{"id":1485,"date":"2024-03-23T19:19:43","date_gmt":"2024-03-23T18:19:43","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1485"},"modified":"2024-03-23T19:19:43","modified_gmt":"2024-03-23T18:19:43","slug":"calun-turynski-i-kazimierz-proszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1485","title":{"rendered":"Ca\u0142un Tury\u0144ski i Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski"},"content":{"rendered":"\n

Rzec by mo\u017cna, \u017ce Ca\u0142un Tury\u0144ski mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie do pasjonat\u00f3w fotografii. Dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, w zasadzie przez przypadek, odkry\u0142 go niejaki Secondo Pia, znudzony prawem adwokat z Asti. Polsce natomiast, jako pierwszy, zaprezentowa\u0142 go kompleksowo genialny, cho\u0107 niemal zupe\u0142nie dzi\u015b zapomniany in\u017cynier, Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie on, nie za\u015b s\u0142ynni bracia Lumi\u00e8re, by\u0142 prekursorem wynalazku znanego dzi\u015b jako kamera filmowa. A bracia Lumi\u00e8re, cho\u0107 mo\u017ce trudno dzi\u015b w to uwierzy\u0107, zwyczajnie go podziwiali. 13 marca min\u0119\u0142a 79. rocznica jego \u015bmierci. Zgin\u0105\u0142 w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. Ale zacznijmy od pocz\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze, Secondo<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mecenas Pia by\u0142 jednym z tych prawnik\u00f3w, kt\u00f3rzy po uzyskaniu uprawnie\u0144 adwokata nigdy nie zdo\u0142ali skoncentrowa\u0107 si\u0119 tylko na kodeksach, ustawach, glosach i dumnym noszeniu togi. Bo fotografika by\u0142a niemal jego obsesj\u0105. Mecenas zna\u0142 wszystkie najnowsze modele aparat\u00f3w. Potrafi\u0142 z i\u015bcie japo\u0144sk\u0105 precyzj\u0105 opowiedzie\u0107, czym jeden fotograficzny wynalazek r\u00f3\u017cni si\u0119 od drugiego. Nie zawsze jednak wiedzia\u0142, czy nowo uchwalone przepisy wesz\u0142y ju\u017c w \u017cycie czy nie.<\/p>\n\n\n\n

Pewnego dnia Secondo Pia zosta\u0142 wybrany na stanowisko burmistrza Asti. I cho\u0107 miejscowa palestra skwitowa\u0142a ten wyb\u00f3r gestami pe\u0142nymi bezradno\u015bci, Secondo przeszed\u0142 do historii jako najs\u0142ynniejszy burmistrz tego miasta. I wcale nie dlatego, \u017ce okaza\u0142 si\u0119 wybitnym w\u0142odarzem miasteczka. Poza fotografik\u0105, burmistrza Pia fascynowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c relikwia, kt\u00f3r\u0105 od wiek\u00f3w czczono w jednej ze \u015bwi\u0105ty\u0144 nieodleg\u0142ego Turynu. By\u0142 ni\u0105 oczywi\u015bcie Ca\u0142un, kt\u00f3rym jak wierzono, owini\u0119to cia\u0142o Chrystusa przed z\u0142o\u017ceniem Go do grobu. Wieczorem 28 maja 1898 roku, Secondo wykona\u0142 pierwsze w historii fotografie Sindonu. Swoj\u0105 drog\u0105, dzi\u015b s\u0105 one zaliczone do grupy najs\u0142ynniejszych zdj\u0119\u0107 dziej\u00f3w ludzko\u015bci. Gdy w \u015brodku nocy wywo\u0142ywa\u0142 je we w\u0142asnym laboratorium, odkry\u0142 ze zdumieniem, i\u017c zamiast negatywu ma przed sob\u0105 realistyczne zdj\u0119cie cz\u0142owieka z Nazaretu. Wie\u015bci o niezwyk\u0142ej fotografii burmistrza obieg\u0142y W\u0142ochy b\u0142yskawicznie. Niemal ka\u017cdy w\u0142oski tytu\u0142 prasowy, umieszcza\u0142 tekst o zdj\u0119ciu Ca\u0142unu w\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych wiadomo\u015bci. I cho\u0107 niewiele brakowa\u0142o, by ju\u017c u progu XX wieku rozpocz\u0105\u0107 badania tej nadzwyczajnej relikwii, nie dosz\u0142o do tego. Secondo Pia okrzykni\u0119ty zosta\u0142 bowiem wkr\u00f3tce naci\u0105gaczem, fotograficznym iluzjonist\u0105 i \u015bwi\u0119tokradc\u0105, bez \u017cadnych dowod\u00f3w, kt\u00f3re wymienione oszczerstwa mog\u0142yby potwierdzi\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie nim zmar\u0142 w 1941 roku, zosta\u0142 ca\u0142kowicie oczyszczony z owych absurdalnych zarzut\u00f3w. W 1931 roku fotograf Giuseppe Enrie wykona\u0142 kolejne zdj\u0119cia Sindonu, kt\u00f3re potwierdzi\u0142y odkrycie Pia. Wtedy te\u017c, przedstawiciele nauki z r\u00f3\u017cnych stron Europy i \u015bwiata, zacz\u0119li grupowa\u0107 si\u0142y i tworzy\u0107 pierwsze projekty naukowych analiz Ca\u0142unu. A mecenas Pia zosta\u0142 jaki\u015b czas p\u00f3\u017aniej obwo\u0142any ojcem syndonologii.<\/p>\n\n\n\n

