{"id":1920,"date":"2024-05-20T12:06:10","date_gmt":"2024-05-20T10:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1920"},"modified":"2024-05-20T12:06:10","modified_gmt":"2024-05-20T10:06:10","slug":"bohaterom-niezlomnym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1920","title":{"rendered":"Bohaterom Niez\u0142omnym"},"content":{"rendered":"\n

Wroc\u0142awski pomnik ods\u0142oni\u0119ty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Byli bez grob\u00f3w, czci, pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wroc\u0142aw wzbogaci\u0142 si\u0119 o nowy, wyj\u0105tkowo poruszaj\u0105cy pomnik po\u015bwi\u0119cony \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Dziewi\u0119\u0107, zastyg\u0142ych w szklanych kapsu\u0142ach czasu, sylwetek \u017co\u0142nierzy podziemia antykomunistycznego stan\u0119\u0142o na tr\u00f3jk\u0105tnym skwerze blisko Dworca G\u0142\u00f3wnego PKP we Wroc\u0142awiu. Id\u0105 przed siebie, zapatrzeni w dal, stale gotowi do dzia\u0142ania. Chcia\u0142oby si\u0119 spojrze\u0107 im w oczy, ale gdy bli\u017cej podchodzimy, kontury si\u0119 rozmywaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Blisko dziewi\u0119\u0107 lat trwa\u0142 we Wroc\u0142awiu formalny proces powstawania pomnika, a de facto trwa\u0142o to jeszcze d\u0142u\u017cej. Pomys\u0142 pojawi\u0142 si\u0119 w 2010 roku w gronie ludzi ze stowarzyszenia Odra-Niemen, kibic\u00f3w \u015al\u0105ska Wroc\u0142aw oraz regionalnych dzia\u0142aczy PiS. Nieoceniony udzia\u0142 w tym mia\u0142 \u015bp. p\u0142k dr Jerzy Wo\u017aniak. Cho\u0107 trzeba by\u0142o tak d\u0142ugo czeka\u0107, efekt jest pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem wyj\u0105tkowy. Na pocz\u0105tku jednak troch\u0119 historii.<\/p>\n\n\n\n

26 czerwca 2015 r. na sesji Rady Miejskiej Wroc\u0142awia radny PiS Piotr Mary\u0144ski zg\u0142osi\u0142 inicjatyw\u0119 budowy miejsca pami\u0119ci Niez\u0142omnych, do czego przychyli\u0142 si\u0119 \u00f3wczesny prezydent miasta Rafa\u0142 Dutkiewicz. Trzy dni p\u00f3\u017aniej Piotr Mary\u0144ski z\u0142o\u017cy\u0142 w sekretariacie Rady Miejskiej Wroc\u0142awia wniosek w sprawie wzniesienia pomnika \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. W lutym 2016 roku nast\u0105pi\u0142a zmiana lokalizacji pierwotnie przewidzianej przy rondzie ul. Zaporowskiej i Gajowickiej \u2013 na skwer u zbiegu ulic Dyrekcyjnej, Borowskiej i Glinianej. W bliskim s\u0105siedztwie dworc\u00f3w autobusowego i kolejowego.<\/p>\n\n\n\n

W kwietniu 2016 roku w siedzibie dolno\u015bl\u0105skiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d odby\u0142o si\u0119 spotkanie grupy inicjatywnej Komitetu Budowy Pomnika \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, do kt\u00f3rej weszli: Ryszard Filipowicz, Wojciech B\u0142o\u0144ski, Krzysztof Grzelczyk, Kazimierz Kimso, Roman Kowalczyk, Jaros\u0142aw Krauze, Piotr Mary\u0144ski, Damian Mrozek i W\u0142odzimierz Suleja. We wrze\u015bniu tego roku Rada Miejska Wroc\u0142awia podj\u0119\u0142a zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w Uchwa\u0142\u0119 intencyjn\u0105 w sprawie wzniesienia Pomnika \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

