{"id":1512,"date":"2024-03-23T19:53:46","date_gmt":"2024-03-23T18:53:46","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1512"},"modified":"2024-03-23T19:56:44","modified_gmt":"2024-03-23T18:56:44","slug":"1512","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1512","title":{"rendered":"Wy, kt\u00f3rzy pospolit\u0105 rzecz\u0105 w\u0142adacie \u2026"},"content":{"rendered":"\n

Jan Kochanowski<\/strong> w nowej ods\u0142onie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uczniowie musz\u0105 zna\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jana Kochanowskiego. \u201eMusz\u0105\u201d to za du\u017co powiedziane. Kto dzisiaj zaprz\u0105ta sobie g\u0142ow\u0119 \u201ePie\u015bniami\u201d, \u201eFraszkami\u201d czy \u201eTrenami\u201d? W szko\u0142ach z braku czasu omawia si\u0119 pobie\u017cnie kilka tekst\u00f3w i odhacza w dzienniku jako \u201eprzerobione\u201d. Niegdysiejsi poloni\u015bci rozsmakowywali si\u0119 w archaicznych frazach:<\/p>\n\n\n\n

I nie mi\u0142owa\u0107 ci\u0119\u017cko, i mi\u0142owa\u0107<\/em>
N\u0119dzna pociecha, gdy \u017c\u0105dz\u0105 zwiedzione<\/em>
My\u015bli cukruj\u0105 nazbyt rzeczy one,<\/em>
Kt\u00f3re i mieni\u0107, i musz\u0105 si\u0119 psowa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(O nietrwa\u0142ej mi\u0142o\u015bci rzeczy \u015bwiata tego)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Albo:<\/p>\n\n\n\n

Cieszy mi\u0119 ten rym: \u201ePolak m\u0105dr po szkodzie\u201d;<\/em>
Lecz jesli prawda i z tego nas zbodzie,<\/em>
Now\u0105 przypowie\u015b\u0107 Polak sobie kupi,<\/em>
\u017be i przed szkod\u0105, i po szkodzie g\u0142upi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

