Holewi\u0144skiego reporta\u017c historyczny<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ulubion\u0105 form\u0105 wypowiedzi Wac\u0142awa Holewi\u0144skiego jako prozaika pozostaje poprzedzony szerok\u0105 kwerend\u0105 i dobrze udokumentowany, ale te\u017c poddany kunsztownej beletryzacji reporta\u017c historyczny. Wyb\u00f3r tej formy pozwala pisarzowi, z jednej strony na pieczo\u0142owite zaj\u0119cie si\u0119 postaciami wa\u017cnymi dla polskich dziej\u00f3w, dla polskiej kultury duchowej oraz materialnej, kt\u00f3re wszak\u017ce wbrew swemu znaczeniu i zas\u0142ugom, a niekiedy w\u0142a\u015bnie z tego powodu \u2013 zosta\u0142y pomini\u0119te, zamilczane, ostatecznie nawet wyeliminowane z naszej panoramy to\u017csamo\u015bciowo-cywilizacyjnej.<\/p>\n\n\n\n Idzie g\u0142\u00f3wnie o postaci \u2013 kiedy\u015b z punktu widzenia obcych dwor\u00f3w, a wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie z perspektywy metropolii pragn\u0105cych Rzeczpospolit\u0105 zdominowa\u0107 oraz ich s\u0142u\u017cb, z miejscow\u0105 agentur\u0105 wp\u0142ywu na czele \u2013 niewygodne, niepo\u017c\u0105dane, kt\u00f3re mog\u0142yby mie\u0107 \u201ez\u0142y wp\u0142yw\u201d na polsk\u0105 m\u0142odzie\u017c. Na przyk\u0142ad, przywo\u0142uj\u0105c dawne wzorce patriotyczno-rycerskie lub postawy niepodleg\u0142o\u015bciowe i stwarzaj\u0105c w ten spos\u00f3b zagro\u017cenie dla po\u017c\u0105danego przez \u015bwiat dookolny \u201eporz\u0105dku, kt\u00f3ry powinien panowa\u0107 w Warszawie\u201d. Idzie zatem w\u0142a\u015bnie o postaci, z upodobaniem przez autora Krwi na r\u0119kach moich<\/em> (2021) czy Lamentu nad Babilonem <\/em>przywo\u0142ywane na kartach jego kolejnych powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, \u00f3w reporta\u017c historyczny \u2013 dzi\u0119ki pieczo\u0142owicie i ze staraniem o detal poprowadzonej przez Holewi\u0144skiego narracji, dzi\u0119ki g\u0142\u0119bi psychologicznej zr\u00f3\u017cnicowanych czy wr\u0119cz skontrastowanych ze sob\u0105 charakter\u00f3w, wreszcie dzi\u0119ki fabularnym meandrom i nieoczywisto\u015bciom, uzyskiwanym przez odej\u015bcie od linearnego modelu opowiadania \u2013 pozwala autorowi na uzyskanie niezb\u0119dnej atrakcyjno\u015bci, poci\u0105gaj\u0105cej dla wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika, oswojonego z u\u017cywaniem takich strategii przez nawet najbardziej renomowanych tw\u00f3rc\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej kultury wysokiej oraz popularnej. N\u0119cenie atrakcyjn\u0105 form\u0105, pozyskiwanie mo\u017cliwie szerokiej rzeszy odbiorc\u00f3w dla spraw wa\u017cnych, dla \u017cywotnie warto\u015bciowej problematyki, nale\u017cy zapisa\u0107 na plus autorowi trylogii opowiadaj\u0105cej o pierwszej dekadzie dwudziestego wieku z Pogromem<\/em> w tytule\u2026<\/p>\n\n\n\n Mocne charaktery wpisane w polskie dzieje<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zasadniczym tematem powie\u015bci Wac\u0142awa Holewi\u0144skiego pozostaje