naftow\u0105, kt\u00f3ra jest ca\u0142y czas zdecydowanie najwa\u017cniejszym surowcem \u015bwiata i wreszcie Europa \u2013 w tych trzech regionach interweniujmy, ale \u017cadnymi innymi si\u0119 nie interesujmy.<\/p>\n\n\n\n

Interwencja w Etiopii, w Somalii, b\u0142\u0105d. Interwencja gdzie\u015b tam na Granadzie, b\u0142\u0105d. Nie interesujmy si\u0119 innymi regionami \u015bwiata, tylko tymi trzema. Coraz wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w przebija si\u0119 jednak w dyskusji elit ameryka\u0144skich, \u017ce ta strategia te\u017c nie za bardzo jest mo\u017cliwa ze wzgl\u0119du na szczup\u0142o\u015b\u0107 zasob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I dlatego czwarta strategia to tak zwane offshore balancing, czyli strategia, kt\u00f3ra nakazuje interweniowanie w jednym z tych trzech teatr\u00f3w geopolitycznych, o kt\u00f3rych powiedzia\u0142em, ale tylko w takiej sytuacji, kiedy na kt\u00f3rymkolwiek z tych trzech teatr\u00f3w pojawi si\u0119 lokalny hegemon. Czyli na teatrze dalekowschodnim s\u0105 to Chiny, na tym naszym europejskim jest to Rosja, a przez kilkadziesi\u0105t lat by\u0142y to Niemcy, na teatrze bliskowschodnim dzisiaj najwa\u017cniejszy jest Iran. I tylko wtedy si\u0119 anga\u017cujmy. I jednocze\u015bnie te\u017c w \u015blad za t\u0105 koncepcj\u0105 pojawiaj\u0105 si\u0119 takie g\u0142osy, kt\u00f3re staram si\u0119 zdecydowanie wzmacnia\u0107 w moich dzisiaj skromnych mo\u017cliwo\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n

Warto, aby\u015bmy my Polacy o nich rozmawiali, do nich te\u017c namawiali. Pojawiaj\u0105 si\u0119 mianowicie takie g\u0142osy, \u017ce w zwi\u0105zku z tym, \u017ce my Amerykanie mamy za ma\u0142o zasob\u00f3w, warto wyposa\u017cy\u0107 naszych lokalnych sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rzy walcz\u0105 lub stawiaj\u0105 op\u00f3r przeciwko tym lokalnym, potencjalnym hegemonom \u2013 wyposa\u017cy\u0107 je w technologi\u0119, w bro\u0144, w finanse w takim zakresie, w jakim Imperium Rzymskie wzmacnia\u0142o swoje limesy<\/em> bardziej ni\u017c prowincje, kt\u00f3re by\u0142y w \u015brodku Imperium.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rzeczywi\u015bcie tego wymaga\u0142aby m\u0105dra polityka, kt\u00f3ra mia\u0142aby na celu utrzymanie generalnie tego porz\u0105dku ju\u017c nie tak do ko\u0144ca wy\u0142\u0105cznie pod Pax Americana, ale przynajmniej z dominuj\u0105c\u0105 rol\u0105 Zachodu, szeroko rozumianego Zachodu. Niestety tutaj w Europie mamy wielu przeciwnik\u00f3w tej koncepcji. To s\u0105 Niemcy, to jest prezydent Macron, kt\u00f3ry swoj\u0105 koncepcj\u0119 strategicznej autonomii kieruje ostrzem w stron\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zamiast w stron\u0119 Chin, to kieruje ostrze w stron\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych. A wi\u0119c ca\u0142y czas jeszcze Europa Zachodnia nie do ko\u0144ca przetrawi\u0142a to wszystko, o czym teraz m\u00f3wi\u0119, czego najlepszym dowodem niech b\u0119dzie ostatnia dyskusja, debata w Unii Europejskiej dotycz\u0105ca tego, czy na\u0142o\u017cy\u0107 c\u0142a na chi\u0144skie samochody elektryczne. Niemcy byli przeciw temu, Francuzi byli za.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

