{"id":2235,"date":"2024-07-29T17:55:47","date_gmt":"2024-07-29T15:55:47","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2235"},"modified":"2024-07-29T17:55:47","modified_gmt":"2024-07-29T15:55:47","slug":"o-pamiec-groby-i-modlitwe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=2235","title":{"rendered":"O pami\u0119\u0107, groby i modlitw\u0119"},"content":{"rendered":"\n

Ludob\u00f3jstwo ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na Polakach z Kres\u00f3w Wschodnich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 11 lipca w polskiej historii i pami\u0119ci narodowej jest symboliczn\u0105 dat\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 o krwawych pogromach Polak\u00f3w, jakich dopu\u015bcili si\u0119 w latach 1939\u20131947 ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci skupieni w Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) oraz Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii (UPA). Przez wzgl\u0105d na szczeg\u00f3lne okrucie\u0144stwo oprawc\u00f3w jak i miejsca, w kt\u00f3rych dokonywano zbrodni, czas ten przyj\u0119to okre\u015bla\u0107 terminem \u201ekrwawa niedziela\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku ze zmian\u0105 sytuacji na froncie wschodnim i defensyw\u0105 niemieckiej armii kierownictwo OUN w lutym 1943 zadecydowa\u0142o na Konferencji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w o ca\u0142kowitej likwidacji wszystkich \u201eobcych\u201d zajmuj\u0105cych tereny tzw. przysz\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. W praktyce sprowadza\u0142o si\u0119 to do fizycznej eliminacji Polak\u00f3w. Celem starannie zaplanowanych napad\u00f3w sta\u0142a si\u0119 ludno\u015b\u0107 cywilna. W wojew\u00f3dztwie wo\u0142y\u0144skim od stycznia do kwietnia rejestrowano stopniowe narastanie liczby napad\u00f3w na niewielkie osiedla. W maju dochodzi\u0142o ju\u017c do masowych pogrom\u00f3w oraz eksterminacji ca\u0142ych wsi i mniejszych miasteczek. Mordowano ze szczeg\u00f3lnym okrucie\u0144stwem, u\u017cywano broni bia\u0142ej, narz\u0119dzi, \u0142om\u00f3w, sprz\u0119tu do uboju zwierz\u0105t, motyk oraz siekier. Ofiarami byli nie tylko doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani ale i dzieci, kobiety i starcy. Niszczono budynki publiczne, szko\u0142y, ko\u015bcio\u0142y, dworki, a nawet chatki i domostwa, aby zatrze\u0107 wszelki \u015blad polskiej obecno\u015bci na tych ziemiach.<\/p>\n\n\n\n

W dniu 11 lipca (niedziela) dosz\u0142o do najwi\u0119kszej od pocz\u0105tku 1943 skoordynowanej akcji. Nad ranem boj\u00f3wki nacjonalistyczne otoczy\u0142y i jednocze\u015bnie zaatakowa\u0142y oko\u0142o 100 wsi i osad polskich w powiatach: kowelskim, horochowskim i w\u0142odzimierskim. Polak\u00f3w mordowano podczas Mszy \u015awi\u0119tych, gdy\u017c byli skupieni w jednym miejscu \u2013 profanowano Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament, pl\u0105drowano oraz palono sanktuaria. Zaznaczy\u0107 trzeba, i\u017c ofiarami starannie zaplanowanego ludob\u00f3jstwa byli nie tylko Polacy ale i osoby innych narodowo\u015bci: Ormianie, Czesi, \u017bydzi oraz sami Ukrai\u0144cy nie popieraj\u0105cy ideologii i metod OUN.<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 11 lipca to jedynie symboliczna data, bowiem tzw. banderowskie ludob\u00f3jstwo rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c w 1939 z chwil\u0105 wybuchu II wojny \u015bwiatowej i trwa\u0142o do 1947 roku. Przerwa\u0142a je dopiero Akcji Wis\u0142a, w wyniku kt\u00f3rej zosta\u0142y rozbite ostatnie ukrywaj\u0105ce si\u0119 w lasach sotnie UPA. Ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci prowadzili swoj\u0105 zbrodnicz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 nie tylko na Wo\u0142yniu, ale na ca\u0142ej wschodniej \u015bcianie przedwojennej Rzeczypospolitej, w woj. tarnopolskim, stanis\u0142awowskim, lwowskim, lubelskim i poleskim. Uchwa\u0142\u0105 z dnia 22 lipca 2016 roku Sejm RP ustanowi\u0142 11 lipca Narodowym Dniem Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej.<\/p>\n\n\n\n