cz\u0142owiek uwik\u0142any w histori\u0119, zazwyczaj w nieproste i nie\u0142atwe dzieje Polski, kiedy\u015b pot\u0119\u017cnej, p\u00f3\u017aniej nieobecnej, wreszcie pojawiaj\u0105cej si\u0119 znowu na mapie Europy\u2026 Wyj\u0105tek stanowi fabularyzowana biografia Jacoba Jordaensa, wybitnego malarza flamandzkiego z siedemnastego wieku (Droga do Putte<\/em>, 2007). Bohaterami pozosta\u0142ych powie\u015bci s\u0105 do\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowane osoby \u201ez w\u0142a\u015bciwo\u015bciami\u201d, nieuchronnie wpisane w histori\u0119 Polski, nawet je\u015bli los rzuci\u0142 je gdzie\u015b zagranic\u0119 (Za p\u00f3\u017ano na modlitw\u0119<\/em>, 2003). Mocne charaktery, skomplikowane losy, wyraziste motywacje, nieraz te\u017c oczywiste przywary portretowanych postaci, kt\u00f3re jednak skutkuj\u0105 nie tylko niecodziennymi perypetiami, ale i wynosz\u0105 tych ludzi wysoko ponad przeci\u0119tno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j dramatyzm, na skrajn\u0105 nieraz rozpi\u0119to\u015b\u0107 amplitud mi\u0119dzy tradycyjnie pojmowanymi honorem, wiar\u0105, lojalno\u015bci\u0105 wobec ojczyzny i przywi\u0105zaniem do polskiej to\u017csamo\u015bci a skrajn\u0105 perfidi\u0105, okrucie\u0144stwem czy opartym na etyce sytuacyjnej brakiem zasad \u2013 terenem pisarskich penetracji Holewi\u0144skiego jest w\u0142a\u015bciwie ca\u0142y wiek dwudziesty, ale r\u00f3wnie\u017c druga po\u0142owa stulecia dziewi\u0119tnastego.<\/p>\n\n\n\n Pisarz szuka\u0142 najpierw i upami\u0119tnia\u0142 bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy swoje egzystencjalne akme<\/em> prze\u017cywali podczas okupacji lub zaraz po wojnie, w okresie instalowania atrapy polskiego pa\u0144stwa na sowieckich resorach (Lament nad Babilonem<\/em>, 2003; Opowiem ci o wolno\u015bci<\/em>, 2012; Honor mi nie pozwala<\/em>, 2015). Tak, fundamenty PRL wci\u0105\u017c jeszcze by\u0142y raczej sowieckie ni\u017c rosyjskie, cho\u0107 w samym Kraju Rad towarzysz Koba tamten poleninowski internacjonalizm zdo\u0142a\u0142 ju\u017c do\u015b\u0107 drastycznie os\u0142abi\u0107. Wprawdzie do demonta\u017cu sowieckiego imperium zewn\u0119trznego, a po cz\u0119\u015bci i wewn\u0119trznego, musia\u0142y min\u0105\u0107 jeszcze prawie cztery dekady, ale podwaliny pod \u201epierestrojk\u0119\u201d i \u201eg\u0142asnost\u201d, czyli transformacj\u0119<\/em> w wydaniu Michai\u0142a Gorbaczowa zosta\u0142y ju\u017c uczynione.<\/p>\n\n\n\n Trylogia o mie\u015bcie trzech \u017cywio\u0142\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zdarzy\u0142y si\u0119 jeszcze Holewi\u0144skiemu dwie wycieczki w czasy PRL (Prze\u017cy\u0142em wszystkich poet\u00f3w<\/em>, 2004, oraz Szwy<\/em>, 2013), ale od po\u0142owy drugiej dekady naszego stulecia powie\u015bciopisarz zacz\u0105\u0142 coraz bardziej metodycznie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 ludziom oraz wydarzeniom sprzed co najmniej stu lat. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje tutaj trzytomowa epicka panorama prezentuj\u0105ca etniczny, spo\u0142eczny i kulturowy tygiel Warszawy w pocz\u0105tkach minionego stulecia (trylogia Pogrom 1905, Pogrom 1906, Pogrom 1907<\/em>, wydana w latach 2018-2020). Trzy odr\u0119bne j\u0119zykowo, religijnie, kulturowo i cywilizacyjnie spo\u0142eczno\u015bci: polska, rosyjska i \u017cydowska, \u017cyj\u0105ce obok siebie, w jednym mie\u015bcie, zarz\u0105dzanym przez carskich gubernator\u00f3w, policmajstr\u00f3w i r\u00f3\u017cnych czynownik\u00f3w \u2013 musia\u0142y przecie\u017c by\u0107 i w istocie stanowi\u0142y swoist\u0105 mieszank\u0119 wybuchow\u0105. Zw\u0142aszcza w tamtym niespokojnym okresie.<\/p>\n\n\n\n Rosn\u0105ce aspiracje cywilizacyjno-kulturowe warstw zamo\u017cniejszej socjety, d\u0105\u017cenia emancypacyjne i wolno\u015bciowe w\u015br\u00f3d inteligencji, ale te\u017c nastroje sprzyjaj\u0105ce ideom rewolucji socjalnej, wreszcie straszliwa bieda, ciemnota i rozprz\u0119\u017cenie moralne do\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych, tej n\u0119dzy ludzkiej z miejskiego marginesu: lumpenproletariatu, kryminalist\u00f3w, z\u0142odziejaszk\u00f3w, prostytutek, lupanar\u00f3w z pretensjami do elegancji oraz ca\u0142kiem podrz\u0119dnych alfons\u00f3w. Tkanka spo\u0142eczna \u00f3wczesnej Warszawy l\u015bni\u0142a tu i \u00f3wdzie z\u0142otog\u0142owiem, cz\u0119\u015bciej jednak wygl\u0105da\u0142a na zrobion\u0105 ze szmat, ga\u0142gank\u00f3w i \u0142achman\u00f3w. Nie bez przyczyny, Stanis\u0142aw Cat-Mackiewicz, redaktor wile\u0144skiego S\u0142owa<\/em>, na pytanie Kisiela o Warszaw\u0119 z pocz\u0105tk\u00f3w dwudziestego wieku odpar\u0142 kr\u00f3tko: \u2013 To ma\u0142e \u017cydowskie miasteczko nad granic\u0105 prusk\u0105. Kto by si\u0119 nim interesowa\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n Holewi\u0144ski, warszawianin z urodzenia, najpewniej by si\u0119 z Catem w tej kwestii nie zgodzi\u0142, cho\u0107 znaczenia Kres\u00f3w dla pa\u0144stwowej czy kulturowej pot\u0119gi Rzeczypospolitej r\u00f3wnie\u017c by nie kwestionowa\u0142. \u00d3w z rozmachem nakre\u015blony fresk miasta pulsuj\u0105cego od kryminalnych i politycznych intryg, napi\u0119\u0107 mi\u0119dzy w\u0142adzami zaborczego imperium a mieszka\u0144cami (z polskiej perspektywy) okupowanego wci\u0105\u017c miasta, uzupe\u0142niony galeri\u0105 postaci zr\u00f3\u017cnicowanych, psychologicznie ciekawych i osadzonych w realiach epoki \u2013 stanowi przecie\u017c istotn\u0105 pozycj\u0119 w dotychczasowym dorobku prozatorskim autora.<\/p>\n\n\n\n Kolekcja obraz\u00f3w w pa\u0142acu Talowskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mocny cz\u0142owiek skonfrontowany z turbulencjami dziej\u00f3w, wichrami wojen i zmienno\u015bci\u0105 struktur pa\u0144stwowych \u2013 to chyba podstawowy nap\u0119d dla wyobra\u017ani tw\u00f3rczej oraz warsztatowego kunsztu Wac\u0142awa Holewi\u0144skiego. Rekonstrukcja, owszem, oparta na dokumentach z epoki, ale cz\u0119sto tak\u017ce