No i ostatecznie uda\u0142o si\u0119 przeg\u0142osowa\u0107, ale wiele kraj\u00f3w by\u0142o te\u017c przeciw. S\u0142owacja by\u0142a przeciw. Dlaczego? Bo si\u0119 boj\u0105 retorsji chi\u0144skich, bo ta pot\u0119ga Chin jest ju\u017c tak wielka, \u017ce boj\u0105 si\u0119 w kr\u00f3tkim terminie naprawd\u0119 du\u017co straci\u0107. Tymczasem musimy si\u0119 nastawi\u0107 na to, \u017ce by\u0107 mo\u017ce trzeba b\u0119dzie straci\u0107 w kr\u00f3tkim terminie po to, \u017ceby zachowa\u0107 pok\u00f3j, wolno\u015b\u0107 w d\u0142u\u017cszym terminie. To jest ta koncepcja i Polska mo\u017ce si\u0119 \u015bwietnie wpasowa\u0107 i niech mi b\u0119dzie wolno tutaj przeskoczy\u0107 na moment w\u0142a\u015bnie w t\u0119 koncepcj\u0119 offshore balance partner. Mo\u017cemy by\u0107 takim partnerem.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 pokazali\u015bmy, \u017ce rozumiemy te priorytety. W czasach mojego rz\u0105du przesun\u0119li\u015bmy ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w na wydatki zbrojeniowe. Dzisiaj Polska przeznacza 4-4,5% PKB na zbrojenia i to jest najwy\u017cszy procent w NATO. W czasie zimnej wojny pa\u0144stwa przeznacza\u0142y 4,5% do 5%. My dzisiaj ju\u017c weszli\u015bmy w tak\u0105 przestrze\u0144. A powinni\u015bmy wydawa\u0107 10-15%. Wtedy by\u0142bym spokojniejszy, \u017ce jeste\u015bmy bezpieczni. A wi\u0119c tyle. Stany Zjednoczone, Chiny.<\/p>\n\n\n\n

Przeskocz\u0119 ju\u017c kr\u00f3cej na sytuacj\u0119 w Europie. W czerwcu opublikowa\u0142em w Rzeczpospolitej, na Politico, taki artyku\u0142, kt\u00f3ry nazwa\u0142em: niemo\u017cliwa do jednoczesnej realizacji triada priorytet\u00f3w. Impossible Trinity. Niemo\u017cliwa triada. Ale te\u017c musz\u0119 powiedzie\u0107, sk\u0105d zapo\u017cyczy\u0142em sobie t\u0119 koncepcj\u0119, bo ona nie jest moja, oryginalna. To jest s\u0142ynna koncepcja dw\u00f3ch pan\u00f3w, Roberta Mandela i Fleminga z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, kt\u00f3ra w makroekonomii oznacza nie mniej i wi\u0119cej tylko tyle, \u017ce niemo\u017cliwe jest spe\u0142nienie jednocze\u015bnie trzech warunk\u00f3w, czyli posiadania w ramach jednego pa\u0144stwa sztywnych kurs\u00f3w walutowych, dopuszczania swobody przep\u0142ywu kapita\u0142u i posiadania niezale\u017cnej polityki monetarnej. Mo\u017cna mie\u0107 dwa z tych trzech komponent\u00f3w, ale nie trzy jednocze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

Ja postawi\u0142em tak\u0105 tez\u0119, \u017ce niemo\u017cliwe jest w Europie, w Unii Europejskiej jednoczesne realizowanie trzech wielkich polityk. Tej polityki, w odniesieniu do kt\u00f3rej si\u0119 niedawno obudzili\u015bmy, przynajmniej w czasach rz\u0105d\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci szczerze si\u0119 obudzili\u015bmy, bo inni na razie m\u00f3wi\u0105 o tym, ale jeszcze w \u015blad za s\u0142owami nie posz\u0142y czyny, czyli nie posz\u0142y przesuni\u0119cia w bud\u017cecie. A wi\u0119c polityka obronna. Chcesz by\u0107 wolny, bro\u0144 si\u0119. Jak chcesz si\u0119 broni\u0107, musisz si\u0119 mie\u0107 czym broni\u0107. Si vis pacem para bellum<\/em>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Druga wielka polityka to jest polityka Zielonego \u0141adu. I trzecia wielka polityka to jest polityka, w wyniku kt\u00f3rej te 6 miliard\u00f3w os\u00f3b z globalnego po\u0142udnia chcia\u0142aby do nas si\u0119 dosta\u0107, czyli polityka pa\u0144stwa dobrobytu: emerytury, s\u0142u\u017cba zdrowia, \u015bwiadczenia takie, owakie, to wszystko jest pa\u0144stwo dobrobytu. \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce dopiero w czasach rz\u0105d\u00f3w Prawa i Sprawiedliwo\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wne z\u0119by tego pa\u0144stwa dobrobytu w III Rzeczpospolitej, ale Europa Zachodnia \u017cyje w pa\u0144stwie dobrobytu od lat 50.<\/p>\n\n\n\n

