Jak wygl\u0105da\u0142o Powstanie Styczniowe od kuchni? Zw\u0142aszcza od najlepszej kuchni w Warszawie czyli przestrzeni nale\u017c\u0105cej do legendarnej ju\u017c za \u017cycia Lucyny \u0106wierczakiewiczowej?<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli przypadkiem kto\u015b nie wie jeszcze, kim by\u0142a Lucyna \u0106wierczakiewiczowa, spiesz\u0119 z wyja\u015bnieniem, \u017ce to taka dziewi\u0119tnastowieczna Magda Gessler. Tyle, \u017ce bez w\u0142asnej restauracji i kultowego programu w telewizji. Po dzi\u015b dzie\u0144 starsze i m\u0142odsze gospodynie domowe korzystaj\u0105 z jej ksi\u0105\u017cek kucharskich, kt\u00f3re na wsp\u00f3\u0142czesne sobie czasy by\u0142y niezwykle nowoczesne i co najwa\u017cniejsze adresowane i dost\u0119pne tak\u017ce dla os\u00f3b \u015bredniozamo\u017cnych. Pr\u00f3cz ksi\u0105\u017cek stricte kucharskich, pani Lucyna pisa\u0142a te\u017c (i sprzedawa\u0142a na pniu) ksi\u0105\u017cki dotycz\u0105ce prowadzenia domu, piel\u0119gnacji urody, higieny, zdrowia i zasad dobrego wychowania. Do tego by\u0142a autork\u0105 tekst\u00f3w w popularnych czasopismach takich jak \u201eK\u0142osy\u201d czy \u201eTygodnik Ilustrowany\u201d. Nie mog\u0119 te\u017c przemilcze\u0107 faktu, \u017ce nak\u0142ady jej ksi\u0105\u017cek przewy\u017csza\u0142y wydania dzie\u0142 Mickiewicza i S\u0142owackiego.<\/p>\n\n\n\n
Fascynacja kuchni\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n Czy zawsze chcia\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 kuchni\u0105? Nie. Zreszt\u0105, panience z tak dobrego warszawskiego domu z jakiego si\u0119 wywodzi\u0142a, absolutnie to nie przystawa\u0142o. Jej ojciec Fryderyk von Bachman by\u0142 radc\u0105 prawnym w Komisji Rz\u0105dowej Przychod\u00f3w i Skarbu i jak wskazuje nazwisko posiada\u0142 tytu\u0142 szlachecki. W jego \u015blady zawodowe poszed\u0142 r\u00f3wnie\u017c starszy brat Lucyny, Karol. Mimo, \u017ce nasza bohaterka ma silne korzenie niemieckie uwa\u017ca si\u0119 za Polk\u0119, podobnie zreszt\u0105 jak jej rodzice. Rodzina von Bachman nale\u017cy do zboru kalwi\u0144skiego, ale je\u015bli zachodzi taka potrzeba modli si\u0119 tak\u017ce w ko\u015bcio\u0142ach katolickich. \u0106wierczakiewiczowa wynios\u0142a z kalwi\u0144skiej tradycji zasad\u0119, \u017ce cz\u0142owiek pracuje nie tylko dla w\u0142asnego sukcesu finansowego, ale r\u00f3wnie\u017c dla innych. Dlatego te\u017c przez ca\u0142e \u017cycie spektakularne dochody, jakie przynosz\u0105 jej ksi\u0105\u017cki, dzieli mi\u0119dzy w\u0142asn\u0105 rodzin\u0119, a potrzebuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n Kuchni\u0105 fascynuje si\u0119 jednak od dzieci\u0144stwa. Lubi przesiadywa\u0107 w kuchni i przygl\u0105da\u0107 si\u0119 pracy kucharek, z czasem zaczyna si\u0119 w nie r\u00f3wnie\u017c w\u0142\u0105cza\u0107. Kiedy zaczyna prowadzi\u0107 w\u0142asny dom i wydawa\u0107 rozmaite przyj\u0119cia, bardzo szybko w Warszawie robi si\u0119 g\u0142o\u015bno o jej nieprzeci\u0119tnych umiej\u0119tno\u015bciach kulinarnych. Przychodzi te\u017c moment, w kt\u00f3rym wiele os\u00f3b prosi j\u0105 o przepisy na poszczeg\u00f3lne potrawy. Lucyna