(Pie\u015b\u0144 o spustoszeniu Podola)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b trudno znale\u017a\u0107 entuzjast\u00f3w poezji staropolskiej, a uczniowie, zmuszeni do jej poznawania, szukaj\u0105 ratunku w brykach. W spisie lektur obowi\u0105zkowych figuruje (jeszcze) dramat Jana Kochanowskiego Odprawa pos\u0142\u00f3w greckich. <\/em>Warto przeczyta\u0107, bo porusza sprawy r\u00f3wnie aktualne przed wiekami, jak i w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych. Tekst mistrza z Czarnolasu wymaga jednak wiele cierpliwego skupienia. Trzeba nieustannie korzysta\u0107 z obja\u015bnie\u0144, wraca\u0107 do ju\u017c przeczytanych fragment\u00f3w, \u017ceby nie zgubi\u0107 sensu i oczywi\u015bcie mie\u0107 w pami\u0119ci staro\u017cytny mit o przyczynach wojny troja\u0144skiej. A dosz\u0142o do jej wybuchu z b\u0142ahego powodu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na weselu tesalskiego ksi\u0119cia Peleusa i bogini Tetydy pojawi\u0142a si\u0119 niezaproszona bogini niezgody Eris. Rzuci\u0142a na st\u00f3\u0142 jab\u0142ko z napisem: Dla najpi\u0119kniejszej<\/em>. Hera, Atena i Afrodyta zacz\u0119\u0142y sp\u00f3r, bo ka\u017cda uwa\u017ca\u0142a, \u017ce to jej nale\u017cy si\u0119 jab\u0142ko. Zeus postanowi\u0142 zako\u0144czy\u0107 k\u0142\u00f3tni\u0119 i wezwa\u0142 m\u0142odego pasterza, Parysa, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 s\u0119dzi\u0105 w sporze. Boginie usi\u0142owa\u0142y go wi\u0119c przekupi\u0107: Hera obieca\u0142a uczyni\u0107 go kr\u00f3lem, Atena chcia\u0142a obdarzy\u0107 go m\u0105dro\u015bci\u0105, za\u015b Afrodyta obieca\u0142a, \u017ce odda mu za \u017con\u0119 najpi\u0119kniejsz\u0105 na \u015bwiecie kobiet\u0119, kt\u00f3ra obecnie mieszka w Sparcie na dworze kr\u00f3la Menelaosa. Parys wr\u0119czy\u0142 wi\u0119c jab\u0142ko Afrodycie.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego nikomu nieznanego pasterza Zeus wyznaczy\u0142 do zaszczytnej roli s\u0119dziego? Prawdopodobnie, aby si\u0119 mog\u0142a spe\u0142ni\u0107 wyrocznia. \u017bona kr\u00f3la Priama mia\u0142a tu\u017c przed urodzeniem syna sen, \u017ce wyda\u0142a na \u015bwiat \u017cagiew, od kt\u00f3rej sp\u0142on\u0119\u0142o ca\u0142e miasto. To by\u0142a z\u0142a wr\u00f3\u017cba, wi\u0119c kr\u00f3l rozkaza\u0142 pasterzom, aby zabrali nowo narodzone dziecko i porzucili w g\u00f3rach na pewn\u0105 \u015bmier\u0107. Ch\u0142opiec jednak prze\u017cy\u0142 i wyr\u00f3s\u0142 na pi\u0119knego m\u0142odzie\u0144ca, a kiedy w Troi og\u0142oszono publiczne igrzyska, niezw\u0142ocznie si\u0119 tam uda\u0142 i wzi\u0105\u0142 w nich udzia\u0142. Zwyci\u0119\u017cy\u0142, wi\u0119c zaproszono go na dw\u00f3r kr\u00f3lewski. Wtedy kr\u00f3l Priam rozpozna\u0142 swojego syna i przyj\u0105\u0142 go z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105. Nikt ju\u017c nie pami\u0119ta\u0142 o wr\u00f3\u017cbie, wszyscy cieszyli si\u0119 z powrotu ksi\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Wkr\u00f3tce Parys pojecha\u0142 do Sparty, aby odebra\u0107 obiecan\u0105 przez Afrodyt\u0119 najpi\u0119kniejsz\u0105 kobiet\u0119 \u015bwiata. By\u0142a ni\u0105 Helena, \u017cona kr\u00f3la Menelaosa. Kr\u00f3l przyj\u0105\u0142 Parysa bardzo serdecznie i \u017ca\u0142owa\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie teraz pilne sprawy zmuszaj\u0105 go do wyjazdu. Prosi\u0142, aby go\u015b\u0107 czu\u0142 si\u0119 w jego domu jak u siebie. Niestety przybysz podepta\u0142 \u015bwi\u0119te prawo go\u015bcinno\u015bci i jeszcze tej samej nocy porwa\u0142 Helen\u0119 do Troi. Grecy wpadli w gniew i zbrojnie ruszyli pod mury Troi. Przedtem jednak wys\u0142ali do Priama pos\u0142\u00f3w \u2013 Odyseusza (Ulissesa) i Menelaosa \u2013 z \u017c\u0105daniem oddania Heleny.<\/p>\n\n\n\n

W tym miejscu rozpoczyna si\u0119 akcja dramatu. Kr\u00f3l Priam musi podj\u0105\u0107 wa\u017cn\u0105 decyzj\u0119: spe\u0142ni\u0107 lub odrzuci\u0107 \u017c\u0105danie Grek\u00f3w. M\u0105dry Antenor przyjaciel Priama radzi, aby odda\u0107 Helen\u0119 Grekom i unikn\u0105\u0107 strasznej wojny. Tymczasem Parys pragnie za wszelk\u0105 cen\u0119 zatrzyma\u0107 najpi\u0119kniejsz\u0105 kobiet\u0119 \u015bwiata. Chc\u0105c zyska\u0107 sprzymierze\u0144c\u00f3w, przekupuje kr\u00f3lewskich doradc\u00f3w, a ci w czasie narady g\u0142osuj\u0105 za odrzuceniem greckich roszcze\u0144. Wynik g\u0142osowania b\u0119dzie mia\u0142 tragiczne konsekwencje.<\/p>\n\n\n\n

