w\u015br\u00f3d agent\u00f3w, ormowc\u00f3w i milicjant\u00f3w<\/p>\n\n\n\n
To by\u0142o ze 20 lat temu. Na uroczysto\u015bci z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja przyby\u0142 do Chicago legendarny proboszcz parafii \u015bw. Brygidy w Gda\u0144sku, ks. pra\u0142at Henryk Jankowski (niech Mu ziemia lekk\u0105 b\u0119dzie). Niestety, ten wielce zas\u0142u\u017cony dla niepodleg\u0142o\u015bci duchowny nie mia\u0142 najlepszego dnia. W rozmowach zacz\u0105\u0142 namawia\u0107 nas, aby\u015bmy si\u0119 tutaj, na emigracji, zaj\u0119li kultur\u0105 (tak jakby\u015bmy mieli na p\u0119czki Kazimierz\u00f3w Wierzy\u0144skich, chocia\u017cby). Aby\u015bmy piel\u0119gnowali ta\u0144ce i pie\u015bni ludowe, aby\u015bmy zachowywali j\u0119zyk ojczysty, modlili si\u0119, no i w og\u00f3le, aby\u015bmy do polityki w Polsce nosa nie wtr\u0105cali, bo ju\u017c nie trzeba, bo oni nad Wis\u0142\u0105 lepiej wiedz\u0105 i sobie poradz\u0105. Innymi s\u0142owy, frajer zrobi\u0142 swoje, frajer mo\u017ce odej\u015b\u0107. Frajer walczy\u0142 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski i wysy\u0142a\u0142 kas\u0119, teraz frajer mo\u017ce sobie pota\u0144czy\u0107 i po\u015bpiewa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
A to z kolei by\u0142o ponad 30 lat temu. Redakcja \u201eDziennika Chicagowskiego\u201d zdecydowa\u0142a si\u0119 opublikowa\u0107 dokumenty z teczki tajnego wsp\u00f3\u0142pracownika PRL bezpieki o pseudonimie \u201eBolek\u201d, czyli Lecha Wa\u0142\u0119sy. Nie mieli\u015bmy tych dokument\u00f3w wiele, dwa lub trzy, ale jednak mieli\u015bmy. To nie by\u0142a ma\u0142a sprawa, to by\u0142a gruba polityka, kt\u00f3ra mia\u0142a wp\u0142yw na sytuacj\u0119 w Polsce i wzbudzi\u0142a zainteresowanie medi\u00f3w zachodnich (tak, by\u0142o takie zainteresowanie, cho\u0107by ze strony Reutersa czy \u201eChicago Tribune\u201d i kilku stacji telewizyjnych).<\/p>\n\n\n\n
W zasadzie nie istnia\u0142 dylemat, czy drukowa\u0107 te dokumenty, czy nie \u2013 w ko\u0144cu ludzie powinni zna\u0107 prawd\u0119. Mo\u017cna by\u0142o si\u0119 zastanawia\u0107, czy warto \u201eszarga\u0107 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107\u201d, jak\u0105 dla wielu ludzi na Zachodzie by\u0142 i nadal jest Wa\u0142\u0119sa, r\u00f3wnie\u017c dla Amerykan\u00f3w polskiego pochodzenia; \u201e\u015bwi\u0119to\u015bci\u0105\u201d jako najbardziej znany po Janie Pawle II na \u015bwiecie Polak. Ostatecznie dokumenty posz\u0142y w \u015bwiat i sta\u0142o si\u0119 to na d\u0142ugo przed tym, gdy drukowano jest nad Wis\u0142a; historykom w Polsce zaj\u0119\u0142o jeszcze dobre ponad 15 lat, aby spraw\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107, zbada\u0107 i napisa\u0107 ksi\u0105\u017cki. I nabra\u0107 odwagi.<\/p>\n\n\n\n
Sprawa agentury ma jeden wsp\u00f3lny mianownik mi\u0119dzy Polsk\u0105 a emigracj\u0105 i Poloni\u0105: nigdy jej nie rozwi\u0105zano, nigdy nie za\u0142atwiono jak trzeba. A zainteresowanie tematem by\u0142o ogromne, rodzi\u0142o domys\u0142y i oskar\u017cenia. Jednak tak jak w Polsce nie by\u0142o lustracji i dekomunizacji, tak i w\u015br\u00f3d Polonii nie dokonano tego procesu, a \u015bci\u015blej: nie ujawniono na ile mo\u017cna by\u0142o, w spos\u00f3b powa\u017cny i usystematyzowany, komunistycznej agentury.<\/p>\n\n\n\n
Czytam na jednym z popularniejszych portali internetowych w Polsce o zmar\u0142ym w 2023 roku w Chicago biznesmanie Edwardzie Mazurze. To ten od genera\u0142a Papa\u0142y, komendanta g\u0142\u00f3wnego Policji, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamordowany w 1998 roku. Sprawc\u00f3w do dzisiaj nie wykryto. Mazura z tym morderstwem w Polsce \u0142\u0105czono i podejrzewano o zlecenie zab\u00f3jstwa. By\u0142o \u015bledztwo, jakie\u015b dochodzenie, pr\u00f3bowano ekstradycji do Polski.<\/p>\n\n\n\n
