Pierwsze s\u0142ynne tygodnie czerwca 1989 roku wspominam z za\u017cenowaniem. Najpierw wielka mobilizacja \u201eSolidarno\u015bci\u201d i pierwsza tura wybor\u00f3w kontraktowych, w kt\u00f3rej nar\u00f3d postanowi\u0142 odrzuci\u0107 komunist\u00f3w w g\u0142osowaniu i zrobi\u0142 to. Uwierzy\u0142 w demokracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Chwa\u0142a owego demokratycznego aktu oraz przywi\u0105zanie wyborc\u00f3w do wielosetletniej tradycji wolno\u015bci szeroko rozla\u0142y si\u0119 po Europie. W nast\u0119pstwie tej deklasuj\u0105cej komunist\u00f3w 4 czerwca gremialnej wyborczej postawy sygnatariusze z Magdalenki postanowili z ordynacji wyborczej, kt\u00f3r\u0105 sami ustalili, zrobi\u0107 nie laurk\u0119 tylko dykt\u0119. I tak 12 czerwca Rada Pa\u0144stwa PRL zmieni\u0142a zasady a 18 czerwca odby\u0142a si\u0119 druga dykta-tura. Lista krajowa z ma\u0142ymi poprawkami oczywi\u015bcie przesz\u0142a. \u00d3w dyskretny kaganiec na woli narodu nie by\u0142 uci\u0105\u017cliwy, ale fakt, \u017ce go za\u0142o\u017cono, pami\u0119tam jako upokorzenie i konsekwentny wp\u0142yw Wielkiego Brata.<\/p>\n\n\n\n
Niewielu dzi\u015b pami\u0119ta polityk\u00f3w z owej listy krajowej. Ale warto przypomnie\u0107 sobie jej sk\u0142ad, gdzie a\u017c roi\u0142o si\u0119 od eksponent\u00f3w \u201edawnego ustroju\u201d i jego s\u0142u\u017cb specjalnych (m.in. Czes\u0142aw Kiszczak, Stanis\u0142aw Kania, Mieczys\u0142aw Rakowski, Stanis\u0142aw Ciosek, Alfred Miodowicz, Florian Siwicki, Kazimierz Barcikowski). Dopiero lista Macierewicza otworzy\u0142a wielu wyborcom oczy. Dodam z ponownym za\u017cenowaniem: dla wielu wyborc\u00f3w na pr\u00f3\u017cno. W czerwcu 1992 roku rz\u0105d Jana Olszewskiego obalono, a wspomniani eksponenci bawili si\u0119 nadal \u015bwietnie na salonach politycznych i gospodarczych. Jak za dotkni\u0119ciem czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki zostali zadekretowani jako demokraci. Nie nadszed\u0142 czas nawet elementarnych rozlicze\u0144!<\/p>\n\n\n\n
Kt\u00f3\u017c jednak pami\u0119ta w owym okresie, gdy przyspiesza\u0142a historia, o sobocie i niedzieli mi\u0119dzy pierwsz\u0105 a drug\u0105 tur\u0105 polskich wybor\u00f3w. Dnia 16 pa\u017adziernika 1989 roku na Placu Bohater\u00f3w w Budapeszcie odby\u0142 si\u0119 pa\u0144stwowy oficjalny pogrzeb premiera W\u0119gier, Imre Nagya, w 31. rocznic\u0119 jego ka\u017ani. Wraz z premierem symbolicznie po\u017cegnano 3 bohater\u00f3w Powstania W\u0119gierskiego 1956 roku. Musz\u0119 w tym miejscu przytoczy\u0107 s\u0142owa z w\u0142asnego artyku\u0142u \u2013 a ukaza\u0142y si\u0119 w polskiej prasie tylko trzy bezpo\u015brednie relacje o tym wydarzeniu. Ot\u00f3\u017c nada\u0142em tej relacji tytu\u0142: \u201eNie mog\u0142o nas tam zabrakn\u0105\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W\u0119grzy poszli dalej ni\u017c Polacy. Wybory parlamentarne na W\u0119grzech by\u0142y ju\u017c w pe\u0142ni wolne w marcu 1990 roku, gdy my tkwili\u015bmy w ograniczeniach uzgodnionych w Magdalence. Co prawda w listopadzie 1990 roku w spos\u00f3b nieskr\u0119powany odby\u0142 si\u0119 wyb\u00f3r prezydenta w Polsce, ale mi\u0119dzy kim: mi\u0119dzy Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105 a \u201ecz\u0142owiekiem znik\u0105d\u201d \u2013 Stanis\u0142awem Tymi\u0144skim. Pierwsze polskie wolne wybory parlamentarne mia\u0142y miejsce dopiero w pa\u017adzierniku 1991 roku, czyli najp\u00f3\u017aniej z kraj\u00f3w, kt\u00f3re dokona\u0142y przemian ustrojowych 1989\/1990. Najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w Polacy oddali w\u00f3wczas na Uni\u0119 Demokratyczn\u0105 (UD) \u2013 ugrupowania postsolidarno\u015bciowe przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107 wsp\u00f3lnie. A\u017c 63 ugrupowania zg\u0142osi\u0142y w tych wyborach swoich kandydat\u00f3w, a w Sejmie zasiedli przedstawiciele 29 komitet\u00f3w wyborczych, w tym 11 uzyska\u0142o tylko 1 mandat.<\/p>\n\n\n\n
Wracam na Plac Bohater\u00f3w w Budapeszcie w czerwcu 1989 roku. C\u00f3\u017c to za uczucie, gdy do w\u0119gierskiego Grobu Nieznanego \u017bo\u0142nierza na tym placu zmierza z wie\u0144cem kwiat\u00f3w w polskich barwach narodowych grupa wroc\u0142awskich student\u00f3w NZS z w\u0142asnym oraz \u201eSolidarno\u015bci\u201d i SW transparentem. Gdy spiker og\u0142asza to zgromadzonym, pozdrawia nas gromkimi oklaskami 250 tys. W\u0119gr\u00f3w. Byli\u015bmy jedyn\u0105 zorganizowan\u0105 polsk\u0105 grup\u0105 na tej uroczysto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