W latach PRL w\u0142adze nie zamierza\u0142y w \u017caden spos\u00f3b upami\u0119tni\u0107 ofiar ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Przeciwnie, ludob\u00f3jstwo na Polskich Kresach, analogicznie jak zbrodnia Katy\u0144ska czy komunistyczne s\u0105dy na polskich oficerach, by\u0142o obj\u0119te polityczn\u0105 cenzur\u0105, propagand\u0105, maj\u0105c\u0105 na celu zafa\u0142szowanie historycznej prawdy. Po prze\u0142omie 1989 roku Kresowianie odzyskali nadziej\u0119, \u017ce ich losy przestan\u0105 by\u0107 \u201ebia\u0142\u0105 plam\u0105\u201d w najnowszych dziejach Polski. Pot\u0119pienia sprawc\u00f3w zbrodni oraz szacunku dla ofiar domagali si\u0119 ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli kresow\u0105 gehenn\u0119, a tak\u017ce rodziny pomordowanych. Niestety, do uznania ich racji i przywr\u00f3cenia godno\u015bci musieli czeka\u0107 a\u017c do 2016 roku, gdy\u017c wcze\u015bniejsze polskie rz\u0105dy by\u0142y bardziej zaanga\u017cowane budowaniem za wszelk\u0105 cen\u0119 dobros\u0105siedzkich relacji z Ukrain\u0105 ni\u017c symbolicznym zado\u015b\u0107uczynieniem dla swoich obywateli.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie mo\u017cna zaryzykowa\u0107 tez\u0119, \u017ce w Polsce od pocz\u0105tku lat 90. XX w. mieli\u015bmy do czynienia z trzema rodzajami pami\u0119ci \/ \u015bwiadomo\u015bci, dotycz\u0105cymi ludob\u00f3jstwa na Kresach \u2013 praktyk\u0105 polityczn\u0105, pami\u0119ci\u0105 spo\u0142eczn\u0105 oraz niepami\u0119ci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119\u0107 polityczn\u0105 najkr\u00f3cej mo\u017cna opisa\u0107 jako nadmierne upolitycznienie kwestii historycznych dla realizowania bie\u017c\u0105cych cel\u00f3w. Polityka \u201egrubej kreski\u201d w stosunku do Kijowa, dodatkowo wsparta przez ideologiczno-\u017cyczeniow\u0105 doktryn\u0119 Jerzego Giedroycia, z za\u0142o\u017cenia przemilcza\u0142a, relatywizowa\u0142a lub zak\u0142amywa\u0142a tragedi\u0119 lat 1939\u20131947. Definiuj\u0105c pami\u0119\u0107 polityczn\u0105, mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c jest to pr\u00f3ba interpretacji dziej\u00f3w, zgodna z przyj\u0119tym kluczem politycznym, wedle kt\u00f3rego Polska i Ukraina ma wsp\u00f3lny interes w zapomnieniu i wymazaniu ze zbiorowej pami\u0119ci ofiar OUN \u2013 UPA, w imi\u0119 bie\u017c\u0105cych interes\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w geopolitycznych.<\/p>\n\n\n\n