Odpraw\u0119 pos\u0142\u00f3w greckich<\/em> wystawiono po raz pierwszy 12 stycznia 1578 roku w Jazdowie pod Warszaw\u0105. Spektakl by\u0142 wydarzeniem u\u015bwietniaj\u0105cym \u015blub Jana Zamoyskiego, podkanclerza koronnego, z Krystyn\u0105 Radziwi\u0142\u0142\u00f3wn\u0105, c\u00f3rk\u0105 magnata litewskiego. Inscenizacja odby\u0142a si\u0119 w obecno\u015bci pary kr\u00f3lewskiej, Stefana Batorego i Anny Jagiellonki, innych dostojnik\u00f3w Rzeczpospolitej oraz pos\u0142\u00f3w z innych pa\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n

Od tego czasu min\u0119\u0142y prawie cztery i p\u00f3\u0142 stulecia. Utw\u00f3r wci\u0105\u017c inspiruje re\u017cyser\u00f3w teatralnych; w ostatnim p\u00f3\u0142wieczu odby\u0142o si\u0119 ponad trzydzie\u015bci inscenizacji, jednak im bli\u017cej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, tym trudniej tw\u00f3rcom dotrze\u0107 do widz\u00f3w z przes\u0142aniem mistrza z Czarnolasu. Obce wydaj\u0105 si\u0119 realia, w jakich powsta\u0142 utw\u00f3r, i obcy wydaje si\u0119 j\u0119zyk szesnastowiecznego poety. O ile w czytaniu mo\u017cna sobie pom\u00f3c, korzystaj\u0105c z obja\u015bnie\u0144, o tyle ogl\u0105danie sztuki w teatrze \u0142\u0105czy si\u0119 ze s\u0142uchaniem niemal obcego j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n

Kilka miesi\u0119cy temu ukaza\u0142o si\u0119 nowe wydanie Odprawy pos\u0142\u00f3w greckich <\/em>w transkrypcji Antoniego Libery \u2013 wybitnego pisarza, krytyka literackiego, t\u0142umacza i re\u017cysera. Mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, czy uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony Kochanowski to wci\u0105\u017c Kochanowski, ale z drugiej strony, podobne pr\u00f3by podejmuje si\u0119 w zwi\u0105zku z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Szekspira i Moliera, wi\u0119c je\u015bli si\u0119 chce przybli\u017cy\u0107 widzom wa\u017cne przes\u0142anie poety, trzeba je poda\u0107 w zrozumia\u0142ej i przyst\u0119pnej formie. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce owa forma powinna by\u0107 pi\u0119kna. I rzeczywi\u015bcie, to co zrobi\u0142 Antoni Libera mo\u017ce zachwyci\u0107 ka\u017cdego, kto docenia pi\u0119kno s\u0142owa. Transkrypcja Odprawy pos\u0142\u00f3w greckich<\/em> spe\u0142nia wymagania renesansowej poezji, a zw\u0142aszcza jej rytmu. Por\u00f3wnajmy fragment dramatu w oryginale i w transkrypcji:<\/p>\n\n\n\n

Chorus<\/em><\/p>\n\n\n\n

By rozum by\u0142 przy m\u0142odo\u015bci,<\/em>
Nigdy takiej obfito\u015bci<\/em>
Pere\u0142 morze i ziemia z\u0142ota nie urodzi,<\/em>
\u017beby tego nie mieli tym dostawa\u0107 m\u0142odzi.<\/em>
Mniej by na \u015bwiecie trosk by\u0142o,<\/em>
By si\u0119 to dwoje \u0142\u0105czy\u0142o.<\/em>
I oni by rozkoszy trwalszych u\u017cywali,<\/em>
Siebie ani powinnych w \u017cal by nie wdawali.<\/em>
Teraz na rozum nie dbaj\u0105c<\/em>
A \u017c\u0105dzom tylko zgadzaj\u0105c,<\/em>
Zdrowie i s\u0142aw\u0119 trac\u0105, trac\u0105 maj\u0119tno\u015bci<\/em>
I ojczyzn\u0119 w ostatnie zawodz\u0105 trudno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ch\u00f3r<\/em><\/p>\n\n\n\n