na prawach rozszerzonej ich ekstrapolacji, jak w przypadku los\u00f3w braci Danilewicz\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie Tadeusza, najpierw szefa sztabu Komendy G\u0142\u00f3wnej Narodowych Si\u0142 Zbrojnych, p\u00f3\u017aniej Komendanta G\u0142\u00f3wnego Narodowego Zjednoczenia Wojskowego\u2026 Ale to nie tylko wybitni \u017co\u0142nierze, potomkowie rod\u00f3w o tradycjach rycerskich, budz\u0105 pisarski apetyt Holewi\u0144skiego. Ignacy Korwin-Milewski (Oraz wygnani zostali<\/em>, 2020) czy Karol Jaroszy\u0144ski (Cieniem b\u0119d\u0105c, cieniem zosta\u0142em<\/em>, 2023), ludzie operatywni, obeznani z \u00f3wczesn\u0105 Europ\u0105, i co wa\u017cne \u2013 bardzo bogaci, stali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bohaterami jego powie\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Korwin-Milewski, orygina\u0142 i troch\u0119 snob, w\u0142a\u015bciciel wyspy u wybrze\u017cy Chorwacji, kt\u00f3remu pa\u0142ac wybudowa\u0142 tam Teodor Talowski, mia\u0142 jednak dla Polski t\u0119 zas\u0142ug\u0119, \u017ce metodycznie gromadzi\u0142 dobrze pomy\u015blan\u0105 kolekcj\u0119 obraz\u00f3w, w tym \u201epolskich \u201emonachijczyk\u00f3w\u201d. Co wi\u0119cej, wzoruj\u0105c si\u0119 na florenckiej galerii Uffizich, chcia\u0142 stworzy\u0107 tak\u017ce kolekcj\u0119 autoportret\u00f3w wybitnych polskich malarzy i\u2026 to mu si\u0119 naprawd\u0119 nie\u017ale uda\u0142o. Blisko dwudziestu tw\u00f3rc\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich m.in. Teodor Axentowicz, Aleksander Gierymski, Alfred Wierusz-Kowalski oraz Wincenty Wodzinowski, przyj\u0119\u0142o do\u015b\u0107 rygorystyczne, co do formatu i sposobu uj\u0119cia, wymagania kolekcjonera, kt\u00f3ry uczyni\u0142 wyj\u0105tek jedynie dla Jana Matejki oraz jego s\u0142ynnego autoportretu. Zaakceptowa\u0142 te\u017c niedoko\u0144czony (z powodu przedwczesnej \u015bmierci malarki) autoportret Anny Bili\u0144skiej-Bohdanowiczowej, jedynej kobiety w tym doborowym m\u0119skim towarzystwie.<\/p>\n\n\n\n Tylko ta cz\u0119\u015b\u0107 warto\u015bciowej kolekcji hrabiego Korwin-Milewskiego, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 uchroni\u0107 przed rozproszeniem \u2013 odrodzona Druga RP nie stan\u0119\u0142a tutaj niestety na wysoko\u015bci zadania! \u2013 znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n Bankier po\u0142kni\u0119ty przez londy\u0144skie City<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karol Jaroszy\u0144ski, urodzony w Kijowie potomek bogatej rodziny (ojciec mia\u0142 cukrownie na Ukrainie), zaczyna\u0142 jako hazardzista oraz utracjusz. Ale zmieni\u0142 si\u0119 radykalnie, gdy w 1909 roku w Monte Carlo wygra\u0142 w kasynie r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 prawie o\u015bmiuset kilogram\u00f3w z\u0142ota. Zacz\u0105\u0142 skupowa\u0107 banki i zosta\u0142 bodaj najbogatszym do dzi\u015b Polakiem w dziejach Rzeczypospolitej. Przej\u0105\u0142 kontrol\u0119 nad produkcj\u0105 cukru w Cesarstwie