W 2006 r. zosta\u0142 w Chicago zatrzymany i osadzony w areszcie. Rok p\u00f3\u017aniej wniosek ekstradycyjny odrzucono. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia, a raczej d\u0142ugiego aresztu, nie by\u0142 ju\u017c t\u0105 sam\u0105 osob\u0105, powa\u017cnie zachorowa\u0142. W internecie mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce pono\u0107 by\u0142 od lat 70. do 90. tajnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem II Departamentu Spraw Wewn\u0119trznych PRL. Pono\u0107 te\u017c by\u0142 \u201ezamro\u017conym\u201d tajnym wsp\u00f3\u0142pracownikiem Zarz\u0105du Kontrwywiadu Urz\u0119dy Ochrony Pa\u0144stwa, ju\u017c \u201enowej\u201d Polski.<\/p>\n\n\n\n
Ile jest w tym prawdy \u2013 trudno powiedzie\u0107, bo wi\u0119cej tutaj plotek ni\u017c fakt\u00f3w. Praktycznie w og\u00f3le nie wiemy, co tak naprawd\u0119 robi\u0142 Edward Mazur, jakie informacje przekazywa\u0142, na kogo donosi\u0142 i czy w og\u00f3le to robi\u0142. Plotek i spekulacji kr\u0105\u017c\u0105cych w\u015br\u00f3d Polonii w czasach zainteresowania jego osob\u0105 by\u0142o du\u017co. Jak cho\u0107by te, \u017ce dzia\u0142a\u0142 pod przykrywk\u0105 i \u017ce w rzeczywisto\u015bci by\u0142 podstawionym agentem CIA, FBI a nawet Pentagonu.<\/p>\n\n\n\n
Faktem jest, \u017ce w latach 80. i 90. Edward Mazur zacz\u0105\u0142 zarabia\u0107 naprawd\u0119 powa\u017cne pieni\u0105dze i by\u0107 mo\u017ce PRL bezpieka mu w tym pomog\u0142a. A raczej na pewno pomog\u0142a. Jednak od robienia pieni\u0119dzy do zlecenia morderstwa droga nie jest tak bliska.<\/p>\n\n\n\n
We wspomnianym portalu czytam, \u017ce Mazur zosta\u0142 zwerbowany w 1962 roku. I powa\u017cny portal publikuje bzdury jakiego\u015b g\u00f3wniarza, twierdz\u0105cego, \u017ce w g\u0142\u0119bokim PRL za Gomu\u0142ki zwerbowano Mazura! Musia\u0142 by\u0107 wyj\u0105tkowym cz\u0142owiekiem, skoro zainteresowano si\u0119 dok\u0142adnie nim: 16-letnim ch\u0142opakiem z biednej wsi Lubzina ko\u0142o Ropczyc, kt\u00f3ry akurat za lepszym \u017cyciem i chlebem po prostu wyje\u017cd\u017ca\u0142 z matk\u0105 do Ameryki. Tak, uwierz\u0119 w to, \u017ce zwerbowano 16-latka z Lubziny! To s\u0105 w\u0142a\u015bnie grzechy wielkiego zaniedbania, zaniedbania w ujawnieniu agentury. St\u0105d gadki szmatki, \u017ce ten i tamten, to taki i owaki, st\u0105d pog\u0142oski i bajania.<\/p>\n\n\n\n
O agenturze w\u015br\u00f3d Polonii przez ponad trzy dekady pojawi\u0142y si\u0119 jakie\u015b artyku\u0142y, broszurki i tysi\u0105ce pogaduszek. Do tej pory chodzi po Chicago cz\u0142owiek twierdz\u0105cy, \u017ce komuna przys\u0142a\u0142a nam a\u017c 20 tys. agent\u00f3w; by\u0107 mo\u017ce sam jest umoczony. Przez ponad trzy dekady nie zrobiono nic, aby temat wyja\u015bni\u0107 i zamkn\u0105\u0107, a je\u015bli ju\u017c, to zabierali si\u0119 za to zazwyczaj amatorzy, cz\u0119sto o\u015bmieszaj\u0105c samo zagadnienie. Organizacje polonijne praktycznie niewiele zrobi\u0142y, aby ten problem rozwi\u0105za\u0107, cho\u0107 przyzna\u0107 trzeba, i\u017c niekt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y, na przyk\u0142ad nieliczne wydzia\u0142y Kongresu Polonii Ameryka\u0144skiej. Pojawia\u0142y si\u0119 jakie\u015b apele, aby si\u0119 oczy\u015bci\u0107, by\u0142y zebrania i spotkania, w sumie \u2013 spraw\u0119 pokpiono, o\u015bmieszono, zamieciono pod dywan i po raz kolejny pokazano bezradno\u015b\u0107 Polonii.<\/p>\n\n\n\n