O, gdyby rozum dojrzewa\u0142 jak cia\u0142o,<\/em>
Cz\u0142owiek za m\u0142odu by\u0142by ju\u017c tak m\u0105dry,<\/em>
\u017be m\u00f3g\u0142by bra\u0107 gar\u015bciami, co \u015bwiat daje,<\/em>
A jego bogactw by nie wystarczy\u0142o.<\/em>
I mniej pod s\u0142o\u0144cem by\u0142oby nieszcz\u0119\u015bcia;<\/em>
I mniej g\u0142upoty, a wi\u0119cej rozwagi;<\/em>
A rado\u015b\u0107 by\u0142aby g\u0142\u0119bsza i trwalsza;<\/em>
I by znikn\u0119\u0142y cierpienia i smutki.<\/em>
A bez rozumu \u2013 bez przerwy k\u0142opoty.<\/em>
Bo ulegaj\u0105c \u015blepym nami\u0119tno\u015bciom,<\/em>
Traci si\u0119 zdrowie, maj\u0105tek i s\u0142aw\u0119,<\/em>
I cz\u0119sto szkodzi si\u0119 w\u0142asnej ojczy\u017anie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

11 listopada 2023 roku w Teatrze Polskim w Warszawie wystawiono \u201eprzet\u0142umaczon\u0105\u201d Odpraw\u0119 pos\u0142\u00f3w greckich <\/em>w re\u017cyserii Macieja Wojtyszki. Wydarzenie spotka\u0142o si\u0119 z ogromnym zainteresowaniem, re\u017cyser przeni\u00f3s\u0142 bowiem antyczn\u0105 histori\u0119 w czasy wsp\u00f3\u0142czesne.<\/p>\n\n\n\n

Wojtyszko zapytany przez dziennikarzy, dlaczego podj\u0105\u0142 si\u0119 tak nietypowego zadania, odpowiedzia\u0142: (\u2026) Mamy szans\u0119 dowiedzie\u0107 si\u0119, o co chodzi\u0142o Kochanowskiemu dzi\u0119ki temu, i\u017c tekst powiedziany b\u0119dzie wsp\u00f3\u0142czesnym j\u0119zykiem. Warto to uczyni\u0107, zw\u0142aszcza \u017ce Kochanowskiemu chodzi\u0142o o bardzo wa\u017cne rzeczy. \u201eOdprawa pos\u0142\u00f3w greckich\u201d jest tekstem uniwersalnym. M\u00f3wi o problemach zawsze aktualnych, wszystko zale\u017cy od ludzi, nie od losu i fatum. To dramat o ostatnich chwilach pokoju i normalnego \u015bwiata.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Scena teatralna zosta\u0142a urz\u0105dzona bardzo skromnie: dwustopniowy podest, kilka krzese\u0142 i du\u017cy ekran z ty\u0142u, aktorzy r\u00f3wnie\u017c ubrani zwyczajnie \u2013 w codzienne garnitury i proste suknie (aktorki). Bo to nie dekoracje maj\u0105 przyci\u0105ga\u0107 uwag\u0119 widz\u00f3w, a s\u0142owo poety. Najpierw obserwujemy co\u015b jakby pr\u00f3b\u0119: wszyscy g\u0142o\u015bno powtarzaj\u0105 swoje role w oryginalnym brzmieniu. Trudno zrozumie\u0107, co m\u00f3wi\u0105, wyg\u0142aszane strofy mieszaj\u0105 si\u0119 w chaotycznym wielog\u0142osie. Po chwili wychodz\u0105, a na scenie pojawia si\u0119 Antenor (S\u0142awomir Grzymkowski) i (ju\u017c w transkrypcji) z przej\u0119ciem opowiada, jak to Parys po niegodziwym czynie pr\u00f3buje teraz zadba\u0107 o sw\u0105 spraw\u0119: snuje intrygi, przekupuje ludzi, <\/em>aby stan\u0119li na radzie po jego stronie i g\u0142osowali za odrzuceniem greckich roszcze\u0144. Rozgoryczony Antenor pot\u0119pia postaw\u0119 m\u0142odego ksi\u0119cia, ale te\u017c chciwych polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy za nic maj\u0105 dobro wsp\u00f3lne.<\/p>\n\n\n\n

