{"id":1497,"date":"2024-03-23T19:31:49","date_gmt":"2024-03-23T18:31:49","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1497"},"modified":"2024-03-23T19:31:49","modified_gmt":"2024-03-23T18:31:49","slug":"malarska-wizja-meki-chrystusa-w-kalifornii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1497","title":{"rendered":"Malarska wizja m\u0119ki Chrystusa w Kalifornii"},"content":{"rendered":"\n

Cmentarz Forest Lawn Memorial Park w Glendale nieopodal Los Angeles to miejsce wiecznego spoczynku wielu wybitnych przedstawicieli \u015bwiata kultury i show biznesu. Spoczywaj\u0105 tam m.in. Humphrey Bogart, Nat King Cole, Clark Gable czy kr\u00f3l muzyki pop \u2013 Michael Jackson. W specjalnym budynku na terenie cmentarza prezentowane jest r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119ksze ameryka\u0144skie malowid\u0142o o tematyce religijnej. Jest to p\u00f3\u0142panorama Golgota<\/em> namalowana przez polskiego malarza Jana Styk\u0119 (1858-1925).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Styka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Historia jej powstania si\u0119ga 1894 roku, kiedy to niebywa\u0142y sukces odnios\u0142o inne wielkie malowid\u0142o autorstwa Styki i Kossaka \u2013 panorama Rac\u0142awice.<\/em> Styka prawie natychmiast przyst\u0105pi\u0142 do pracy nad kolejnym panoramowym p\u0142\u00f3tnem, tym razem o tematyce religijnej. Wspomina\u0142 o tym w swych pami\u0119tnikach:<\/p>\n\n\n\n

Po tym roku 1894 tym <\/sup>przychodzi epoka \u201eGolgoty\u201d, podr\u00f3\u017c do ziemi \u015bwi\u0119tej, szkice studia robione w r.1896 tym<\/sup> i obraz sam hemicykl Golgoty (wystawiony w Warszawie 1897 a we Lwowie 1896).<\/em><\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u0142panorama (hemicykl) Golgota<\/em> namalowana zosta\u0142a wsp\u00f3lnie z Zygmuntem Rozwadowskim, Tadeuszem Popielem i Janem Stanis\u0142awskim. Uko\u0144czone w zaledwie cztery miesi\u0105ce malowid\u0142o zaprezentowane zosta\u0142o publiczno\u015bci w dniu 8 lipca 1896 roku podczas wiecu katolickiego, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce we Lwowie. Panorama Rac\u0142awicka<\/em> eksponowana by\u0142a w\u00f3wczas w Budapeszcie i pokaz religijnego p\u0142\u00f3tna m\u00f3g\u0142 odbywa\u0107 si\u0119 w rotundzie Rac\u0142awic<\/em>. W latach 1897-1898 Golgota <\/em>wystawiana by\u0142a w Warszawie, w specjalnie wzniesionym budynku przy ul. Karowej.<\/p>\n\n\n\n

Oko\u0142o 1903 roku Jan Styka otrzyma\u0142 propozycj\u0119 pokazania hemicyklu Golgota <\/em>i kilkudziesi\u0119ciu swoich obraz\u00f3w \u2013 w tym zespo\u0142u 15 p\u0142\u00f3cien z epizodami z sienkiewiczowskiego \u201eQuo vadis\u201d \u2013 na \u015awiatowej Wystawie Gospodarczej organizowanej w 1904 roku w ameryka\u0144skim Saint Louis. W pami\u0119tnikach malarz opisywa\u0142, jak musia\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107 na wyjazd za ocean, aby dopilnowa\u0107 wszelkich spraw zwi\u0105zanych z prezentacj\u0105 jego malarstwa w Stanach Zjednoczonych oraz \u017cali\u0142 si\u0119, ile energii musia\u0142 w\u0142o\u017cy\u0107 w walk\u0119 z nieuczciwymi organizatorami tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Szcz\u0119\u015bliwie uda\u0142o si\u0119 jednak pokona\u0107 wszelkie przeciwno\u015bci i prezentacja jego dorobku malarskiego dosz\u0142a do skutku:<\/p>\n\n\n\n