W\u00f3wczas, 16 czerwca, opozycja w\u0119gierska posz\u0142a o krok dalej ni\u017c Polacy. Wyrazi\u0142 to publicznie student urodzony po Pa\u017adzierniku\u201956 wobec tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci i kilku milion\u00f3w W\u0119gr\u00f3w zgromadzonych przed telewizorami. Owe w\u0119gierskie postulaty by\u0142y znamienne, niemal powt\u00f3rzono m\u0142odzie\u0144cze powsta\u0144cze postulaty z marca 1848 i te m\u0142odzie\u0144cze z pa\u017adziernika 1956, a w\u015br\u00f3d nich: wprowadzenie wielopartyjnych demokratycznych wybor\u00f3w, dba\u0142o\u015b\u0107 o w\u0142asne wojsko narodowe i wreszcie \u017c\u0105danie bezwarunkowego opuszczenia wojsk obcych z terytorium W\u0119gier.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam jak dzi\u015b poruszenie zgromadzonych i wiem co czuli w\u00f3wczas W\u0119grzy, gdy m\u0142ody przyw\u00f3dca FIDESZ-u (Zwi\u0105zku M\u0142odych Demokrat\u00f3w), 26-letni Viktor Orban, og\u0142osi\u0142 wspomniane postulaty i za\u017c\u0105da\u0142 opuszczenia kraju przez wojska sowieckie. Pod koniec swojego odwa\u017cnego, radykalnego przem\u00f3wienia spojrza\u0142 na zegarek i powt\u00f3rzy\u0142: ju\u017c min\u0119\u0142o 5 minut \u2013 \u017c\u0105dam natychmiastowego opuszczenia W\u0119gier przez wojska sowieckie!<\/p>\n\n\n\n
Ta chwila zmieni\u0142a oblicze W\u0119gier. Urasta do rangi symbolu naszych polsko-w\u0119gierskich stosunk\u00f3w, gdy na tym Placu przysz\u0142y premier Polski, a w\u00f3wczas wroc\u0142awski student rozpo\u015bciera powsta\u0144cz\u0105 flag\u0119 W\u0119gier, a w tym czasie r\u00f3wnie\u017c student, p\u00f3\u017aniejszy w\u0119gierski premier zasiada na trybunie honorowej. By\u0142o to swoiste pierwsze spotkanie Wiktora Orbana z Mateuszem Morawieckim.<\/p>\n\n\n\n
I drugi symbol, kt\u00f3rego mia\u0142em zaszczyt by\u0107 \u015bwiadkiem. Gdy nasza grupa \u017cyczliwie otoczona przez W\u0119gr\u00f3w zgromadzonych na placu rozpostar\u0142a bia\u0142o-czerwone flagi, podchodzili do nas nie tylko W\u0119grzy i liczni dziennikarze najwa\u017cniejszych \u015bwiatowych agencji prasowych, lecz co wa\u017cniejsze skupili si\u0119 wok\u00f3\u0142 naszych transparent\u00f3w przedstawiciele czechos\u0142owackiej \u201eKarty 77\u201d i opozycji rumu\u0144skiej \u201eRom\u00e2nia Liber\u0103\u201d. Byli te\u017c W\u0119grzy siedmiogrodzcy.<\/p>\n\n\n\n
Gdy wracali\u015bmy autokarem do kraju przez Czechy, jeszcze komunistyczne, podwie\u017ali\u015bmy m\u0142odego czeskiego opozycjonist\u0119. W\u00f3wczas w nocy z 16 na 17 czerwca 1989 roku \u017cyczy\u0142em mu po czesku \u2013 \u201eDo widzenia w wolnej Czechos\u0142owacji\u201d. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej Czesi i S\u0142owacy w publicznej manifestacji za\u017c\u0105dali \u2013 \u201eHavel na Hrad\u201d. Dnia 29 grudnia 1989 roku odby\u0142o si\u0119 zaprzysi\u0119\u017cenie Vaclava Havla na Prezydenta Republiki \u2013 zosta\u0142 pierwszym po 41 latach niekomunistycznym rezydentem praskiego zamku. C\u00f3\u017c, czasem historia przyspiesza!<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pierwsze s\u0142ynne tygodnie czerwca 1989 roku wspominam z za\u017cenowaniem. Najpierw wielka mobilizacja \u201eSolidarno\u015bci\u201d i pierwsza tura wybor\u00f3w kontraktowych, w kt\u00f3rej nar\u00f3d postanowi\u0142 odrzuci\u0107 komunist\u00f3w w g\u0142osowaniu i zrobi\u0142 to. Uwierzy\u0142 w demokracj\u0119. Chwa\u0142a owego demokratycznego aktu oraz przywi\u0105zanie wyborc\u00f3w do wielosetletniej tradycji wolno\u015bci szeroko rozla\u0142y si\u0119 po Europie. W nast\u0119pstwie tej deklasuj\u0105cej komunist\u00f3w 4 czerwca… Czytaj dalej Sprint historii 1989<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":2060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[359],"tags":[],"class_list":["post-2059","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-38","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2059"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2061,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2059\/revisions\/2061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}