{"id":1216,"date":"2024-02-10T21:19:03","date_gmt":"2024-02-10T20:19:03","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1216"},"modified":"2024-02-10T21:19:03","modified_gmt":"2024-02-10T20:19:03","slug":"zachowac-w-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1216","title":{"rendered":"Zachowa\u0107 w pami\u0119ci"},"content":{"rendered":"\n

Nadszed\u0142 czas, aby trzy dwory podj\u0119\u0142y kroki nie tylko dla ugaszenia iskry po\u017caru, kt\u00f3ry wybuch\u0142 w s\u0105siednim kraju\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201cPowo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na Ko\u015bciuszk\u0119, pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 jego imieniem, zachwyca\u0107 si\u0119 nim i solidaryzowa\u0107 si\u0119 z jego idea\u0142ami mo\u017ce ka\u017cdy bezkarnie, bez konsekwencji i koszt\u00f3w. Bo Ko\u015bciuszko nie \u017cyje. Kto solidaryzuje si\u0119 ze mn\u0105, musi p\u0142aci\u0107 wysi\u0142kiem, m\u0119k\u0105, trudem, ofiar\u0105 z wolno\u015bci, z \u017cycia. Kiedy\u015b, gdy mnie ju\u017c nie b\u0119dzie, b\u0119d\u0119 mia\u0142 tak\u017ce miliony zapalczywych i podobnie nieryzykuj\u0105cych wielbicieli\u201d (J\u00f3zef Pi\u0142sudski)<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi kr\u00f3l Stanis\u0142aw August my\u015bla\u0142, \u017ce zako\u0144czenie wojny w 1792 roku w obronie Konstytucji 3 Maja uratuje Polsk\u0119 od kolejnego rozbioru, to si\u0119 myli\u0142, zreszt\u0105 nie pierwszy raz. W dniu 23 stycznia 1793 r. w Petersburgu podpisano traktat rozbiorowy mi\u0119dzy Rosj\u0105 i Prusami. Rosja zaanektowa\u0142a obszar licz\u0105cy ok. 250 tys. km kw., Prusy za\u015b teren wynosz\u0105cy ok. 18 tys. kw. Obszar Rzeczypospolitej, licz\u0105cy ok. 212 tys. km kw. i oko\u0142o 4 mln mieszka\u0144c\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 kad\u0142ubowym pa\u0144stwem, niezdolnym do samodzielnego bytu. A targowiczanie, pozbawieni z\u0142udze\u0144 co do intencji Katarzyny II, dla zachowania pozor\u00f3w wydali uniwersa\u0142 o pospolitym ruszeniu, bez mo\u017cliwo\u015bci walki z naje\u017ad\u017ac\u0105. Pod naciskiem wojsk rosyjskich, pos\u0142owie zebrani na sejmie w Grodnie, 14 pa\u017adziernika 1793 r. przyj\u0119li \u201ejednog\u0142o\u015bnie\u201d, bo sprzeciwu nie odnotowano, traktat wieczystej przyja\u017ani z Rosj\u0105, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 okupacji przez ni\u0105 ziem Rzeczypospolitej i rezygnacji z samodzielno\u015bci pa\u0144stwowej. A Poniatowski uzyska\u0142 zapewnienie od Katarzyny II zap\u0142aty jego d\u0142ug\u00f3w, wynosz\u0105cych 33 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Idee Rewolucji Francuskiej dociera\u0142y na ziemie Rzeczpospolitej, wzmagaj\u0105c z\u0142o\u015b\u0107 i nienawi\u015b\u0107 wobec zdrajc\u00f3w. \u017b\u0105dza zemsty by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce przeciwnicy targowiczan zacz\u0119li szuka\u0107 przysz\u0142ego wodza powstania w\u015br\u00f3d os\u00f3b o pogl\u0105dach umiarkowanych, ale do\u015bwiadczonych w walce i nieugi\u0119tych w d\u0105\u017ceniu do odzyskania swobody Ojczyzny. Posta\u0107 Tadeusza Ko\u015bciuszki by\u0142a powszechnie znana \u2013 zas\u0142u\u017cony w wojnie o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych, genera\u0142 w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 roku, nie przyst\u0105pi\u0142 do targowicy udaj\u0105c si\u0119 na