{"id":1947,"date":"2024-06-05T10:07:59","date_gmt":"2024-06-05T08:07:59","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1947"},"modified":"2024-06-05T10:07:59","modified_gmt":"2024-06-05T08:07:59","slug":"z-alzacji-do-polski-i-z-powrotem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1947","title":{"rendered":"Z Alzacji do Polski i z powrotem"},"content":{"rendered":"\n

O <\/strong>Marie-Antoinette Lix<\/strong> s\u0142\u00f3w kilka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Maj\u00f3wk\u0119 anno domini 2024 r. sp\u0119dzi\u0142am z przyjaci\u00f3\u0142mi w Alzacji. Ten malowniczy francuski region znany z szachulcowej architektury, wybornego wina oraz bocian\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 miejscem zupe\u0142nie niezwyk\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dla mnie jako historyka sztuki bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zkowe by\u0142o odwiedzenie Mus\u00e9e Unterlinden w Colmarze. Eksponowany tam s\u0142ynny o\u0142tarz Matthiasa Gr\u00fcnewalda powsta\u0142 na pocz\u0105tku XVI w. na zam\u00f3wienie zgromadzenia antonit\u00f3w z Isenheim, z przeznaczeniem do ich ko\u015bcio\u0142a klasztornego. Przepojone g\u0142\u0119bok\u0105 religijno\u015bci\u0105 ekspresyjno-wizjonerskie malarstwo Gr\u00fcnewalda do dzi\u015b nie straci\u0142o si\u0142y wyrazu. O\u0142tarz robi niesamowite wra\u017cenie!<\/p>\n\n\n\n

Spaceruj\u0105c urokliwymi uliczkami Colmaru odkry\u0142am r\u00f3wnie\u017c szachulcowy dom, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 tablica m\u00f3wi\u0105ca o tym, i\u017c urodzi\u0142a si\u0119 w nim tajemnicza Antoinette b\u0119d\u0105ca porucznikiem polskich u\u0142an\u00f3w! Oczywi\u015bcie sfotografowa\u0142am tablic\u0119 i po powrocie do domu zainteresowa\u0142am si\u0119 bli\u017cej nieznan\u0105 mi postaci\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Marie-Antoinette Lix (1839-1909) urodzi\u0142a si\u0119 na pograniczu francusko-niemieckim, w alzackim Colmarze, jako najm\u0142odsza z czworga rodze\u0144stwa. W wieku czterech lat straci\u0142a matk\u0119 i wychowywana by\u0142a przez ojca, by\u0142ego grenadiera konnego gwardii cesarskiej, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce ober\u017cyst\u0119. To on nauczy\u0142 j\u0105 jazdy konnej, szermierki i strzelania. Wszystkie te umiej\u0119tno\u015bci opanowa\u0142a w stopniu doskona\u0142ym. Ucz\u0119szcza\u0142a r\u00f3wnie\u017c do przyklasztornej szko\u0142y Si\u00f3str Opatrzno\u015bci Bo\u017cej w Ribeauvill\u00e9, po uko\u0144czeniu kt\u00f3rej uzyska\u0142a kwalifikacje nauczycielki domowej. Zapewne ok. 1856 roku wyjecha\u0142a do Polski, aby podj\u0105\u0107 prac\u0119 w charakterze guwernantki dzieci hrabi\u00f3w \u0141ubie\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy w 1863 roku wybuch\u0142o powstanie styczniowe Marie-Antoinette Lix, \u015bladem swoich pracodawc\u00f3w, zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w pomoc organizowan\u0105 dla uczestnik\u00f3w narodowego zrywu: opiekowa\u0142a si\u0119 rannymi i odbywa\u0142a misje kurierskie na terenie Ma\u0142opolski i Kielecczyzny (okolice Miechowa, J\u0119drzejowa i Pi\u0144czowa). Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o zaanga\u017cowaniu si\u0119 Francuzki w ruch powsta\u0144czy i informuj\u0105cym o jej udziale w walkach (walczy\u0142a w m\u0119skim przebraniu jako Michel le Sombre) jest pami\u0119tnik Lix, z kt\u00f3rego korzysta\u0142a Maria Bruchnalska \u2013 autorka ksi\u0105\u017cki Ciche bohaterki. Udzia\u0142 kobiet w powstaniu styczniowym<\/em>. Dowiadujemy si\u0119 z niego, \u017ce Marie-Antoinette Lix zosta\u0142a ranna i dosta\u0142a si\u0119 do niewoli. Przed rozstrzelaniem uratowa\u0142 j\u0105 francuski paszport i p\u0142e\u0107. Warto wiedzie\u0107, \u017ce podczas powstania dow\u00f3dcy zazwyczaj nie chcieli przyjmowa\u0107 ochotniczek do oddzia\u0142\u00f3w \u2013 czemu z uwagi na \u00f3wczesne realia walki nie mo\u017cna si\u0119 dziwi\u0107. Kiedy w boju poleg\u0142a 24-letnia ziemianka Maria Piotrowiczowa (b\u0119d\u0105ca w ci\u0105\u017cy) oraz trzy jej towarzyszki \u2013 Rz\u0105d Narodowy zakaza\u0142 s\u0142u\u017cby wojskowej kobiet. Jednak do ko\u0144ca powstania zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce nie przestrzegano tego zakazu, tym bardziej \u017ce niekt\u00f3re ochotniczki \u2013 podobnie jak Lix \u2013 walczy\u0142y w m\u0119skim przebraniu.<\/p>\n\n\n\n