Niewiarygodny jest ten, kto przekupuje,<\/em>
Kto szasta z\u0142otem, by kogo\u015b przekona\u0107.<\/em>
Ale i ten, co bierze je, nie bacz\u0105c<\/em>
Na zgubne skutki takiego dzia\u0142ania,<\/em>
A dbaj\u0105c tylko o w\u0142asny interes,<\/em>
Niewart szacunku jest i zaufania.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie Parys (Maksymilian Rogacki), powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na przyjacielsk\u0105 powinno\u015b\u0107, pr\u00f3buje r\u00f3wnie\u017c przekona\u0107 Antenora, \u017ce dzia\u0142anie zgodnie z sumieniem oznacza trwanie przy przyjacielu i \u017ce przyjaci\u00f3\u0142 poznaje si\u0119 w biedzie.<\/p>\n\n\n\n

Przyjaciel winien wspiera\u0107 przyjaciela \u2013<\/em>
Jak r\u0119ka r\u0119k\u0119 i jak noga nog\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Kiedy jednak Antenorstanowczo mu odmawia, Parys zapewnia go, \u017ce znajdzie stronnik\u00f3w, kt\u00f3rzy go popr\u0105. I rzeczywi\u015bcie wielu przyj\u0119\u0142o \u0142ap\u00f3wki w zamian za udzielone mu poparcie.<\/p>\n\n\n\n

Teraz na scenie pojawiaj\u0105 si\u0119 Helena (Bernadetta Statkiewicz) z Piastunk\u0105 (Katarzyna Skar\u017canka). Helena jest zrozpaczona, ka\u017cde rozwi\u0105zanie jest dla niej niekorzystne. Je\u017celi zostanie odes\u0142ana do Grecji, czeka j\u0105 ha\u0144ba.<\/p>\n\n\n\n

Podobno maj\u0105 mnie przyku\u0107 za szyj\u0119<\/em>
Do masztu statku, kt\u00f3rym mam pop\u0142yn\u0105\u0107.<\/em>
Jaki\u017c to straszny b\u0119dzie dla mnie powr\u00f3t!<\/em>
Jak spojrz\u0119 w oczy m\u0119\u017cowi, bezwstydna,<\/em>
I jak si\u0119 ze wszystkiego wyt\u0142umacz\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli zostanie w Troi, b\u0119dzie nikim, niewolnic\u0105, kt\u00f3rej si\u0119 przygaduje i dokucza<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Chcia\u0142aby cofn\u0105\u0107 czas, by\u0107 szanowan\u0105 kr\u00f3low\u0105, cieszy\u0107 si\u0119 dzie\u0107mi, kocha\u0107 m\u0119\u017ca. Wie, jaki b\u0142\u0105d pope\u0142ni\u0142a, s\u0142uchaj\u0105c czu\u0142ych s\u0142\u00f3w Parysa, z\u0142ego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry kierowa\u0142 si\u0119 tylko po\u017c\u0105daniem.<\/p>\n\n\n\n

Tu nast\u0119puje najbardziej znana pie\u015b\u0144 ch\u00f3ru. Aktorzy wyg\u0142osili jej s\u0142owa zgodnie z transkrypcj\u0105, jednak pierwsz\u0105 strof\u0119 pozostawili w oryginale. Warto przypomnie\u0107 jej fragmenty, gdy\u017c jest to swoisty apel do rz\u0105dz\u0105cych, aby pami\u0119tali, \u017ce odpowiadaj\u0105 przed Bogiem za decyzje podj\u0119te w sprawie pa\u0144stwa i narodu.<\/p>\n\n\n\n