Na pa\u0144stwo dobrobytu przeznacza si\u0119 od 4 do 4,5 biliona euro rocznie. Na Europejski Zielony \u0141ad oko\u0142o 700-800 miliard\u00f3w i zgodnie z raportem McKinseya, aby doj\u015b\u0107 do neutralno\u015bci klimatycznej w 2050 roku, tak jak za\u0142o\u017cenia Europejskiego \u0141adu przewiduj\u0105, trzeba przeznacza\u0107 w najbli\u017cszej dziesi\u0119ciolatce co najmniej 500 miliard\u00f3w euro rocznie wi\u0119cej. A w polityce obronnej jest tak, \u017ce Stany Zjednoczone wydaj\u0105 900 miliard\u00f3w dolar\u00f3w na bro\u0144, na wojsko, na armi\u0119, a my Europejczycy wszyscy razem wydajemy 400 miliard\u00f3w. Wi\u0119c je\u017celi chcemy naprawd\u0119 by\u0107 na poziomie co najmniej Stan\u00f3w Zjednoczonych, no to powinni\u015bmy wi\u0119cej wydawa\u0107 o 500 miliard\u00f3w dolar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Czyli mamy wielki deficyt wydatk\u00f3w, a jednocze\u015bnie nak\u0142adamy na siebie chom\u0105to pod tytu\u0142em Europejski Zielony \u0141ad. Ja m\u00f3wi\u0119 g\u0142o\u015bno od wielu lat \u2013 wbrew zreszt\u0105 bardzo wielu k\u0142amstwom ze strony polityk\u00f3w Konfederacji i Platformy Obywatelskiej \u2013 nigdy ani ja, ani m\u00f3j rz\u0105d nie podpisa\u0142 nic zwi\u0105zanego z Zielonym \u0141adem. Wr\u0119cz przeciwnie, do samego ostatniego dnia naszych rz\u0105d\u00f3w, czyli do 12 grudnia 2023 blokowali\u015bmy wszystkie 14 dyrektyw, tak d\u0142ugo jak mogli\u015bmy. A teraz oni nak\u0142adaj\u0105 ETS2, czyli na budownictwo i na transport i jeszcze ETS3, kt\u00f3ry te\u017c blokowali\u015bmy do ko\u0144ca naszych rz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I moje wezwanie do Europy, co ciekawe, zosta\u0142o podj\u0119te kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. Miesi\u0105c temu przez Mario Dragiego, kt\u00f3ry wyprodukowa\u0142 taki raport dla Komisji Europejskiej: The Future of European Competitiveness, przysz\u0142o\u015b\u0107 europejskiej konkurencyjno\u015bci. I tam pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 w sumie ca\u0142kiem podobnymi tezami, kt\u00f3re ja wymy\u015bli\u0142em. One nie maj\u0105 te\u017c jakich\u015b znamion niezwyk\u0142ej oryginalno\u015bci. Ale ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce ten raport, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 bardzo wa\u017cnym dokumentem w UE, r\u00f3wnie\u017c to pokazuje.<\/p>\n\n\n\n