Rosyjskim, ale si\u0119 przeinwestowa\u0142. Przed katastrof\u0105, czyli utrat\u0105 p\u0142ynno\u015bci finansowej uratowa\u0142 go wybuch pierwszej wojny\u2026 Zosta\u0142 wtedy g\u0142\u00f3wnym dostawc\u0105 armii rosyjskiej, mia\u0142 nawet szanse na o\u017cenek z car\u00f3wn\u0105. A jeszcze p\u00f3\u017aniej przedstawi\u0142 ca\u0142kiem realny pomys\u0142 na zatrzymanie pochodu bolszewik\u00f3w, poprzez zablokowanie bank\u00f3w, kt\u00f3re udziela\u0142y im kredyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, ten pomys\u0142 storpedowali podobno Anglicy, a m\u00f3wi\u0105c precyzyjniej, zapewne londy\u0144skie City. Nic dziwnego, \u017ce Jaroszy\u0144ski, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 dopu\u015bci\u0107, by udzia\u0142owcami bank\u00f3w w Rosji, a potem w odrodzonej Polsce m\u00f3g\u0142 by\u0107 kapita\u0142 niemiecki i \u017cydowski, wkr\u00f3tce po wojnie zosta\u0142 skutecznie pozbawiony dost\u0119pu do swoich instytucji finansowych\u2026 i zmar\u0142 w Warszawie w niedostatku.<\/p>\n\n\n\n Bohaterowie ksi\u0105\u017cek Holewi\u0144skiego tworz\u0105 nader zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 galeri\u0119 typ\u00f3w, temperament\u00f3w i profesjonalnych zaprz\u0105tnie\u0144. Ale \u0142\u0105cz\u0105 ich dwie cechy: s\u0105 naprawd\u0119 wybitni i ca\u0142kowicie zapomniani. Czy to przypadek, czy jaka\u015b polska skaza, kt\u00f3ra powoduje, \u017ce osoby z osi\u0105gni\u0119ciami, od kt\u00f3rych mo\u017cna by si\u0119 wiele nauczy\u0107, zamiast \u015bwieci\u0107 przyk\u0142adem w Narodowym Panteonie l\u0105duj\u0105 na historycznym aucie, w zau\u0142ku zbiorowej niepami\u0119ci Polak\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n Publiczna egzekucja dow\u00f3dcy sztyletnik\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wyb\u00f3r nieoczywistych \u015bcie\u017cek \u017cyciowych przez osoby polskiego pochodzenia, kt\u00f3re zamiast \u017cy\u0107 po polsku i dzia\u0142a\u0107 w interesie w\u0142asnej ojczyzny, nieraz z r\u00f3\u017cnych dziwnych powod\u00f3w przy\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 do \u017cywio\u0142\u00f3w obcych, wrogo wobec naszego kraju usposobionych lub tylko tradycyjnie nieprzyjaznych, ale wspomaganych przez agentur\u0119 pa\u0144stw pozostaj\u0105cych z Polsk\u0105 w obiektywnym konflikcie interes\u00f3w \u2013 wydaje si\u0119 stanowi\u0107 sta\u0142y motyw prozy Wac\u0142awa Holewi\u0144skiego. Pytanie o stosunek do w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci narodowej, o spos\u00f3b jej pozytywnego prze\u017cywania lub przeciwnie kontestowania \u2013 znajduje w losach ludzi, nad kt\u00f3rymi z uwag\u0105 pochyla si\u0119 pisarz, bardzo r\u00f3\u017cne, nieraz zdumiewaj\u0105co motywowane odpowiedzi.