ch\u0119tnie si\u0119 nimi dzieli, nie robi z nich \u017cadnej tajemnicy. Z czasem prosz\u0105cych o receptury jest tak wielu, \u017ce m\u0105\u017c sugeruje jej by stworzy\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 z w\u0142asnymi przepisami. \u0106wierczakiewiczowa uznaje to za \u015bwietny pomys\u0142, pisze ksi\u0105\u017ck\u0119, jednak nie ma jej za co wyda\u0107, a warszawskie wydawnictwa nie s\u0105 zainteresowane inwestowaniem w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w w jej publikacj\u0119. Kobieta wi\u0119c zapo\u017cycza si\u0119. I to na grube pieni\u0105dze. Zaczyna mie\u0107 problemy ze snem, bo martwi si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka sprzeda si\u0119 s\u0142abo i nie b\u0119d\u0105 mieli z m\u0119\u017cem z czego odda\u0107 d\u0142ugu. Nieoczekiwanie jednak, wydany w 1858 roku tytu\u0142 \u201eJedyne praktyczne przepisy wszelkich zapas\u00f3w spi\u017carnianych oraz pieczenia ciast\u201d bardzo szybko okazuje si\u0119 bestsellerem. Lucyna ma 32 lata, przestaje by\u0107 \u017con\u0105 przy m\u0119\u017cu i staje si\u0119 niezale\u017cna finansowo. Wkr\u00f3tce sp\u0142aca zaci\u0105gni\u0119ty na wydanie ksi\u0105\u017cki d\u0142ug. Dwa lata p\u00f3\u017aniej publikuje \u201e365 obiad\u00f3w za pi\u0119\u0107 z\u0142otych\u201d, kt\u00f3re zostan\u0105 wznowione a\u017c 19 razy. P\u00f3\u017aniej wychodz\u0105 jeszcze m.in. \u201ePoradnik porz\u0105dku i r\u00f3\u017cnych nowo\u015bci gospodarskich\u201d czy \u201eNauka robienia kwiat\u00f3w bez pomocy nauczyciela\u201d. W 1883 roku za wydania swoich ksi\u0105\u017cek otrzyma\u0142a w sumie 84 tysi\u0105ce rubli, co stanowi\u0142o niemal trzykrotn\u0105 warto\u015b\u0107 sporego maj\u0105tku ziemskiego.<\/p>\n\n\n\n Powstanie Styczniowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0106wierczakiewiczowa, mimo swych niemieckich korzeni, nie tylko czuje si\u0119 Polk\u0105, ale s\u0142ynie z patriotyzmu. Gdy wybucha Powstanie Styczniowe i rzesze jego uczestnik\u00f3w trafiaj\u0105 do wi\u0119zie\u0144 lub s\u0105 zsy\u0142ani na przys\u0142owiowy Sybir, Lucyna organizuje w swoim domu przyj\u0119cia dla prominentnych urz\u0119dnik\u00f3w carskich i pracownik\u00f3w Cytadeli, i racz\u0105c ich specja\u0142ami ze swej kuchni namawia do uwolnienia wi\u0119zionych powsta\u0144c\u00f3w albo \u0142agodzenia wyrok\u00f3w. Przez rosyjskich \u201epo\u015brednik\u00f3w\u201d dostarcza te\u017c osadzonym paczki z \u017cywno\u015bci\u0105 i ubraniami. Ponadto bierze pod swe skrzyd\u0142a rodziny skazanych, kt\u00f3re nie tylko trac\u0105 swych \u017cywicieli, ale tak\u017ce zmagaj\u0105 si\u0119 z konsekwencjami konfiskaty maj\u0105tk\u00f3w. I bynajmniej nie zajmuje si\u0119 tym dorywczo, ale systematycznie i tak d\u0142ugo jak trzeba. Do tego wszystkiego potrafi na Krakowskim Przedmie\u015bciu zatrzyma\u0107 przechodnia w ciep\u0142ych, porz\u0105dnych butach, osobi\u015bcie mu je zdj\u0105\u0107 i zarekwirowa\u0107 pozostaj\u0105c g\u0142uch\u0105 na jego protesty. Dlaczego to robi? Bo obok przeje\u017cd\u017ca wi\u0119\u017aniarka wioz\u0105ca powsta\u0144c\u00f3w na zes\u0142anie, a wiadomo przecie\u017c, \u017ce na