{"id":1705,"date":"2024-05-08T12:06:38","date_gmt":"2024-05-08T10:06:38","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1705"},"modified":"2024-05-08T12:06:38","modified_gmt":"2024-05-08T10:06:38","slug":"64-rocznica-obrony-krzyza-nowohuckiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1705","title":{"rendered":"64. rocznica obrony Krzy\u017ca Nowohuckiego"},"content":{"rendered":"\n

27 kwietnia 1960 r. w Nowej Hucie mia\u0142y miejsce historyczne wydarzenia nazwane walk\u0105 o Krzy\u017c Nowohucki. W odwecie komunistyczne w\u0142adze zaplanowa\u0142y wysiedlenie z dzielnicy tzw. niepo\u017c\u0105danego elementu.<\/p>\n\n\n\n

W czasach stalinowskich komunistyczne w\u0142adze usi\u0142owa\u0142y uczyni\u0107 z Nowej Huty wzorcowe, komunistyczne miasto bez Boga. Jednak po pa\u017adziernikowej odwil\u017cy wyda\u0142y wst\u0119pn\u0105 zgod\u0119 na budow\u0119 pierwszego ko\u015bcio\u0142a w dzielnicy, u zbiegu ulic Marksa i Majakowskiego. W tym w\u0142a\u015bnie miejscu stan\u0105\u0142 drewniany krzy\u017c. Jednak po trzech latach zgod\u0119 na ko\u015bci\u00f3\u0142 w Nowej Hucie cofni\u0119to.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Propaganda PRL podkre\u015bla\u0142a prawdziwie socjalistyczne oblicze Nowej Huty. To tutaj mia\u0142 si\u0119 wykuwa\u0107 \u201enowy cz\u0142owiek\u201d. Pocz\u0105tki Nowej Huty przypadaj\u0105 na czas szczytowego stalinizmu i maksymalnego zbli\u017cenia Polski do wzorc\u00f3w sowieckich. Przybywali wi\u0119c na wielk\u0105 budow\u0119 socjalizmu przede wszystkim ludzie ze wsi, ale by\u0142a te\u017c du\u017ca grupa inteligencji technicznej, kt\u00f3ra wznosi\u0142a miasto i kombinat. W\u015br\u00f3d przybysz\u00f3w byli tak\u017ce weterani Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie, dawni \u017co\u0142nierze AK, BCh, osoby tworz\u0105ce Polskie Pa\u0144stwo Podziemne w jego cywilnych strukturach, a nawet \u017co\u0142nierze powojennego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego. Przywie\u017ali ze sob\u0105 tradycyjne warto\u015bci i wiar\u0119 katolick\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u017adziernik 1956 roku umo\u017cliwi\u0142 nowohucianom okazanie swoich przekona\u0144. W petycji do KC PZPR domagali si\u0119 wybudowania ko\u015bcio\u0142a w Nowej Hucie. W\u0142adze orzek\u0142y, \u017ce nie widz\u0105 przeszk\u00f3d i w nied\u0142ugim czasie powsta\u0142 komitet budowy ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry zaj\u0105\u0142 si\u0119 zbieraniem funduszy. 17 marca 1957 roku postawiono drewniany krzy\u017c na miejscu przysz\u0142ej \u015bwi\u0105tyni. Bp Eugeniusz Baziak po\u015bwieci\u0142 i pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 go oraz samo miejsce. Ewenementem by\u0142o to, \u017ce w czasie uroczysto\u015bci gra\u0142a orkiestra Huty im. Lenina, a transmisj\u0119 przeprowadzi\u0142o Polskie Radio.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W roku 1958 w\u0142adze postanowi\u0142y, \u017ce zamiast ko\u015bcio\u0142a b\u0119dzie szko\u0142a, tzw. tysi\u0105clatka, w ramach programu tysi\u0105ca szk\u00f3\u0142 na tysi\u0105clecie pa\u0144stwa polskiego. Poniewa\u017c parafia nie usun\u0119\u0142a krzy\u017ca, zlecono to zadanie pa\u0144stwowemu przedsi\u0119biorstwu. Partyjnym robotnikom kazano wykopa\u0107 krzy\u017c i przewie\u017a\u0107 go do parafii. Gdy rano 27 kwietnia 1960 roku zacz\u0119li wykonywa\u0107 polecenie, zauwa\u017cy\u0142y ich pracuj\u0105ce w pobli\u017cu kobiety. Z czasem gromadzi\u0142o si\u0119 ich coraz wi\u0119cej. W chwili gdy podkopany krzy\u017c si\u0119 przechyli\u0142, kobiety zacz\u0119\u0142y rzuca\u0107 grudami ziemi i przep\u0119dzi\u0142y robotnik\u00f3w. Przy pomocy kilku m\u0119\u017cczyzn na nowo postawiono krzy\u017c i zacz\u0119to si\u0119 wok\u00f3\u0142 niego modli\u0107 oraz \u015bpiewa\u0107 religijne pie\u015bni. K\u0142adziono kwiaty, zapalano znicze. Do krzy\u017ca przypi\u0119to fragmenty z konstytucji, m\u00f3wi\u0105ce o wolno\u015bci wyznania.