Tylko jeden raz wymienia Europejski Zielony \u0141ad, chyba tak tylko rytualnie, bo trzeba jeszcze wymieni\u0107, ale ju\u017c w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b formu\u0142uje priorytety. To dobrze, bo si\u0142\u0105 inercji p\u0119dzimy dzisiaj w przepa\u015b\u0107, my, Europejczycy, a Polska jako cz\u0119\u015b\u0107 Unii Europejskiej. I ci\u0119\u017cko wyobrazi\u0107 sobie na ten moment inne scenariusze \u2013 p\u0119dzimy razem z t\u0105 Uni\u0105 Europejsk\u0105 \u017cwawo w przepa\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Co rusz to jakie\u015b zak\u0142ady w Polsce zamykaj\u0105 swoje fabryki, jakie\u015b firmy przeprowadzaj\u0105 si\u0119 do Chin, do Rosji, do Stan\u00f3w Zjednoczonych na skutek ustaw, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142em, tych trzech z czas\u00f3w Joe Bidena. My tymczasem nie reagujemy. Przynajmniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w tym temacie powa\u017cna dyskusja. Na pocz\u0105tku by\u0142o s\u0142owo. Od tej dyskusji musi si\u0119 zacz\u0105\u0107. No to przynajmniej ona si\u0119 zacz\u0119\u0142a, ale naprawd\u0119, je\u015bli nie chcemy wpa\u015b\u0107 w t\u0119 przepa\u015b\u0107, to musimy szybciej podejmowa\u0107 decyzje my tutaj w Europie.<\/p>\n\n\n\n

No i recepty, kt\u00f3re zaproponowa\u0142 Mario Draghi s\u0105 praktycznie niemo\u017cliwe do zrealizowania, poniewa\u017c tak\u0105 cudown\u0105 recept\u0105, kt\u00f3r\u0105 on zaproponowa\u0142, jest, aby na obronno\u015b\u0107 i na dobra podw\u00f3jnego zastosowania i na innowacyjno\u015b\u0107 w bud\u017cecie Unii Europejskiej wypracowa\u0107 rocznie 800 miliard\u00f3w euro. \u015awietnie. To jest akurat ca\u0142y bilion euro, to jest mniej wi\u0119cej siedmioletni bud\u017cet i jak negocjowa\u0142em KPO, kt\u00f3re by\u0142o bardzo dobrym projektem dla Polski \u2013 to nast\u0119pne k\u0142amstwo, kt\u00f3re niekt\u00f3rym z naszych tutaj przyjaci\u00f3\u0142 przydarzy\u0142o si\u0119 niestety przyswoi\u0107 \u2013 wi\u0119c mo\u017cemy sobie te\u017c o tym powiedzie\u0107, to negocjacje trwa\u0142y 4 dni, bogatsze pa\u0144stwa, kt\u00f3re \u0142o\u017cy\u0142y na to, powiedzia\u0142y, \u017ce nigdy wi\u0119cej i chodzi\u0142o o 800 miliard\u00f3w euro tylko na 7 lat do przodu, wi\u0119c ja nie wierz\u0119 w to, \u017ce pa\u0144stwa Europy Zachodniej wykrzesz\u0105 z siebie teraz bud\u017cet 7 razy wi\u0119kszy tylko dlatego, \u017ce gdzie\u015b tam kto\u015b na \u015bcianie napisa\u0142 Mane, tekel, fares<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Oni tego na razie, p\u00f3ki nie b\u0119dzie wielkiego wstrz\u0105su, niestety nie zrobi\u0105, wi\u0119c to podstawowe za\u0142o\u017cenie Mario Dragiego, bardzo m\u0105drego faceta, no ale recept\u0119, kt\u00f3r\u0105 zaproponowa\u0142, ta recepta kosztuje 800 miliard\u00f3w dolar\u00f3w euro rocznie i Europa Zachodnia si\u0119 na to nie zgodzi.<\/p>\n\n\n\n

I przechodz\u0119 do ostatniej cz\u0119\u015bci tego mojego wprowadzenia, kt\u00f3ra dotyczy Polski. Ot\u00f3\u017c my\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna zacz\u0105\u0107 tak.<\/p>\n\n\n\n

