{"id":1490,"date":"2024-03-23T19:22:31","date_gmt":"2024-03-23T18:22:31","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1490"},"modified":"2024-03-23T19:22:31","modified_gmt":"2024-03-23T18:22:31","slug":"rewolucja-rewolucje-rewolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1490","title":{"rendered":"Rewolucja, rewolucje, rewolu \u2026"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 refleksje nad <\/strong>mechanik\u0105 dziej\u00f3w<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podczas wyst\u0105pienia w University College w Berkeley, w marcu 1962, p\u00f3\u0142tora roku przed \u015bmierci\u0105, Aldous Huxley zredefiniowa\u0142 poj\u0119cie rewolucji, rozszerzaj\u0105c jego zakres i zapowiadaj\u0105c tzw. ostateczn\u0105 rewolucj\u0119 (ang. Ultimate Revolution<\/em>). Zapis tamtego spotkania ze studenckim audytorium nadal pozostaje ciekawy, cho\u0107 od najcz\u0119\u015bciej podnoszonych walor\u00f3w prognostycznych wa\u017cniejsze wydaj\u0105 si\u0119 niedeklarowane wprost przes\u0142anki sposobu my\u015blenia pisarza o rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej naszego globu.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew potocznym wyobra\u017ceniom ukszta\u0142towanym g\u0142\u00f3wnie przez tw\u00f3rc\u00f3w popularnej ikonografii, rewolucje nie wybuchaj\u0105,<\/em> podobnie jak same z siebie nie wybuchaj\u0105 bomby czy wojny, a ostatnio nawet epidemie. Najpierw trzeba si\u0119 nad nimi usilnie napracowa\u0107, czyli mie\u0107 pomys\u0142, zorganizowa\u0107 masy ludzkie, wreszcie sporo zainwestowa\u0107\u2026 To przecie\u017c nie odbywa si\u0119 si\u0142ami przyrody, jak wybuch wulkanu, trz\u0119sienie ziemi czy tsunami, wi\u0119c m\u00f3wienie o \u201ewybuchu rewolucji\u201d jest zwyczajnie myl\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Kulturowo no\u015bne obrazy, jak owa Wolno\u015b\u0107 wiod\u0105ca lud na barykady<\/em>, przedstawiaj\u0105 raczej tzw. moment rewolucyjny, owszem, o pewnym stopniu spontaniczno\u015bci, do kt\u00f3rego trzeba by\u0142o jednak doprowadzi\u0107: albo przez wyj\u0105tkowy dyletantyzm polityczny, albo przez kunsztowne dzia\u0142ania o wysokim stopniu pozbawionej skrupu\u0142\u00f3w przewrotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Stabilizatory system\u00f3w sprawowania w\u0142adzy politycznej dzia\u0142aj\u0105: je\u015bli nawet nie one wywo\u0142uj\u0105 w spo\u0142eczno\u015bci wrzenie pierwotne, to jednak staraj\u0105 si\u0119 przej\u0105\u0107 nad nim \u201eorganizatorsk\u0105\u201d kontrol\u0119, co przewa\u017cnie si\u0119 udaje. Chyba \u017ce jaka\u015b sprawna konkurencja zewn\u0119trzna w\u0142\u0105czy si\u0119 do rozgrywki, co wcale nie jest takie rzadkie, bo w tej bran\u017cy lektury w rodzaju chi\u0144skich traktat\u00f3w o sztuce prowadzenia wojny, rozwa\u017ca\u0144 Makiawela czy objawie\u0144 Golicyna stanowi\u0105 elementarz. O ksi\u0105\u017ckach Tima Weinera ju\u017c nie wspominaj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n

