![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Obraz1-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nOb\u0142aw\u0119 przygotowywano d\u0142ugo i starannie. Aby zapewni\u0107 odpowiednie si\u0142y, Niemcy zmobilizowali \u017candarmeri\u0119, ty\u0142owe oddzia\u0142y Wehrmachtu. Dowodzenie nad przebiegiem ob\u0142awy obj\u0119\u0142y s\u0142u\u017cby gestapo z Ciechanowa. Opisa\u0142em te wydarzenia szczeg\u00f3\u0142owo w ksi\u0105\u017cce \u201eW Imieniu Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego\u201d, a tak\u017ce w dysertacji doktorskiej. Mia\u0142em to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 relacji opiera\u0142a si\u0119 na zeznaniach naocznych \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144. W zwi\u0105zku z tym pozwol\u0119 sobie na ich przytoczenie:<\/p>\n\n\n\n
20 lipca 1944 roku do Rejent\u00f3wki, w kt\u00f3rej stacjonowa\u0142 dowodzony przeze mnie pluton specjalny 1 kompanii 32 pu\u0142ku AK dotarli moi dwaj bracia Stanis\u0142aw i Zdzis\u0142aw \u2013 opowiada ppor. Tadeusz Abramski \u201eSzaruga\u201d. Obaj zm\u0119czeni okrutnie, ale zadowoleni, \u017ce s\u0105 bezpieczni, padli na pos\u0142anie i spali ponad p\u00f3\u0142 doby. Zd\u0105\u017cyli przekaza\u0107 mi informacj\u0119, \u017ce wszyscy z rodziny cali i zdrowi, a oni wydostali si\u0119 z Pniewa, mimo \u017ce Niemcy zakazali opuszczania wsi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Od kilku miesi\u0119cy mieli\u015bmy informacj\u0119, \u017ce Niemcy szykuj\u0105 co\u015b du\u017cego. Wiadomo\u015b\u0107 by\u0142a pewna, gdy\u017c pochodzi\u0142a od Jana Jankowskiego, t\u0142umacza \u017candarmerii, naszego agenta. Okupant wstrzyma\u0142 urlopy i przepustki. Gromadzi\u0142 \u015brodki transportu i odsun\u0105\u0142 od wsp\u00f3\u0142pracy granatowych policjant\u00f3w. Co ciekawe, proletariacki ruch oporu ukry\u0142 si\u0119, mimo i\u017c od kilku miesi\u0119cy by\u0142 aktywny. Nie czekaj\u0105c na moment wybudzenia braci zarz\u0105dzi\u0142em alarm dla plutonu. Wojsko by\u0142o \u201epod broni\u0105\u201d i czeka\u0142o na rozkazy. Dow\u00f3dca kompanii por. \u201eRafa\u0142\u201d \u2013 Kajetan Fija\u0142kowski (brat genera\u0142a M\u0142ota \u2013 Fija\u0142kowskiego, dow\u00f3dcy z 1939) wstrzyma\u0142 nasze dzia\u0142ania, gdy\u017c uzna\u0142 je za sp\u00f3\u017anione. Stach i Zdzich po wybudzeniu zgodzili si\u0119 z decyzj\u0105 dow\u00f3dcy kompanii. Podczas ucieczki z Pniewa dostrzegli, \u017ce Niemcy opu\u015bcili wie\u015b i wyjechali w kierunku Wyszkowa. Opowiada Zdzis\u0142aw:<\/em> Pami\u0119tam ten dzie\u0144 doskonale, gdy\u017c wie\u015b przygotowywa\u0142a si\u0119 do \u015bwi\u0119ta ko\u015bcielnego. Wieczorem 17 maja \u0142\u0105cznik dostarczy\u0142 dla naszego oddzia\u0142u parti\u0119 lekarstw, kilka granat\u00f3w i dwie butelki prochu. W domu na plebanii byli\u015bmy w tr\u00f3jk\u0119 z siostr\u0105 Krystyn\u0105. Rodzice wyjechali do Wyszkowa. Noc min\u0119\u0142a spokojnie. Przez sen s\u0142ysza\u0142em warkot jad\u0105cych samochod\u00f3w, ale my\u015bla\u0142em, \u017ce to odg\u0142osy z biegn\u0105cej obok domu szosy Pu\u0142tusk-Wyszk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n Tu\u017c po \u015bwicie obudzi\u0142o nas walenie do drzwi. Przecieraj\u0105c zaspane oczy, otworzy\u0142em je. W nich sta\u0142 nasz so\u0142tys Szcz\u0119sny, kt\u00f3ry wyrecytowa\u0142 s\u0142u\u017cbow\u0105 informacj\u0119, \u017ce wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani od 16 do 60 lat maj\u0105 si\u0119 stawi\u0107 na placu przed ko\u015bcio\u0142em.