Historia Polski to historia silnego narodu i s\u0142abego pa\u0144stwa. To historia silnych, m\u0105drych, dobrych, utalentowanych ludzi, no i do\u015b\u0107 marnych elit, marnych instytucji. I nic nie ma w tym szlachetnego, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie to, \u017ce mieli\u015bmy s\u0142abe pa\u0144stwo, s\u0142abe elity, s\u0142abe instytucje \u2013 doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce dzi\u015b, to jeszcze jako tako, ale nasi przodkowie \u017cyli i cierpieli na skutek w\u0142a\u015bnie g\u0142upoty i niezdolno\u015bci do zrozumienia warunk\u00f3w konkurowania wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, pierwszej Rzeczypospolitej. P\u00f3\u017aniej w kolejnych wiekach tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I my\u015bl\u0119, \u017ce aby dobrze zrozumie\u0107 to, co si\u0119 dzisiaj w Polsce dzieje, trzeba oczywi\u015bcie d\u0105\u017cy\u0107 do tego, aby zasz\u0142a zasadnicza zmiana technologiczna. Trzeba d\u0105\u017cy\u0107 do tego, \u017ceby nast\u0119powa\u0142a dalsza poprawa finans\u00f3w publicznych. Ale najwa\u017cniejszy jest prze\u0142om mentalny.<\/p>\n\n\n\n

My musimy sobie zda\u0107 spraw\u0119 z tego, \u017ce znale\u017ali\u015bmy si\u0119 na gigantycznym wira\u017cu historii. Takim wira\u017cu, kt\u00f3ry rzeczywi\u015bcie mo\u017ce zagrozi\u0107 nam zasadniczo, mo\u017ce zagrozi\u0107 naszemu istnieniu. I powiem mo\u017ce nawet do\u015b\u0107 brutalnie, ale powiem to tak, jak rozumiem polityk\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105. Ot\u00f3\u017c prosz\u0119 zobaczy\u0107 \u2013 Rosja chce zdominowa\u0107 Europ\u0119 Centraln\u0105. To jest oczywiste. D\u0105\u017cyli do tego od 500 lat. Przez wiele set lat uda\u0142o im si\u0119 to osi\u0105gn\u0105\u0107. Teraz s\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwi.<\/p>\n\n\n\n

Teraz my, Polacy, jeste\u015bmy dla nich podstawowym wrogiem, tutaj w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Naprawd\u0119. Prosz\u0119 pos\u0142ucha\u0107 sobie Dmitria Miedwiediewa. Osoby z absolutnego topu Kremla. Prosz\u0119 pos\u0142ucha\u0107 sobie wywiadu W\u0142adimira Putina z Tuckerem Carlsonem. Kiedy 23 razy, jak kto\u015b policzy\u0142, wymienia\u0142 Polsk\u0119 jako wroga numer jeden. Jako tego, kt\u00f3ry przeszkadza w urz\u0105dzeniu \u015bwiata. Jako tego, kt\u00f3ry przeszkadza w doprowadzeniu do pokoju. To nie s\u0105 \u017carty. Oni wiedz\u0105, \u017ce my nie jeste\u015bmy tak silni jak oni. Niestety.<\/p>\n\n\n\n

Nie jeste\u015bmy tacy wielcy, jak chcieliby\u015bmy by\u0107. Ale jeste\u015bmy na tyle ju\u017c licz\u0105cym si\u0119 pa\u0144stwem, \u017ce zrobili\u015bmy to, co zrobili\u015bmy w czasie, kiedy Rosja zaatakowa\u0142a Ukrain\u0119. I \u015bmiem powiedzie\u0107, \u017ce nie by\u0142oby Ukrainy dzisiaj bez Polski. A wojska rosyjskie by sta\u0142y niedaleko Przemy\u015bla, Zamo\u015bcia i Che\u0142ma.<\/p>\n\n\n\n