Wy, ktorzy pospolit\u0105 rzecz\u0105 w\u0142adacie,<\/em>
A ludzk\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107 w r\u0119ku trzymacie,<\/em>
Wy mowi\u0119, ktorym ludzi pa\u015b\u0107 poruczono<\/em>
I zwirzchno\u015bci nad stadem Bo\u017cym zwierzono. <\/em>(pisownia oryginalna)
Miejcie zawsze na wzgl\u0119dzie, \u017ce tak wyniesieni,<\/em>
Graj\u0105c rol\u0119 na ziemi jak bogowie w niebie,<\/em>
Jeste\u015bcie jednak lud\u017ami, a wasze zadanie<\/em>
To s\u0142u\u017cy\u0107 innym ludziom i troszczy\u0107 si\u0119 o nich.<\/em>
A wi\u0119c chocia\u017c rz\u0105dzicie mniejszymi od siebie,<\/em>
Macie jednak nad sob\u0105 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119,<\/em>
Kt\u00f3rej w stosownym czasie b\u0119dziecie musieli<\/em>
Zda\u0107 spraw\u0119 ze swych rz\u0105d\u00f3w. A tam nie ma przebacz.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tymczasem rozpoczyna si\u0119 narada i, jak nietrudno przewidzie\u0107, ma przebieg zgodny z zamys\u0142em Parysa. Uczestnicy w wi\u0119kszo\u015bci przekupieni przez ksi\u0119cia opowiadaj\u0105 si\u0119 za zatrzymaniem Heleny w Troi. Przypominaj\u0105 zaprzesz\u0142e zatargi z Grekami, przy czym bez skr\u0119powania manipuluj\u0105 faktami. Parys t\u0142umaczy, \u017ce sama bogini Afrodyta ofiarowa\u0142a mu Helen\u0119. Gdyby nie przyj\u0105\u0142 podarunku, okaza\u0142by si\u0119 niewdzi\u0119cznikiem. Poza tym dawno temu Grecy uprowadzili z Troi Mede\u0119, wielokrotnie pustoszyli miasto, wi\u0119c nadszed\u0142 czas wyr\u00f3wnania rachunk\u00f3w. Antenor odmawia mu racji, przypomina, \u017ce wspomniane przest\u0119pstwa Grek\u00f3w dzia\u0142y si\u0119 nie za naszych czas\u00f3w<\/em>, \u017ce Parys upokorzy\u0142 \u017cyczliwego mu Menelaosa, a teraz nara\u017ca ojczysty kraj na straszliw\u0105 wojn\u0119. Niestety pozostali cz\u0142onkowie rady nie chc\u0105 s\u0142ucha\u0107 g\u0142osu rozs\u0105dku, przytaczaj\u0105 absurdalne kontrargumenty, \u017ce Grecy teraz \u017c\u0105daj\u0105 Heleny, a wkr\u00f3tce przyjd\u0105 po \u017cony i dzieci Trojan, \u017ce nie mo\u017cna si\u0119 cofn\u0105\u0107 i trzeba stan\u0105\u0107 po stronie Parysa tak jak Grecy stan\u0119li po stronie Menelaosa. Wreszcie, \u017ce dop\u00f3ki pos\u0142owie nie oddadz\u0105 Medei, nie ma mowy o porozumieniu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W pewnym momencie rozja\u015bnia si\u0119 ekran, a oczom zdumionych widz\u00f3w ukazuje si\u0119 do\u015b\u0107 znajoma plansza telewizyjna TV Troja. Na ekranie pojawia si\u0119 Ulisses (Andrzej Seweryn), a na pasku w dole ekranu informacja, a w\u0142a\u015bciwie opinia: grecki renegat Ulisses ur\u0105ga szlachetnym Troja\u0144czykom.<\/em> Ulisses w rozmowie z dziennikarzem nazywa Troj\u0119 nierz\u0105dnym kr\u00f3lestwem, gardz\u0105cym prawem i sprawiedliwo\u015bci\u0105, w kt\u00f3rym za z\u0142oto mo\u017cna kupi\u0107 wszystko.<\/em> Dziwi si\u0119, \u017ce jeden n\u0119dznik zdo\u0142a\u0142 przekona\u0107 wszystkich, aby stan\u0119li przy nim i bez skrupu\u0142\u00f3w bronili z\u0142ej sprawy, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c oczywistych fakt\u00f3w ani nie licz\u0105c si\u0119 z konsekwencjami. <\/em>Widzi, ile szkody przynosi krajowi zepsuta m\u0142odzie\u017c, dla kt\u00f3rej wszystko jest na sprzeda\u017c. Pyta, kto z takich trutni przyda si\u0119 ojczy\u017anie, kto z nich wytrzyma w przy\u0142bicy i zbroi. <\/em>Po chwili ekran zn\u00f3w si\u0119 rozja\u015bnia. Teraz widzimy Menelaosa (Adam Biedrzycki), kt\u00f3ry nie wie, \u017ce na pasku widnieje obra\u017aliwy komentarz: Rogacz Menelaos zg\u0142asza bezpodstawne \u017c\u0105dania zwrotu Heleny.