Czy ten temat jest dzisiaj wa\u017cny? Czy ma znaczenie wiedza, kto tym agentem by\u0142? Ciekawo\u015b\u0107 ludzka zmala\u0142a, to nie dziwi. Fundamentaln\u0105 rzecz\u0105 dla zbiorowego zdrowia \u2013 jest jednak wiedza kto tym agentem by\u0142, kto donosi\u0142, kto sk\u0142\u00f3ca\u0142, kto dzia\u0142a\u0142 na niekorzy\u015b\u0107 Polonii. Nie ma co liczy\u0107 na organizacje polonijne, kt\u00f3re by wy\u0142o\u017cy\u0142y pieni\u0105dze i zatrudni\u0142y historyka-badacza zajmuj\u0105cego si\u0119 agentur\u0105. Nie ma co liczy\u0107, gdy\u017c nie podj\u0119\u0142y si\u0119 tego przez 30 lat i nie zrobi\u0142y porz\u0105dku u siebie, \u0142\u0105cznie z KPA. A przecie\u017c Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej a\u017c roi\u0142 si\u0119 od agent\u00f3w \u2013 nie zapominajmy wszak, \u017ce prezes Edward Moskal te\u017c by\u0142 zarejestrowany jako TW Edwos.<\/p>\n\n\n\n
Jedynym wyj\u015bciem i nadziej\u0105 jest mimo wszystko Instytut Pami\u0119ci Narodowej. A\u017c dziwi, \u017ce instytucja ta do tej pory nic nie zrobi\u0142a w interesuj\u0105cej nas materii. A\u017c dziw bierze, \u017ce nie znalaz\u0142 si\u0119 ani jeden historyk, kt\u00f3ry \u2013 znaj\u0105c metodologi\u0119 i techniki badawcze, przedstawi\u0142by Polonii ksi\u0105\u017ck\u0119, mo\u017ce w jednym tomie, mo\u017ce w pi\u0119ciu czy dziesi\u0119ciu, takie kompendium wiedzy \u2013 kto by\u0142 tym agentem, kto donosi\u0142, jakie by\u0142y procesy i wydarzenia. I jakie by\u0142y szkody na przestrzeni lat.<\/p>\n\n\n\n
Niech przedstawiciele IPN nie przyje\u017cd\u017caj\u0105 do nas z pogadankami, misiem \u201eWojtkiem\u201d, filmami i odczytami. Niech nie czaruj\u0105 s\u0142owami. Niech zrobi\u0105 raz co\u015b, co ma fundamentalne znaczenie dla Polonii. Niech zrobi\u0105 co\u015b konkretnego. Co\u015b, co si\u0119 tej Polonii, za dziesi\u0119ciolecia walki o woln\u0105 Polsk\u0119 po prostu nale\u017cy. W imi\u0119 tysi\u0119cy Hallerczyk\u00f3w, w imi\u0119 Paderewskiego, w imi\u0119 \u017co\u0142nierzy gen. Andersa, w imi\u0119 wysi\u0142k\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych setek tysi\u0119cy patriot\u00f3w, za miliony, a mo\u017ce nawet miliardy wys\u0142anych nad Wis\u0142\u0119 dolar\u00f3w. Musi to zrobi\u0107 instytucja a nie osoba dzia\u0142aj\u0105ca prywatnie. Musi ci\u0119\u017car odpowiedzialno\u015bci wzi\u0105\u0107 na siebie, musi potwierdzi\u0107 wszystko swym autorytetem. Inaczej, to lipa.<\/p>\n\n\n\n
Bo czy dalej tak b\u0119dzie, \u017ce w polonijnej gazecie w Chicago pisuje sobie cz\u0142owiek o pseudonimach esbeckich \u201eRen\u201d i \u201eDziennikarz\u201d, \u017ce program radiowy od 30 lat prowadzi cz\u0142owiek o pospolitym pseudonimie \u201eJan Kowalski\u201d (wyj\u0105tkowo ohydne donosy w Tarnowie), albo \u017ce w innym programie popisy m\u0105dro\u015bci daje by\u0142y milicjant, nawet absolwent Wy\u017cszej Szko\u0142y Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych im. Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego w Legionowie. A wszystkim dooko\u0142a robi zdj\u0119cia by\u0142y ormowiec. No przecie\u017c nie wszyscy oni ju\u017c umarli.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" w\u015br\u00f3d agent\u00f3w, ormowc\u00f3w i milicjant\u00f3w To by\u0142o ze 20 lat temu. Na uroczysto\u015bci z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja przyby\u0142 do Chicago legendarny proboszcz parafii \u015bw. Brygidy w Gda\u0144sku, ks. pra\u0142at Henryk Jankowski (niech Mu ziemia lekk\u0105 b\u0119dzie). Niestety, ten wielce zas\u0142u\u017cony dla niepodleg\u0142o\u015bci duchowny nie mia\u0142 najlepszego dnia. W rozmowach zacz\u0105\u0142 namawia\u0107 nas,… Czytaj dalej Ta\u0144ce i \u015bpiewy<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":2063,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[359],"tags":[],"class_list":["post-2062","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-38","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2062"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2064,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2062\/revisions\/2064"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2063"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}