Technologia, \u017ceby pokocha\u0107 zniewolenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Aldous Huxley<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Autor Nowego wspania\u0142ego \u015bwiata<\/em> sw\u0105 przemow\u0119 na kalifornijskim uniwersytecie po\u015bwi\u0119ci\u0142 ewolucji metod oddzia\u0142ywania na cz\u0142owieka w celu uzyskania jego akceptacji dla miejsca, jakie przypad\u0142o mu w systemie spo\u0142ecznym, w kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie \u017cyje. Trwa\u0142o\u015b\u0107, stabilno\u015b\u0107, brak turbulencji spo\u0142ecznych Huxley mia\u0142 za warto\u015b\u0107 nadrz\u0119dn\u0105. Tote\u017c dziwi\u0142 go \u2013 cz\u0119sty u polityk\u00f3w, ale i ludzi nauki \u2013 brak przewidywania mo\u017cliwych skutk\u00f3w podejmowanych dzia\u0142a\u0144 i decyzji. Rezultatem takiej niefrasobliwo\u015bci bywa\u0142 nieraz dynamiczny, niekontrolowany, ale przecie\u017c daj\u0105cy si\u0119 obserwowa\u0107 przebieg proces\u00f3w politycznych, spo\u0142ecznych, technologicznych. Klasyczn\u0105 ilustracj\u0105 rezultat\u00f3w braku owej przezorno\u015bci by\u0142a \u2013 wed\u0142ug Huxleya \u2013 drapie\u017cna faza kapitalizmu fabrycznego w Anglii, kt\u00f3ra za spraw\u0105 niezno\u015bnych warunk\u00f3w pracy i \u017cycia pracownik\u00f3w najemnych sta\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej po\u017cywk\u0105 dla rewolucyjnego marksizmu. Czego przecie\u017c, jak s\u0105dzi\u0142, mo\u017cna by\u0142o i nale\u017ca\u0142o unikn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe, \u017ce brytyjski pisarz oraz intelektualista, po trosze eugenik, nie uto\u017csamia poj\u0119cia rewolucji z zamieszkami, rebeli\u0105, przemoc\u0105 i masowymi ofiarami, do\u015b\u0107 zasadnicz\u0105 sk\u0142adow\u0105 burzliwych przemian znanych z naszej europejskiej historii. Wed\u0142ug Huxleya, procesy rewolucyjne polegaj\u0105 przede wszystkim na tym, \u017ce w wyniku istotnej zmiany sytuacji zewn\u0119trznej zmienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jednostka ludzka, pojmowana raczej jako element zbiorowo\u015bci b\u0105d\u017a cz\u0119\u015b\u0107 systemu ni\u017c unikatowa, obdarzona woln\u0105 wol\u0105 oraz indywidualnym planem \u017cycia osoba. W wyniku ka\u017cdej rewolucyjnej transformacji: politycznej, spo\u0142ecznej czy religijnej (jak np. rewolta Lutra) \u2013 dochodzi z regu\u0142y do wa\u017cnej zmiany jako\u015bciowej, a zbiorowo\u015b\u0107 przystosowuje si\u0119 do nowych (raz gorszych, raz lepszych) warunk\u00f3w egzystencjalnych.<\/p>\n\n\n\n

Pisarz wie, \u017ce dotychczasowe rewolucje wi\u0105za\u0142y si\u0119 z krwawymi turbulencjami spo\u0142ecznymi, ale w\u0142a\u015bnie tych \u015bwiat wola\u0142by unikn\u0105\u0107. Terror, naga przemoc, obozy koncentracyjne by\u0142y skuteczne, ale do\u015b\u0107 prymitywne, nieestetyczne<\/em>, a w dodatku o efektywno\u015bci ograniczonej w czasie, bo \u201edzi\u0119ki bagnetom mo\u017cna zaw\u0142adn\u0105\u0107 terytorium, lecz nie da si\u0119 na nich usiedzie\u0107\u201d. Trwa\u0142o\u015bci systemu w\u0142adzy oraz unikni\u0119ciu turbulencji lepiej od metod si\u0142owych sprzyjaj\u0105 sposoby, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0105 ludzi do cho\u0107by cz\u0119\u015bciowej akceptacji stanu rzeczy, w jakim si\u0119 znale\u017ali. Huxley nie pozostawia z\u0142udze\u0144: elity w\u0142adzy istnia\u0142y, istniej\u0105 i zawsze