emigracj\u0119. Na przyw\u00f3dc\u0119 powstania lansowany by\u0142 przez Czartoryskich. Sygna\u0142em do wybuchu powstania by\u0142a decyzja gen. Antoniego Madali\u0144skiego, dow\u00f3dcy wielkopolskiej brygady kawalerii, kt\u00f3ry nie pos\u0142ucha\u0142 rozkazu redukcji wojska i ruszy\u0142 z brygad\u0105 z Ostro\u0142\u0119ki wzd\u0142u\u017c granicy pruskiej w kierunku Krakowa. Na wie\u015b\u0107 o tym Tadeusz Ko\u015bciuszko przyby\u0142 do starej stolicy Polski i tam 24 marca 1794 r. na Rynku proklamowa\u0142 powstanie narodowe. Sam akt insurekcji przypisywany jest Hugo Ko\u0142\u0142\u0105tajowi. Ko\u015bciuszko og\u0142osi\u0142 si\u0119 w niej Naczelnikiem powstania, przyjmuj\u0105c w\u0142adz\u0119 dyktatorsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Aby zrozumie\u0107 wielko\u015b\u0107 znaczenia Tadeusza Ko\u015bciuszki w dziejach Polski, warto przytoczy\u0107 fragment broszury, autorstwa Artura \u015aliwi\u0144skiego, wydanej w 1917 r. w Warszawie, w stulecie \u015bmierci Naczelnika. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce za inicjatyw\u0105 wydania broszury, sta\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, kt\u00f3ry w swoich wspomnieniach wielokrotnie odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do tej postaci. Artur \u015aliwi\u0144ski pisa\u0142 przed ponad stu laty: \u201e…by\u0142 wodzem, kt\u00f3ry posiada\u0142 silny i nieugi\u0119ty charakter i do ostatniej chwili mia\u0142 wol\u0119 zwyci\u0119stwa. Ten w\u00f3dz nie zszed\u0142 z pola, lecz walczy\u0142 do ostatka i pad\u0142 na stanowisku, jak \u017co\u0142nierz wolno\u015bci i w\u00f3dz ludzi wolnych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Niew\u0105tpliw\u0105 zas\u0142ug\u0105 Ko\u015bciuszki by\u0142o swoiste novum w postaci tworzenia wojska narodowego, z\u0142o\u017conego z os\u00f3b r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w: ch\u0142op\u00f3w, mieszczan, szlachty. Ta nowo\u015b\u0107 sprawdzi\u0142a si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej w okresie wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych. Do koncepcji wojska narodowego powr\u00f3cono w czasie Powstania Styczniowego, do tej koncepcji odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 J\u00f3zef Pi\u0142sudski w czasie I wojny \u015bwiatowej tworz\u0105c Legiony. Insurekcja ko\u015bciuszkowska nie mia\u0142a jednego oblicza. O ile dow\u00f3dztwo znajdowa\u0142o si\u0119 w r\u0119kach ludzi o pogl\u0105dach umiarkowanych, o tyle \u017co\u0142nierze i oficerowie ni\u017cszego szczebla, wsparci postaw\u0105 og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa domagali si\u0119 surowych kar dla zdrajc\u00f3w Ojczyzny. Pierwszym sygna\u0142em radykalnej postawy by\u0142a egzekucja w Wilnie hetmana Szymona Kossakowskiego. Powstanie w Warszawie spowodowa\u0142o, \u017ce w wi\u0119zieniu znalaz\u0142o si\u0119 wielu targowiczan. Niekt\u00f3rzy z nich \u2013 hetman Piotr O\u017carowski, J\u00f3zef Zabie\u0142\u0142o, marsza\u0142ek Rady Nieustaj\u0105cej J\u00f3zef Ankwicz czy biskup J\u00f3zef Kossakowski \u2013 zostali skazani na kar\u0119 \u015bmierci. Oskar\u017cenia o zaprzedanie si\u0119 carycy nie by\u0142y bezpodstawne \u2013 w r\u0119kach powsta\u0144c\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 kwity i lista p\u0142ac ambasady rosyjskiej, kt\u00f3ra wyp\u0142aca\u0142a pieni\u0105dze zdrajcom. I tak na przyk\u0142ad biskup Kossakowski