Tak. Przede wszystkim nie by\u0142oby Ukrainy bez Stan\u00f3w Zjednoczonych. To rzecz jasna. Ale to troch\u0119 p\u00f3\u017aniej. Na pocz\u0105tku Joe Biden proponowa\u0142 Zele\u0144skiemu wyw\u00f3zk\u0119 z Kijowa. No to mu pi\u0119knie odpowiedzia\u0142 w\u00f3wczas prezydent Ukrainy. Ja potrzebuj\u0119 broni, a nie podw\u00f3zki, a nie samochodu, kt\u00f3ry mnie wywiezie z Kijowa. To jest ich wola walki, utrzymania pa\u0144stwa, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce dzisiaj rosyjskie si\u0142y s\u0105 tam uwi\u0119zione. Ale oni wiedz\u0105, \u017ce w pierwszych miesi\u0105cach wojny to my przeznaczyli\u015bmy ca\u0142\u0105 t\u0119 bro\u0144, kt\u00f3ra by\u0142a potrzebna Ukrainie. To my walczyli\u015bmy o to, \u017ceby Zach\u00f3d pomaga\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Nie b\u0119dzie \u017cadnym uchyleniem dzisiaj tajemnicy, bo m\u00f3j kolega, zreszt\u0105 znakomity kolega Janusz Jansza, by\u0142y premier S\u0142owenii, ju\u017c to powiedzia\u0142 w wywiadzie, wi\u0119c mog\u0119 powiedzie\u0107. Pi\u0119\u0107 dni po rozpocz\u0119ciu wojny, kiedy w Wersalu mia\u0142em wyst\u0105pienie, \u017ce musimy pomaga\u0107, \u017ce wszyscy musimy zrobi\u0107 wszystko, \u017ceby Ukraina nie pad\u0142a. Pi\u0119\u0107 dni, w ostatnich dniach lutego. To Emmanuel Macron w\u00f3wczas powiedzia\u0142 \u2013 ale czego mamy broni\u0107? To cytuj\u0119 za Januszem Jansz\u0105, sam nie zdradzam takich kulis, bo troch\u0119 nie wypada, ale to ju\u017c zosta\u0142o w wywiadzie powiedziane. Macron w\u00f3wczas powiedzia\u0142 \u2013 czego b\u0119dziemy broni\u0107, Ukrainy? Nie b\u0119dzie jej za 2-3 tygodnie, nie ma czego broni\u0107, zaraz wracamy do normalnych relacji: Rosja, Zachodnia Europa.<\/p>\n\n\n\n

To nam wtedy grozi\u0142o, niezale\u017cnie od tego, \u017ce dzi\u015b w naszym elektoracie jest bardzo wiele g\u0142os\u00f3w sceptycznych co do nadu\u017cy\u0107 i co do agresywnego stanowiska ze strony Ukrainy. Ja to rozumiem i podzielam te\u017c te g\u0142osy oburzenia, a najbardziej jestem oburzony na to, co za ka\u017cdym razem mojego spotkania z prezydentem Ukrainy podkre\u015bla\u0142em, \u017ce chcemy doprowadzi\u0107 do ekshumacji i chcemy, \u017ceby te ekshumacje by\u0142y we wszystkich mo\u017cliwych miejscach, o kt\u00f3rych wiem. Wi\u0119c niestety jednak polityka i \u017cycie jest bardzo skomplikowane i dzi\u015b mamy racj\u0119 z tym wszystkim, ale tak\u017ce i prawd\u0105 jest to, \u017ce gdyby oni wtedy nie stawili czo\u0142a rosyjskiej armii, to dzi\u015b mieliby\u015bmy si\u0119 z pyszna. Wi\u0119c do tego wszystkiego potrzebna jest ta zmiana mentalna, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0142em, \u017ceby\u015bmy wiedzieli, \u017ce Polska wymaga od nas dzisiaj ogromnego wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n

Polska, nasza matka, wymaga od nas dzisiaj ogromnego wysi\u0142ku, poniewa\u017c rozwijali\u015bmy si\u0119, o czym \u015bwiadczy tysi\u0105c lat naszej pi\u0119knej, aczkolwiek smutnej przez wiele lat historii, rozwijali\u015bmy si\u0119 najlepiej wtedy, kiedy rozwijali\u015bmy si\u0119 jako suwerenne pa\u0144stwo i kiedy \u017cyli\u015bmy w pokoju. Kiedy by\u0142 pok\u00f3j i kiedy mieli\u015bmy niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Dzi\u015b grozi nam utrata suwerenno\u015bci, utrata niepodleg\u0142o\u015bci ze Wschodu albo z Zachodu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I jednocze\u015bnie, no niestety, \u015bwiatu gro\u017c\u0105 takie ruchy p\u0142yt tektonicznych, jakich dawno nie widzieli\u015bmy. I ta my\u015bl, przy kt\u00f3rej na moment si\u0119 zastanowi\u0142em, czy j\u0105 tutaj g\u0142o\u015bno powiedzie\u0107 \u2013 dotycz\u0105ca Wschodu i Zachodu jest taka. Zwr\u00f3\u0107cie uwag\u0119 pa\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Rosja chce nas dominowa\u0107. Najlepiej chce, \u017ceby\u015bmy byli cz\u0119\u015bci\u0105 ich imperium. Na ten moment jest to niemo\u017cliwe, wi\u0119c przynajmniej b\u0105d\u017amy ich wasalem. Tak jak w latach 45-89 albo tak jak w XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