b\u0119d\u0105 istnie\u0107. Idzie wi\u0119c o to, by rz\u0105dzeni uznali i pokochali swoj\u0105 s\u0142u\u017cebno\u015b\u0107 \/ podda\u0144stwo \/ zniewolenie (ang. servitude<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Tortury nie do\u015b\u0107 efektywne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dot\u0105d przystosowanie cz\u0142owieka do zmienionych, zw\u0142aszcza gorszych warunk\u00f3w \u2013 bo do lepszych szybko przyzwyczaja si\u0119 sam \u2013 uzyskiwano 1) poprzez zwyk\u0142y przymus fizyczny, 2) poddaj\u0105c ludzi perswazyjnej mocy r\u00f3\u017cnych ideologii, ale tak\u017ce 3) przez zmian\u0119 fizycznego oraz spo\u0142ecznego otoczenia jednostki. W dyktaturach totalitarnych, takich jak nazizm czy stalinizm, konformizacj\u0119 wi\u0119kszych grup spo\u0142ecznych wymuszano skrajnie brutalnymi \u015brodkami, zamykaj\u0105c opornych w obozach koncentracyjnych, gdzie stosowano tortury, g\u0142\u00f3d i wszelkiego rodzaju deprywacje, tak\u017ce sensoryczne. A\u017c do fizycznej eliminacji w\u0142\u0105cznie. Natomiast ta \u201eostateczna rewolucja\u201d, o kt\u00f3rej Huxley m\u00f3wi\u0142 w Berkeley, mia\u0142a si\u0119 dokona\u0107 dzi\u0119ki rozwojowi nowych metod kontroli behawioralnej na poziomie psychofizycznym.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 W Nowym wspania\u0142ym \u015bwiecie<\/em> zosta\u0142a przedstawiona rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej osi\u0105gni\u0119to ju\u017c poziom hodowania zestandaryzowanych jednostek, akceptuj\u0105cych swoj\u0105 kondycj\u0119 egzystencjaln\u0105 oraz rol\u0119 w zaprojektowanym i zbudowanym wed\u0142ug wskaza\u0144 nauki stabilnym spo\u0142ecznym systemie kastowym \u2013 t\u0142umaczy\u0142 pisarz s\u0142uchaczom.<\/p>\n\n\n\n

I dodawa\u0142, \u017ce dyktatury wykorzystuj\u0105ce naukowe odkrycia oraz oparte na nich metody warunkowania ludzkich zachowa\u0144 to, w jego ocenie, ju\u017c naprawd\u0119 nieodleg\u0142a przysz\u0142o\u015b\u0107. Co wi\u0119cej, tak\u017ce brutalne tyranie, do kt\u00f3rych niech\u0119ci pisarz nie ukrywa\u0142, wybior\u0105 w przysz\u0142o\u015bci raczej nowe, wyrafinowane metody uzale\u017cniania cz\u0142owieka. Wcale nie dla unikni\u0119cia brutalno\u015bci dawnych sposob\u00f3w, lecz z racji wi\u0119kszej skuteczno\u015bci tych nowych.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c, Aldous Huxley, jak wielu innych geniuszy, by\u0142 tylko dzieckiem swojej epoki. Fetysz naukowo\u015bci, w po\u0142\u0105czeniu z barbarzy\u0144stwem cz\u0119\u015bci \u00f3wczesnych \u201epostaw oraz metod naukowych\u201d, kt\u00f3remu ulega\u0142, dzi\u015b a\u017c zdumiewa. Brytyjski intelektualista i subtelny pisarz w roku 1962 zachwyca\u0142 si\u0119 w Berkeley rezultatami eksperyment\u00f3w Paw\u0142owa: \u017ce mocny stres utrwala efekty warunkowania. O elektrowstrz\u0105sach, nie tylko jako metodzie leczenia pewnych dolegliwo\u015bci psychicznych, lecz tak\u017ce sposobie na skuteczne \u201epranie m\u00f3zgu\u201d albo na odwracanie skutk\u00f3w takiego \u201eprania\u201d \u2013 po prostu wiedzia\u0142, cho\u0107 m\u00f3g\u0142 nie zna\u0107 kryptonimu operacji MK-Ultra. Jeszcze dzi\u015b Kanada wyp\u0142aca sowite odszkodowania ofiarom tej \u201enaukowej procedury CIA\u201d prowadzonej akurat r\u00f3wnie\u017c w laboratoriach montrealskiego Uniwersytetu McGilla.<\/p>\n\n\n\n