pobiera\u0142 od Rosjan pieni\u0105dze \u2013 750 z\u0142 w 1789 roku i 750 z\u0142 w 1790. W niekt\u00f3rych przypadkach wieszano portrety zdrajc\u00f3w, kt\u00f3rzy umkn\u0119li. Ko\u015bciuszko, by nie dosz\u0142o do rozszerzenia radykalnych nastroj\u00f3w, nakaza\u0142 aresztowa\u0107 i powiesi\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w warszawskich wydarze\u0144. Jak si\u0119 okaza\u0142o, powieszono siedmiu aktywniejszych uczestnik\u00f3w, ale z pewno\u015bci\u0105 nie przyw\u00f3dc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po pocz\u0105tkowych sukcesach insurekcji (Rac\u0142awice, Wilno), od czerwca 1794 r. powstanie zacz\u0119\u0142o przechodzi\u0107 kryzys. Z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142o si\u0119 do tego wsparcie wojsk pruskich udzielone Rosjanom w bitwie pod Szczekocinami. Co prawda operacja gen. Jana Henryka D\u0105browskiego w Wielkopolsce zmusi\u0142a wojska pruskie do odej\u015bcia spod Warszawy, jednak wojska rosyjskie i tak by\u0142y liczniejsze. Bitwa pod Maciejowicami (10 pa\u017adziernika 1794) zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kl\u0119sk\u0105, a Naczelnik dosta\u0142 si\u0119 do niewoli rosyjskiej. Nast\u0119pc\u0105 Ko\u015bciuszki mianowano Tomasza Wawrzeckiego. To nie zapobieg\u0142o kl\u0119sce. Armia rosyjska pod dow\u00f3dztwem gen. Suworowa rozpocz\u0119\u0142a walk\u0119 o zdobycie stolicy. Najbardziej wystawiona na ataki rosyjskie by\u0142a prawobrze\u017cna Praga. Obrona Pragi 4 listopada 1794 roku to ostatnia bitwa w dziejach pierwszej Rzeczypospolitej. Rosjanie urz\u0105dzili rze\u017a ludno\u015bci miasta. \u017bo\u0142nierze rosyjscy nabijali na piki dzieci i niemowl\u0119ta i rozbijali ich g\u0142\u00f3wki o mury kamienic. Sam Suworow w meldunku do carycy pisa\u0142: \u201eUlice i place zas\u0142ane by\u0142y cia\u0142ami zabitych, krew p\u0142yn\u0119\u0142a potokami. Skrwawiona Wis\u0142a swym szybkim pr\u0105dem nios\u0142a cia\u0142a tych, kt\u00f3rzy szukaj\u0105c w niej schronienia, poton\u0119li. Widz\u0105c ten straszny widok zadr\u017ca\u0142a ta wiaro\u0142omna stolica\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Gen. Lew Niko\u0142ajewicz Engelhard, w czasie walk w randze pu\u0142kownika dowodz\u0105cego pu\u0142kiem grenadier\u00f3w syberyjskich, wspomina\u0142: \u201eDo samej Wis\u0142y na ka\u017cdym kroku spotka\u0107 si\u0119 dawali zabici i umieraj\u0105cy r\u00f3\u017cnego stanu ludzie; na brzegu rzeki pi\u0119trzy\u0142y si\u0119 stosy \u017co\u0142nierzy, cywilnych, \u017byd\u00f3w, ksi\u0119\u017cy, zakonnik\u00f3w, kobiet i dzieci. Na widok tego wszystkiego serce zamiera\u0142o w cz\u0142owieku, a obmierz\u0142o\u015b\u0107 obrazu dusz\u0119 jego oburza\u0142a. W czasie bitwy cz\u0142owiek nie tylko nie czuje w sobie \u017cadnej lito\u015bci, ale rozzwierz\u0119ca si\u0119 jeszcze, lecz morderstwa po bitwie, to ha\u0144ba\u201d. Natomiast pruski komisarz prowiantowy przekaza\u0142 taki widok Pragi: \u201eLudzie obojej p\u0142ci, starcy i niemowl\u0119ta u piersi matek pomordowane le\u017ca\u0142y na kupie; krwi\u0105 zbroczone i obna\u017cone cia\u0142a \u017co\u0142nierzy, po\u0142amane wozy, pozabijane konie, psy, koty, nawet \u015bwinie. Tu i \u00f3wdzie drga\u0142y jeszcze cz\u0142onki umieraj\u0105cych. Ca\u0142e miasto Praga sta\u0142o w p\u0142omieniach i w dymie, a dachy zawala\u0142y si\u0119 z trzaskiem, kt\u00f3remu odpowiada\u0142o przera\u017aliwe