A czego chc\u0105 Niemcy, Francuzi, czego chce zachodnia Europa? Oni chc\u0105 te\u017c tego, \u017ceby\u015bmy my mieli ma\u0142o do powiedzenia. Najlepiej nic. Najlepiej, \u017ceby\u015bmy byli zale\u017cni od nich. Czyli oni te\u017c nie chc\u0105 naszej niezale\u017cno\u015bci takiej, jaka ona jest dzisiaj. Te s\u0142owa Chiraca z 2003 roku nie by\u0142y przypadkowe: \u201ePolska straci\u0142a okazj\u0119, \u017ceby siedzie\u0107 cicho\u201d. Od tamtego czasu my uro\u015bli\u015bmy, wi\u0119c oni dzisiaj ju\u017c tak g\u0142o\u015bno nie powiedz\u0105. Ale ja te elity bardzo dobrze znam. Oni nie chc\u0105, \u017ceby\u015bmy my ro\u015bli, \u017ceby nasza relatywna si\u0142a wzgl\u0119dem nich ros\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142upio my\u015bl\u0105, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnego rodzaju konstrukty mi\u0119dzynarodowe wtedy s\u0105 trwa\u0142e, kiedy s\u0105 oparte o za\u0142o\u017cenia solidarystyczne, o za\u0142o\u017cenia autentycznie solidarno\u015bciowe. I cz\u0119\u015b\u0107 unijnej polityki bud\u017cetowej taka by\u0142a przez lata. No ale teraz, kiedy tam wszystko zahamowa\u0142o od 15 lat i wszystko te\u017c tam buzuje \u2013 AFD, migranci, problemy, brak wzrostu, coraz ni\u017csze p\u0142ace, upadek klasy \u015bredniej \u2013 no to przestaje im si\u0119 podoba\u0107, \u017ce my w tym czasie ro\u015bniemy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

I w tym sensie Europa Zachodnia i Rosja ma jeden cel, \u017ceby\u015bmy my mieli jak najmniej tutaj do powiedzenia. Mo\u017ce z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia wychodz\u0105, ale cel ko\u0144cowy, albo przynajmniej kamie\u0144 milowy, moje ulubione s\u0142owo, maj\u0105 mniej wi\u0119cej w\u0142a\u015bnie taki. I dlatego my musimy obudzi\u0107 w sobie wszystkie mo\u017cliwe si\u0142y witalne, aby rzeczywi\u015bcie wykorzysta\u0107 t\u0119 dzisiejsz\u0105 zmian\u0119, t\u0119 zmian\u0119 polityczn\u0105 w Stanach Zjednoczonych, \u017ceby doprowadzi\u0107 do zmiany politycznej u nas w Polsce po to, \u017ceby tak realizowa\u0107 podstawowe za\u0142o\u017cenia naszej polityki, aby utrwali\u0107 pok\u00f3j i jednocze\u015bnie zachowa\u0107 suwerenno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Utrwali\u0107 pok\u00f3j, czyli m\u00f3c si\u0119 broni\u0107 przed pot\u0119\u017cnym zagro\u017ceniem ze Wschodu, bo nawet je\u017celi dojdzie do zamro\u017cenia tej wojny, je\u017celi dojdzie do podpisania jakiego\u015b pokoju, to ci\u0119\u017cko mi sobie wyobrazi\u0107 tak\u0105 zmian\u0119 polityczn\u0105 na Kremlu, kt\u00f3ra by zablokowa\u0142a dalsze d\u0105\u017cenie Rosji do zwasalizowania Europy \u015arodkowej. Ci\u0119\u017cko mi sobie to wyobrazi\u0107. Po kilku latach przerwy os\u0142abiona dzisiaj Rosja, kt\u00f3ra ma zwi\u0105zane si\u0142y na Ukrainie, odbuduje si\u0119 i na pewno b\u0119dzie chcia\u0142a wzi\u0105\u0107 rewan\u017c na Polsce za to, co j\u0105 spotka\u0142o w lutym, w marcu, w kwietniu 2022 roku.<\/p>\n\n\n\n

