{"id":2247,"date":"2024-07-29T18:21:07","date_gmt":"2024-07-29T16:21:07","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2247"},"modified":"2024-07-29T18:21:31","modified_gmt":"2024-07-29T16:21:31","slug":"podaj-dalej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2247","title":{"rendered":"Podaj Dalej"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-large-font-size\">Lata 80. XX wieku by\u0142y czasem, w kt\u00f3rych w Polsce pojawi\u0142o si\u0119 co najmniej kilkana\u015bcie tysi\u0119cy drugoobiegowych druk\u00f3w. Mam oczywi\u015bcie na my\u015bli wydawnictwa wychodz\u0105ce poza zasi\u0119giem PRL cenzury. Czasami by\u0142a to jednorazowa inicjatywa, cz\u0119\u015bciej jednak ukazywa\u0142y si\u0119 nieregularne wydania, rozprowadzane w\u015br\u00f3d zaufanych os\u00f3b. St\u0105d zasi\u0119g obiegu by\u0142 ograniczony.<\/p>\n\n\n\n<p>Jedn\u0105 z takich inicjatyw wolnego s\u0142owa by\u0142o pisemko \u201ePodaj Dalej\u201d.<br>Pismo \u201ePodaj Dalej\u201d \u2013 z podtytu\u0142em: \u201eBiuletyn Informacyjny MKK NSZZ Solidarno\u015b\u0107\u201d\/\u201eBiuletyn Informacyjny MKK NSZZ Solidarno\u015b\u0107 Ziemi Milicko-Wo\u0142owskiej\u201d\/\u201eBiuletyn Informacyjny Terenowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ Solidarno\u015b\u0107\u201d \u2013 by\u0142o wydawane od wrze\u015bnia 1982 do wrze\u015bnia 1985 roku. Tytu\u0142 ukazywa\u0142 si\u0119 na przemian w Brzegu Dolnym, Miliczu i Wo\u0142owie. Decyzja o powstaniu pisma pojawi\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie maja i czerwca 1982 roku. W spotkaniu, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w Wilczkowie na Dolnym \u015al\u0105sku, brali udzia\u0142 dzia\u0142acze podziemnej Solidarno\u015bci: Henryk Strzy\u017c, Ryszard Pendolski, Adam W\u00f3jtowicz, Anna i W\u0142adys\u0142aw Dukietowie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"732\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-732x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2248\" srcset=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-732x1024.jpg 732w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-214x300.jpg 214w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-768x1074.jpg 768w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-1098x1536.jpg 1098w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-1464x2048.jpg 1464w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-450x629.jpg 450w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7-600x839.jpg 600w, https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/A.Manasterski_Podaj-dalej-nr-7.jpg 1475w\" sizes=\"auto, (max-width: 732px) 100vw, 732px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Osobliwe by\u0142o powstanie tytu\u0142u. Jak podaje Henryk Strzy\u017c, Anna Dukiet, cz\u0119stuj\u0105c herbat\u0105 ze s\u0142owami \u201epodaj dalej\u201d, sta\u0142a si\u0119 \u201ematk\u0105 chrzestn\u0105\u201d periodyku. Dzia\u0142acze przyj\u0119li regu\u0142\u0119, \u017ce dwa pierwsze numery zostan\u0105 wydane w Brzegu Dolnym ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwo\u015bci wykonania matryc oraz druku na sprz\u0119cie, jaki Tymczasowa Komisja Zak\u0142adowa mia\u0142a w Zak\u0142adach Chemicznych Rokita. Na jednym z kolejnych spotka\u0144 u Edwarda Zi\u0119tka przyj\u0119to zasad\u0119, \u017ce w stopce na pierwszym miejscu miano umieszcza\u0107 nazw\u0119 miasta, w kt\u00f3rym dany numer by\u0142 drukowany, na drugim nazw\u0119 miasta, w kt\u00f3rym b\u0119dzie drukowany numer nast\u0119pny, na trzecim za\u015b nazw\u0119 miasta, w kt\u00f3rym drukowany by\u0142 numer poprzedni.