Syndonologia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okre\u015blenie syndonologia ma \u017ar\u00f3d\u0142o w greckim rzeczowniku Sindon (czy te\u017c Syndon) oznaczaj\u0105cym tyle co ca\u0142un w\u0142a\u015bnie. Celem syndonologii jest potwierdzenie lub zaprzeczenie jego autentyczno\u015bci. Dziedzina ta powsta\u0142a ju\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Dzi\u015b obejmuje wiele dyscyplin naukowych, mi\u0119dzy innymi: teologi\u0119 biblijn\u0105, egzegez\u0119 biblijn\u0105, patrystyk\u0119, archeologi\u0119 (biblijn\u0105 i og\u00f3ln\u0105), histori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, prawo hebrajskie i rzymskie, antropologi\u0119, j\u0119zyki orientalne, fizyk\u0119, chemi\u0119, medycyn\u0119 s\u0105dow\u0105, optyk\u0119, biologi\u0119, paleografi\u0119 czy numizmatyk\u0119. W 1950 roku w Turynie powsta\u0142o Mi\u0119dzynarodowe Centrum Syndonologii, organizuj\u0105ce kongresy naukowe po\u015bwi\u0119cone Ca\u0142unowi. Centrum ma w\u0142asne archiwum, bibliotek\u0119 i muzeum. Wydaje specjalistyczne pismo Sindon<\/em>. W\u015br\u00f3d sindonolog\u00f3w (zwanych r\u00f3wnie\u017c syndonologami) jest te\u017c kilku Polak\u00f3w. Pierwszym polskim syndonologiem zosta\u0142 ju\u017c w latach 30. ubieg\u0142ego stulecia pozna\u0144ski lekarz Stanis\u0142aw Waliszewski, cho\u0107 sw\u00f3j udzia\u0142 w dziejach polskiej syndonologii ma r\u00f3wnie\u017c wspomniany na pocz\u0105tku Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski. W 1981 roku, z inicjatywy Jana Paw\u0142a II powsta\u0142o w Krakowie, przy Polskim Towarzystwie Teologicznym, Studium Syndonologiczne. W 2017 natomiast, utworzono w tym samym mie\u015bcie, Polskie Centrum Syndonologiczne, jako delegatur\u0119 Mi\u0119dzynarodowego Centrum Syndonologicznego w Turynie.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie, Enrie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Secondo Pia fotografowa\u0142 Ca\u0142un umieszczony za szk\u0142em ochronnym. Giuseppe Enrie m\u00f3g\u0142 to robi\u0107 bezpo\u015brednio. Enrie, podobnie jak Pia, pochodzi\u0142 z okolic Turynu, a \u015bci\u015ble rzecz ujmuj\u0105c z Ceresole Alba. W odr\u00f3\u017cnieniu od Secondo, nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie fotografem amatorem, ale uznanym zawodowcem, kt\u00f3ry od 1911 roku pracowa\u0142 jako portrecista w stolicy Piemontu. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce by\u0142 zwolennikiem drugiej fali w\u0142oskiego futuryzmu i jego zdj\u0119cia prezentowano w trakcie presti\u017cowych wystaw fotograficznych organizowanych na prze\u0142omie lat dwudziestych i trzydziestych minionego wieku. W tamtym okresie w\u0142a\u015bcicielem Ca\u0142unu Tury\u0144skiego by\u0142 kr\u00f3l W\u0142och Wiktor Emmanuel III. Gdy do monarchy dotar\u0142y informacje o kunszcie Enrie\u2019go, postanowi\u0142 zleci\u0107 mu wykonanie zdj\u0119\u0107 relikwii. W maju 1931 roku w zwi\u0105zku z za\u015blubinami ksi\u0119cia Humberta II i Marii J\u00f3zefy Belgijskiej, w Turynie wystawiono Ca\u0142un na widok publiczny i wtedy w\u0142a\u015bnie Giuseppe wykona\u0142 fotografie niezwyk\u0142ej tkaniny. Enrie fotografowa\u0142 Ca\u0142un metod\u0105 bardzo podobn\u0105 do tej, kt\u00f3r\u0105 zastosowa\u0142 w 1898 roku Secondo Pia, jednak\u017ce sprz\u0119t, kt\u00f3rym si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0142 by\u0142 ju\u017c o wiele bardziej zaawansowany technologicznie. Jak czytamy w Cyfrowym Leksykonie Syndologicznym, w sesji zdj\u0119ciowej uczestniczy\u0142 tak\u017ce Secondo Pia i Paul Vignon francuski biolog i filozof, jeden z pierwszych badaczy Ca\u0142unu. Zdj\u0119cia Giuseppe okaza\u0142y si\u0119 niezbitym potwierdzeniem odkry\u0107 Pia. Ich jako\u015b\u0107 i rozdzielczo\u015b\u0107 by\u0142a jednak niepor\u00f3wnywalnie lepsza ni\u017c jako\u015b\u0107 fotografii Secondo. By\u0142a tak wysoka, \u017ce nawet dzi\u015b, zdj\u0119cia Enrie\u2019go s\u0105 wykorzystywane do cel\u00f3w badawczych. Fotograf opisa\u0142 efekty swojej pracy w ksi\u0105\u017cce \u201eLa Santa Sindone rivelata dalla fotografia\u201d opublikowanej w 1933 roku. Rok wcze\u015bniej jednak, rezultaty wysi\u0142k\u00f3w Enrie\u2019go opisa\u0142 w broszurze i wyda\u0142 w Polsce, Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