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze wys\u0142a\u0142y przeciwko wiernym oddzia\u0142y ZOMO, kt\u00f3re stan\u0119\u0142y nieopodal. T\u0142um pod krzy\u017cem g\u0119stnia\u0142 tymczasem. Zgromadzi\u0142o si\u0119 kilka tysi\u0119cy ludzi. W ko\u0144cu oko\u0142o godz. 11 milicja podj\u0119\u0142a pierwsz\u0105 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 rozproszenia zebranych. Fakt ten niew\u0105tpliwie podgrza\u0142 nastroje. Cz\u0119\u015b\u0107 zgromadzonych przesz\u0142a pod niedaleki budynek prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej. Oskar\u017cano jej urz\u0119dnik\u00f3w o to, \u017ce nie pozwalali na wybudowanie ko\u015bcio\u0142a. Dosz\u0142o do kolejnych star\u0107 z MO. Partyjne w\u0142adze zdecydowa\u0142y si\u0119 u\u017cy\u0107 wszelkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w \u2013 w\u0142\u0105cznie z broni\u0105 paln\u0105 \u2013 w celu st\u0142umienia zamieszek. Prawdopodobnie omy\u0142kowa decyzja o wy\u0142\u0105czeniu elektryczno\u015bci w ca\u0142ej dzielnicy spowodowa\u0142a, \u017ce zapad\u0142y egipskie ciemno\u015bci, a si\u0142y milicyjne wycofa\u0142y si\u0119 z ulic. Wykorzystali to demonstranci i wtargn\u0119li do Dzielnicowej Rady Narodowej demoluj\u0105c j\u0105 w \u015brodku i cz\u0119\u015bciowo podpalaj\u0105c. Po w\u0142\u0105czeniu o\u015bwietlenia i powrocie si\u0142 porz\u0105dkowych dosz\u0142o do regularnej bitwy mi\u0119dzy MO a nowohucianami. Milicja u\u017cywa\u0142a na du\u017c\u0105 skal\u0119 a\u017c do wyczerpania zapas\u00f3w \u015brodk\u00f3w chemicznych i petard oraz \u2013 mimo formalnego zakazu \u2013 broni ostrej. Postrzelono sze\u015b\u0107 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Demonstranci u\u017cywali wszystkiego, co by\u0142o pod r\u0119k\u0105, m.in. kamieni, gruzu, p\u0142yt chodnikowych. Podpalono kiosk \u201eRuchu\u201d, spalono samoch\u00f3d ZOMO, powybijano szyby wystawowe w sklepach.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adze do ko\u0144ca nie wiedzia\u0142y, co dalej robi\u0107 z krzy\u017cem. Fakty by\u0142y takie, \u017ce krzy\u017c ocala\u0142. Po zamieszkach na nowohucian spad\u0142y represje. 493 osoby zosta\u0142y zatrzymane, 115 stan\u0119\u0142o przed s\u0105dem, dla wielu z nich sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to wi\u0119zieniem. Oko\u0142o 153 os\u00f3b trafi\u0142o przed kolegia do spraw wykrocze\u0144, gdzie orzekano bardzo wysokie kary finansowe. Nie spos\u00f3b obliczy\u0107 skali represyjnych zwolnie\u0144 z pracy. Planowano r\u00f3wnie\u017c wysiedli\u0107 z Nowej Huty niepo\u017c\u0105dany element, co cz\u0119\u015bciowo zrealizowano.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki zdecydowanej postawie mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa i Nowej Huty, krzy\u017c pozosta\u0142 na swoim miejscu. Starania Kardyna\u0142a Karola Wojty\u0142y zaowocowa\u0142y wybudowaniem ko\u015bcio\u0142a kilkaset metr\u00f3w dalej. W maju 1977 roku Karol Wojty\u0142a dokona\u0142 konsekracji ko\u015bcio\u0142a pw. Matki Bo\u017cej Kr\u00f3lowej Polski (Arka Pana). 27 kwietnia 1991 roku uchwa\u0142\u0105 Rady Miasta Krakowa nazw\u0119 ulicy Majakowskiego zmieniono na Obro\u0144c\u00f3w Krzy\u017ca. Obecnie na miejscu nowohuckiego krzy\u017ca znajduje si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa. Tu\u017c obok stoi Pomnik Krzy\u017ca Nowohuckiego. Zosta\u0142 on ods\u0142oni\u0119ty i po\u015bwi\u0119cony 10 listopada 2007 roku. Wybudowano r\u00f3wnie\u017c szko\u0142\u0119, kt\u00f3ra do dnia dzisiejszego s\u0142u\u017cy kolejnym pokoleniom mieszka\u0144c\u00f3w Nowej Huty.<\/p>\n\n\n\n

Regularnie, w rocznic\u0119 tamtych wydarze\u0144, sk\u0142adane s\u0105 pod Krzy\u017cem Nowohuckim kwiaty.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

27 kwietnia 1960 r. w Nowej Hucie mia\u0142y miejsce historyczne wydarzenia nazwane walk\u0105 o Krzy\u017c Nowohucki. W odwecie komunistyczne w\u0142adze zaplanowa\u0142y wysiedlenie z dzielnicy tzw. niepo\u017c\u0105danego elementu. W czasach stalinowskich komunistyczne w\u0142adze usi\u0142owa\u0142y uczyni\u0107 z Nowej Huty wzorcowe, komunistyczne miasto bez Boga. Jednak po pa\u017adziernikowej odwil\u017cy wyda\u0142y wst\u0119pn\u0105 zgod\u0119 na budow\u0119 pierwszego ko\u015bcio\u0142a w dzielnicy,… Czytaj dalej 64. rocznica obrony Krzy\u017ca Nowohuckiego<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":1706,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[356],"tags":[],"class_list":["post-1705","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-35","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1705"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1711,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1705\/revisions\/1711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}