{"id":1655,"date":"2024-04-22T21:10:01","date_gmt":"2024-04-22T19:10:01","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1655"},"modified":"2024-04-22T21:10:01","modified_gmt":"2024-04-22T19:10:01","slug":"znakomity-spektakl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1655","title":{"rendered":"Znakomity spektakl"},"content":{"rendered":"\n

Recenzja<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kto\u015b, kto bierze si\u0119 za dramat Witkacego \u201eSzewcy\u201d, to geniusz, szaleniec, ryzykant, albo dyletant. Bo tragikomedia Witkacego, to jedno z najbardziej skomplikowanych dzie\u0142 polskiej dramaturgii. I wymaga sporej wiedzy, ogromnej wyobra\u017ani, znakomitego poczucia humoru, niez\u0142ej intuicji i du\u017cej wra\u017cliwo\u015bci. Jednak, jak si\u0119 okazuje, niekonieczne jest posiadanie tych wszystkich przymiot\u00f3w, by si\u0119 pokusi\u0107 o ca\u0142kiem zgrabne, dobrze skonstruowane, sensowne, chwilami b\u0142yskotliwe i w wielu miejscach pi\u0119kne w wyrazie i bogate w znaczenia przedsi\u0119wzi\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzie\u0142a tego podj\u0105\u0142 si\u0119 i chwa\u0142a mu za to ceniony aktor Teatru Polskiego, Stanis\u0142aw Melski. Wprawdzie ma ju\u017c on na swoim koncie, jako re\u017cyser, kilka udanych spektakli teatralnych, ale dopiero \u201eSzewcami\u201d zaskoczy\u0142 totalnie zdumionych widz\u00f3w, kt\u00f3rzy patrzyli na now\u0105 inscenizacj\u0119 Melskiego z szeroko otwartymi oczami. Bo istotnie, zaskoczy\u0142 czym\u015b wyj\u0105tkowym. Nie ograniczy\u0142 si\u0119 do do\u015b\u0107 tradycyjnej konwencji scenicznej. Chwyci\u0142 si\u0119 za bary z fantazj\u0105 tw\u00f3rcz\u0105 i umie\u015bci\u0142 \u201eSzewc\u00f3w\u201d w \u015bwiecie dociekliwej wyobra\u017ani. Dawa\u0142 wprawdzie co jaki\u015b czas odbiorcy wskaz\u00f3wki, jak \u015bledzi\u0107 akcj\u0119, ale przede wszystkim zaufa\u0142 umys\u0142owi i intuicji widza. I uczyni\u0142 to s\u0142usznie. Odbiorca reagowa\u0142 w spos\u00f3b wra\u017cliwy na poszczeg\u00f3lne epizody i d\u0142ugimi brawami na ca\u0142\u0105 inscenizacj\u0119, dzi\u0119kuj\u0105c na stoj\u0105co re\u017cyserowi i aktorom za ich talent i \u015bwietn\u0105 teatraln\u0105 robot\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ale powiedzmy troch\u0119 o pewnym paradoksie. Ot\u00f3\u017c Witkacy znany jest ze s\u0142ynnej \u201eczystej formy\u201d, czyli z takiego ujmowania sztuki, kt\u00f3re powiada, i\u017c dobra sztuka nie s\u0142u\u017cy niczemu, \u017cadnej polityce, ideologii, czy \u017cadnej funkcji spo\u0142ecznej. Ma by\u0107 pi\u0119knem samym w sobie. W ten spos\u00f3b Witkacy sta\u0142 si\u0119 wiernym wnukiem wcze\u015bniejszej epoki, czyli epoki m\u0142odopolskiej, dla kt\u00f3rej istnia\u0142o tylko jedno has\u0142o \u201esztuka dla sztuki\u201d. I tu si\u0119 pojawia paradoks. Ten przewrotny geniusz estetycznych gier wpada we w\u0142asn\u0105 pu\u0142apk\u0119, bowiem \u201eSzewcy\u201d, to nic innego jak wielkie zmaganie z ideologicznymi i politycznymi dylematami swojej epoki. I Melski znakomicie uchwyci\u0142 ten moment przewrotno\u015bci umys\u0142u. Witkacy wedle Melskiego to demon paranoicznych zmaga\u0144 z widmami w\u0142asnej wyobra\u017ani. Nie tyle walczy z logik\u0105 komunistycznej, czy faszystowskiej koncepcji \u015bwiata, ile szydzi sam z siebie, jako z tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry wskazuje zasady i regu\u0142y budowania nowych form ludzkiej egzystencji przez rewolucje, przewroty i bunty. Najpierw objawia podstawowe pragnienie cz\u0142owieka, zaspokojenie potrzeb biologicznych, fizycznych, organicznych \u2013 praca, pokarm, reprodukcja, elementarne potrzeby natury ludzkiej \u2013 a dopiero potem idee, walki, rewolucje. Szewcy, kt\u00f3rzy poprzez rewolucj\u0119, staj\u0105 si\u0119 w\u0142adcami, niczym nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od w\u0142adc\u00f3w, kt\u00f3rych pokonali. Paranoja w\u0142adzy trwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Trzeba koniecznie przypomnie\u0107 jeszcze, \u017ce j\u0119zyk Witkacego mocno dra\u017cni nasze poczucie realno\u015bci. Bo c\u00f3\u017c znacz\u0105 dzisiaj takie nadmuchane poj\u0119cia jak \u201ezamek duszy\u201d, czy \u201eplatforma ducha\u201d, kt\u00f3rych w tragikomedii nie brakuje. Czujemy sztuczno\u015b\u0107 znaczeniow\u0105 tej frazeologii. I trzeba by\u0142o sobie w spektaklu jako\u015b z ni\u0105 poradzi\u0107. Trzeba by\u0142o jakby j\u0105 zdegradowa\u0107 przez ironi\u0119, sarkazm, grotesk\u0119, a nawet przez szyderstwo, kt\u00f3re dobrze wybrzmiewa\u0142o w interpretacji aktorskiej i konwencji re\u017cyserskiej. Melski poszed\u0142 w s\u0142uszn\u0105 stron\u0119, czyli w gr\u0119 w grze, w \u017cart w \u017carcie, w kpin\u0119 w kpinie, buduj\u0105c wy\u017csze pi\u0119tra lingwistycznej drabiny.<\/p>\n\n\n\n