Sybirze porz\u0105dne, ciep\u0142e buty to towar na wag\u0119 z\u0142ota. Mimo swej sporej nadwagi biegnie energicznie do wi\u0119\u017aniarki, zatrzymuje wo\u017anic\u0119 i przekazuje zdobyty \u0142up skaza\u0144com. Na kt\u00f3rego\u015b musz\u0105 pasowa\u0107. A kiedy nowo wybrany, metropolita warszawski abp Zygmunt Szcz\u0119sny Feli\u0144ski (p\u00f3\u017aniejszy b\u0142ogos\u0142awiony), nak\u0142ania zebranych w katedrze wiernych, by nie \u015bpiewali w ko\u015bcio\u0142ach patriotycznych pie\u015bni, \u0106wierczakiewiczowa podchodzi do o\u0142tarza i bezpardonowo gromi hierarch\u0119. Po st\u0142umieniu powstania, \u0106wierczakiewiczowa, podobnie jak rzesze innych Polek, nosi si\u0119 przez kilka lat na czarno by zamanifestowa\u0107 sw\u0105 \u017ca\u0142ob\u0119 i jednocze\u015bnie niezgod\u0119 na brak wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracujesz pani z Rosjanami<\/strong><\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c Lucyna wyci\u0105ga skaza\u0144c\u00f3w z Cytadeli i innych wi\u0119zie\u0144 bardzo dyskretnie, a za to nie kryje si\u0119 z przyj\u0119ciami dla carskich oficjeli, Warszawa zaczyna hucze\u0107 od plotek, \u017ce \u0106wierczakiewiczowa wsp\u00f3\u0142pracuje z zaborcami i donosi na walcz\u0105cych o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 rodak\u00f3w. Dochodzi do tego, \u017ce dawni dobrzy znajomi omijaj\u0105 ostentacyjnie j\u0105 szerokim \u0142ukiem na ulicy, a na jej odczyty nie przychodzi ani jedna osoba, nawet je\u015bli spotkanie z ni\u0105 organizowane jest w odleg\u0142ym od Warszawy mie\u015bcie. Nasza bohaterka pocz\u0105tkowo nie rozumie o co chodzi, po jakim\u015b czasie jednak przyciska jednego ze znajomych i s\u0142yszy: \u201eM\u00f3wi\u0105, \u017ce wsp\u00f3\u0142pracujesz pani z Rosjanami, a nawet ich u siebie go\u015bcisz.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u0106wierczakiewiczowa jest za\u0142amana tym, co us\u0142ysza\u0142a. Zastanawia si\u0119, jak oczy\u015bci\u0107 si\u0119 z tych strasznych zarzut\u00f3w, ale w ko\u0144cu dochodzi do wniosku, \u017ce prawda sama wyjdzie na jaw. Czas poka\u017ce, \u017ce mia\u0142a racj\u0119. We wspomnieniach z Powstania Styczniowego pisano o bohaterstwie i niez\u0142omno\u015bci kobiet. Badacze tego okresu dowiedli nie tylko uczciwo\u015bci Lucyny, ale tak\u017ce jej wielkiego zaanga\u017cowania w dzia\u0142alno\u015b\u0107 tajnej kobiecej organizacji pomocowej. \u201ePani Lucyna \u0106wierczakiewiczowa, tak w\u00f3wczas znana w niekt\u00f3rych ko\u0142ach Warszawy, pomimo swej niekiedy \u017cenuj\u0105cej oryginalno\u015bci w stosunkach towarzyskich i niespodzianek st\u0105d wynikaj\u0105cych, by\u0142a bardzo uczynn\u0105 i zapobiegliw\u0105 w sprawach zwi\u0105zanych z powstaniem\u201d \u2013 za\u015bwiadczy\u0142a Stefania Wilska, uczestniczka tego zrywu. Co ciekawe, o patriotyzmie \u0106wierczakiewiczowej przekonywa\u0142a tak\u017ce Eliza Orzeszkowa, mimo, \u017ce obie panie, m\u00f3wi\u0105c delikatnie, niezbyt za sob\u0105 przepada\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Ja dla mojego rodzinnego kraju nic nie zrobi\u0142em<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wie\u015bci