Niejaki Pr\u00f3szy\u0144ski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wczesn\u0105 wiosn\u0105 1931 roku \u201eKurier Pozna\u0144ski\u201d zamie\u015bci\u0142 na swych \u0142amach notatk\u0119, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce w maju, w Turynie, p\u0142\u00f3tno uwa\u017cane za ca\u0142un pogrzebowy Chrystusa zostanie wystawione na widok publiczny. Dzi\u015b informacja ta, uznawana jest za najstarsz\u0105 zachowan\u0105 polsk\u0105 publikacj\u0119 prasow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 Ca\u0142unu Tury\u0144skiego. W czerwcu polskie gazety pisa\u0142y ju\u017c o rewelacjach zwi\u0105zanych z fotografiami Enrie\u2019go, a w roku 1932 ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce pierwsza pozycja ksi\u0105\u017ckowa na ten temat pt. \u201eNies\u0142ychane odkrycie naukowe. Prawdziwa fotografja Pana Jezusa i \u015blady ca\u0142ej m\u0119ki Jego na ca\u0142unie\u201d, kt\u00f3ra zawiera\u0142a fotografie relikwii. Jej autorem by\u0142 wybitny in\u017cynier Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski. Dlaczego wybitny?<\/p>\n\n\n\n

By\u0142 pionierem \u015bwiatowej kinematografii. Stworzy\u0142 system umo\u017cliwiaj\u0105cy m.in. skokowy przesuw ta\u015bmy filmowej, co zminimalizowa\u0142o drgania. Skonstruowa\u0142 tak\u017ce aeroskop, pierwsz\u0105 r\u0119czn\u0105 kamer\u0119 filmow\u0105 ze stabilizacj\u0105 obrazu. W 1894 roku skonstruowa\u0142 sw\u00f3j pierwszy aparat do odtwarzania film\u00f3w \u2013 pleograf i uzyska\u0142 patent na niego. Po studiach w Liege wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej Warszawy i stworzy\u0142 kolejne urz\u0105dzenie \u2013 ekspedytor uniwersalny. W 1901 roku za\u0142o\u017cy\u0142 wytw\u00f3rni\u0119 filmow\u0105 Towarzystwo Udzia\u0142owe Pleograf i samodzielnie tworzy\u0142 filmy. By\u0142 tak\u017ce autorem pierwszych film\u00f3w z udzia\u0142em polskich aktor\u00f3w. Cho\u0107 dzi\u015b, to bracia Lumi\u00e8re uchodz\u0105 za tw\u00f3rc\u00f3w kina, to jednak nawet oni przyznawali, \u017ce to Polak, \u201eniejaki Pr\u00f3szy\u0144ski\u201d znacznie ich wyprzedzi\u0142. W 1907 roku Kazimierz stworzy\u0142 aeroskop, czyli pierwsz\u0105 na \u015bwiecie r\u0119czn\u0105 kamer\u0119 o automatycznym nap\u0119dzie, kt\u00f3ra zosta\u0142a wdro\u017cona do masowej produkcji. Jako specjalista od fotografiki fascynowa\u0142 si\u0119 badaniami Ca\u0142unu. W 1934 roku jego broszura zosta\u0142a prze\u0142o\u017cona na angielski i wydana w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n\n\n\n

W czasie wojny by\u0142 zaanga\u017cowany w konspiracj\u0119. Zosta\u0142 aresztowany w czasie Powstania Warszawskiego i wywieziony do obozu Mauthausen-Gusen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rzec by mo\u017cna, \u017ce Ca\u0142un Tury\u0144ski mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie do pasjonat\u00f3w fotografii. Dla wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, w zasadzie przez przypadek, odkry\u0142 go niejaki Secondo Pia, znudzony prawem adwokat z Asti. Polsce natomiast, jako pierwszy, zaprezentowa\u0142 go kompleksowo genialny, cho\u0107 niemal zupe\u0142nie dzi\u015b zapomniany in\u017cynier, Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski. Okazuje si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie on, nie za\u015b s\u0142ynni bracia Lumi\u00e8re,… Czytaj dalej Ca\u0142un Tury\u0144ski i Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":1486,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[353],"tags":[],"class_list":["post-1485","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-32","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1485","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1485"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1485\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1489,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1485\/revisions\/1489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1485"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1485"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1485"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}