{"id":2574,"date":"2024-10-21T13:44:03","date_gmt":"2024-10-21T11:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2574"},"modified":"2024-10-21T13:44:03","modified_gmt":"2024-10-21T11:44:03","slug":"25-lat-od-odsloniecia-pomnika-mauzoleum-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2574","title":{"rendered":"25 lat od ods\u0142oni\u0119cia Pomnika Mauzoleum we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"\n

Je\u015bli zapomn\u0119 o nich\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat temu 25 wrze\u015bnia 1999 roku we Wroc\u0142awiu na skwerze Xawerego Dunikowskiego zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty i po\u015bwi\u0119cony pierwszy w Polsce Pomnik \u2013 Mauzoleum upami\u0119tniaj\u0105cy obywateli II RP, kt\u00f3rzy zostali w latach 1939-1947 bestialsko zamordowani przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w spod znaku OUN-UPA.<\/p>\n\n\n\n

Po\u015bwi\u0119cenia dokona\u0142 kardyna\u0142 Henryk Gulbinowicz. O jego budow\u0119 od 1992 roku stara\u0142o si\u0119 Stowarzyszenie Upami\u0119tnienia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, kt\u00f3remu przewodniczy\u0142 \u015bp. Szczepan Siekierka. W kryptach pomnika z\u0142o\u017cona jest ziemia z mogi\u0142 z 2000 miejscowo\u015bci masowych mord\u00f3w ludno\u015bci polskiej ziemi: wo\u0142y\u0144skiej, tarnopolskiej, lwowskiej, stanis\u0142awowskiej, lubelskiej, poleskiej i rzeszowsko-przemyskiej, a na jego fasadzie wmurowana zosta\u0142a tablica Pami\u0119ci Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy udzielali schronienia Polakom.<\/p>\n\n\n\n

Pomnik ma form\u0119 dw\u00f3ch pylon\u00f3w, a w prze\u015bwicie mi\u0119dzy nimi wyrze\u017abiona jest stylizowana posta\u0107 ukrzy\u017cowanego Chrystusa symbolizuj\u0105cego m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107 niewinnego cz\u0142owieka. Na dole monumentu znajduje si\u0119 napis: Je\u015bli zapomn\u0119 o nich, Ty Bo\u017ce… zapomnij o mnie, <\/em>stanowi\u0105cy motto dzia\u0142alno\u015bci wielu organizacji i stowarzysze\u0144 kresowych. Fasad\u0119 pomnika zdobi\u0105 herby z miast utraconych w wyniku wojny wojew\u00f3dztw oraz metalowa tablica z inskrypcj\u0105: Obywatelom polskim pomordowanym na kresach po\u0142udniowo-wschodnich w latach 1939\u20131947 przez organizacj\u0119 ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w OUN \u2013 Ukrai\u0144sk\u0105 Powsta\u0144cz\u0105 Armi\u0119 (UPA). Organizacje kresowe i kombatanckie. Wroc\u0142aw. A.D. 1999.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Stowarzyszenie skupia\u0142o osoby, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142y ludob\u00f3jstwo na Kresach i chcia\u0142y w spos\u00f3b godny uczci\u0107 pami\u0119\u0107 swoich bliskich. Nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce sytuacja Polak\u00f3w przybywaj\u0105cych do nowo wcielonych wojew\u00f3dztw by\u0142a inna ni\u017c deportowanych Niemc\u00f3w, kt\u00f3rzy w nowych miejscach zamieszkania zastawali podobne warunki spo\u0142eczno-kulturowe co w pozostawionych regionach. Wyp\u0119dzeni ze wschodu i Polski centralnej przybywali na ziemie o obcej tradycji, architekturze, urbanistyce i nieznanej dla nich przesz\u0142o\u015bci. Miasta by\u0142y zniszczone oraz wskutek zarz\u0105dzonej ewakuacji praktycznie wyludnione. Problem zmian terytorialnych poci\u0105ga\u0142 za sob\u0105 nie tylko konsekwencje kulturowe, w wyniku kt\u00f3rych pierwsi osadnicy byli zmuszeni do uk\u0142adania na nowo swojego \u017cycia w warunkach o innej to\u017csamo\u015bci spo\u0142ecznej, historycznej czy religijnej ale i dostosowania si\u0119 do odmiennych uwarunkowa\u0144 geograficzno-przyrodniczych. Mieszka\u0144cy wojew\u00f3dztw wo\u0142y\u0144skiego, lwowskiego, tarnopolskiego i stanis\u0142awowskiego zostali przetransportowani, tak jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Dolnego \u015al\u0105ska, na tereny g\u00f3rzyste o innym klimacie i warunkach rolnych.<\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce kolejn\u0105 przeszkod\u0105 w adaptowaniu si\u0119 do nowych warunk\u00f3w by\u0142 kontakt z pozosta\u0142ymi osadnikami, kt\u00f3ry z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w przebiega\u0142 w atmosferze nieufno\u015bci czy wrogo\u015bci. Co wi\u0119cej, przesiedleni Polacy pochodzili z r\u00f3\u017cnych stron kres\u00f3w, odmiennych pod wzgl\u0119dem gospodarczym, cywilizacyjnym, kulturowym a nawet j\u0119zykowym. Wyp\u0119dzenia odbywa\u0142y si\u0119 w trudnych warunkach ko\u0144ca wojny oraz w pierwszych latach umacniania si\u0119 w\u0142adzy komunistycznej.<\/p>\n\n\n\n