<\/p>\n\n\n\n Osi\u0105 fabularn\u0105 powie\u015bci Krew na r\u0119kach moich<\/em> (2021) jest swoisty pojedynek mi\u0119dzy Andriejem Konstantynowiczem R\u00f3\u017cyckim, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy w carskiej policji i na przek\u00f3r swemu polskiemu pochodzeniu identyfikuje si\u0119 z zaborczym imperium, a Emanuelem Szafarczykiem, naczelnikiem warszawskich \u017candarm\u00f3w-sztyletnik\u00f3w, czyli Stra\u017cy Zbrojnej dzia\u0142aj\u0105cej przy Rz\u0105dzie Narodowym w czasie powstania styczniowego. Niestety, Szafarczyk d\u0142ugo nie po\u017cy\u0142: jako zaledwie trzydziestolatek zosta\u0142 powieszony podczas publicznej egzekucji na stokach Cytadeli Warszawskiej.<\/p>\n\n\n\n Najnowsza, wydana przed dwoma miesi\u0105cami ksi\u0105\u017cka Holewi\u0144skiego A potem ju\u017c tylko mg\u0142a<\/em> (Wydawnictwo Lira 2024) to kolejna opowie\u015b\u0107 o czasach powstania styczniowego oraz jego zachodnioeuropejskich didaskaliach, w dodatku ukazanych z nowej, zaskakuj\u0105co odmiennej perspektywy. W bliskiej Holewi\u0144skiemu mozaikowej strukturze powie\u015bci, z nieliniow\u0105 wzmagaj\u0105c\u0105 zaciekawienie narracj\u0105, \u015bledzimy nieoczywiste relacje mi\u0119dzy dwoma Polakami a Rosjaninem. Ale, co znamienne, sympatie polskiego czytelnika zyskuje raczej arystokrata rosyjski ni\u017c polski.<\/p>\n\n\n\n Inna rzecz, \u017ce Jakub To\u0142stoj, to prawdziwy hrabia i kompetentny pracownik carskiej ambasady w Pary\u017cu, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nazwaliby\u015bmy go rezydentem wywiadu na Europ\u0119 Zachodni\u0105, podczas gdy rzekomy Albert hrabia Potocki to w istocie Julian Aleksander Ba\u0142aszewicz, nieudany poeta, niewiele wart jako cz\u0142owiek, ale za to niezmiernie utalentowany agent-prowokator, kt\u00f3ry \u015bwiadomie wybra\u0142 do\u015b\u0107 niecodzienn\u0105 \u201e\u015bcie\u017ck\u0119 kariery\u201d.<\/p>\n\n\n\n Fa\u0142szywy Potocki i kontrwywiad bezobjawowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Owszem, Ba\u0142aszewicz to prowokator zr\u0119czny i pomys\u0142owy w inicjowaniu dzia\u0142a\u0144 dezintegruj\u0105cych polsk\u0105 emigracj\u0119 patriotyczn\u0105. Zreszt\u0105 z podobnymi efektami prowadzi sw\u0105 aktywno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d inteligencji rosyjskiej, w emigracyjnym kr\u0119gu Hercena czy Bakunina, zarazem skutecznie kontroluj\u0105c relacje Rosjan i Polak\u00f3w, daj\u0105cych pos\u0142uch nowym ideom, ze \u015brodowiskiem rewolucjonist\u00f3w i radyka\u0142\u00f3w zachodnioeuropejskich. Fa\u0142szywy hrabia ociera si\u0119 o Garibaldiego i Marksa. Tu trzeba doda\u0107, \u017ce jego sekretarz, nazwiskiem Butkiewicz, r\u00f3wnie\u017c by\u0142 donosicielem carskiej policji, do kt\u00f3rej zreszt\u0105 te\u017c zg\u0142osi\u0142 si\u0119 ochotniczo, dla \u017cyciowej kariery i zarobku\u2026 Nic dziwnego, \u017ce ci dwaj Polacy, tak skutecznie dzia\u0142aj\u0105cy na rzecz zaborcy, raczej nie budz\u0105 sympatii czytelnika, w przeciwie\u0144stwie do rosyjskiego arystokraty pracuj\u0105cego na rzecz wywiadu w\u0142asnego pa\u0144stwa, z kt\u00f3rym si\u0119 w pe\u0142ni uto\u017csamia.