I w rzeczy samej urz\u0105dzili\u015bmy wystaw\u0119 moich obraz\u00f3w obok sekcji japo\u0144skiej i rosyjskiej \u2013 i wynaj\u0119li\u015bmy budynek (\u2026), w kt\u00f3rym wystawi\u0142em cykl obraz\u00f3w \u201eQuo Vadis\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Styka \u2013 mistrz autoreklamy \u2013 zadba\u0142, aby w Saint Louis by\u0142o o nim g\u0142o\u015bno. Lokalna gazeta po\u015bwi\u0119ci\u0142a mu obszerny tekst, nazywaj\u0105c \u201epolskim malarzem i patriot\u0105\u201d. Mo\u017cemy zatem powiedzie\u0107, \u017ce za oceanem artysta zosta\u0142 dobrze przyj\u0119ty. Niestety podr\u00f3\u017c tam oznacza\u0142a dla niego tak\u017ce wielk\u0105 traum\u0119. Po zako\u0144czeniu wystawy budynek, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142y si\u0119 p\u0142\u00f3tna ze scenami z \u201eQuo vadis\u201d \u2013 ju\u017c zwini\u0119te i przygotowane do wysy\u0142ki do Europy \u2013 \u201ezosta\u0142 podpalony r\u0119k\u0105 zbrodniarza i zgorza\u0142 wraz ze wszystkim co znajdowa\u0142o si\u0119 wewn\u0105trz\u201d.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u0142panorama Golgota<\/em> przyby\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych w 1904 roku, jednak, z bli\u017cej niewyja\u015bnionych przyczyn, sprowadzaj\u0105cy nie odebrali p\u0142\u00f3tna i przez lata \u2013 ca\u0142kiem zapomniane \u2013 znajdowa\u0142o si\u0119 ono w magazynie na terenie nowojorskiego portu. Dopiero po II wojnie \u015bwiatowej historia malarskiej wizji M\u0119ki Pa\u0144skiej, kt\u00f3ra nie zosta\u0142a pokazana w Stanach Zjednoczonych, zainteresowa\u0142a Huberta Eatona \u2013 tw\u00f3rc\u0119 i za\u0142o\u017cyciela sieci cmentarzy w po\u0142udniowej Kalifornii, zwanych Forest Lawn Memorial Parks. Po wieloletnich poszukiwaniach odnalaz\u0142 on panoram\u0119 Styki i zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyeksponowanie jej na terenie parkowego za\u0142o\u017cenia cmentarnego w Glendale. Od 1951 roku w wielkim budynku zwanym Hall of the Crucifixion<\/em>, w sali widowiskowej mieszcz\u0105cej oko\u0142o 1000 os\u00f3b, odbywa si\u0119 prawie godzinny spektakl, podczas kt\u00f3rego prezentowana jest artystyczna wizja m\u0119ki Chrystusa autorstwa Jana Styki. Ludzie wchodz\u0105 tam jak do \u015bwi\u0105tyni. Opis tego show zamie\u015bci\u0142 w zbiorze swych ameryka\u0144skich reporta\u017cy Melchior Wa\u0144kowicz:<\/p>\n\n\n\n

Wchodzimy. Sala tonie w przyjemnym p\u00f3\u0142cieniu. Przed nami kurtyna zas\u0142aniaj\u0105ca obraz d\u0142ugi na 65, wysoki na 16 metr\u00f3w. \u015aciszone organy przyjemnie graj\u0105, \u015bciszone \u015bwiat\u0142a i ludzie \u015bciszeni. Z wolna rozsuwa si\u0119 kurtyna, w\u0142\u0105cza si\u0119 g\u0142o\u015bnik zsynchronizowany ze strza\u0142k\u0105 \u015bwietln\u0105, kt\u00f3ra obja\u015bnia poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci obrazu i wskazuje postaci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Malowid\u0142o Styki \u201eprzedstawia niezwykle oryginaln\u0105 wizj\u0119 M\u0119ki Pa\u0144skiej; widzimy na nim (\u2026) nie ukrzy\u017cowanie, ale moment przed przybiciem do krzy\u017ca; jest to niejako moment ho\u0142du sk\u0142adanego Chrystusowi przez niebo i cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiadk\u00f3w wydarzenia. O takim ho\u0142dzie, chwili skupienia Chrystusa i jednocze\u015bnie odczytywania wyroku, nie wspomina \u017cadna z Ewangelii i (\u2026) \u017caden apokryf. By\u0107 mo\u017ce Golgota <\/em>Styki jest jego osobist\u0105 interpretacj\u0105 dramatu Wielkiego Pi\u0105tku, kt\u00f3ra mog\u0142a si\u0119 narodzi\u0107 w czasie jego pobytu w Jerozolimie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na marginesie opowie\u015bci o Golgocie<\/em> trzeba doda\u0107, \u017ce widowiskowe malarstwo panoramowe proponowa\u0142o widzom uczestnictwo w spektaklu z\u0142udze\u0144. W owym poszukiwaniu iluzji widok\u00f3w i zdarze\u0144, w ch\u0119ci przeniesienia si\u0119 w inn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, nale\u017cy upatrywa\u0107 przyczyn\u0119 powodzenia tych malowide\u0142, z czasem wypartych przez obrazy filmowe, ruchome, a wi\u0119c jeszcze bardziej \u0142udz\u0105ce ni\u017c panoramowe wizje sprzed lat. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce uleganie iluzji jest w pewien spos\u00f3b prostym pope\u0142nianiem b\u0142\u0119du i dowodem naszej niedoskona\u0142o\u015bci. Ale jest to zarazem ogromne bogactwo ludzkiej natury otwieraj\u0105ce drog\u0119 fantazji.<\/p>\n\n\n\n

W 1959 roku w pobli\u017cu budynku Golgoty<\/em>, w kwaterze nie\u015bmiertelnych, miejsce wiecznego spoczynku znalaz\u0142 Jan Styka, kt\u00f3ry zmar\u0142 na Capri w 1925 r. i pierwotnie pochowany zosta\u0142 w Rzymie. Na cmentarzu w Glendale spoczywa tak\u017ce jego syn Tadeusz Styka \u2013 wzi\u0119ty i znany portrecista, mieszkaj\u0105cy przez wiele lat w Stanach Zjednoczonych.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cmentarz Forest Lawn Memorial Park w Glendale nieopodal Los Angeles to miejsce wiecznego spoczynku wielu wybitnych przedstawicieli \u015bwiata kultury i show biznesu. Spoczywaj\u0105 tam m.in. Humphrey Bogart, Nat King Cole, Clark Gable czy kr\u00f3l muzyki pop \u2013 Michael Jackson. W specjalnym budynku na terenie cmentarza prezentowane jest r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119ksze ameryka\u0144skie malowid\u0142o o tematyce religijnej. Jest… Czytaj dalej Malarska wizja m\u0119ki Chrystusa w Kalifornii<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":1498,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[353],"tags":[],"class_list":["post-1497","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-32","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1497","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1497"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1500,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1497\/revisions\/1500"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}