Nieludzki? Ale z najlepszymi intencjami<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Huxleya pasjonowa\u0142y te\u017c szczury laboratoryjne, kt\u00f3re za spraw\u0105 elektrod wszczepionych w o\u015brodek przyjemno\u015bciowy m\u00f3zgu mog\u0142y za\u0142askota\u0107 si\u0119 na \u015bmier\u0107. No i oczywi\u015bcie dietyloamid kwasu D-lizergowego (LSD), ale w to ju\u017c nie wchod\u017amy. Lata 60. zesz\u0142ego wieku to by\u0142 w naukach psychologicznych czas fascynacji now\u0105 wtedy kategori\u0105 mind-body<\/em>, zatem nadzieje brytyjskiego pisarza na skuteczne warunkowanie zachowa\u0144 i motywacji jednostki przez eksperymenty w tym zakresie daj\u0105 si\u0119 jako\u015b zrozumie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ale lata 60. to by\u0142 r\u00f3wnie\u017c czas psychodelizacji<\/em> kultury popularnej: sztuki dekoracyjne, plastyczne, scena rockowa. Dosz\u0142o przecie\u017c do do\u015b\u0107 skutecznego, cho\u0107 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo odwracalnego, przemodelowania my\u015blenia w sferze warto\u015bci: norm obyczajowych, moralno\u015bci i estetyki. Efektem tego kontrkulturowego uderzenia by\u0142o przekszta\u0142canie si\u0119 sporej cz\u0119\u015bci \u015brodowisk m\u0142odzie\u017cowych, nie tylko zreszt\u0105 w USA, w komuny hipisowskie. Apogeum tego procesu (pod wzgl\u0119dem skali, ale r\u00f3wnie\u017c artystycznym) stanowi\u0142 bodaj Festiwal w Woodstock (sierpie\u0144 1969). Lecz skuteczno\u015bci owego warunkowania \u2013 s\u0105 powa\u017cne przes\u0142anki, \u017ce r\u00f3wnie\u017c z udzia\u0142em s\u0142u\u017cb \u2013 Aldous Huxley jednak nie dostrzeg\u0142. By\u0142 na to chyba zbyt brytyjski.<\/p>\n\n\n\n

Badania nad relacj\u0105 mind-body<\/em> nie dostarczy\u0142y uniwersalnego klucza do ludzkiej ja\u017ani, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zewn\u0119trzne ograniczenia i naciski kontroler\u00f3w mo\u017cna by zast\u0105pi\u0107 trwa\u0142ym wewn\u0119trznym<\/em> przymusem<\/em> spe\u0142niania przez jednostk\u0119 oczekiwa\u0144 w\u0142adzy. Dlaczego? Bo takiego klucza nie ma, a cz\u0142owiek w swej egzystencjalnej pe\u0142ni, nieredukowalny do bytu tylko psychofizycznego, pozostaje wewn\u0105trzsterowny. B\u0142\u0105d tych wszystkich behawioryst\u00f3w, eugenik\u00f3w, radykalnych materialist\u00f3w i darwinist\u00f3w z kulturaln\u0105 maseczk\u0105 agnostyka, polega na tym, \u017ce nie widz\u0105 (nie chc\u0105 dostrzec?) istotnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy zwierz\u0119ciem a cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry \u2013 ujmuj\u0105c problem w kategoriach biblijnych \u2013 pozostaje koron\u0105 stworzenia. Ewolucjoni\u015bci, odrzucaj\u0105c kreacjonizm i neguj\u0105c poj\u0119cie Boga-Stw\u00f3rcy, odrzucaj\u0105 te\u017c koron\u0119 stworzenia. I wtedy zaczynaj\u0105 si\u0119 k\u0142opoty, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142 Huxley do student\u00f3w w Berkeley. To by\u0142 zreszt\u0105 jeden z ciekawszych moment\u00f3w tego spotkania.<\/p>\n\n\n\n