I dlatego podsumowuj\u0105c, po pierwsze trzeba rozpoznawa\u0107 te ogromne zagro\u017cenia wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. To Mane, tekel, fares<\/em> czyli: zwa\u017cono, policzono, podzielono. \u017beby nasze kr\u00f3lestwo, nasza wspania\u0142a Rzeczpospolita te\u017c nie zosta\u0142a podzielona. \u017beby\u015bmy przetrwali t\u0119 zawieruch\u0119 historii i \u017ceby\u015bmy dalej mogli rozwija\u0107 to, co w naszym narodzie najpi\u0119kniejsze, to, co my kochamy w Polsce. Pozby\u0107 si\u0119 naszych narodowych wad, rzeczywi\u015bcie doprowadzi\u0107 do tego, o czym powiedzia\u0142 tutaj Leszek Stefan pi\u0119knie. Czyli do pewnego rodzaju pojednania narodowego, przynajmniej na jakim\u015b wsp\u00f3lnym mianowniku rozumienia podstawowych priorytet\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 wok\u00f3\u0142 nas.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mo\u017ce si\u0119 nie pokochamy wszyscy z jak\u0105\u015b tam skrajn\u0105 lewic\u0105, jakimi\u015b kosmopolitami z Platformy Obywatelskiej i tak dalej. Zapewne nie, bo to \u015bwi\u0119ty Franciszek mia\u0142by k\u0142opot. Ale musimy si\u0119 umie\u0107 porozumie\u0107, musimy ponad podzia\u0142ami potrafi\u0107 wypracowywa\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 polityk\u0119, tak \u017ceby obroni\u0107 to, co najcenniejsze. Co jest absolutn\u0105 podstaw\u0105, absolutnym fundamentem naszego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n

Fundamentem tego, \u017ceby Polska rzeczywi\u015bcie, zgodnie ze s\u0142owami Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, by\u0142a wielka. Bo jak on powiedzia\u0142 w drugiej cz\u0119\u015bci tego zdania \u2013 Polska powinna by\u0107, musi by\u0107 albo wielka, albo nie b\u0119dzie jej wcale. Miejmy t\u0119 przestrog\u0119 na uwadze i z t\u0105 my\u015bl\u0105 chcia\u0142em Pa\u0144stwa zostawi\u0107 i bardzo serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za wys\u0142uchanie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fot. Artur Waszkielewicz<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wroc\u0142aw 6 listopada 2024 515. zebranie Klubu Spotkanie i Dialog Bardzo serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 drogi Leszku, i wszyscy drodzy przyjaciele za zaproszenie. My\u015bl\u0119, \u017ce zacz\u0105\u0107 mo\u017cna tak. Europa, kt\u00f3ra jest kontynentem wspania\u0142ych zdobywc\u00f3w, wynalazc\u00f3w, zwyci\u0119zc\u00f3w, Europa, od kt\u00f3rej rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 szalony rozw\u00f3j ca\u0142ego \u015bwiata, nasza Europa, prze\u017cywa dzisiaj gigantyczny kryzys. Kryzys, kt\u00f3rego nie wida\u0107 na powierzchni… Czytaj dalej Oni chc\u0105, \u017ceby\u015bmy my mieli ma\u0142o do powiedzenia<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":2910,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[372],"tags":[21,292,20,54,53],"class_list":["post-2909","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-49","tag-mateusz-morawiecki","tag-pmm","tag-spotkanie","tag-spotkanie-i-dialog","tag-wroclaw","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2909"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2927,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2909\/revisions\/2927"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}