<br>Ukaza\u0142o si\u0119 28 numer\u00f3w, wydawanych nieregularnie, o obj\u0119to\u015bci 1\u20132 strony. Drukowano na powielaczu w nak\u0142adzie od 150 do 500 egzemplarzy. W Brzegu Dolnym drukowano m.in. w altanie na dzia\u0142ce Adama W\u00f3jtowicza oraz w prywatnych mieszkaniach, w Su\u0142owie drukowano tak\u017ce w altanie na dzia\u0142ce Bronis\u0142awa Bienkiewicza. Numery sygnowane z Wo\u0142owa drukowano w bibliotece szkolnej w Starym Wo\u0142owie oraz w Wojew\u00f3dzkim Szpitalu dla Psychicznie i Nerwowo Chorych w Lubi\u0105\u017cu. W redagowaniu, druku i kolporta\u017cu pisma uczestniczyli: W. Dukiet, R. Pendolski, Barbara Strzy\u017c, H. Strzy\u017c, A. W\u00f3jtowicz, Krystyna Olszewska, Helena Janicka, Adam Grabowski, Waldemar Miernik, J\u00f3zef Cendrowski, Ryszard Wasielewski, B. Bienkiewicz, Janusz Wierzowiecki, Irena i Jerzy Pr\u00f3chniakowie, Ferdynand Kaduszkiewicz, Marta Krasowska, Jan Krasowski, W\u0142adys\u0142aw Bia\u0142ow\u0105s, Bogdan Lipowicz, Wies\u0142aw Fiszer, Piotr Bereza, Joanna Szulc-Dr\u0119bkowska, Rafaela Szulc, Stanis\u0142aw Zab\u0142ocki.<br>Materia\u0142y do poszczeg\u00f3lnych numer\u00f3w by\u0142y przewo\u017cone przez Bienkiewicza, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w PKS w Miliczu. On te\u017c przewozi\u0142 wydrukowane numery do kolporta\u017cu. W Wo\u0142owie odbiera\u0142 je Kaduszkiewicz, przekazuj\u0105c dalej m.in. do Brzegu Dolnego. Na \u0142amach pisma podawano zar\u00f3wno wiadomo\u015bci lokalne, jak i okoliczno\u015bciowe z okazji wydarze\u0144 rocznicowych oraz przedruki z innych pism podziemnych, w tym z \u201eWiadomo\u015bci Bie\u017c\u0105cych\u201d, czy \u201eZ Dnia na Dzie\u0144\u201d.<br>Kolporta\u017cem zajmowali si\u0119 zaufani dzia\u0142acze podziemnej Solidarno\u015bci, np. w Miliczu by\u0142 to jeden z listonoszy, kt\u00f3ry rozprowadza\u0142 \u201ebibu\u0142\u0119\u201d, znaczki pocztowe i ksi\u0105\u017cki. Zasi\u0119g kolporta\u017cu obejmowa\u0142 Brzeg Dolny, Wo\u0142\u00f3w, Milicz, Su\u0142\u00f3w, Krotoszyn oraz w niewielkich ilo\u015bciach \u2013 Trzebnic\u0119 i Wroc\u0142aw. Papier potrzebny do druku zdobywano w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, nie zawsze legalny, aby nie zwraca\u0107 uwagi esbecji, kt\u00f3ra kontrolowa\u0142a tak\u017ce papiernie pod k\u0105tem dystrybucji surowca. Nie zawsze takie kontrole by\u0142y skuteczne, jak si\u0119 okazuje. Dzi\u0119ki \u201eznajomym naszych znajomych\u201d udawa\u0142o si\u0119 zdoby\u0107 potrzebny papier m.in. z papierni w Malczycach.<br>W swoim zbiorze posiadam jeden egzemplarz \u201ePodaj Dalej\u201d, sygnowany wydaniem w \u017bmigrodzie. Nie uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do inicjatora tego numeru, \u017caden z \u00f3wczesnych redaktor\u00f3w pisma nie pami\u0119ta tego wydania. Do\u015b\u0107 ciekawe! No, ale na tym w\u0142a\u015bnie polega urok bada\u0144 historycznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lata 80. XX wieku by\u0142y czasem, w kt\u00f3rych w Polsce pojawi\u0142o si\u0119 co najmniej kilkana\u015bcie tysi\u0119cy drugoobiegowych druk\u00f3w. Mam oczywi\u015bcie na my\u015bli wydawnictwa wychodz\u0105ce poza zasi\u0119giem PRL cenzury. Czasami by\u0142a to jednorazowa inicjatywa, cz\u0119\u015bciej jednak ukazywa\u0142y si\u0119 nieregularne wydania, rozprowadzane w\u015br\u00f3d zaufanych os\u00f3b. St\u0105d zasi\u0119g obiegu by\u0142 ograniczony. Jedn\u0105 z takich inicjatyw wolnego s\u0142owa by\u0142o&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2247\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">Podaj Dalej<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[362],"tags":[],"class_list":["post-2247","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-41","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2249,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2247\/revisions\/2249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}