Rzeczpospolita konsekwentnie, blankietowo, wspiera\u0142a wszelkie prozachodnie aspiracje swojego wschodniego s\u0105siada. Ju\u017c 28 lipca 1990 roku sejm RP uzna\u0142 autonomiczno\u015b\u0107 Ukrainy jako nowego kraju granicznego na wschodzie, a w dniu 6 grudnia 1991 w specjalnej uchwale \u201ewita\u0142 z zadowoleniem Ukrain\u0119 w rodzinie niepodleg\u0142ych pa\u0144stw\u201d okre\u015blaj\u0105c to wydarzenie jako wa\u017cne \u201enie tylko dla Ukrainy, lecz tak\u017ce dla Europy i \u015bwiata\u201d. W tym te\u017c roku dosz\u0142o do wzajemnego uznania granic, a 30 grudnia 1992 r. wszed\u0142 w \u017cycie traktat o dobrym s\u0105siedztwie, przyjaznych stosunkach i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n\n\n\n

Z perspektywy czasu nale\u017cy negatywnie oceni\u0107 \u201epolsk\u0105 naiwno\u015b\u0107 polityczn\u0105\u201d, gdy\u017c Polska i Ukraina s\u0105 wci\u0105\u017c na pocz\u0105tku drogi do budowy trwa\u0142ego strategicznego sojuszu opartego na zasadach wzajemnego zrozumienia i szacunku.<\/p>\n\n\n\n

W 2016 roku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zrealizowany przez niezale\u017cnego re\u017cysera, film fabularny \u201eWo\u0142y\u0144\u201d jest w stanie wywr\u00f3ci\u0107 do g\u00f3ry nogami \u201estrategiczne partnerstwo\u201d, a kwestia \u201etrudnej historii\u201d pomimo wielu politycznych deklaracji nie zmieni\u0142a si\u0119 od ponad 25 lat \u201e\u015bcis\u0142ej\u201d wsp\u00f3\u0142pracy. Stanowisko polityczne dyplomacji III Rzeczypospolitej, w du\u017cej mierze, przyczyni\u0142o si\u0119 do mobilizacji spo\u0142ecznej tej cz\u0119\u015bci populacji, kt\u00f3ra by\u0142a bezpo\u015brednio lub po\u015brednio dotkni\u0119ta przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w. Dla wielu \u017cyj\u0105cych \u015bwiadk\u00f3w i uczestnik\u00f3w tamtych dni, czekaj\u0105cych na zaj\u0119cie si\u0119 tematem rozliczenia, nazwania, upami\u0119tnienia i pot\u0119pienia zbrodni, kierunek polityczny niepodleg\u0142ej Polski by\u0142 nies\u0142ychanie bolesny. Kresowianie nie zgodzili si\u0119 na bycie ofiar\u0105 polsko-ukrai\u0144skiego \u201epojednania\u201d, kt\u00f3re zawi\u0105zywane by\u0142o nad ich g\u0142owami oraz nad g\u0142owami ich zamordowanych krewnych. Pomijany i zapomniany w\u0105tek zmaga\u0144, walk oraz cierpienia Kresowian zaowocowa\u0142 powstaniem wielu \u015brodowisk, organizacji, stowarzysze\u0144, fundacji i klub\u00f3w na rzecz batalii z narodow\u0105 amnezj\u0105. Ten rodzaj oddolnej inicjatywy spo\u0142ecznej, maj\u0105cej za zadanie uhonorowanie, upami\u0119tnienie i przypomnienie o wydarzeniach z Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej godzi si\u0119 okre\u015bli\u0107 jako pami\u0119\u0107 spo\u0142eczna.<\/p>\n\n\n\n