Jak ucywilizowa\u0107 dzik\u0105 oligarchi\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2013 Zwierz\u0119ta s\u0105 dzikie, chyba \u017ce zostan\u0105 udomowione \u2013 referowa\u0142 pisarz pogl\u0105dy Karola Darwina, z kt\u00f3rym jego dziadek Thomas Henry Huxley wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 naukowo. \u2013 Cz\u0142owiek jest dziki, dop\u00f3ki si\u0119 nie ucywilizuje. Warstwy ni\u017csze zosta\u0142y ucywilizowane przez wy\u017csze, ale oligarchicznej elity, kt\u00f3ra si\u0119 z wy\u017cszych sfer wy\u0142oni\u0142a, nie mia\u0142 ju\u017c kto ucywilizowa\u0107 \u2013 brn\u0105\u0142 autor Geniusza i bogini<\/em>, podczas spotkania w Berkeley. \u2013 Chyba \u017ce jaki\u015b Marsjanin \u2013 doda\u0142 niezbyt zr\u0119cznie, rozbawiaj\u0105c tym studenckie audytorium. C\u00f3\u017c, powszechna wiedza o Uk\u0142adzie S\u0142onecznym by\u0142a w\u00f3wczas jeszcze do\u015b\u0107 zdawkowa.<\/p>\n\n\n\n

Problem jednak w tym, \u017ce odrzucaj\u0105c hipotez\u0119 na przyk\u0142ad Inteligentnego Projektu, a przyjmuj\u0105c koncepcj\u0119 ewolucji mentora swego dziadka, czyli koncept o odzwierz\u0119cym pochodzeniu gatunku homo sapiens<\/em>, kt\u00f3ry wymaga udomowienia \/ oswojenia \/ ucywilizowania przez gatunek wy\u017cszego rz\u0119du \u2013 subtelny Brytyjczyk skaza\u0142 si\u0119 tym samym na b\u0142\u0105d zwany petitio principii<\/em>. To po trosze t\u0142umaczy rozpaczliwe nadzieje agnostyk\u00f3w na obecno\u015b\u0107 jakich\u015b innych istot rozumnych w Kosmosie, mimo \u017ce \u2013 realnie bior\u0105c, czyli uwzgl\u0119dniaj\u0105c brytyjski common sense<\/em> \u2013 szanse na spotkanie z inteligentnymi kosmitami (nawet gdyby tacy gdzie\u015b faktycznie istnieli) oscyluj\u0105 wok\u00f3\u0142 zera.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOstateczna rewolucja\u201d, tak jak chcia\u0142 j\u0105 rozumie\u0107 Aldous Huxley, mia\u0142a dostarczy\u0107 skutecznego, ale \u0142agodnego<\/em> sposobu godzenia si\u0119 cz\u0142owieka ze swym losem, tj. najcz\u0119\u015bciej podrz\u0119dnym miejscem w stabilnym systemie spo\u0142ecznym, w kt\u00f3rym rz\u0105dz\u0105ca oligarchia mo\u017ce by\u0107 i jest dzika<\/em>, co zreszt\u0105 obecnie cz\u0119sto obserwujemy. Oczywi\u015bcie Huxleyom przypad\u0142yby miejsca lepsze: niedeklarowane poczucie przynale\u017cno\u015bci, je\u015bli nie do rdzenia rz\u0105dz\u0105cej elity, to przynajmniej do jej obrze\u017cy, obserwujemy u pisarza cz\u0119sto. Tak\u017ce \u015blady gnostyckich dychotomii przys\u0142oni\u0119te paternalistycznym poczuciem wy\u017cszo\u015bci: kraje cywilizowane vs. kraje rozwijaj\u0105ce si\u0119, demokracje vs. dyktatury\u2026 A\u017c dziw bierze, sk\u0105d u tak szczerego demokraty wzi\u0119\u0142o si\u0119 prze\u015bwiadczenie o nieuchronnym buncie ludzi, a z nim potrzeba szukania skutecznych metod, kt\u00f3re zdo\u0142a\u0142yby temu zapobiec?<\/p>\n\n\n\n