W spektaklu wyst\u0119puje wiele postaci, a najwa\u017cniejsze z nich, to trzech szewc\u00f3w. Akcja zaczyna si\u0119 od sceny, w kt\u00f3rej majster Sajetan Tempe i jego dwaj czeladnicy szyj\u0105 buty i narzekaj\u0105 na sw\u00f3j spo\u0142eczny los. Syn Sajetana dzia\u0142a w organizacji, kt\u00f3ra szykuje rewolucj\u0119. I \u201edziarscy ch\u0142opcy\u201d j\u0105 przeprowadz\u0105. Zjawia si\u0119 prokurator Robert Scurvy, a tu\u017c po nim rosyjska ksi\u0119\u017cna, Zbere\u017anicka-Podberezka, w kt\u00f3rej prokurator si\u0119 podkochuje. Prokurator gardzi szewcami, a szewcy nienawidz\u0105 arystokracji. I to o\u015b konfliktu. A potem rewolucja i jej straszne, jak wiadomo, konsekwencje. Ale nie b\u0119dziemy streszcza\u0107 sztuki. Istotna jest tu forma, styl i metoda tw\u00f3rcza re\u017cysera. Melski stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania. M\u00f3g\u0142 p\u00f3j\u015b\u0107 w szorstki realizm. Bo mo\u017cna by\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 i w t\u0119 stron\u0119. Mo\u017ce nawet pierwsze sceny by\u0142yby bardziej klarowne, czyste estetycznie. Lecz wybra\u0142 grotesk\u0119, satyr\u0119, szyderstwo i by\u0142 w tym do ko\u0144ca konsekwentny. Wybra\u0142 te\u017c emfaz\u0119, zabaw\u0119, \u015bmiech, humor. I \u015bwietne sekwencje muzyczne, znakomit\u0105, rytmiczn\u0105 zabaw\u0119, robi\u0105c oczko do wsp\u00f3\u0142czesnej mody m\u0142odego pokolenia.<\/p>\n\n\n\n