W kwietniu 2017 roku zosta\u0142 og\u0142oszony konkurs na opracowanie koncepcji projektowej pomnika, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 si\u0119 po pi\u0119ciu miesi\u0105cach uniewa\u017cnieniem ze wzgl\u0119du na niepozyskanie koncepcji zapowiadaj\u0105cej dzie\u0142o sztuki wysokiej klasy, co by\u0142o jednym z cel\u00f3w konkursu. W 2019 roku prezydent Wroc\u0142awia Jacek Sutryk og\u0142osi\u0142 ponowny konkurs a jury w sk\u0142adzie \u2013 dr Bart\u0142omiej \u015awierczewski, prof. Stanis\u0142aw U\u0142aszewski, Kazimierz Kimso, Jaros\u0142aw Krauze, Piotr Mary\u0144ski, Damian Mrozek, prof. Micha\u0142 J\u0119drzejewski, prof. Jacek Dworski, prof. Janusz Kucharski, prof. Zbigniew Makarewicz, prof. Waldemar Wawrzyniak, Piotr Fokczy\u0144ski, prof. Krzysztof Szwagrzyk, dr Andrzej Drogo\u0144, dr Katarzyna Pawlak-Weiss, prof. W\u0142odzimierz Suleja, dr Marek Mutor, Ilona Gosiewska \u2013 wy\u0142oni\u0142o zwyci\u0119ski projekt Tomasza i Konrada Urbanowicz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kilkakrotnie przek\u0142adano moment ods\u0142oni\u0119cia pomnika. Mimo szumnych zapowiedzi nie uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107 pod koniec zesz\u0142ego roku ani w Narodowym Dniu \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych 1 marca br. z powodu awarii element\u00f3w o\u015bwietlenia. Ostatecznie wzruszaj\u0105ca ceremonia odby\u0142a si\u0119 w \u015brod\u0119 wieczorem 8 maja 2024 roku z licznym udzia\u0142em \u015brodowisk patriotycznych, kombatanckich, przedstawicieli w\u0142adz miasta, instytucji pami\u0119ci, kultury i edukacji oraz reprezentant\u00f3w poprzedniego rz\u0105du. Nie zawiedli kibice na czele z kapelanem ks. Jaros\u0142awem W\u0105sowiczem.<\/p>\n\n\n\n

Gospodarzem uroczysto\u015bci by\u0142 dr Andrzej Jerie z O\u015brodka \u201ePami\u0119\u0107 i Przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d Centrum Historii Zajezdnia na Grabiszy\u0144skiej. W swoim wyst\u0105pieniu zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce pami\u0119\u0107, to nie tylko dokumenty, tablice i pomniki. Pami\u0119\u0107 to przede wszystkim ludzie. Ten pomnik to te\u017c d\u0142uga historia ludzi, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do tego, \u017ce powsta\u0142. Po\u0142\u0105czy\u0142 wiele os\u00f3b i \u015brodowisk, cho\u0107 byli tacy, kt\u00f3rzy chcieli, \u017ceby dzieli\u0142. My chcemy, \u017ceby \u0142\u0105czy\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie wymieni\u0142 d\u0142ug\u0105 list\u0119 os\u00f3b, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do powstania monumentalnej instalacji. Podkre\u015bli\u0142, \u017ce bez wsparcia udzielonego z rezerwy og\u00f3lnej bud\u017cetu pa\u0144stwa przez premiera Mateusza Morawieckiego za po\u015brednictwem ministra Piotra Gli\u0144skiego, projekt by si\u0119 nie uda\u0142. Ponadto dzi\u0119kowa\u0142 komendantowi wojew\u00f3dzkiemu Policji, Stra\u017cy Miejskiej, Centrum Zarz\u0105dzania Kryzysowego i zarz\u0105dowi MPK za wsparcie, kt\u00f3rego udzielili przy organizacji uroczysto\u015bci oraz Garnizonowi Wroc\u0142aw za asyst\u0119 wojskow\u0105 a ch\u00f3rowi Akademii Medycznej za opraw\u0119 muzyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Na koniec powiedzia\u0142: Niech to b\u0119dzie nasz, wroc\u0142awski pi\u0119kny, jasny g\u0142os upominaj\u0105cy si\u0119 o pami\u0119\u0107 o tych, kt\u00f3rzy mieli zosta\u0107 bez grob\u00f3w, bez historii, bez czci, zapomniani na zawsze, mimo, \u017ce umierali z okrzykiem \u201eNiech \u017cyje wolna Polska\u201d na ustach. Chwa\u0142a bohaterom!<\/em><\/p>\n\n\n\n

