{"id":1096,"date":"2024-01-28T00:25:19","date_gmt":"2024-01-27T23:25:19","guid":{"rendered":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1096"},"modified":"2024-01-28T00:25:19","modified_gmt":"2024-01-27T23:25:19","slug":"pilsudskiego-uwagi-o-naprawie-panstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/?p=1096","title":{"rendered":"Pi\u0142sudskiego uwagi o naprawie pa\u0144stwa"},"content":{"rendered":"\n

J\u00f3zef Pi\u0142sudski by\u0142 pa\u0144stwowcem. Interesy pa\u0144stwa przedk\u0142ada\u0142 nad interesami partii politycznej \u2013 PPS, kt\u00f3rej przewodzi\u0142, zanim Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ostateczne po\u017cegnanie z \u201epartyjniactwem\u201d nast\u0105pi\u0142o u progu odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, kiedy wysiad\u0142 z czerwonego tramwaju na przystanku \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d.<\/em> Pisa\u0142 p\u00f3\u017aniej: \u201ePolska musi unika\u0107 ryzykownych eksperyment\u00f3w. Ryzykanctwa lewicy i prawicy s\u0105 w r\u00f3wnowadze u nas, czego dowodzi ta s\u0142aba wi\u0119kszo\u015b\u0107, wskutek kt\u00f3rej uchwala si\u0119 ustawy. Nie polityk\u0105 partyj Polska mo\u017ce si\u0119 d\u017awign\u0105\u0107<\/strong>.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Co sta\u0142o u podstaw walk partyjnych w polskim parlamencie w okresie mi\u0119dzywojennym, do tego stopnia, \u017ce sta\u0142y si\u0119 \u201eprzekle\u0144stwem budownictwa pa\u0144stwowego\u201d? Wed\u0142ug J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, \u017ce\u015bmy si\u0119 podzielili na klika rodzaj\u00f3w Polak\u00f3w, \u017ce m\u00f3wimy jednym polskim j\u0119zykiem, a inaczej nawet s\u0142owa polskie rozumiemy, \u017ce\u015bmy wychowali w\u015br\u00f3d siebie Polak\u00f3w r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, Polak\u00f3w z trudno\u015bci\u0105 si\u0119 porozumiewaj\u0105cych, Polak\u00f3w tak przyzwyczajonych do \u017cycia wed\u0142ug obcych szablon\u00f3w, wed\u0142ug obcych narzuconych sposob\u00f3w \u017cycia i metod post\u0119powania, \u017ce\u015bmy prawie za swoje je uznali, \u017ce wyrzec si\u0119 ich z trudno\u015bci\u0105 mo\u017cemy<\/em>. A gdzie indziej Marsza\u0142ek podkre\u015bla: Konkurencja partyjna posz\u0142a u nas od pierwszej chwili istnienia pa\u0144stwa tak dziwacznie i tak ostro, a zarazem z tak\u0105 wielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 k\u0142amstwa i \u0142ajdactwa, \u017ce od razu zacz\u0119\u0142o si\u0119 wytwarza\u0107 to, co nazwa\u0142em: cloaca maxima. Ka\u017cde nadu\u017cycie, ka\u017cde \u0142ajdactwo by\u0142o dobre wtedy, gdy robi\u0142 je cz\u0142onek partii w\u0142asnej, z\u0142ym za\u015b tylko wtedy, gdy robi\u0142 je cz\u0142onek innej partii<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Walki partyjne, frakcje, wzajemne oskar\u017cenia niestety pot\u0119gowa\u0142y si\u0119 w okresie trudnej budowy podwalin pa\u0144stwa. Tym bardziej, \u017ce: \u201ew Polsce wszyscy krzycz\u0105, \u017ce maj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107\u201d. Widz\u0105c jakie z\u0142o wywo\u0142uj\u0105 wzajemne wa\u015bnie, a do tego niekoniecznie dobry dla odbudowy pa\u0144stwa system konstytucyjny, kt\u00f3ry doprowadza do \u201eb\u0142\u0119dnego ko\u0142a\u201d, Pi\u0142sudski zdecydowa\u0142 si\u0119 na przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3re mia\u0142y zawa\u017cy\u0107 na dalszym biegu los\u00f3w mi\u0119dzywojennej Polski. Pisa\u0142 o tym: I staj\u0119 do walki, tak jak poprzednio, z g\u0142\u00f3wnym z\u0142em pa\u0144stwa \u2013 panowaniem rozwydrzonych partyj i stronnictw nad Polsk\u0105, zapominaniem o imponderabiliach, a pami\u0119taniem tylko o groszu i korzy\u015bci<\/em>. Pos\u0105dzany o dyktatorstwo, mawia\u0142 \u2013 gdy patrz\u0119 na histori\u0119 mojej ojczyzny, nie wierz\u0119, naprawd\u0119, aby mo\u017cna by\u0142o rz\u0105dzi\u0107 w niej batem. Nie lubi\u0119 bata.