wycie Kozak\u00f3w, kl\u0105twa rozjuszonego \u017co\u0142dactwa. (…) Nikt dot\u0105d nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 pokaza\u0107 na Pradze; przyby\u0142o wprawdzie kilku chciwych zysku \u017byd\u00f3w, ale tych Kozacy zaraz pochwyciwszy za nogi, t\u0142ukli \u0142bami o mur, a\u017c m\u00f3zg wytrysn\u0105\u0142, po czym znalezione pieni\u0105dze dzielili mi\u0119dzy siebie. Pe\u0142en kapelusz po\u0142amanego srebra dosta\u0142em za 2 ruble\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W nagrod\u0119 za zdobycie Warszawy i zd\u0142awienie powstania, Suworow otrzyma\u0142 od carycy Katarzyny II szczeroz\u0142ot\u0105, zdobn\u0105 w brylanty bu\u0142aw\u0119 feldmarsza\u0142kowsk\u0105, o warto\u015bci 60 tysi\u0119cy talar\u00f3w. Monarcha pruski odznaczy\u0142 go orderami Or\u0142a Czarnego i Or\u0142a Czerwonego, za\u015b cesarz Austrii przes\u0142a\u0142 mu sw\u00f3j w\u0142asny portret. Wszystkich oficer\u00f3w rosyjskich, uczestnicz\u0105cych w kampanii, odznaczono z\u0142otym krzy\u017cem na wst\u0119dze \u015bw. Jerzego, z napisem upami\u0119tniaj\u0105cym zdobycie Pragi. Caryca Katarzyna przedstawi\u0142a propozycj\u0119 monarchom Austrii i Prus: \u201eNadszed\u0142 czas, aby trzy dwory podj\u0119\u0142y kroki nie tylko dla ugaszenia iskry po\u017caru, kt\u00f3ry wybuch\u0142 w s\u0105siednim kraju, lecz tak\u017ce dla zapobie\u017cenia, aby kiedykolwiek jeszcze z popio\u0142\u00f3w powsta\u0142 nowy p\u0142omie\u0144\u201d. Kiedy w 2012 r. przygotowano przewodnik turystyczny na Euro 2012 z informacj\u0105 o rzezi Pragi, ambasada rosyjska z\u0142o\u017cy\u0142a protest. W przewodnikach w j\u0119zyku rosyjskim informacja ta nie ukaza\u0142a si\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci rozbi\u00f3r Polski podpisano 24 pa\u017adziernika 1795 roku. Zaborcy uzgodnili, \u017ce we wszystkich oficjalnych dokumentach i wypowiedziach nazwa Polski nie b\u0119dzie wymieniana. Polska mia\u0142a znikn\u0105\u0107 nie tylko z mapy ale i z pami\u0119ci Europy. Kr\u00f3l Polski zosta\u0142 wywieziony przez Rosjan z Warszawy do Grodna. Tam podpisa\u0142 akt abdykacji 25 listopada 1795 roku \u2013 w dniu imienin carycy. Ten symboliczny gest Poniatowskiego wobec Katarzyny II, to tak\u017ce usankcjonowanie rozbioru Polski. Wszystko za d\u0142ugi, kt\u00f3re Rosja mia\u0142a zap\u0142aci\u0107.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nadszed\u0142 czas, aby trzy dwory podj\u0119\u0142y kroki nie tylko dla ugaszenia iskry po\u017caru, kt\u00f3ry wybuch\u0142 w s\u0105siednim kraju\u2026 \u201cPowo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na Ko\u015bciuszk\u0119, pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 jego imieniem, zachwyca\u0107 si\u0119 nim i solidaryzowa\u0107 si\u0119 z jego idea\u0142ami mo\u017ce ka\u017cdy bezkarnie, bez konsekwencji i koszt\u00f3w. Bo Ko\u015bciuszko nie \u017cyje. Kto solidaryzuje si\u0119 ze mn\u0105, musi p\u0142aci\u0107 wysi\u0142kiem, m\u0119k\u0105,… Czytaj dalej Zachowa\u0107 w pami\u0119ci<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1217,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[349],"tags":[],"class_list":["post-1216","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-29","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1218,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1216\/revisions\/1218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}