G\u0142os zabierali tak\u017ce: dr Bart\u0142omiej \u015awierczewski, dyrektor Departamentu Spraw Spo\u0142ecznych Urz\u0119du Miasta Wroc\u0142awia, prof. Stanis\u0142aw U\u0142aszewski, prezes Okr\u0119gu Dolno\u015bl\u0105skiego \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej, prof. Krzysztof Szwagrzyk, wiceprezes IPN oraz Przemys\u0142aw Lazarowicz, wnuk Adama Lazarowicza ps. \u201eKlamra\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ods\u0142oni\u0119cia pomnika dokona\u0142a major Wanda Kia\u0142ka, sanitariuszka 5. Wile\u0144skiej Brygady Armii Krajowej, uczestnik operacji ,,Ostra Brama\u201d, aresztowana przez sowiet\u00f3w wraz z innymi \u017co\u0142nierzami 17 lipca 1944 roku. Zes\u0142ana do Ka\u0142ugi, po uwolnieniu wr\u00f3ci\u0142a na Wile\u0144szczyzn\u0119 i zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z powojenn\u0105 partyzantk\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. W lutym 1945 ponownie aresztowana przez NKWD, skazana zosta\u0142a na 20 lat katorgi i zes\u0142ana do Workuty do pracy w kopalni i kamienio\u0142omach. Do Polski wr\u00f3ci\u0142a w listopadzie 1956 roku, mieszka we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

Na uroczysto\u015b\u0107 przybyli tak\u017ce dzia\u0142acze Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej, Stowarzyszenia SW oraz przedstawiciele naszej redakcji. Nad t\u0142umem dumnie g\u00f3rowa\u0142 transparent: Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca \u2013 B\u00d3G HONOR OJCZYZNA.<\/p>\n\n\n\n

Odwiedzaj\u0105c wroc\u0142awski skwer po\u015bwi\u0119cony \u017bo\u0142nierzom Niez\u0142omnym warto wiedzie\u0107, \u017ce wcze\u015bniejsze upami\u0119tniania s\u0105 na wroc\u0142awskiej \u201e\u0141\u0105czce\u201d Cmentarza Osobowickiego oraz na murze wi\u0119zienia przy ul. Kleczkowskiej, gdzie przetrzymywano, torturowano i zabijano strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy polskich bohater\u00f3w powojennego niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia. Co wi\u0119cej, to tu, w\u0142a\u015bnie we Wroc\u0142awiu, pierwsze prace ekshumacyjno-identyfikacyjne ofiar terroru komunistycznego podj\u0105\u0142 w 2003 roku prof. Krzysztof Szwagrzyk, obecnie zast\u0119pca Prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej oraz Dyrektor Biura Poszukiwa\u0144 i Identyfikacji. Nie nale\u017cy tak\u017ce zapomina\u0107, \u017ce zachowanie p\u00f3l cmentarnych ze szcz\u0105tkami polskich patriot\u00f3w zawdzi\u0119czamy zar\u00f3wno rodzinom pomordowanych jak i wielu dzia\u0142aczom Solidarno\u015bci i Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy w latach 80. za komuny ustrzegli te mogi\u0142y od poch\u00f3wk\u00f3w notabli komunistycznych.<\/p>\n\n\n\n

Jak wspomina\u0142 w 2021 roku prof. Szwagrzyk, najwi\u0119ksze prace na Cmentarzu Osobowickim IPN prowadzi\u0142 w latach 2011-2012. W efekcie odnaleziono doczesne szcz\u0105tki prawie 300 os\u00f3b. Zesp\u00f3\u0142 sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze specjalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin: historyk\u00f3w, archeolog\u00f3w, medyk\u00f3w s\u0105dowych, genetyk\u00f3w, archiwist\u00f3w. Ich praca nie posz\u0142a na marne. Mimo \u017ce nie wszystkim ofiarom uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 imi\u0119 i nazwisko, ka\u017cda zosta\u0142a godnie pochowana. Wieczna cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wroc\u0142awski pomnik ods\u0142oni\u0119ty Byli bez grob\u00f3w, czci, pami\u0119ci Wroc\u0142aw wzbogaci\u0142 si\u0119 o nowy, wyj\u0105tkowo poruszaj\u0105cy pomnik po\u015bwi\u0119cony \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym. Dziewi\u0119\u0107, zastyg\u0142ych w szklanych kapsu\u0142ach czasu, sylwetek \u017co\u0142nierzy podziemia antykomunistycznego stan\u0119\u0142o na tr\u00f3jk\u0105tnym skwerze blisko Dworca G\u0142\u00f3wnego PKP we Wroc\u0142awiu. Id\u0105 przed siebie, zapatrzeni w dal, stale gotowi do dzia\u0142ania. Chcia\u0142oby si\u0119 spojrze\u0107 im w oczy,… Czytaj dalej Bohaterom Niez\u0142omnym<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1921,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[357],"tags":[],"class_list":["post-1920","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-36","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1920"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1925,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1920\/revisions\/1925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}