<\/em> I dalej podkre\u015bla\u0142 \u2013 Nie jestem za dyktatur\u0105 w Polsce. Inaczej wyobra\u017cam sobie g\u0142ow\u0119 pa\u0144stwa: trzeba, aby mia\u0142 on prawo szybkiego powzi\u0119cia decyzji w zagadnieniach tycz\u0105cych interesu narodowego<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Napraw\u0119 pa\u0144stwa Pi\u0142sudski upatrywa\u0142 w naprawie \u017ar\u00f3d\u0142a z\u0142ego systemu prawnego \u2013 konstytucji. Da\u0142 temu wyraz w jednym z wywiad\u00f3w, jakich udziela\u0142 w tym okresie Bogus\u0142awowi Miedzi\u0144skiemu. Rozmowa ukaza\u0142a si\u0119 w \u201eRzeczypospolitej\u201d 26 sierpnia 1930 r. M\u00f3wi\u0142 w niej: Za tak\u0105 za\u015b g\u0142\u00f3wn\u0105 trosk\u0119 musz\u0119 uwa\u017ca\u0107 w Polsce zmian\u0119 tych prawnych zasad podstawowych, kt\u00f3re nazywamy konstytucj\u0105.(…) Je\u015bli za\u015b konstytucja jest niechlujnie u\u0142o\u017cona i napisana, wytwarza\u0107 ona musi chaos prawny tak daleki, \u017ce utrzymanie porz\u0105dku w my\u015blach prawnych staje si\u0119 niekiedy niepodobie\u0144stwem. (\u2026) W og\u00f3le powiedzie\u0107 panu musz\u0119, \u017ce ta niechlujna pisanina czyni z naszej konstytucji co\u015b w rodzaju kiepskiego bigosu, w kt\u00f3rej obok zgni\u0142ej szynki pakuj\u0105 nadgni\u0142\u0105 s\u0142onink\u0119 i k\u0142ad\u0105 to obok niedokiszonej kapusty; tak, \u017ce mo\u017cna i nale\u017cy ka\u017cdy paragraf i artyku\u0142 bra\u0107 zupe\u0142nie osobno, nie wi\u0105\u017c\u0105c go z niczym innym. (\u2026) bez interpretacji trudno i\u015b\u0107 przy posiadaniu tak niechlujnej konstytucji, kt\u00f3ra \u015bmierdzi chlewem poselskim. Wie pan, nieraz s\u0142ysza\u0142em o najrozmaitszych sposobach ujmowania konstytucji i szukania oparcia dla swoich twierdze\u0144 czy \u017c\u0105da\u0144 jakoby na naszej konstytucji. A ja tego, prosz\u0119 pana, nie nazywam konstytucj\u0105, ja to nazywam konstytut\u0105. I wymy\u015bli\u0142em to s\u0142owo, bo ono najbli\u017csze jest do prostytuty. Gdy w szanownym waszym sejmie autorytetami prawnymi s\u0105 jakie\u015b kauzyperdy w rodzaju Liebermana albo jakie\u015b ciemne indywidua w rodzaju nap\u0119dzonych z\u0142odziei, to \u2013 prosz\u0119 pana \u2013 mo\u017cliw\u0105 jest i taka interpretacja, ale ona prawn\u0105 nie jest i nikt tego przyj\u0105\u0107 jako prawo nie jest w stanie. (…) Ten system na\u0142amywania konstytucji do r\u00f3\u017cnych potrzeb czyni\u0107 musi z konstytucji zwyczajn\u0105 dziewk\u0119 \u2013 i tego dopuszcza\u0107 nie wolno. (\u2026) W konstytucji jedno jest zupe\u0142nie wyra\u017ane: \u017ce pose\u0142 nie ma prawa rz\u0105dzi\u0107. Tymczasem pan pose\u0142 tylko to w\u0142a\u015bciwie chce robi\u0107, (\u2026) chce by\u0107 nadin\u017cynierem, nadkonduktorem, nadlekarzem, nadprawnikiem, nadagronomem, nadrz\u0105dem, nadprezydentem \u2013 i szuka, \u017ce tak powiem, swojej chwa\u0142y w bredzeniu tak, \u017ce uszy wi\u0119dn\u0105. Albowiem takiego uniwersalnego cz\u0142owieka nie ma na ca\u0142ym \u015bwiecie, tylko pan pose\u0142 chce udawa\u0107 taki \u201euniwersa\u0142\u201d, istniej\u0105cy w nieszcz\u0119snej Polsce.<\/em><\/p>\n\n\n\n