Transport na prze\u0142omie 1944 i 1945 roku w wi\u0119kszo\u015bci odbywa\u0142 si\u0119 za pomoc\u0105 w\u0119glarek (otwartych wagon\u00f3w towarowych). Podr\u00f3\u017c by\u0142a d\u0142uga i nieprzyjemna niejednokrotnie bez informacji o przebiegu trasy, liczby postoj\u00f3w czy czasu podr\u00f3\u017cy. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce poci\u0105gi zmienia\u0142y cel swojej destynacji, konfiskowano pieni\u0105dze oraz dopuszczano si\u0119 rewizji osobistych, represji i gwa\u0142t\u00f3w. Nikt nie odpowiada\u0142 za bezpiecze\u0144stwo oraz dobytek pasa\u017cer\u00f3w, podr\u00f3\u017cuj\u0105cy sami musieli zabezpiecza\u0107 si\u0119 przed rabunkami oraz niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Zdani na \u0142ask\u0119 Armii Czerwonej trafiali do zrujnowanych miast i miasteczek, kt\u00f3re w dalszych latach swojego \u017cycia przysz\u0142o im odbudowywa\u0107. Wszystkim tym okrucie\u0144stwom zwi\u0105zanym z exodusem z Kres\u00f3w towarzyszy\u0142a niesamowita trauma spowodowana ludob\u00f3jcz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, przed kt\u00f3rymi uda\u0142o im si\u0119 uciec. Dlatego naturalna potrzeba upami\u0119tnienia swojego losu i zadbania o pami\u0119\u0107 tych, kt\u00f3rzy zostali zamordowani.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku lat 90. XX wieku powo\u0142ano spo\u0142eczny komitet budowy pomnika. Napotyka\u0142 on w\u00f3wczas na wiele przeszk\u00f3d natury politycznej i administracyjnej. Przeciwnicy pomnika argumentowali, \u017ce b\u0119dzie on ciosem w m\u0142od\u0105, umacniaj\u0105c\u0105 si\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 suwerenno\u015b\u0107, \u017ce to nie czas na takie pomniki, ze b\u0119dzie on razi\u0142 ukrai\u0144skie uczucia, \u017ce b\u0119dzie zadr\u0105 we wzajemnych stosunkach, \u017ce Ukrai\u0144cy sami musz\u0105 si\u0119 upora\u0107 ze swoj\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, a my powinni\u015bmy czeka\u0107 a\u017c to si\u0119 stanie oraz \u017ce pomnik b\u0119dzie powodowa\u0142 niepokoje spo\u0142eczne. Z perspektywy czasu wiemy, \u017ce to wszystko by\u0142o nieprawd\u0105. Pomnik cieszy si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem spo\u0142ecznym, nie ma dnia aby nie pojawi\u0142a si\u0119 na jego p\u0142ycie wi\u0105zanka kwiat\u00f3w czy znicz.<\/p>\n\n\n\n

Od 25 lat jest miejscem spotka\u0144 kresowian w ka\u017cd\u0105 rocznic\u0119 \u201eKrwawej Niedzieli\u201d. Na sta\u0142e wpisa\u0142 si\u0119 w miejski krajobraz architektoniczny. Stanowi nie tylko ho\u0142d dla ofiar ale i symbol pojednania opartego o prawd\u0119 historyczn\u0105. W ubieg\u0142ych latach w modlitwie ekumenicznej pod pomnikiem brali udzia\u0142 duchowni wszystkich wyzna\u0144, w tym duchowni greckokatoliccy, a w tym roku sw\u00f3j znicz zapali\u0142 Konsul Generalny Ukrainy we Wroc\u0142awiu Yurii Tokar. Jest to jednoznaczny dow\u00f3d na to, \u017ce dobre stosunki z Ukrain\u0105 mo\u017cna budowa\u0107 w oparciu o wzajemne zrozumienie, wra\u017cliwo\u015b\u0107 i poszanowanie, a nie na k\u0142amstwie, relatywizacji czy przemilczaniu temat\u00f3w trudnych i dla Ukrainy niewygodnych. W 25. rocznic\u0119 ods\u0142oni\u0119cia pomnika nale\u017cy si\u0119 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 wszystkim, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do jego powstania i w dalszym ci\u0105gu przywracaj\u0105 pami\u0119\u0107 o ofiarach ludob\u00f3jstwa, ofiarach, kt\u00f3re do dzi\u015b spoczywaj\u0105 w bezimiennych mogi\u0142ach, a kt\u00f3rych ekshumacje przez w\u0142adze ukrai\u0144skie s\u0105 zakazane.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli zapomn\u0119 o nich\u2026 Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat temu 25 wrze\u015bnia 1999 roku we Wroc\u0142awiu na skwerze Xawerego Dunikowskiego zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty i po\u015bwi\u0119cony pierwszy w Polsce Pomnik \u2013 Mauzoleum upami\u0119tniaj\u0105cy obywateli II RP, kt\u00f3rzy zostali w latach 1939-1947 bestialsko zamordowani przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w spod znaku OUN-UPA. Po\u015bwi\u0119cenia dokona\u0142 kardyna\u0142 Henryk Gulbinowicz. O jego budow\u0119 od 1992… Czytaj dalej 25 lat od ods\u0142oni\u0119cia Pomnika Mauzoleum we Wroc\u0142awiu<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":70,"featured_media":2575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[366],"tags":[],"class_list":["post-2574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-45","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/70"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2576,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2574\/revisions\/2576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}