W polskiej tradycji kulturowo-religijnej czczenie zmar\u0142ych jest silnie zakorzenionym zwyczajem. Dzi\u0119ki wielu ludziom dobrej woli uda\u0142o si\u0119 w Polsce wybudowa\u0107 pierwsze pomniki i tablice upami\u0119tniaj\u0105ce ofiary ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w, w tym te\u017c sprawiedliwych Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy ratowali Polak\u00f3w od \u015bmieci z r\u0105k bandyt\u00f3w spod znaku OUN \u2013 UPA, ponosz\u0105c za to najwy\u017csz\u0105 cen\u0119. Organizowano prelekcje, wystawy, sympozja, wydawano ksi\u0105\u017cki dokumentuj\u0105ce rozmiary i metody zbrodni. Nie bez znaczenia pozostawa\u0142y uroczysto\u015bci rocznicowe zwi\u0105zane z dniem 11 lipca, organizowane w coraz to wi\u0119kszej ilo\u015bci miast i wsi, odbywaj\u0105ce si\u0119 pod has\u0142em \u201eNie o zemst\u0119 lecz o pami\u0119\u0107 wo\u0142aj\u0105 ofiary\u201d. Pami\u0119\u0107 spo\u0142eczn\u0105 najkr\u00f3cej mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako pr\u00f3b\u0119 zmiany kanonu warto\u015bci, forsowanego przez apologet\u00f3w pami\u0119ci politycznej.<\/p>\n\n\n\n

Czym zatem jest spo\u0142eczna niepami\u0119\u0107? To konsekwencja wymazywania ze \u015bwiadomo\u015bci kolejnych po 1945 roku pokole\u0144 Polak\u00f3w wszystkiego, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tradycj\u0105 i kultur\u0105 Kres\u00f3w Wschodnich II RP. W 2013 roku badania CEBOS wykaza\u0142y, \u017ce 31% ankietowanych nic nie wie (nie s\u0142ysza\u0142o) o ukrai\u0144skich zbrodniach na Polakach a 41% s\u0142ysza\u0142o, ale nie jest w stanie nic powiedzie\u0107. Co czwarty badany respondent nie umia\u0142 wskaza\u0107, kto by\u0142 ofiar\u0105 oraz kto dokonywa\u0142 zbrodni. O zaplanowanych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z OUN \u2013 UPA zbrodniach, b\u0119d\u0105cych trzeci\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 tragedi\u0105 II RP po okupacji hitlerowskiej i stalinowskiej nie by\u0142o wzmianek w podr\u0119cznikach szkolnych. Godzi si\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce \u017caden inny europejski nar\u00f3d nie prowadzi\u0142 tak z\u0142ej polityki historycznej.<\/p>\n\n\n\n

Konkluduj\u0105c nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c do pewnego momentu pami\u0119\u0107 polityczna i pami\u0119\u0107 spo\u0142eczna sta\u0142y a momentami dalej stoj\u0105 ze sob\u0105 w sprzeczno\u015bci. Tworz\u0105 dwa odr\u0119bne \u015bwiaty, u podstaw kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 odmienne stany \u015bwiadomo\u015bci, systemy warto\u015bci i rozumienia polskiej racji stanu. Poza tym sporem pozostaje spo\u0142eczna niepami\u0119\u0107, od kt\u00f3rej prze\u0142amania b\u0119dzie zale\u017ce\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 polskiej polityki wschodniej i narodowej pami\u0119ci o Kresach.<\/p>\n\n\n\n

Te trzy stany \u015bwiadomo\u015bci nie s\u0105 niczym wyj\u0105tkowym, wyst\u0119powa\u0142y r\u00f3wnie\u017c w innych przypadkach. Warto w tym miejscu wymieni\u0107 chocia\u017cby pami\u0119\u0107 o Powsta\u0144cach Warszawskich, kt\u00f3ra z pocz\u0105tku by\u0142a zwalczana argumentami o nieudanym, szkodliwym i nieodpowiedzialnym zrywie niepodleg\u0142o\u015bciowym. To dzi\u0119ki samym powsta\u0144com, kombatantom oraz ludziom kultywuj\u0105cych ich odwag\u0119, oddanie i m\u0119stwo uda\u0142o si\u0119 \u201eprzebi\u0107\u201d przez spo\u0142eczn\u0105 ignorancj\u0119 (nie tak dawno w\u015br\u00f3d znacznej cz\u0119\u015bci opinii publicznej nie widziano r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy Powstaniem Warszawskim a Powstaniem w Getcie Warszawskim).<\/p>\n\n\n\n