<\/em> On zwraca si\u0119 do bog\u00f3w, aby pomogli mu pom\u015bci\u0107 krzywd\u0119 i zabi\u0107 Parysa, bo cho\u0107 \u017c\u0105da\u0142 sprawiedliwej rzeczy, niczego nie uzyska\u0142 pr\u00f3cz ch\u0142osty \u015bmiechu.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Wojna jest wi\u0119c przes\u0105dzona, Antenor radzi Priamowi (Henryk Niebudek) dobrze si\u0119 przygotowa\u0107, wzmocni\u0107 porty i zamki warowne, og\u0142osi\u0107 wy\u017cszy stopie\u0144 gotowo\u015bci, rozstawi\u0107 stra\u017ce i rozes\u0142a\u0107 szpieg\u00f3w.<\/em> Niepok\u00f3j Antenora wzmacnia Kasandra (Anna Cie\u015blak), kt\u00f3ra ma widzenie tragicznej przysz\u0142o\u015bci Troi. Przed jej oczami przesuwaj\u0105 si\u0119 obrazy zniszcze\u0144 i po\u017car\u00f3w. Widzi te\u017c dziwnego drewnianego konia, krzyczy, \u017ceby go spali\u0107, w przeciwnym razie od niego wybuchnie ogie\u0144 i wszyscy zgin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Po rozpaczliwym wo\u0142aniu Kasandry, nawet kr\u00f3l zrozumia\u0142, \u017ce Troja jest w \u015bmiertelnym niebezpiecze\u0144stwie. Podejmuje decyzj\u0119 o zwo\u0142aniu rady i uzgodnieniu planu obrony. Antenor podpowiada, \u017ce chodzi nie tylko o to, aby obmy\u015bla\u0107 obron\u0119 przed wrogiem, lecz jak wyprzedzi\u0107 go i atakowa\u0107.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie da si\u0119 tej sztuki ogl\u0105da\u0107 beznami\u0119tnie, bo cho\u0107 Kochanowski chcia\u0142 wzbogaci\u0107 nasz\u0105 literatur\u0119 i napisa\u0107 polski renesansowy dramat spe\u0142niaj\u0105cy wszystkie kryteria \u00f3wczesnej poetyki, nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 uwolni\u0107 od nurtuj\u0105cych go my\u015bli o bezpiecze\u0144stwie Rzeczpospolitej. Re\u017cyser stara\u0142 si\u0119 wydoby\u0107 te w\u0105tki, kt\u00f3re pokazuj\u0105, co niszczy pa\u0144stwo, jakie wady prowadz\u0105 do zepsucia i upadku najwi\u0119kszych pot\u0119g. A najgorsze grzechy to prywata, przekupstwo, k\u0142amstwo w polityce i manipulacja. Ta prawda na pewno trafi\u0142a do widz\u00f3w, nawet m\u0142odzie\u017c szkolna obecna na widowni s\u0142ucha\u0142a z zapartym tchem przes\u0142ania ze sceny. Ten spektakl nie by\u0142 rozrywk\u0105, tylko prawdziw\u0105 lekcj\u0105 wychowania obywatelskiego. Oby podobnych lekcji by\u0142o jak najwi\u0119cej i oby nie trafia\u0142y w pr\u00f3\u017cni\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fotografie: Marta Ankiersztejn teatrpolski.waw.pl<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jan Kochanowski w nowej ods\u0142onie Uczniowie musz\u0105 zna\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Jana Kochanowskiego. \u201eMusz\u0105\u201d to za du\u017co powiedziane. Kto dzisiaj zaprz\u0105ta sobie g\u0142ow\u0119 \u201ePie\u015bniami\u201d, \u201eFraszkami\u201d czy \u201eTrenami\u201d? W szko\u0142ach z braku czasu omawia si\u0119 pobie\u017cnie kilka tekst\u00f3w i odhacza w dzienniku jako \u201eprzerobione\u201d. Niegdysiejsi poloni\u015bci rozsmakowywali si\u0119 w archaicznych frazach: I nie mi\u0142owa\u0107 ci\u0119\u017cko, i mi\u0142owa\u0107N\u0119dzna pociecha,… Czytaj dalej Wy, kt\u00f3rzy pospolit\u0105 rzecz\u0105 w\u0142adacie \u2026<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":55,"featured_media":1513,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[353],"tags":[],"class_list":["post-1512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-32","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/55"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1512"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1517,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1512\/revisions\/1517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}