System przecie pan\u00f3w pos\u0142\u00f3w, nad czym ja dziesi\u0105tki razy si\u0119 zastanawia\u0142em, polega na jakiej\u015b ch\u0119ci pokazania, \u017ce on jest rozumniejszy od wszystkich. Po\u0142\u0105czone to za\u015b jest z \u017c\u0105daniem, a\u017ceby wszyscy stali na \u015bmietniku i sk\u0142adali uk\u0142ony: \u201echapeaux-bas\u201d, kapelusze z g\u0142owy \u2013 chocia\u017c pan pose\u0142 same g\u0142upstwa bredzi. (\u2026) Pan pose\u0142, to nikczemne zjawisko w Polsce, pozwala sobie bowiem na czynno\u015bci tak upokarzaj\u0105ce \u2013 zar\u00f3wno sejm jako instytucj\u0119, jak i samych siebie jako pos\u0142\u00f3w, \u017ce \u2013 powtarzam \u2013 ca\u0142a praca w sejmie \u015bmierdzi i zara\u017ca powietrze wsz\u0119dzie. Ja, prosz\u0119 pana, nie jestem w stanie pozwoli\u0107 wbrew konstytucji rz\u0105dzi\u0107 panom pos\u0142om i uwa\u017ca\u0107 ich za jakich\u015b wybra\u0144c\u00f3w do rz\u0105dzenia. Zdaniem moim, w ka\u017cdym urz\u0119dzie pana pos\u0142a nale\u017cy usuwa\u0107 za drzwi; je\u017celi za\u015b przy tym co\u015b im do\u0142o\u017c\u0105 \u2013 to tak\u017ce nie szkodzi.(…) Moje przekonanie, wyci\u0105gni\u0119te z kilku lat sta\u0142ej i ustawicznej my\u015bli, jest jasne i nieodwo\u0142alne \u2013 panom pos\u0142om trzeba pieni\u0119dzy, pieni\u0119dzy, pieni\u0119dzy. Niech rz\u0105d kradnie pieni\u0105dze z podatk\u00f3w zbierane, a daje im. I trzecia rzecz \u2013 wyg\u00f3dki partyjne: to znaczy z pieni\u0119dzy podatkowych maj\u0105 by\u0107 utrzymywane partie, maj\u0105 by\u0107 p\u0142aceni ich agitatorowie, ich wyp\u0119dki najrozmaitsze. To jest ich cel, d\u0105\u017cenie. Maj\u0105 by\u0107 subsydiowane ich towarzystwa, kt\u00f3re panowie partyjni okradn\u0105 \u2013 i to wszystko z pieni\u0119dzy sk\u0142adanych z podatk\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Konstytucja kwietniowa z 1935 r by\u0142a w zasadzie wst\u0119pem do naprawy pa\u0144stwa. Niestety \u015bmier\u0107 Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3ry jako przyw\u00f3dca obozu naprawy pa\u0144stwa, skleja\u0142 r\u00f3\u017cne opcje w tym obozie, zniweczy\u0142a te plany. Brak wielkiego autorytetu sprawi\u0142, \u017ce ob\u00f3z, nazywany w literaturze sanacyjnym, rozpad\u0142 si\u0119 na dobre. Walki koterii doprowadzi\u0142y do samob\u00f3jczej \u015bmierci ostatniego prawego rzecznika drogi Pi\u0142sudskiego \u2013 Walerego S\u0142awka. Wojna i okupacja pogrzeba\u0142y proces naprawy pa\u0144stwa. PRL nie by\u0142a suwerennym pa\u0144stwem, trudno wi\u0119c by\u0142o oczekiwa\u0107, by jej konstytucja dba\u0142a o interesy Polski. Za\u015b uk\u0142ady okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u sta\u0142y si\u0119 \u201eakuszerem\u201d konstytucji z 1997 roku.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u00f3zef Pi\u0142sudski by\u0142 pa\u0144stwowcem. Interesy pa\u0144stwa przedk\u0142ada\u0142 nad interesami partii politycznej \u2013 PPS, kt\u00f3rej przewodzi\u0142, zanim Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Ostateczne po\u017cegnanie z \u201epartyjniactwem\u201d nast\u0105pi\u0142o u progu odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, kiedy wysiad\u0142 z czerwonego tramwaju na przystanku \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d. Pisa\u0142 p\u00f3\u017aniej: \u201ePolska musi unika\u0107 ryzykownych eksperyment\u00f3w. Ryzykanctwa lewicy i prawicy s\u0105 w r\u00f3wnowadze u nas, czego dowodzi ta… Czytaj dalej Pi\u0142sudskiego uwagi o naprawie pa\u0144stwa<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":1097,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[348],"tags":[],"class_list":["post-1096","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-28","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1096"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1096\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1098,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1096\/revisions\/1098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}