<\/em><\/p>\n\n\n\n Jest to rozkaz niemieckich w\u0142adz! Potem wskaza\u0142 za siebie. Ku mojemu ogromnemu zdumieniu dostrzeg\u0142em, \u017ce na placu przed ko\u015bcio\u0142em zgromadzono kilkudziesi\u0119ciu m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy siedzieli na ziemi z r\u0119kami u\u0142o\u017conymi na karku. Odetchn\u0105\u0142em z ulg\u0105, \u017ce nas ze Stachem to nie dotyczy, gdy\u017c ja mia\u0142em 15 lat, a brat 17. Ale w dokumentach byli\u015bmy bli\u017aniakami! Po wyj\u015bciu so\u0142tysa ukryli\u015bmy leki i granaty w kopcu na ziemniaki, o butelkach z prochem …zapomnieli\u015bmy! Gdy wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce najgorsze mamy za sob\u0105 powt\u00f3rne walenie do drzwi informowa\u0142o o wizycie Niemc\u00f3w. Stach otworzy\u0142 drzwi trzymaj\u0105c dokumenty w d\u0142oni. Ale zanim zd\u0105\u017cy\u0142 je okaza\u0107 oberwa\u0142 kolb\u0105 karabinu w twarz. Z ust brata pop\u0142yn\u0119\u0142a krew! Ja oberwa\u0142em w pier\u015b i obojczyk. Wygnano nas z domu i do\u0142\u0105czono do siedz\u0105cych na ziemi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zdzis\u0142aw umilk\u0142, a do relacji w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 Stach: Krwawi\u0142em z twarzy pozostawiaj\u0105c stru\u017ck\u0119 krwi na piasku. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce to koniec ze mn\u0105! Gdy nagle po\u015br\u00f3d gestapowc\u00f3w podnios\u0142a si\u0119 wrzawa. Jeden krzycza\u0142 na drugiego! Dos\u0142ysza\u0142em nazwisko: Jakubiak! Czy\u017cby nasz dow\u00f3dca unikn\u0105\u0142 aresztowania? Po chwili do domu \u201e\u017by\u0142ki\u201d pogna\u0142o kilku \u017candarm\u00f3w. Mia\u0142em nadzieje, \u017ce porucznik uniknie aresztowania, ale sta\u0142o si\u0119 inaczej. Wyprowadzono Jakubiaka z podniesionymi r\u0119koma i prowadzono przed sob\u0105. A potem sta\u0142a si\u0119 rzecz niebywa\u0142a! \u201e\u017by\u0142ka\u201d uderzy\u0142 jednego z eskortuj\u0105cych, odepchn\u0105\u0142 drugiego i rzuci\u0142 si\u0119 do ucieczki. Przeskoczy\u0142 jeden p\u0142ot a potem drugi. Niemcy pocz\u0105tkowo nie zareagowali, ale po chwil oddali kilka salw z broni automatycznej. Zbieg, trafiony w plecy zawis\u0142 na trzecim p\u0142ocie. Jakubiak \u017cy\u0142, ale by\u0142 ci\u0119\u017cko ranny. Gdy rannego doniesiono na plac, dzielny cz\u0142owiek zmar\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi Zdzich: Gdy zrezygnowani siedzieli\u015bmy po\u015br\u00f3d zatrzymanych pod plebani\u0119, podjecha\u0142 samoch\u00f3d osobowy z rejestracj\u0105 SS. Ku mojemu najwi\u0119kszemu przera\u017ceniu dostrzeg\u0142em wysiadaj\u0105cego z auta Romana Nowoci\u0144skiego i jego brata Jana zakutych w kajdanki, kt\u00f3rych prowadzi\u0142 podoficer gestapo. Nasze spojrzenia si\u0119 skrzy\u017cowa\u0142y. Romek, z kt\u00f3rym pracowa\u0142em w lesie przy zrywce drzew, wiedzia\u0142 o mnie wszystko. O tym, \u017ce jestem bratem Tadeusza, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 z ruchem oporu. By\u0142em daleki od optymizmu. Je\u017celi Romek poszed\u0142 na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami, to nasz z bratem los by\u0142 przes\u0105dzony! Po kilkunastu minutach do zatrzymanych zbli\u017cy\u0142 si\u0119 SS-man z list\u0105 nazwisk. Wyczytani mieli zosta\u0107, pozostali wr\u00f3ci\u0107 do domu. Nie wolno go by\u0142o opuszcza\u0107 a\u017c do momentu zmiany decyzji. Nas na li\u015bcie nie by\u0142o!!! Krwawi\u0105cy i opuchni\u0119ci wr\u00f3cili\u015bmy do domu na plebanii. Siostra zaj\u0119\u0142a si\u0119 nami troskliwie. Przyda\u0142y si\u0119 przyniesione przez \u0142\u0105cznika medykamenty. Krystyna po\u0142o\u017cy\u0142a palec na ustach i wskaza\u0142a na drzwi prowadz\u0105ce do posterunku. To tam odbywa\u0142 si\u0119 dramat aresztowanych. Drzwi od naszego mieszkania mia\u0142y odpi\u0142owan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 framugi przez kt\u00f3r\u0105 kiedy\u015b prowadzono jakie\u015b kable. Teraz przez otw\u00f3r mo\u017cna by\u0142o dostrzec to, co si\u0119 dzieje za drzwiami.