<\/p>\n\n\n\n Carskiego agenta Ba\u0142aszewicza-Potockiego na pewno warto doceni\u0107 za skuteczno\u015b\u0107 w wyprzedzaniu i przewidywaniu zdarze\u0144, za u\u017cycie pomys\u0142owych technik, wreszcie za du\u017c\u0105 zr\u0119czno\u015b\u0107 w rozbijaniu i sk\u0142\u00f3caniu \u015brodowisk patriotyczno-rewolucyjnych. Pewien ludzki rys tej postaci nadaje r\u00f3wnie\u017c gromadzenie staro\u017cytnej ceramiki oraz pochodz\u0105cych z wykopalisk przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku\u2026 Do dzi\u015b cz\u0119\u015b\u0107 jego kolekcji, zakupionej przez cara, mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Ermita\u017cu. Jednak rewersem tego nieco dwuznacznego podziwu dla fa\u0142szywego hrabiego, kt\u00f3ry wycofa\u0142 si\u0119 z polsko\u015bci i wola\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 Rosji, pozostaje zdumiewaj\u0105ca, wr\u0119cz dziecinna naiwno\u015b\u0107 polskiej emigracji patriotyczno-popowstaniowej, kt\u00f3ra przez kilkana\u015bcie lat dawa\u0142a si\u0119 jednemu zr\u0119cznemu prowokatorowi wodzi\u0107 za nos.<\/p>\n\n\n\n Wygl\u0105da na to, \u017ce s\u0142ynny dwuwiersz z Pana Tadeusza<\/em>: \u00abSzabel nam nie zabraknie; szlachta na ko\u0144 wsi\u0119dzie, \/ Ja z synowcem na czele, i \u2014 jako\u015b to b\u0119dzie!\u00bb<\/em> to nie by\u0142a bynajmniej tylko \u017cartobliwa przesada, lecz dokonana przez poet\u0119 skrajnie realistyczna ocena panuj\u0105cych w\u00f3wczas nastroj\u00f3w\u2026 Rozpoczyna\u0107 dzia\u0142ania zbrojne z mocarnym przeciwnikiem bez solidnego skalkulowania si\u0142? Bez zapewnienia sobie stosownych sojuszy? Bez nale\u017cytej os\u0142ony kontrwywiadowczej? Chcia\u0142bym m\u00f3c wierzy\u0107, \u017ce dzisiaj jest inaczej.<\/p>\n\n\n\n Wac\u0142aw Holewi\u0144ski, A potem ju\u017c tylko mg\u0142a, Wydawnictwo Lira, Warszawa 2024<\/strong><\/p>\n\n\n\n 27 maja 2024<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Patriotyczny Polak. Rosjanin arystokrata. Ochotniczy donosiciel. Fa\u0142szywy polski hrabia. Polak bez poczucia to\u017csamo\u015bci. Rosjanin ochotnik narodowo\u015bci polskiej\u2026 Galeria niejednoznacznych postaci w nowej powie\u015bci Wac\u0142awa Holewi\u0144skiego. Prozaik, dramaturg, scenarzysta, ale tak\u017ce wydawca i redaktor, recenzent, krytyk i popularyzator dobrej literatury w programach radiowych, w sieci (pisarze.pl). Od lat zwi\u0105zany ze \u015brodowiskiem polskich tw\u00f3rc\u00f3w niezale\u017cnych, opozycyjnych. Z… Czytaj dalej Ba\u0142aszewicz-Potocki. Renegat w naszym typie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":1963,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[358],"tags":[],"class_list":["post-1962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-37","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1965,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1962\/revisions\/1965"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/W.Zyszkiewicz_holewinski_a-potem-juz-tylko-mgla_okladka-706x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n