W 1865 roku Marie-Antoinette Lix wr\u00f3ci\u0142a do Francji. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142a jako sprzedawczyni w rodzinnej Alzacji, a po uko\u0144czeniu kursu piel\u0119gniarstwa wyjecha\u0142a do Lille, gdzie z oddaniem anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w walk\u0119 z epidemi\u0105 cholery. W 1869 roku otrzyma\u0142a posad\u0119 poczmistrza w miejscowo\u015bci Lamarche (w Wogezach, na pograniczu Lotaryngii i Burgundii).<\/p>\n\n\n\n

Po wybuchu wojny francusko-pruskiej (1870) i kapitulacji armii francuskiej pod Sedanem Marie-Antoinette Lix w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w obron\u0119 kraju. Ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107 nie zosta\u0142a przyj\u0119ta do wojska. S\u0142u\u017cy\u0142a jednak \u2013 w stopniu porucznika \u2013 w nieregularnych formacjach strzeleckich ochotniczej Armii Wogez\u00f3w, dowodzonej przez w\u0142oskiego rewolucjonist\u0119 Giuseppe Garibaldiego. Wyr\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 podczas bitwy pod Nompatelize, walczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c w rejonie Saint-Di\u00e9 i La Bourgonce oraz kierowa\u0142a obron\u0105 La Salle i Saint-R\u00e9my w Burgundii. Skutecznie odpiera\u0142a ataki wroga i nie cofn\u0119\u0142a si\u0119, dop\u00f3ki nie zabrak\u0142o amunicji.<\/p>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 zbrojnych Lix powr\u00f3ci\u0142a do pracy poczmistrza. Oko\u0142o 1880 roku zamieszka\u0142a w Pary\u017cu i, \u017cyj\u0105c w ub\u00f3stwie, bez reszty po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 pracy pisarskiej. Pod pseudonimem Tony Lix napisa\u0142a wiele opowiada\u0144 i cztery powie\u015bci patriotyczno-religijne. W 1898 roku zamieszka\u0142a w prowadzonym przez zakonnice przytu\u0142ku w Saint-Nicolas-de-Port, niewielkim lotary\u0144skim miasteczku, gdzie zmar\u0142a w 1909 roku. Spocz\u0119\u0142a w skromnym grobie na miejscowym cmentarzu. Napis na podniszczonej piaskowcowej p\u0142ycie g\u0142osi: \u201eAntoinette Lix. 1839-1909. Pro Deo et Patria. De profundis\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W 1872 roku, w uznaniu zas\u0142ug Marie-Antoinette Lix dla obrony Francji, organizacja zrzeszaj\u0105ca alzackie kobiety ofiarowa\u0142a jej srebrn\u0105 szpad\u0119, kt\u00f3ra po \u015bmierci Francuzki zosta\u0142a przekazana do Mus\u00e9e de l\u2019Arm\u00e9e w Pary\u017cu, gdzie przechowywana jest do dzi\u015b. Jej niecodzienne \u017cycie sta\u0142o si\u0119 kanw\u0105 co najmniej trzech powie\u015bci: Camille Destouches, Michel le Sombre, ou le double visage d\u2019Antoinette Lix<\/em> (1958), Fran\u00e7oise d\u2019Eaubonne, L\u2019amazone sombre. Vie d\u2019Antoinette Lix<\/em> (1983) oraz Jeana-Daniela Baltassata, Le galop de l\u2019ange<\/em> (1996).<\/p>\n\n\n\n

Ten swoisty post\u00f3j pami\u0119ci w Colmarze okaza\u0142 si\u0119 niezwykle interesuj\u0105cy, bowiem przypomnia\u0142 ma\u0142o znan\u0105 posta\u0107 Francuzki, kt\u00f3ra mia\u0142a sw\u00f3j udzia\u0142 w wa\u017cnym dla Polak\u00f3w do\u015bwiadczeniu pokoleniowym, jakim by\u0142o powstanie styczniowe.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O Marie-Antoinette Lix s\u0142\u00f3w kilka Maj\u00f3wk\u0119 anno domini 2024 r. sp\u0119dzi\u0142am z przyjaci\u00f3\u0142mi w Alzacji. Ten malowniczy francuski region znany z szachulcowej architektury, wybornego wina oraz bocian\u00f3w okaza\u0142 si\u0119 miejscem zupe\u0142nie niezwyk\u0142ym. Dla mnie jako historyka sztuki bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zkowe by\u0142o odwiedzenie Mus\u00e9e Unterlinden w Colmarze. Eksponowany tam s\u0142ynny o\u0142tarz Matthiasa Gr\u00fcnewalda powsta\u0142 na pocz\u0105tku XVI… Czytaj dalej Z Alzacji do Polski i z powrotem<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":1948,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[358],"tags":[],"class_list":["post-1947","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-37","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1947","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1947"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1951,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1947\/revisions\/1951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}