<\/em><\/p>\n\n\n\n Stach, szczup\u0142y i wy\u017cszy, wspi\u0105\u0142 si\u0119 na krzes\u0142o i przystawi\u0142 oko do otworu. M\u00f3wi Stach: Do pomieszczenia, w kt\u00f3rym za biurkiem siedzia\u0142 oficer gestapo, wprowadzano aresztowanych. W pewnym momencie z wra\u017cenia o ma\u0142o nie spad\u0142em z krzes\u0142a! Za kotar\u0105, ukryty, sta\u0142 Romek i gestem r\u0119ki potwierdza\u0142 lub negowa\u0142 przynale\u017cno\u015b\u0107 zatrzymanego do AK! Wiedzieli\u015bmy, \u017ce ten cz\u0142owiek ma problemy z sob\u0105. Alkohol, panienki, du\u017ce wydatki… Ale \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 na jawn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z gestapo?! Trwa\u0142o to kilkana\u015bcie minut. Gestapowiec wydawa\u0142 dyspozycje. Na wolno\u015b\u0107, albo do obozu lub do piachu. A po chwili zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b, co zachwia\u0142o wsp\u00f3\u0142prac\u0105 mi\u0119dzy wi\u0119\u017aniem a gestapowcem. Roman Nowoci\u0144ski nie potrafi\u0142 jednoznacznie okre\u015bli\u0107 statusu zatrzymanego. A mo\u017ce nie chcia\u0142… Niemiec wyskoczy\u0142 zza biurka i wyci\u0105gn\u0105\u0142 zza kotary Romka: \u2013 Zdecyduj si\u0119! By\u0142 w AK czy nie? \u2013 krzykn\u0105\u0142 i uderzy\u0142 go w twarz.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie chcia\u0142em ju\u017c d\u0142u\u017cej patrzy\u0107 na ten dramat. Zszed\u0142em cicho z krzes\u0142a i usiad\u0142em obok Zdzicha. Po tym wszystkim co ujrzeli\u015bmy i us\u0142yszeli\u015bmy musieli\u015bmy ucieka\u0107 z Pniewa.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wielka \u201ewsypa\u201d obj\u0119\u0142a nie tylko Pniewo, ale tak\u017ce wiele wsi powiatu pu\u0142tuskiego. Aresztowania dotkn\u0119\u0142y cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej ze Starego Mystkowca, Lutobroka oraz Woli Mystkowskiej. W tej ostatniej, gestapowcy aresztowali i zam\u0119czyli sier\u017canta Jana Kug\u0119 \u201eKanka\u201d, dow\u00f3dc\u0119 dru\u017cyny Oddzia\u0142u Specjalnego \u201eSzarugi\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 do\u0142\u0105czy\u0107 do kompanii za kilka dni… Nie zd\u0105\u017cy\u0142! Kuga, kt\u00f3ry by\u0142 z pochodzenia Rosjaninem, tak pokocha\u0142 swoj\u0105 now\u0105 Ojczyzn\u0119, \u017ce nie zawaha\u0142 si\u0119 odda\u0107 za ni\u0105 \u017cycia! Niemcy wiedzieli o nim du\u017co! Usi\u0142owali wydoby\u0107 z niego informacj\u0119 o jego powi\u0105zaniach z Armi\u0105 Krajow\u0105. Szukali, mi\u0119dzy innymi plutonowego podchor\u0105\u017cego Tadeusza Abramskiego!<\/p>\n\n\n\n 18 maja 1944 roku zabito 10 os\u00f3b. Wywieziono do obozu przej\u015bciowego w Pomiech\u00f3wku 79 aresztowanych, kt\u00f3rych nast\u0119pnie przewieziono do KL Stutthof. Stamt\u0105d powr\u00f3cili nieliczni. Podczas wewn\u0119trznego \u015bledztwa przeprowadzonego przez kom\u00f3rki dochodzeniowe AK stwierdzono ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, \u017ce za dramatem setek cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej sta\u0142y cztery osoby: Dwie, nieznane z nazwiska kobiety-konfidentki \u017candarmerii oraz bracia Roman i Jan Nowoci\u0144scy. Ca\u0142a czw\u00f3rka doczeka\u0142a si\u0119 tego na co zas\u0142ugiwa\u0142a. Jedna z agentek zosta\u0142a zlikwidowana przez OS \u201eWyboja\u201d, druga przez egzekutyw\u0119 \u201eRajskiego Ptaka\u201d. Natomiast jeden z braci Nowoci\u0144skich zosta\u0142 zastrzelony przez OS \u201eSzarugi\u201d. Los drugiego jest nieznany. Podobno zgin\u0105\u0142 podczas Powstania Warszawskiego. Nale\u017cy wspomnie\u0107 tak\u017ce o chwalebnej roli rodziny Nowoci\u0144skich. Siostra Romana by\u0142a \u0142\u0105czniczk\u0105 Armii Krajowej, a dw\u00f3ch cz\u0142onk\u00f3w rodziny Nowoci\u0144skich straci\u0142o \u017cycie w KL Stutthof. Zgodnie z otrzyman\u0105 informacj\u0105 od pani dr Danuty Drywy, szefowej Dzia\u0142u dokumentacji Muzeum w Sztutowie, Stanis\u0142aw Nowoci\u0144ski zosta\u0142 dowieziony do obozu 6.08.1944 i tam \u015blad po nim zagin\u0105\u0142. Los drugiego jest nieznany.