o zaanga\u017cowaniu Lucyny w pomoc powsta\u0144com styczniowym dotar\u0142y nawet do Ignacego Paderewskiego. Wspomnia\u0142 o tym w czasie biesiady z \u0106wierczakiewiczow\u0105, co skrz\u0119tnie odnotowa\u0142a w swych pami\u0119tnikach wspomniana wcze\u015bniej Stefania Wilska. \u201eCzym\u017ce s\u0105 moje muzyczne sukcesy wobec s\u0142awy pani? \u2013 pyta\u0142 kompozytor. \u2013 Ilu\u017c to m\u0119\u017c\u00f3w, kt\u00f3rych \u017cony dzi\u0119ki pani znaj\u0105 si\u0119 na kuchni, b\u0142ogos\u0142awi i nowsze czasy b\u0142ogos\u0142awi\u0107 b\u0119dzie dzia\u0142alno\u015b\u0107 pani, kiedy ju\u017c mo\u017ce moja muzyka przebrzmi.\u201d \u0106wierczakiewiczowa odrzek\u0142a mu na to: \u201eKto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce droga do serca m\u0119\u017cczyzny prowadzi przez \u017co\u0142\u0105dek, do tego zdania zastosowa\u0142am moj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Ty za\u015b mistrzu, gr\u0105 i tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 swoj\u0105 trafiasz do dusz i serc wszystkich ludzi. Mamy wi\u0119c oboje pewne, cho\u0107 r\u00f3\u017cne zas\u0142ugi.\u201d Tu Paderewski powa\u017cnie i z uczuciem uca\u0142owa\u0107 mia\u0142 r\u0119k\u0119 swej rozm\u00f3wczyni i zaraz potem doda\u0142: \u201eA dzia\u0142alno\u015b\u0107 pani w roku 1863? Czy Warszawa mog\u0142aby zapomnie\u0107 o niej? Ja dla mojego rodzinnego kraju nic nie zrobi\u0142em.\u201d \u201eAle ma pan przed sob\u0105 jeszcze d\u0142ugie \u017cycie\u201d \u2013 odpar\u0142a \u0106wierczakiewiczowa, a jej s\u0142owa, jak czas pokaza\u0142, mia\u0142y w sobie co\u015b z proroctwa.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b trudno przecie\u017c my\u015ble\u0107 o Paderewskim inaczej ni\u017c wielkim dzia\u0142aczu niepodleg\u0142o\u015bciowym, premierze wolnej Polski czy m\u0119\u017cu stanu. Jednak w tamtym momencie, w czasie tamtej biesiady, Lucyna \u0106wierczakiewiczowa by\u0142a dla Paderewskiego wzorem patriotyzmu i walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jak wygl\u0105da\u0142o Powstanie Styczniowe od kuchni? Zw\u0142aszcza od najlepszej kuchni w Warszawie czyli przestrzeni nale\u017c\u0105cej do legendarnej ju\u017c za \u017cycia Lucyny \u0106wierczakiewiczowej? Je\u015bli przypadkiem kto\u015b nie wie jeszcze, kim by\u0142a Lucyna \u0106wierczakiewiczowa, spiesz\u0119 z wyja\u015bnieniem, \u017ce to taka dziewi\u0119tnastowieczna Magda Gessler. Tyle, \u017ce bez w\u0142asnej restauracji i kultowego programu w telewizji. Po dzi\u015b dzie\u0144 starsze… Czytaj dalej \u0106wierczakiewiczowa jakiej nie znacie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":1092,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[348],"tags":[],"class_list":["post-1091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nr-28","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1091"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1093,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1091\/revisions\/1093"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prawdajestciekawa.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}