Zreszt\u0105 aluzji tam by\u0142o niema\u0142o. I do Wyspia\u0144skiego. I do naszej bie\u017c\u0105cej polityki. Kto chcia\u0142 i m\u00f3g\u0142, widzia\u0142 te asocjacje.<\/p>\n\n\n\n

Powiedzmy wprost, spektakl jest sp\u00f3jny strukturalnie i formalnie, trzyma si\u0119 jednolitego stylu i nieustannie buduje nale\u017cne napi\u0119cie. Na pochwa\u0142\u0119 zas\u0142uguje ca\u0142y zesp\u00f3\u0142, cho\u0107 w oczy rzuca si\u0119 najbardziej posta\u0107 majstra, grana dobrze, konsekwentnie i w zr\u00f3\u017cnicowanym tonie przez Dariusza Bereskiego, a tak\u017ce posta\u0107 ksi\u0119\u017cny, granej dowcipnie, lekko i z przymru\u017ceniem oka przez Agat\u0119 Skowro\u0144sk\u0105. Niema\u0142o by\u0142o te\u017c celnych r\u00f3l drugoplanowych. I jeszcze jedno, mo\u017ce najwa\u017cniejsze. \u201eSzewcy\u201d to dzie\u0142o wieloznaczne i dotykaj\u0105ce mn\u00f3stwa problem\u00f3w, jednostka a spo\u0142ecze\u0144stwo, sens ludzkiej egzystencji, bunty i rewolucje, ideologiczne i polityczne powik\u0142ania, seks, bieda, cierpienie, wyzwolenie sztuki z p\u0119t realizm, destrukcja a prawda znacze\u0144 i sens\u00f3w, lu\u017ana budowa scen, odej\u015bcie od wi\u0119zi psychologicznych postaci, absurd jako warto\u015b\u0107, prowokowanie widza, s\u0142owem studnia bez dna. I Melskiemu wiele si\u0119 uda\u0142o, bardzo wiele. W\u0142\u0105cznie z ostatni\u0105, dobr\u0105 scen\u0105, w kt\u00f3rej cywilizcja Dalekiego Wschodu daje naszej cywilizacji wyra\u017ane wskaz\u00f3wki, w jakim kierunku p\u00f3jdzie \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n

Witkacy pisa\u0142: \u201eWychodz\u0105c z teatru, cz\u0142owiek powinien mie\u0107 wra\u017cenie, \u017ce obudzi\u0142 si\u0119 z jakiego\u015b dziwnego snu, w kt\u00f3rym najpospolitsze nawet rzeczy mia\u0142y dziwny, niezg\u0142\u0119biony urok, charakterystyczny dla marze\u0144 sennych, nie daj\u0105cy si\u0119 z niczym por\u00f3wna\u0107…\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niech to b\u0119dzie przes\u0142anie dla widz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u0144cz\u0105c, powiem z rado\u015bci\u0105, \u017ce objawi\u0142 si\u0119 nam we Wroc\u0142awiu re\u017cyser ambitny, wra\u017cliwy, dociekliwy i z wyobra\u017ani\u0105. Wreszcie! Czekamy na jego nowe artystyczne przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz (Witkacy), Teatr Polski, scena Dworzec \u015awiebodzki, \u201eSzewcy\u201d, re\u017c. Stanis\u0142aw Melski<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recenzja Kto\u015b, kto bierze si\u0119 za dramat Witkacego \u201eSzewcy\u201d, to geniusz, szaleniec, ryzykant, albo dyletant. Bo tragikomedia Witkacego, to jedno z najbardziej skomplikowanych dzie\u0142 polskiej dramaturgii. I wymaga sporej wiedzy, ogromnej wyobra\u017ani, znakomitego poczucia humoru, niez\u0142ej intuicji i du\u017cej wra\u017cliwo\u015bci. Jednak, jak si\u0119 okazuje, niekonieczne jest posiadanie tych wszystkich przymiot\u00f3w, by si\u0119 pokusi\u0107 o ca\u0142kiem… Czytaj dalej Znakomity spektakl<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":1656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[355],"tags":[],"class_list":["post-1655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-34","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1655"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1660,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1655\/revisions\/1660"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}