Analogiczna sytuacja mia\u0142a miejsce w przypadku \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych \u2013 inicjatywom oddolnym, spo\u0142ecznym, kultywuj\u0105cych ich pami\u0119\u0107 uda\u0142o si\u0119 przekre\u015bli\u0107 postawiony przed laty znak r\u00f3wno\u015bci mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rzy po 1945 nie przestali marzy\u0107 o wolnej Polsce, a szabrownikami czy boj\u00f3wkarzami napadaj\u0105cymi na cywili. Owe starania zaowocowa\u0142y ustanowieniem dnia 1 marca, og\u00f3lnopolskim Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, a pami\u0119\u0107 o Polakach, bohaterach wojennych, kt\u00f3rzy gin\u0119li w esbeckich katowniach przesta\u0142a by\u0107 tematem tabu.<\/p>\n\n\n\n

Obserwuj\u0105c od lat sytuacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z upami\u0119tnieniem ofiar OUN \u2013 UPA, wyra\u017anie wida\u0107, \u017ce mamy do czynienia z tym samym procesem. Obecnie niemal\u017ce we wszystkich wi\u0119kszym miastach Polski odbywaj\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci oraz msze ku pami\u0119ci pomordowanych Kresowian oraz tych co walczyli z czerwono-czarnymi boj\u00f3wkami. Pisze o tym niezale\u017cna prasa, nagrywane s\u0105 wywiady ze \u015bwiadkami historii oraz tworzy si\u0119 filmy dokumentalne. Kilka lat temu nie by\u0142o to mo\u017cliwe. Ustanowienie 11 lipca \u201eNarodowym Dniem Pami\u0119ci Ofiar Ludob\u00f3jstwa dokonanego przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej\u201d to krok milowy w odk\u0142amywaniu dziej\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkim pomordowanym oraz ich rodzinom nale\u017cy si\u0119 pami\u0119\u0107, nie tylko polskich patriot\u00f3w ale i Pa\u0144stwa Polskiego. \u201eJe\u015bli zapomn\u0119 o nich, Ty Bo\u017ce na niebie zapomnij o mnie\u201d te s\u0142owa stanowi\u0105 inskrypcja na wroc\u0142awskim Pomniku Mauzoleum \u2013 pierwszym ods\u0142oni\u0119tym w 1999 roku monumencie po\u015bwi\u0119conym pami\u0119ci o ofiarach OUN \u2013 UPA, wybudowanym dzi\u0119ki staraniom Stowarzyszenia Upami\u0119tnienia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. Kresowianie, Polacy, katolicy maj\u0105 moralny obowi\u0105zek pami\u0119ta\u0107 o tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li tylko dlatego, \u017ce byli Polakami.<\/p>\n\n\n\n

Autor jest wiceprezesem wroc\u0142awskiego Stowarzyszenia Upami\u0119tnia Ofiar Zbrodni Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ludob\u00f3jstwo ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na Polakach z Kres\u00f3w Wschodnich Dzie\u0144 11 lipca w polskiej historii i pami\u0119ci narodowej jest symboliczn\u0105 dat\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 o krwawych pogromach Polak\u00f3w, jakich dopu\u015bcili si\u0119 w latach 1939\u20131947 ukrai\u0144scy nacjonali\u015bci skupieni w Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN) oraz Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii (UPA). Przez wzgl\u0105d na szczeg\u00f3lne okrucie\u0144stwo oprawc\u00f3w jak i miejsca, w kt\u00f3rych… Czytaj dalej O pami\u0119\u0107, groby i modlitw\u0119<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":70,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[361],"tags":[],"class_list":["post-2235","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nr-40","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/70"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2235"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2236,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2235\/revisions\/2236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}