<\/p>\n\n\n\n W kilkana\u015bcie lat po wojnie badaj\u0105cy materia\u0142y OKBZH (Okr\u0119gowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich) w Warszawie Marek. T. Frankowski trafi\u0142 na notatk\u0119 Mariana Bajno \u201eFawela\u201d, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce 18 maja 1944 roku gestapo dokona\u0142o masowych aresztowa\u0144 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci powiatu pu\u0142tuskiego. Zdrajcami, kt\u00f3rzy wydali konspirator\u00f3w, byli bracia Nowoci\u0144scy. Akowc\u00f3w przewieziono do Pomiech\u00f3wka. Przes\u0142uchiwany na plebanii Stefan M\u0142ynarczyk dostrzeg\u0142 jak ukryty za kotar\u0105 denuncjuje aresztowanych. Potwierdzi\u0142, \u017ce by\u0142 to Roman Nowoci\u0144ski. Swoje zeznanie przekaza\u0142 Marianowi Bajno z pro\u015bb\u0105, aby je opublikowa\u0142 w stosownym momencie. M\u0142ynarczyk straci\u0142 \u017cycie podczas ewakuacji obozu w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n W tym roku mija 80. rocznica od tragedii Pniewa. Jest okazja, aby odda\u0107 cze\u015b\u0107 bohaterom walki z niemieckim okupantem. Pniewo by\u0142o wsi\u0105, w kt\u00f3rej prawie ka\u017cda tam mieszkaj\u0105ca rodzina wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Ruchem Oporu. Na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu nie by\u0142o to wyj\u0105tkiem. Wolna Polska by\u0142a rzecz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105! Godn\u0105 po\u015bwi\u0119ce\u0144! Chwa\u0142a bohaterom! Aby pami\u0119\u0107 o nich nie zagin\u0119\u0142a!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n dr Pawe\u0142 Abramski \u2013 W Imieniu Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, Olsztyn 2012<\/p>\n\n\n\n Rozprawa doktorska Paw\u0142a Abramskiego \u2013 Oddzia\u0142y Specjalne Obwodu \u201eRajski Ptak\u201d, UWM 2015 Olsztyn<\/p>\n\n\n\n Zdzis\u0142aw Abramski \u2013 By\u0142em najm\u0142odszym z braci, WIH Warszawa 1967<\/p>\n\n\n\n Tadeusz Abramski \u2013 Pami\u0119tnik (niepublikowany)<\/p>\n\n\n\n Stanis\u0142aw Abramski \u2013 \u201eWsypa\u201d w Pniewie, \u201eZa Wolno\u015b\u0107 i Lud\u201d 1967 nr 20<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wiosn\u0119 1944 roku mieszka\u0144cy wsi Pniewo (powiat pu\u0142tuski) witali z nadziejami na upragnion\u0105 wolno\u015b\u0107. Informacje z frontu wschodniego, kt\u00f3ry zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do Bugu, stwarza\u0142 nadziej\u0119, \u017ce dominacja niemiecka ma si\u0119 ku ko\u0144cowi. Decyzj\u0105 w\u0142adz okupacyjnych Pniewo znalaz\u0142o si\u0119 na styku \u2013 male\u0144ka rzeczka Prut by\u0142a granic\u0105 mi\u0119dzy Rzesz\u0105 a Generalnym Gubernatorstwem. W pobli\u017cu mostu na… Czytaj dalej Dramat Pniewa w dniu 18 maja 1944 roku<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":1856,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[357],"tags":[],"class_list":["post-1855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-36","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1862,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1855\/revisions\/1862"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Obraz3-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Obraz4.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Obraz5-796x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n