Syndrom sztokholmski naukowo uwewn\u0119trzniony<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostateczna rewolucja? Tak, bo po jej urzeczywistnieniu \u017cadna nast\u0119pna nie b\u0119dzie ju\u017c potrzebna ani mo\u017cliwa. Globalny system spo\u0142eczny, z\u0142o\u017cony z zestandaryzowanych, zadowolonych z siebie transhumanoid\u00f3w, b\u0119dzie si\u0119 stabilnie reprodukowa\u0142 na poziomie 500 milion\u00f3w osobnik\u00f3w, a wi\u0119c kto i po co mia\u0142by si\u0119 buntowa\u0107? Zreszt\u0105 jak tu si\u0119 buntowa\u0107 z uwewn\u0119trznionym syndromem sztokholmskim? Tak musia\u0142aby wygl\u0105da\u0107 realizacja dystopijnej wizji Huxleya, zrekonstruowana z element\u00f3w przedstawionych wtedy w Berkeley.<\/p>\n\n\n\n

I ten powracaj\u0105cy motyw maltuzja\u0144ski: ludzi jest za du\u017co, populacja globu coraz szybciej si\u0119 podwaja. \u2013 Kiedy\u015b z dziesi\u0119ciorga dzieci prze\u017cywa\u0142o troje, wi\u0119c troska o potomk\u00f3w by\u0142a zrozumia\u0142a, teraz \u015bmiertelno\u015b\u0107 noworodk\u00f3w spad\u0142a do 10-15 proc. Nie ma potrzeby posiadania a\u017c tak licznego potomstwa \u2013 t\u0142umaczy\u0142 pisarz m\u0142odym Amerykanom. Na uwag\u0119 jednego z dyskutant\u00f3w, \u017ce trudno by\u0142oby odbiera\u0107 czy ogranicza\u0107 ludziom prawo do posiadania dzieci, Aldous Huxley, do\u015b\u0107 aktywny w gremiach w rodzaju \u015awiatowej Akademii Sztuk i Nauk (WAAS), wieszcz\u0105cej ju\u017c w 1963 roku \u201eeksplozj\u0119 demograficzn\u0105\u201d i zapowiadaj\u0105cej \u201ekontrol\u0119 urodzin\u201d, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce dzietno\u015b\u0107 Europejek znacznie obni\u017cy\u0142a si\u0119 bez \u017cadnych zakaz\u00f3w\u2026 Tak, to by\u0142 pocz\u0105tek lat 60., wtedy jeszcze mo\u017ce nie wiedziano, \u017ce p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej bia\u0142a Europa zacznie po prostu wymiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Zapytany przez kogo\u015b innego o eugeniczne prace nad ulepszaniem cz\u0142owieka, jakie prowadzi\u0142 jego brat Julian, autor Wyspy<\/em> z wdzi\u0119kiem wym\u00f3wi\u0142 si\u0119 brakiem szerszego rozeznania w tej sprawie. Elegancki, postawny, z ujmuj\u0105cym sposobem bycia i \u017c\u00f3\u0142t\u0105 frezj\u0105 w butonierce. Brytyjski gentleman w ka\u017cdym calu.<\/p>\n\n\n\n

15 marca 2024<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 refleksje nad mechanik\u0105 dziej\u00f3w Podczas wyst\u0105pienia w University College w Berkeley, w marcu 1962, p\u00f3\u0142tora roku przed \u015bmierci\u0105, Aldous Huxley zredefiniowa\u0142 poj\u0119cie rewolucji, rozszerzaj\u0105c jego zakres i zapowiadaj\u0105c tzw. ostateczn\u0105 rewolucj\u0119 (ang. Ultimate Revolution). Zapis tamtego spotkania ze studenckim audytorium nadal pozostaje ciekawy, cho\u0107 od najcz\u0119\u015bciej podnoszonych walor\u00f3w prognostycznych wa\u017cniejsze wydaj\u0105 si\u0119 niedeklarowane wprost… Czytaj dalej Rewolucja, rewolucje, rewolu \u2026<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":1491,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[353],"tags":[],"class_list":["post-1490","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-32","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1490"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1493,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1490\/revisions\/1493"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1491"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}